Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022 - versie 20 juni 2023
Tekst van het document
3.4 Oversteek stationsgebied Naar aanleiding van o.a. raadsdebatten, raadsvragen en evaluaties over het stationsgebied is onderzocht welke optimalisaties mogelijk zijn om de verkeersveiligheid en comfort, voor met name fietsers en voetgangers, te vergroten. Dit heeft geleid tot een succesvolle aanpassing in 2022 van de fietsoversteek in combinatie met de aanleg van groen. Overstekende fietsers vallen beter op door de afwijkende rode oversteekplaats en het loodrecht oversteken (in plaats van diagonaal). De verkeersveiligheid is daarmee verbeterd. Daarnaast zijn de verkeerslichten op het Zuiderplein zodanig aangepast dat voetgangers, fietsers en bussen minder lang hoeven te wachten. Per saldo krijgen deze categorieën weggebruikers meer groen licht ten opzichte van de oude situatie. 3.4.3 Aanpassing bewegwijzering: uitvoering in 2023 O De bewegwijzering wordt integraal meegenomen in aanpassingen die ook nodig zijn voor het WTC. Hiervan zal de uitvoering in het najaar 2023 plaatsvinden.
48
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
3.5 Openbare ruimte gebied WTC/Cambuur De benodigde investeringen in de openbare ruimte zijn afhankelijk van de voortgang van de realisatie van het project WTC/Cambuur (zie programma Ruimtelijke ordening). In 2022 is de planning op de latere oplevering van het stadion aangepast.
3.6 Afronding addendum Gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) X 3.6.1 Aanpak fietspad langs de Stûkenwei X In het addendum worden diverse specifieke verkeersmaatregelen beschreven in- en rond de dorpen en in het buitengebied. Een belangrijke verkeersveiligheidsmaatregel die in het addendum beschreven staat is het fietspad langs de Stûkenwei (tussen Fonejachtbrug en Warten). Voor de aanleg van dat fietspad blijkt dat meer grondverwervingen nodig zijn. Daarom is er een aanvullend subsidieverzoek gedaan bij de Provincie Fryslân in het kader van de aanleg van fietsvoorzieningen. Bij de aanleg moet bovendien rekening worden gehouden met de invloedssfeer van Natura 2000 gebied De Alde Feanen en de stikstofdepositie. Om die redenen is nog niet duidelijk wanneer het project kan worden gerealiseerd.
3.7 Verkeersveiligheid O Verkeersveiligheid heeft in zijn algemeenheid altijd structurele aandacht bij de voorbereiding en uitvoering van projecten. Verkeersveiligheid is een integraal onderdeel van diverse (ontwerp)processen. Soms zijn er specifieke verkeersveiligheidsprojecten. Zo is i n 2022 de eerder genoemde fietsoversteek bij het stationsplein aangepast, waarmee een verkeersveiliger situatie is ontstaan. Evenals eerdere jaren zijn er ook in 2022 diverse verkeerseducatieprojecten uitgevoerd in het kader het manifest verkeersveiligheid. In overleg met de provincie zijn diverse educatieplannen opgesteld en uitgevoerd, waarbij zowel de provincie als de gemeente in totaal 1 euro per inwoner beschikbaar heeft gesteld. Deze projecten worden uitgevoerd door diverse maatschappelijke organisaties zoals fietsexamens op basisscholen door Veilig Verkeer Nederland. 3.7.1 Optimalisatie verkeersveiligheid: risico's bepaald met risicoanalyse O In de gemeente Leeuwarden vallen ieder jaar minder verkeersslachtoffers. Om deze dalende trend vast te houden- en het streven van 0 verkeersslachtoffers te kunnen halen, blijven we inzetten op een veilig verkeersysteem. Op 11 oktober 2022 is door het college de Risicoanalyse Verkeersveiligheid gemeente Leeuwarden vastgesteld en ter informatie aan de raad gezonden.
Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de vervoersregio’s hebben samen met maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak bedacht en beschreven om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren: het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV). Het achterliggende doel van het SPV is het streven om landelijk het aantal verkeersdoden terug te brengen naar 0 in 2050. Om het aantal verkeersslachtoffers terug te brengen wordt de focus gelegd op die risico’s in het verkeersysteem waar de grootste veiligheids winst is te behalen. Om deze risico’s te bepalen is een Risicoanalyse Verkeersveiligheid van het verkeerssysteem van Leeuwarden gemaakt. In het nog op te stellen uitvoeringsprogramma zal de prioriteitsvolgorde van de aan te pakken verkeersveiligheidsprojecten duidelijk worden. 3.7.2 Vervangingswerkzaamheden verkeersregelinstallaties: uitvoering in 2023 O De vervanging van de verkeerslichten bij het kruispunt Westeinde zal in 2023 plaatsvinden in combinatie met aanpassingen van het kruispunt. De vervanging van de verkeerslichten in de Prof. Mr. P.S. Gerbrandyweg zijn in 2022 uitgevoerd, tegelijk met de grote reconstructie van de Gerbrandyweg.
49
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Wat heeft het gekost? Tabel 24 Programma
Begroting primitief 8.495
Lasten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 7.859 50
Begroting na wijziging 7.909
Baten
7.115
5.615
5.106
-509
Saldo van baten en lasten
-1.380
-2.294
-2.753
-459
Toevoegingen aan reserves
1.500
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
623
623
145
-478
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
-877
623
145
-478
-2.257
-1.671
-2.607
-936
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijkingen in de reserve parkeren worden hieronder toegelicht. Tabel 25 Beleidsproduct R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2BLP012 - Openbaar vervoer
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
75
120
52
44
23
-76
-53
R2BLP018 - Verkeer en vervoer R2BLP019 - Parkeren
1.193
54
1.310
150
-117
96
-21
2.980
6.064
2.889
5.058
91
-1.006
-915
R2BLP074 - Grond-, weg- en waterbouwk. werken Totaal
3.660
0
3.607
0
53
0
53
7.909
6.238
7.859
5.252
50
-986
-936
BLP019 Parkeren (nadeel € 915.000) Het nadeel ontstaat met name door lagere parkeeropbrengsten. In het 1e kwartaal 2022 was er nog sprake van coronamaatregelen wat heeft gezorgd voor lagere opbrengst (straat en garage) van ruim € 400.000. Tevens zijn er ook in de overige kwartalen 2022 minder opbrengsten uit met name het straatparkeren, onder andere door meer autoluwe gebieden. In 2022 is het restantsaldo van de reserve parkeren van € 145.000 opgevraagd ter dekking van de gederfde inkomsten. Het saldo van de reserve Parkeren is per 31 december 2022 nihil.
Betrokken verbonden partijen
Parkeergarages Leeuwarden CV
50
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Programma Ruimtelijke ordening Toelichting op wat er is bereikt en gedaan = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 26 Nr.
Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken
Te verantwoorden afwijking inhoudelijk
financieel
O
X
O
4.1
Gebiedsontwikkeling
4.1.1 4.1.2 4.1.3
Binnenstad WTC-gebied /Stadion Cambuur De Zuidlanden
4.1.4 4.1.5
De Skalm Stiens (M FC) Transformatie Spoordok
4.1.6 4.1.7
Ontwikkeling NDC Vaststelling bestemmingsplan De Groene Ster
4.1.8 4.2
Herontwikkeling locatie oud Cambuurstadion Positie Grou als watersportdorp versterken
4.2.1 4.3
Bouw woningen aan de M inne Finne, Volmawei en Hellingshaven Programma invoering Omgevingswet
4.3.1 4.3.2
Uitwerking omgevingsplan Leeuwarden Buitengebied Zuid Aanpassing processen en werkwijze
O* O*
O* O*
4.3.3 Invoering Digitaal Stelsel Omgevingswet * zie voor toelichting 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen .
4.1 Gebiedsontwikkeling Er zijn inmiddels meerdere vergunningen verleend voor nieuwbouw of transformatie van leegstaande panden voor het Amelandskwartier. Voor het nieuwe park op het Bonifatiusplein is een ontwerpschets gemaakt. De Zuidlanden Het woonrijp maken van fase 2 in Wiarda is in volle gang. Het bestemmingsplan De Klamp Bijzonder wonen is vastgesteld. Op het bestemmingsplan De Hem wordt de beantwoording op de zienswijzen voorbereid. Voor verdere woningbouwontwikkelingen wordt verwezen naar paragraaf 2.2.7 Grondbeleid. De Skalm Stiens (MFC) Het MFC onder de nieuwe naam “De Nije Skalm” en haar activiteiten zijn verhuisd naar het verbouwde voormalige gemeentehuis. Het gebouw dat leeg achterblijft (St. Vitusplein) maakt onderdeel uit van een nieuwe gebiedsontwikkeling. Transformatie Spoordok In 2022 is gestart met de nadere uitwerking van de gebiedsvisie “Grensverleggend Spoordok” om te komen tot een ontwikkelkader die eind 2023 wordt aangeboden aan de Raad. Er is een subsidieaanvraag in het kader van de versnellingsopgave woningbouw gehonoreerd. Ontwikkeling NDC Het Ontwikkelkader is in 2022 door de raad vastgesteld. Het definitieve bestemmingplan wordt medio 2023 ter vaststelling aangeboden aan de Raad.
51
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Herontwikkeling locatie oud Cambuurstadion Het stedenbouwkundig plan is in 2022 door de raad vastgesteld. Na het sluiten van de overeenkomst tussen Leyten BV en de gemeente Leeuwarden kan worden gestart met de planologische procedure. 4.1.2 WTC-gebied /Stadion Cambuur: latere oplevering O De bouw van het Cambuurstadion is gestart. Op 7 juli is de eerste paal geslagen. De verwachting is dat het Cambuurstadion bij de start van het voetbalseizoen 2024-2025 in gebruik kan worden genomen. Door diverse omstandigheden kan nog geen exacte opleveringsdatum gegeven worden. Een van de omstandigheden is dat nog onbekend is wanneer het stadion op het elektriciteitsnetwerk kan worden aangesloten. 4.1.7 Vaststelling bestemmingsplan De Groene Ster: vertraagd O Vanwege juridische procedures zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd. Deze hebben geleid tot een vertraging. Naar verwachting kan het ontwerpbestemmingsplan in 2023 ter inzage gelegd worden en zal het bestemmingsplan voor het zomerreces aan de Raad worden aangeboden.
4.2 Positie Grou als watersportdorp versterken De bouw van woningen aan de Minne Finne, Volmawei en Hellingshaven vordert gestaag. Op de Minne Finne en de Volmawei zijn bijna alle woningen gerealiseerd. Voor de Hellingshaven vindt er nog een planaanpassing plaats. De formele aanvraag wordt in het voorjaar 2023 verwacht.
4.3 Programma invoering Omgevingswet O De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. Het deel-omgevingsplan van het Buitengebied Zuid (voormalig Boarnsterhim) vordert gestaag. Voor het plan is ook een omgevingseffect rapport (OER) nodig. Dit is een bredere variant van het milieueffectrapport (MER). Het streven is om het omgevingsplan Buitengebied Zuid in de Q4 2023 ter vaststelling aan de Raad te kunnen aanbieden. Dit is nog v óór de definitieve invoering van de Omgevingswet. Daarnaast wordt een nieuw gebied gezocht om het volgende omgevingsplanproces te starten. Samen met de provincie is en wordt er gewerkt aan een 3D ketenontwerp en een gedeelde data infrastructuur (Dataplein). Door het delen van data versterken we elkaar en doen we geen dingen dubbel. Data Fryslân en het Wetterskip sluiten op termijn ook aan. Hiermee kunnen er simulaties worden uitgevoerd ten behoeve van beleidskeuzes en kan er ook worden gevisualiseerd hoe initiatieven eruitzien bij participatiedoeleinden. De fundamenten (gegevensverzamelingen) voor de invoering van een Dataplein of ‘Datacatalogus' staan. De komende jaren worden deze fundamenten verrijkt met meer gegevens sets en thema’s ten behoeve van de omgevingsvisie en omgevingsplannen, maar ook als open data voor initiatiefnemers (inwoners en bedrijven).
Naast het Dataplein wordt technisch maar ook functioneel getest met ketenpartners, zoals de Provincie, Fumo, Wetterskip maar ook de Veiligheidsregio. De komende tijd zal dit ook meer en meer met initiatiefnemers zijn ter versterking van de dienstverlening. Vanuit deze regionale aanpak is er ook veel contact met Binnenlandse zaken, VNG en leveranciers. De digitalisering van bouwdossiers is in volle voorbereiding bij het Historisch centrum Leeuwarden (HCL) en wordt in 2023 afgerond.
52
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Wat heeft het gekost? Tabel 27 Programma Lasten
Begroting primitief 3.268
Baten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 4.115 913
Begroting na wijziging 5.028
237
237
428
191
Saldo van baten en lasten
-3.030
-4.791
-3.687
1.104
Toevoegingen aan reserves
0
0
1.374
-1.374
Onttrekkingen aan reserves
0
227
427
200
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
227
-947
-1.174
-3.030
-4.564
-4.634
-70
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling Transitiekosten Omgevingswet Budgetoverheveling Invoering Omgevingswet Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ 899 € 275 € 1.174
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 28 Beleidsproduct R2PRG012 - Ruimtelijke ordening R2BLP036 - Ruimtelijke ordening R2BLP037 - Geometriebeheer R2BLP121 - Ruimtelijke ordening omgevingszorg Totaal
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
834
170
966
241
-131
71
-61
774
0
859
11
-85
11
-74
3.420
295
3.664
604
-244
309
65
5.028
464
5.489
855
-461
391
-70
Binnen de beleidsproducten zijn geen noemenswaardige afwijkingen. 4.1.2 WTC-gebied /Stadion Cambuur: onontkoombaar tekort X De gerealiseerde kosten voor WTC-gebied/Stadion Cambuur bedragen op dit moment ongeveer € 7 mln. Daarnaast is er voor een bedrag van € 2,2 mln aan lopende verplichtingen (met name opdracht bouwrijp maken stadiongebied door Van Wijnen). Op basis hiervan is er op dit moment sprake van een onontkoombaar tekort van € 0,7 mln ten opzichte van het beschikbaar gestelde krediet.
Betrokken verbonden partijen
Blitsaerd Beheer BV CV Blitsaerd
53
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Programma Beheer leefomgeving Toelichting op wat er is bereikt en gedaan = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 29 Nr.
Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken
Te verantwoorden afwijking inhoudelijk
financieel
5.1
Betrekken wijken en dorpen bij vergroenen, onderhoud en andere activiteiten
5.1.1 5.1.2
O
5.2
Stimulerende maatregelen ter vergroening Uitbreiding van overgedragen onderhoudswerkzaamheden naar andere activiteiten Aantrekkelijke en gezonde Leefomgeving
5.2.1 5.2.2
Duurzaam natuurvriendelijk beheer en onderhoud openbaar groen Gezond en gevarieerd bomenbestand
5.2.3
Voldoende speelruimte voor kinderen
5.1 Betrekken wijken en dorpen bij vergroenen, onderhoud en andere activiteiten In 2022 is voor ongeveer 65.000 euro aan klimaatadaptieve subsidies verleend aan de inwoners. We zien met name een toename in de aanvragen van regentonnen, groene daken en groene tuinen. Daarmee dragen ook zij bij aan de klimaatopgave. Om het proces nog efficiënter en effectiever te maken is gewerkt aan de aanpassing van de subsidieregeling, deze wordt begin 2023 aan het college aangeboden om vast te stellen. Binnen het project buitenkans hebben we de handen ineengeslagen met als doel een maximaal aantal bijstandsgerechtigden te laten meetellen en te laten meedoen, naar maximaal vermogen werken of participeren op een plek bij; de Buitendienst, Caparis, een bewonersorganisatie of bij een reguliere werkgever (de Buitenkans). De verkenningsfase is afgesloten en komend jaar start de eerste uitvoering. 5.1.2 Uitbreiding van overgedragen onderhoudswerkzaamheden naar andere activiteiten O De werkzaamheden die door de verschillende bewonersbedrijven zijn gedaan zijn niet uitgebreid maar gecontinueerd. De in 2022 uitgevoerde verkenning naar de mogelijkheden in het kader van het project Buitenkans leidt tot een beperkte start van activiteiten in 2023. 5.2 Aantrekkelijke en gezonde Leefomgeving Er is volop gewerkt op de verschillende genoemde thema’s.
Duurzaam natuurvriendelijk beheer en onderhoud openbaar groen Er is in de begroting 2022 extra budget beschikbaar gekomen voor natuurvriendelijker beheer. In 2022 is een analyse gemaakt van het klepelbeheer in het buitengebied. Ruim 8000 are is potentieel geschikt om binnen deze middelen om te vormen naar natuurvriendelijk beheer. In 2023 wordt beoordeeld hoe dit in uitvoering gebracht kan worden. Ook in het reguliere beheer is natuurvriendelijk beheer een belangrijke insteek. Een voorbeeld is het gebruik van de groene reststromen, waarmee de beplanting vitaler wordt en het gunstiger is
54
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
voor het onderhoud. Een ander voorbeeld is het aanbrengen van meer biodiversiteit rondom plekken waar de eikenprocessierups voorkomt. Dit helpt in de bestrijding hiervan door het aantrekken van natuurlijke vijanden. Gezond en gevarieerd bomenbestand Van de ongeveer 63.000 straatbomen in de Gemeente Leeuwarden is 9% van een matige tot slechte kwaliteit. Ook in 2022 zijn er diverse bomen vervangen. Een groot deel betrof zieke en dode essen. Deze herplant is gedaan met diverse soorten bomen die in een goede groeiplaats zijn geplant. Waar het voorheen alleen essen waren wordt er nu een divers assortiment terug geplant. Dat geldt ook voor andere projecten. In het algemeen geldt dat de variatie in het bomenbestand toeneemt. We werken ook samen met Wageningen Universiteit in een onderzoekstraject om goede, klimaatbestendige, boomsoorten te selecteren voor de toekomst. Voldoende speelruimte voor kinderen Op basis van het vastgestelde beleid “Kom mee naar buiten” zorgen we voor het bestaande areaal. Er zijn in 2022 in overleg met wijkpanels en dorpsbelangen 44 gemeentelijke toestellen en 5 valondergronden vervangen. Ook zijn er weer een aantal bewonersinitiatieven voor nieuwe voorzieningen afgerond. In dat kader zijn er 9 speeltoestellen (waaronder een geheel nieuwe speeltuin in Stiens) en 8 fitness toestellen (in Warten) geplaatst.
Verder zijn er 2 Jeu de Boules banen aangelegd in Nylân en Camminghaburen. Tot slot zijn er bij de vluchtelingenopvang Nieuw Mellens tijdelijk 8 speeltoestellen geplaatst. Naast het spelen voor kinderen is het bewegen voor iedereen daarmee een steeds belangrijker thema. Om bewoners, wijkpanels en dorpsbelangen beter te kunnen ondersteunen, is eerder ingezet op de ontwikkeling van de digitale basiskaart. Het doel was om hiermee gerichter keuzes te maken voor voorzieningen. Het is gebleken dat verdere ontwikkeling niet efficiënt is. Daarom wordt hier niet verder op ingezet. Het blijft wel mogelijk om te zien welk speel- of beweegtoestel waar staat via dit systeem. En we blijven de wijkpanels en dorpsbelangen ondersteunen met het aanleveren van kengetallen zoals leeftijdsopbouw van een wijk of dorp. Ook is er in 2022 een begin gemaakt met de evaluatie van het speel- en beweegbeleid door vragen uit te zetten via de inwonersenquête.
Wat heeft het gekost? Tabel 30 Programma
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 53.649 768
Lasten
Begroting primitief 52.158
Begroting na wijziging 54.417
Baten
15.845
15.926
15.845
-81
Saldo van baten en lasten
-36.313
-38.491
-37.804
687
Toevoegingen aan reserves
150
150
267
-117
Onttrekkingen aan reserves
150
563
413
-150
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
413
146
-267
-36.313
-38.078
-37.658
420
55
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling Terrein Baard Lagere storting reserve Compensatie Groen Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ € €
160 -43 117
Niet onttrokken uit reserve Compensatie Groen Totaal hogere onttrekking (hogere baten)
€ 150 € -150
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 31 Beleidsproduct
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
R2PRG014 - Beheer leefomgeving R2BLP013 - Spoorlijnen
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
290
0
281
0
9
0
9
R2BLP014 - Waterwerken
3.393
771
3.415
820
-22
49
27
R2BLP015 - Verhardingen
12.648
95
12.912
375
-264
281
17
R2BLP016 - Kunstwerken
4.982
0
4.931
0
51
0
51
R2BLP017 Verkeersmaatregelen R2BLP026 - Wijkaanpak
900
0
868
0
31
0
31
1.078
0
1.031
4
47
4
51
R2BLP035 - IJswegen
11
0
4
0
7
0
7
R2BLP044 - Riolering
10.425
12.354
10.077
12.007
347
-347
0
R2BLP049 - Begraafplaatsen
981
910
866
796
115
-115
0
R2BLP051 - Voorzieningen honden R2BLP054 - Straatverlichting
322
579
322
579
0
0
0
2.166
0
2.103
0
62
0
62
2.381
0
2.375
0
6
0
6
12.301
778
12.087
638
215
-139
75
53
0
52
0
1
0
1
R2BLP055 - Reiniging verhardingen R2BLP056 - Openbaar groen R2BLP057 Zwerfvuilbestrijding R2BLP063 Recreatiegebieden R2BLP064 - Recreatievaart
953
54
933
51
20
-3
17
1.109
427
1.228
568
-119
141
21
R2BLP085 - Speelplaatsen
496
0
407
-24
89
-24
64
R2BLP090 - Buitenreclame
79
522
22
446
57
-76
-19
54.567
16.489
53.916
16.258
651
-231
420
Totaal
BLP044 Riolering In 2022 is er sprake van een nadeel van € 69.964. Het resultaat van het product riolering wordt verrekend met de voorziening egalisatie heffingen. Het saldo in de voorziening bedraagt per 31 december 2022 € 2.168.910. Op de volgende onderdelen is dit resultaat ontstaan: Lasten (voordeel € 347.000) Door onderuitputting op de kapitaallasten van de vervangingsinvesteringen en besparing op de geraamde onderhoudswerkzaamheden zijn de kosten lager dan geraamd. Baten (nadeel € 417.000) De opbrengsten van de niet-woningen zijn door onder andere meer leegstand lager dan de begrote baten ad € 2,97 mln. 56
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Betrokken verbonden partijen Geen.
57
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Maatschappelijke effecten Tabel 32 Maatschappelijke effecten domein fysiek Indicator eenheid Bron
1 .
Functiemenging
%
LISA
Jaar meest recent e meting 54,5 2021
2 .
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
137,3
2022
147,7
154,2
3 .
Omvang huishoudelijk restafval (bruto)
Kg/inwone r Kg/inwone r
CBS CBS
217 40
2022
213
174
2021
35
27
%
RWS
Niet bekend
2020
12,7
9,3
Aantal per 1.000 woningen %
Basisregistrati e adressen en gebouwen CBS
6,7
2022
8,4
9,5
66,2
2022
66,5
63,9
Grof huishoudelijk restafval
Meting 2020 Leeuwarde n
Leeuwarde n
100.000 300.000 inwoner s 55,2 56,2
4 . 5 .
Hernieuwbare elektriciteit Nieuw gebouwde woningen
6 . 7 .
Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In Euro’s
Paragraaf lok.heff.
600
2022
625
834
8 .
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoude n
In Euro’s
Paragraaf lok.heff.
739
2022
764
913
Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.
58
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.1.3 Domein Veiligheid Portefeuillehouder: burgemeester Sybrand Buma.
Doel en ambitie 2018-2022 Strategisch doel: Een veilige omgeving voor mensen die wonen, werken en recreëren in Leeuwarden. Ambitie: Wij willen een veilige woon-, werk- en leefomgeving bieden. We continueren de stabiele veiligheidssituatie waarin Leeuwarden zich bevindt en investeren in de aanpak van: drugsoverlast, (buren)overlast in wijken en dorpen en in het verbeteren van de beleving van (on)veiligheid Fenomenen als: ondermijnende criminaliteit cybercrime en de groeiende problematiek van mensen met onbegrepen gedrag vragen om een integrale en innovatieve aanpak We continueren de aanpak van: drugshandel, waaronder illegale hennepteelt inbraak illegale prostitutie en mensenhandel druggerelateerd geweld en andere vormen van criminaliteit en misdaad We willen dat regels worden nageleefd. Handhaving draagt bij aan een veilige, leefbare, schone en toegankelijke stad. Met partners als Handhaving, politie en justitie, reclassering, het Veiligheidshuis, het RIEC, woningbouwcorporaties en een grote diversiteit aan zorginstellingen werken we intensief samen aan de veilige leefomgeving. Meerdere prestaties in het Veiligheidsdomein dragen ook bij aan global goal: Veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen (16)
Wat is er bereikt? = doelrealisatie op koers of gelukt X = doelrealisatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af Tabel 33 Doelrealisatie Nr.
Te bereiken doelstelling
Status doelrealisatie
Programma Veiligheid 1 Waarborgen algemene veiligheid binnenstad 2 3
Aanpak jeugdoverlast, personen met verward gedrag en overlastgevers Bestrijden ondermijnende criminaliteit
4 5
Leeuwarden cyberproof 2023 Bestrijden criminaliteit en misdaad
6 7
Veilig verloop evenementen Toezicht en Handhaving
59
O O
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
8
Jaarverslag
O
Realisatie fysieke veiligheid
Wat heeft het in totaal gekost? Tabel 34 Domein
Begroting
Begroting Begroting
Rekening
Rekening
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting saldo saldo
R2DOM003 - Veiligheid
lasten
baten
saldo
lasten
baten
R2PRG010 - Veiligheid
15.339
1.038
-14.302
15.346
1.173
-14.173
128
Totaal 2022
15.339
1.038
-14.302
15.346
1.173
-14.173
128
60
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Programma Veiligheid Toelichting op wat er is bereikt en gedaan = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 35 Nr.
Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken
1 1.1 1.2
Waarborgen algemene veiligheid binnenstad Inzet op goed verloop demonstraties (Camera)toezicht en handhaving
1.3 1.4
Verlenging aanwijzing veiligheidsrisicogebied Reguliere inzet met politie om overlast en criminaliteit aan te
2
pakken Aanpak jeugdoverlast, personen met verward gedrag en overlastgevers
2.1 2.2
Aanpak jeugdoverlast Inzet buurtpreventieteams
2.3 2.4
Bestuurlijke aanpak drugsoverlast Bestuurlijke aanpak samenscholing en ongeregeldheden
2.5 2.6 3
Gebiedsgerichte aanpak overlast Innovatieve oplossingen voor overlast door personen met verward gedrag Bestrijden ondermijnende criminaliteit
3.1 3.2
Procesregie op onderzoek naar ondermijnende criminaliteit Volharden in aanpak ondermijning en inzet intelligence
3.3 4
Evaluatie app ‘M eld een Vermoeden’ Leeuwarden cyberproof 2023
4.1 4.2
Citydeal: cyberpreventie agrarische sector cybercrisisoefening
4.3 4.4
Aanpak ondermijning en cyber jeugd Continuering preventieactiviteiten cybercrime
5. 5.1
Bestrijden criminaliteit en misdaad Continuering gezamenlijke aanpak onvrijwillige prostitutie en mensenhandel Doorontwikkeling preventieve aanpak (druggerelateerde) overlast en geweld
5.2
Te verantwoorden afwijking inhoudelijk financieel
O
O O O
O
O
X O
O
O
O
5.3 5.4
Huisverboden Continuering aanpak woninginbraken en heling in hotspotwijken
5.5
Onverminderd aandacht voor samenwerking in aanpak winkeldiefstallen en bedrijventerreinen
5.6 6
Uitvoering projectplan Licht verstandelijk beperkte personen Veilig verloop evenementen
O
6.1 6.2
Continuering centrale coördinatie Voorbereiding eventuele Elfstedentocht
6.3 6.4
Uitvoering veiligheidsaspecten evenementen Intensivering samenwerking jongerenwerk en Cambuur
X
8 8.1
Realisatie fysieke Veiligheid Rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandveiligheid
O
61
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Algemeen Vanwege niet geplande ontwikkelingen is een aantal voorgenomen prestaties niet of minder volledig uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn de inzet in het laatste deel van de coronaperiode, de opvang van vluchtelingen, bestrijding van overlast in de Prinsentuin en de boerenprotesten. De gemeente scoort in de Veiligheidsprestatieindex 2022 (vpi) een 6,80. Dit is een vergelijkbare score met het jaar daarvoor (6,83). Er zijn 3 code rood wijken (binnenstad, Oud-oost en Heechterp & Schieringen). Met uitzondering van de binnenstad vallen de code rood wijken onder het programma Leeuwarden Oost en Preventie met Gezag.
1. Waarborgen algemene veiligheid binnenstad O De binnenstad is het concentratiegebied van de gemeente, waar verschillende functies en gebruikers bijeen komen. In sommige gevallen conflicteren die functies. Een voorbeeld hiervan is de Prinsentuin in de zomer. Deze locatie wordt dan gebruikt als jachthaven en recreatiegebied, terwijl er ook horeca en bewoning in de nabije omgeving is. Rust, beleving, spanning en ontspanning worden gezocht in één gebied, maar gaan niet altijd goed samen. De binnenstad is volgens de vpi 2022 opnieuw een code rood wijk met een score van 4,17. Onze inzet is er op gericht geweest de algemene veiligheid te waarborgen en dat is ook in verreweg de meeste gevallen gelukt. De afgelopen jaren hebben we gezien dat er in toenemende mate sprake is van maatschappelijke onrust. Deze onrust wordt vaak in de binnenstad zichtbaar door incidenten en demonstraties. Het in goede banen leiden hiervan vergde de nodige inzet. De binnenstad is in 2022 opnieuw aangewezen als veiligheidsrisicogebied, zodat er gecontroleerd kan worden op wapenbezit door preventief fouilleeracties.
2. Aanpak jeugdoverlast, personen met verward gedrag en overlastgevers O In grote lijnen is de inzet op het tegengaan van overlast gepleegd zoals we hadden voorzien. Niet alle vormen van overlast zijn echter volledig te voorkomen. In algemene zin neemt het aantal meldingen bij het Meldpunt Overlast (MOL) de afgelopen jaren toe. Ook na de coronacrisis ligt het aantal meldingen substantieel hoger dan voor 2020. Tabel 36 Aantal meldingen bij het Meldpunt Overlast 2018 Meldingen MOL
2019 998
2020 1009
2021 1805
2022 1689
1561
Bron: Meldpunt Overlast Leeuwarden
Ons beeld is dat jongeren na de coronapandemie opnieuw hun weg moesten vinden in de maatschappij. De onrust die we breder in de samenleving terugzien, herkennen we ook bij jongeren. We zien dat jeugd die betrokken is bij overlastsituaties steeds jonger is. Ondanks dat, is de ervaren jeugdoverlast is na de coronajaren in 2022 gelukkig weer gedaald. Dit is ook te zien aan het aantal meldingen overlast jeugd bij politie. Tabel 37 Aantal meldingen van overlast door jeugd 2019 Meldingen overlast jeugd
2020 700
2021 1652
2022 1313
807
Bron: Cijfers Politie Leeuwarden
De hotspots voor jeugdoverlast zijn in beeld en bij overlast wordt daar geacteerd vanuit de Taskforce Jeugd en in samenwerking met Amaryllis. Er is een tweetal jeugdgroepen gecategoriseerd als problematisch. Daarop wordt extra ingezet, door middel van een specifieke, op maat gemaakte aanpak.
62
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.2 Buurtpreventieteams O Gelet op de beschikbare capaciteit in relatie tot de prioriteiten is er minder aandacht besteed aan de buurtpreventieteams. De inzet is beperkt gebleven tot het verzorgen van de jaarlijkse aangevraagde gemeentelijke bijdragen. Het beschikbare budget is daardoor niet helemaal benut. 2.5 Gebiedsgerichte aanpak overlast O Er is de nodige aandacht besteed aan de gebiedsgerichte aanpak van overlast in de Vlietzone. De aanpak is echter nog niet afgerond. De ervaren overlast in Oud Oost (jeugd en overig) is met uitzondering van drugsoverlast in de vpi 2022 licht gedaald, maar blijft erg hoog. De gebiedsgerichte aanpak krijgt een vervolg in 2023, zowel in de Vlietzone als in het kader van de programma’s Leeuwarden-Oost en Preventie met gezag. 2.6 Innovatieve oplossingen voor overlast door personen met onbegrepen gedrag O Het vinden van oplossingen voor overlast veroorzaakt door personen met onbegrepen gedrag is weerbarstig. We werken op dit terrein nauw samen met het Sociaal Domein. Tabel 38 Overlast door personen met onbegrepen gedrag (aantallen) Overlast door
2019 1341
2020 1416
2021 1461
2022 1600
persoon met onbegrepen gedrag Bron: Cijfers Politie Leeuwarden
In algemene zin wordt het steeds lastiger om mensen met onbegrepen gedrag ergens te plaatsen, waardoor zij vaak aangewezen zijn op de straat. We zien dat mensen hulpverlening in een vrijwillig kader vaak niet accepteren of dat er geen passende hulpverlening is. De problematiek in maatwerkoverleggen wordt steeds complexer. Er wordt gezocht naar nieuwe oplossingen binnen onconventioneel wonen.
3. Bestrijden ondermijnende criminaliteit We liggen op koers met de aanpak van ondermijnende criminaliteit. In nauwe samenwerking met RIEC, politie, OM, belastingdienst, arbeidsinspectie, douane, NVWA en gemeentelijke afdelingen DOK, burgerzaken en Meldpunt Overlast geven we vorm aan de aanpak, bijvoorbeeld door integrale controles. In 2022 is de intentieverklaring ‘Friese Norm’ ondertekend waarin de ambities van de Friese overheden op het gebied van de aanpak van ondermijnende criminaliteit zijn vastgelegd. De aanpak van ondermijnende criminaliteit blijft onze aandacht houden. 3.3 Evaluatie app ‘Meld een Vermoeden’ O De app Meld een Vermoeden biedt de mogelijkheid aan een groep medewerkers van de gemeente om vermoedens van ondermijnende criminaliteit te melden. Zoals verzocht in de aangenomen motie op 26 januari 2022, zijn de evaluaties uitgevoerd door een externe partij. De gemeenteraad is geïnformeerd over de uitkomsten van de evaluatie en er is in 2023 een nieuwe motie aangenomen waarin de burgemeester onder meer wordt verzocht het gebruik van de app te onderwerpen aan een ethische toetsing.
4. Leeuwarden cyberproof Cybercrime en cyberaanvallen op gemeente of vitale infrastructuur kunnen een ontwrichtende
63
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
werking hebben op de maatschappij. De ontwikkelingen gaan snel en we blijven inzetten op dit doel. Incidenten rond cybercrime nemen toe Tabel 39 Aantal cybercrime incidenten 2019 Cybercrime
2020 46
2021 81
2022 98
104
Bron: Cijfers Politie Leeuwarden
Daarom hebben we in 2022 ingezet op het versterken van interne en externe samenwerking en op het borgen van voldoende expertise binnen het Veiligheidsdomein om de snelle ontwikkelingen te kunnen signaleren en duiden. De geplande inspanningen gericht op deelname aan landelijke overleggen, deelname aan Citydeals, bewustwording en preventie zijn grotendeels uitgevoerd. 4.2 cybercrisisoefening X De voor 2022 geplande cybercrisisoefening is vanwege capaciteitsgebrek niet georganiseerd en zal nu medio 2023 plaatsvinden. 4.3 Aanpak ondermijning en cyber jeugd O Het project om samen met het RIEC, het Cyberteam van Politie Nederland, de ROC’s Friese Poort en Friesland College en ROC’s Groningen schoolgaande jongeren tussen 12 en 18 weerbaar te maken tegen risico’s van cyber en ondermijning loopt door in 2023 en wordt in samenwerking met het RIEC doorontwikkeld. 5. Bestrijden criminaliteit en misdaad Ook in 2022 is ingezet op het tegengaan van criminaliteit en misdaad. Dit is bijvoorbeeld gedaan door woningen te sluiten van waaruit in drugs wordt gehandeld (27), straatdealers aan te pakken door het opleggen van een last onder dwangsom (3), uitvoering te geven aan de afhandeling van huisverboden (17) en de aanpak van illegale prostitutie (onder meer door het sluiten van een woning).
5.2 Doorontwikkeling preventieve aanpak (druggerelateerde) overlast en geweld O De doorontwikkeling van de persoonsgerichte aanpak (PGA) is nog niet afgerond en wordt in 2023 voortgezet. Er is een casusoverleg gestart. De samenwerking met de verschillende partners binnen deze aanpak wordt verder versterkt, hierin wordt de rol van het Meldpunt Overlast nadrukkelijk meegenomen. Tabel 40 Aantallen drugs/drankoverlast 2019 Drugs/ drankoverlast
2020 629
2021 692
2022 711
827
Bron: Cijfers Politie Leeuwarden
5.4 Continuering aanpak woninginbraken en heling in hotspotwijken. O Het aantal woninginbraken was in de coronaperiode sterk gedaald, inmiddels zien we weer een stijging. Ook zien we een flinke toename in het aantal winkeldiefstallen. Tabel 41 Aantal (winkel)diefstallen 2019 Diefstal/ inbraak woning Winkeldiefstallen
2020
2021
2022
425
357
243
285
491
380
347
612
Bron: Cijfers Politie Leeuwarden
64
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
De politie heeft situationeel repressief ingezet in gebieden waar veel werd ingebroken. Er was onvoldoende capaciteit om preventiebijeenkomsten te organiseren waarin bewoners worden geïnformeerd over de mogelijkheden tot voorkomen van inbraken. Hiervoor zijn dus ook geen kosten gemaakt. De reden hiervoor is enerzijds gelegen in de beschikbare capaciteit in relatie tot andere prioriteiten en anderzijds in het feit dat de woninginbraken een tijd lang veel lager lagen. Het beschikbare budget is daardoor niet volledig benut. 5.6 Uitvoering projectplan Licht verstandelijk beperkte personen O De uitvoering heeft enige vertraging opgelopen. De trainingen over (h)erkennen LVB zijn van start gegaan, maar de zogenaamde kampvuursessies zijn door ziekte en uitval bij meerdere partners uitgesteld. Dit wordt in 2023 verder opgepakt.
6. Veilig verloop van evenementen De reguliere inzet met betrekking tot de voorbereiding en veilig verloop van evenementen is ook in 2022 geleverd. Er hebben zich geen grote incidenten voorgedaan. 6.2 Voorbereiding eventuele Elfstedentocht X Het actueel houden van de draaiboeken kost jaarlijks veel tijd en inzet. In de coronajaren kon hier vanwege andere prioriteiten bij alle betrokken partijen minder aandacht aan worden besteed, waardoor er een inhaalslag nodig is. De actualisatie van de draaiboeken is op dit moment gepland voor 2023.
7. Toezicht en Handhaving De verantwoording over de inzet van het Team Handhaving verloopt via het jaarverslag van het Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP). De kadernota Handhaving wordt in 2023 geëvalueerd en er wordt een nieuwe kadernota VTH opgesteld. Bij deze kadernota en het HUP 2024 wordt ook gekeken naar de bij het Coalitieprogramma beschikbaar gestelde capaciteit in relatie tot de toegenomen taken. In 2022 liep de pilot wapenstok voor BOA’s af. Leeuwarden heeft in 2022 een aanvraag bij het ministerie van Justitie en Veiligheid ingediend om de wapenstok te mogen blijven gebruiken, maar er is in 2022 geen besluit genomen op deze aanvraag. Het Toezichtmodel is ook in 2022 ingezet in de binnenstad, het stationsgebied en in enkele aangrenzende aandachtsgebieden (Schrans en Vlietzone).
8. Realisatie fysieke veiligheid O De reguliere taken op het gebied van fysieke veiligheid zijn vanwege onder meer de extra werkzaamheden tijdens de laatste coronamaanden en de organisatie van de crisisnoodopvang vluchtelingen op de achtergrond geraakt. De opvang van vluchtelingen is gedurende een aantal maanden via de crisisorganisatie georganiseerd. 8.1 Rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandveiligheid O De voorgenomen inspanningen op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing zijn deels uitgevoerd. Het draaiboek en crisisplan zijn geactualiseerd. Opleiding, training en oefening heeft bijna niet plaatsgevonden. Op het gebied van vakbekwaamheid is alleen voor de kernfunctionarissen het noodzakelijke uitgevoerd. Ook dit had te maken met andere prioriteiten (coronacrisis en opvang vluchtelingen), zowel bij de gemeente als bij de Veiligheidsregio.
65
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Wat heeft het gekost? Tabel 42 Lasten
Begroting primitief 13.828
Baten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 15.346 -7
Begroting na wijziging 15.339
145
621
756
135
Saldo van baten en lasten
-13.683
-14.719
-14.590
128
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
417
417
0
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
417
417
0
-13.683
-14.302
-14.173
128
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De reservemutaties zijn conform begroting. Tabel 43 Beleidsproduct
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
R2PRG010 - Veiligheid
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
R2BLP020 - Integraal veiligheidsbeleid R2BLP022 Rampenbestrijding R2BLP052 - Evenementen
4.601
962
5.023
1.050
-423
87
-335
8.692
0
8.654
120
38
120
158
316
75
253
2
63
-74
-11
R2BLP119 - Stadstoezicht Totaal
1.731
0
1.416
1
315
1
316
15.339
1.038
15.346
1.173
-7
135
128
Algemeen Er is een positief saldo voor het totale programma Veiligheid van € 128.000. Binnen het programma is er een aantal afwijkingen op niveau van beleidsproducten, waarbij het goed is te realiseren dat er tussen de beleidsproducten een zekere samenhang is. Zo betreft bijvoorbeeld een deel van het overschot op het beleidsproduct Rampenbestrijding een vergoeding voor de inzet van medewerkers die vanuit het budget Integraal Veiligheidsbeleid worden betaald. Het tekort en het overschot binnen het programma heffen elkaar in belangrijke mate op. Onderzocht wordt welke (technische) mogelijkheden er zijn om een representatiever beeld te geven van de financiën van dit programma. R2BLP020 Integraal veiligheidsbeleid (saldo € -335.000) Het nadelig resultaat op de lasten van € 335.000 is terug te voeren op een aantal oorzaken. Zo zijn er in afwachting van de nieuwe visie op de Prinsentuin afgelopen jaar extra kosten gemaakt voor beveiliging en sanitair (en de schoonmaak daarvan) op deze locatie. En met betrekking tot Cambuur zijn extra uitgaven gedaan in het kader van veiligheidsmaatregelen, ook in preventieve zin. Op personeelsgebied zijn vanwege ziekte en vertrek van collega’s en een hoge werkdruk extra kosten voor incidentele inhuur gemaakt. Daarnaast is een transitieovereenkomst gesloten met een medewerker.
1.2 (Camera)toezicht en handhaving O We zien dat door de gestegen gebruiks- en onderhoudskosten van het cameratoezicht het daarvoor gereserveerde budget niet langer toereikend is. In de nieuwe Veiligheidsagenda wordt het budget voor cameratoezicht verhoogd door te schuiven binnen budgetten.
66
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
R2BLP022 Rampenbestrijding (saldo € 158.000) Het overschot wordt grotendeels veroorzaakt door de niet begrote maar wel gerealiseerde piketvergoeding 2022 € 120.000. Samen met enkele kleinere verschillen geeft per saldo een voordeel van € 158.000. R2BLP119 Stadstoezicht (saldo € 316.000) In 2022 vielen de werkelijke personele lasten per medewerker gemiddeld lager uit dan de begrote lasten (€ 311.000). Dit voordeel heeft een tijdelijk karakter en wordt veroorzaakt door het feit medewerkers hun maximale salarisschaal nog niet hebben bereikt. Daarnaast was er in 2022 sprake van een aantal vacatures die niet (direct) ingevuld konden worden. Samen met enkele kleinere verschillen geeft dit voordeel van € 316.000.
Betrokken verbonden partijen
Veiligheidsregio Fryslân
67
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Maatschappelijke effecten Tabel 44 Maatschappelijke effecten domein veiligheid Indicator eenheid Bron
1.
Verwijzingen Halt
2.
Winkeldiefstallen
3.
Geweldsmisdrijven
4.
Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Jongeren met een delict voor de rechter Verdachten) Jongeren met jeugdreclassering
5.
6.
7.
Meting 2020 Leeuwarden
Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Bureau Halt politie
7
Jaar meest recente meting 2021
Leeuwarden
8
10
3,1
2022
4,9
3,3
CBS
5,4
2022
5,4
5,2
CBS
2,9
2022
2,4
1,5
CBS
9
2022
8,4
7
% jongeren (12 t/m 21 jaar)
CBS
1
2021
1
1
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
0,4
2022
0,4
0,4
Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.
68
100.000300.000 inwoners
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.1.4 Domein Bestuur en middelen Portefeuillehouders: Burgemeester Buma, wethouder Gijs Jacobse en Hein Kuiken.
Doel en ambitie 2018-2022 Strategisch doel: Een gemeente die transparant, flexibel en resultaatgericht wordt bestuurd en blijvend financieel gezond is. Ambitie: Deze bestuursperiode kiezen we voor een nieuwe en eigentijdse manier van besturen: transparant, flexibel en resultaatgericht. We willen de dialoog met de samenleving versterken en staan open voor nieuwe vormen van samenwerking. Wij zetten ons in voor een stevi ge positie van NoordNederland op nationaal en Europees niveau. We gaan door met de samenwerking op Noordelijke schaal, met de provincie Fryslân, het Wetterskip, Groningen, Drenthe en de Friese gemeenten. We onderzoeken welke samenwerkingsverbanden het meeste aansluiten bij onze doelstellingen en waar nodig versterken we de samenwerking. Voor het goed functioneren van onze gemeente is het nodig dat we financieel gezond zijn en blijven. En dat we zorgen voor een sluitende begroting. Om dat voor elkaar te krijgen, moest er afgelopen collegeperiode flink bezuinigd worden. Tegelijkertijd zijn we terughoudend met het doen van nieuwe uitgaven. Met een krachtige aanpak willen we de kansen van digitalisering beter benutten, de kwaliteit van ons datagebruik verhogen, en zaken als privacy en informatiebeveiliging blijven waarborgen. Wij streven naar grotere tevredenheid over onze (digitale) dienstverlening.
Dat bewerkstelligen we door meer in verbinding te staan met de samenleving en besluiten over zaken die minder standaard zijn meer te nemen met gezond verstand. De bejegening door onze medewerkers moet uitstekend zijn en de afhandeltermijnen kort. Zodat de contacten met inwoners, ondernemers, instellingen, bezoekers en partners soepel verlopen. Enkele prestaties in dit domein dragen ook bij aan global goal: Veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen (16)
Wat is er bereikt? = doelrealisatie op koers of gelukt X = doelrealisatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af Tabel 45 Doelrealisatie Nr. Te bereiken doelstelling 1. Programma Bestuur
Status doelrealisatie
1.1 1.2
Gemeenteraadsverkiezingen Stevige positie Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau
1.3 1.4 1.5
Kennisuitwisseling en belangenbehartiging grote steden Dialoog met de samenleving versterken Als Global Goals gemeente de Global Goals actief uitdragen
2. Programma Algemene baten en lasten 2.1 Blijvend gezonde financiële positie
2.2
O
Toegankelijke en bereikbare dienstverlening
69
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Wat heeft het in totaal gekost? Tabel 46 Domein
Begroting
Begroting Begroting
Rekening
Rekening
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting saldo saldo
R2DOM004 - Bestuur en middelen R2PRG009 - Bestuur
lasten
baten
saldo
lasten
baten
4.664
10
-4.655
5.515
1.527
-3.988
666
R2PRG015 - Algemene baten en lasten Totaal 2022
44.017
31.684
-12.332
47.301
32.569
-14.732
-2.400
48.681
31.694
-16.987
52.817
34.096
-18.721
-1.734
70
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Programma Bestuur Toelichting op wat er is bereikt en gedaan = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 47 Nr.
Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken
Te verantwoorden afwijking inhoudelijk
financieel
O
O
1.1
Gemeenteraadsverkiezingen
1.1.1 1.1.2 1.1.3
Op 16 maart 2022 verkiezingen Installatie nieuw gekozen raadsleden Vorming van een nieuw college
1.1.4
Doelen, ambities en financiële kaders vastleggen in meerjarenbegroting
1.1.5 1.2
Inwerkprogramma voor raadsleden Stevige positie Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau
1.2.1 1.2.2
Samenwerking op Europees niveau Bestuurlijke samenwerking met Rijk, provincie en gemeenten
1.2.3
Bestuurlijke samenwerking (coördinatie en verbinding) op Noord Nederlandse schaal (Belangenbehartiging en lobby richting Den
O
O*
O
1.4
Actief bestuurlijk bijdragen in netwerken (o.a. VNG, G40, Brede regiegroep sociaal domein en Strategisch Beraad Ondermijning) Dialoog met de samenleving versterken
1.4.1 1.4.2
Ruimte geven aan burgerinitiatief en participatie Burgers proactief informeren in begrijpelijke taal, conform Wet-
O*
1.5
en regelgeving (Wet open overheid) Als Global Goals gemeente de Global Goals actief uitdragen
1.3 1.3.1
1.5.1
Haag en Brussel, nieuw regeerakkoord, SNN 3.0, NG4) Kennisuitwisseling en belangenbehartiging grote steden
samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven werken aan het behalen van de doelen
O*
* zie voor toelichting 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen .
1.1 Gemeenteraadsverkiezingen Het lag in de lijn der verwachting dat bij de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 de opkomst hoger was (51%) dan in 2017 (40,6%). In 2017 ging het namelijk om een herindelingsverkiezing en konden partijen niet meeliften op landelijke publiciteit die bij ‘gewone’ verkiezingen op gang komt. Eind maart werden de 39 nieuw gekozen raadsleden geïnstalleerd. Er zitten nu 10 partijen in de gemeenteraad. In circa 3 maanden tijd werd een nieuw college gevormd. 1.1.3 Vorming van een nieuw college: samenstelling gewijzigd O Het nieuwe college bestaat naast burgemeester Buma en de gemeentesecretaris uit 6 (in de vorige bestuursperiode 5) wethouders, 2 van de PvdA, 2 van Groenlinks, 1 van Gemeentebelangen en 1 van het CDA. Deze partijen sloten een coalitieakkoord “Nu investeren in de toekomst, vergroenen, verbinden, verwaarden, 2022-2026. In het coalitieakkoord zijn alle ambities van de nieuwe coalitie vastgelegd. Beleidsdoelen en
71
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
benodigde budgetten zijn vertaald naar de begroting en meerjarenraming en in november als kader voor de komende 4 jaar door de raad vastgesteld.
1.2 Stevige positie Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau Via het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) zijn positieve resultaten geboekt met de lobby voor het Europese Joint Transition Fund (JTF) en de Lelylijn. Door als overheden richting Rijk en Europa op te trekken, is de Lelylijn zowel in het regeerakkoord als in het Europese TEN-T netwerk (2023) opgenomen. Dat verbetert de kans op realisatie. Alleen had Leeuwarden dit resultaat nooit bereikt. 1.2.2 Bestuurlijke samenwerking: Nieuwe samenwerkingsafspraken met de provincie O In 2022 is de nodige ambtelijke en bestuurlijke aandacht besteed aan het proces op weg naar nieuwe samenwerkingsafspraken. De vorige set afspraken liep van 2013-2025, maar het overgrote deel van de afspraken is (vrijwel) afgerond en een beperkt deel is niet meer actueel. Er is een duidelijke wens en noodzaak om in de grote maatschappelijke opgaven waarmee de Friese samenleving geconfronteerd wordt, als provinciale overheid en als gemeente van de Friese hoofdstad samen op te trekken. De colleges van Gedeputeerde Staten van Fryslân en burgemeester en wethouders van Leeuwarden hebben een intentieverklaring getekend (maart 2023). De definitieve samenwerkingsafspraken worden ondertekend na de afronding van de coalitievorming bij de provincie Fryslân.
In 2022 is mede met inzet van de gemeente Leeuwarden door de gemeente Waadhoeke en in samenwerking met de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en gemeente Harlingen een aanvraag voor een Regiodeal bij het Rijk ingediend en gehonoreerd (februari 2023). 1.3 Kennisuitwisseling en belangenbehartiging grote steden Door de gemeenteraadsverkiezingen en wisseling van bestuurders is ook de vertegenwoordiging in diverse netwerken gewijzigd. Leeuwarden is nog steeds goed vertegenwoordigd zowel ambtelijk als bestuurlijk in het G40 stedennetwerk. Steden kunnen gezamenlijk een sterk ere vuist maken. Dat is bijvoorbeeld gedaan rond het thema financiële verhoudingen en positie van lokale overheden. De lobby voor het opnemen van Regiodeals in het regeerakkoord is eveneens succesvol geweest. 1.3.1 Actief bestuurlijk bijdragen in netwerken: Aangepaste vertegenwoordiging in VNG O Er zitten minder Leeuwarder bestuurders in VNG-commissies. Na de gemeenteraadsverkiezing is wethouder Jacobse gekozen als lid van het college voor Arbeidszaken en zit wethouder de Haan opnieuw in de commissie Ruimte, wonen en mobiliteit. Bij de selectie voor lidmaatschappen van commissies wordt altijd rekening gehouden met de politieke kleur van de bestuurder en met regionale spreiding.
Lidmaatschap zorgt ondermeer voor vroegtijdige betrokkenheid bij in voorbereiding zijnde wetgeving/actuele dossiers en biedt de mogelijkheid tot het inbrengen van Leeuwarder casuïstiek. In het college voor Arbeidszaken waren de CAO-onderhandelingen bijvoorbeeld een belangrijk onderwerp van gesprek. De commissie Ruimte, wonen en mobili teit heeft in 2022 onder andere uitgebreid gesproken over de Omgevingswet en de Nationale Woon- en Bouwagenda.
1.4 Dialoog met de samenleving versterken De gemeente versterkt de dialoog met de samenleving door op verschillende manieren burgerinitiatieven en participatie te stimuleren en faciliteren. Wij hebben gedaan wat we ons hadden voorgenomen. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
72
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Met het beproefde instrumentarium voor initiatieven (zoals de tafel voor bewonersini tiatieven, het Mienskipfonds en het online-participatieplatform De Stem van Leeuwarden) zijn vele initiatieven praktisch en/of financieel ondersteund. Met de Leeuwarder wijken en dorpen is gewerkt aan wensen en zorgen van Leeuwarders in die wijken en dorpen. Vanuit de gemeenteraad is veel inzet gepleegd op het onderwerp Andere Overheid. Er is gestart met het maken van een participatieleidraad voor ambtenaren, die hen moet ondersteunen bij het inrichten van een participatieproces. Op basis van een motie van de gemeenteraad wordt extra aandacht besteed aan jongerenparticipatie. Daarbij is nauw samengewerkt met een aantal jongerenorganisaties: Tienskip, Claim Your Future, het InterBestuurlijk OverlegStudentenverenigingen (IBOS) en jongerenwerk Jimmy’s. En in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers is aandacht besteed aan de noodzaak om de dialoog met de samenleving aan te gaan. Of de inspanningen tot meer betrokkenheid hebben geleid is lastig meetbaar. Feit is dat sinds 2018 het percentage Leeuwarders dat zich verbonden voelt met de gemeente op circa 45% blijft steken (bron: Inwonersenquête 2018, 2020 en 2022).
1.4.2 Burgers proactief informeren: Wet open overheid gedeeltelijk in werking getreden O Beleid en technische realisatie Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) gedeeltelijk in werking getreden. Leeuwarden voldoet aan de huidige eisen en bereid de volgende fase van invoering voor. Veel informatie wordt al actief gepubliceerd en is opvraagbaar voor burgers. In de volgende fase gaan we ook de afgehandelde Woo-verzoeken, klachten (2023) en beschikkingen (2024) actief publiceren (de 3 resterende verplichte informatiecategorieën uit de Woo). Daartoe willen we niet openbare gegevens in documenten zoveel mogelijk geautomatiseerd kunnen anonimiseren en publiceren, op een nog te realiseren landelijk overheidsplatform PLOOI. De technische realisatie hiervan in regioverband is vertraagd, omdat de realisatie veel afstemming vraagt en PLOOI nog niet voor gemeenten beschikbaar is. Vooralsnog heeft dit geen effect op de informatievoorziening aan onze inwoners of op onze ambitie voor 2023. Er zijn namelijk ook handmatige en tijdelijke oplossingen voor het anonimiseren en publiceren van Woo-verzoeken en klachten mogelijk. Uitvoering Met betrekking tot de uitvoering van de Woo kan gemeld worden dat er in 2022 40 formele Wob-/Woo-verzoeken zijn behandeld. Daarvan was er in 2023 nog 1 in behandeling. 29 verzoeken zijn (deels) toegekend en 10 afgewezen.
Tegen 2 beslissingen is bezwaar gemaakt. Het ene bezwaar is niet toegekend, het andere wel. 24 zijn er binnen de gestelde termijnen afgehandeld en 15 daar buiten. De complexiteit van verzoeken lijkt toe te nemen en is vaak reden tot verdaging en een langere afhandelingstijd. Het e-formulier op Leeuwarden.nl is diverse keren ook gebruikt voor ‘gewone’ verzoeken om informatie of documenten. Die verzoeken zijn over het algemeen snel, d.w.z. binnen 4 weken, afgehandeld.
1.5 Als Global Goals gemeente de Global Goals actief uitdragen Er worden regelmatig duurzaamheidsmarkten georganiseerd door de gemeente. Via de raadswerkgroep Fair Trade worden bedrijven en organisaties die voldoen aan de criteria van Fair Trade en SDG’s genomineerd. Voor het meten van de gemeentelijke vorderingen in doelrealisatie van alle 17 global goals heeft de VNG een set van landelijke indicatoren voor gemeenten ontwikkeld. Wij hebben een deel van die indicatoren verwerkt in de nog verder te ontwikkelen Brede Welvaarts Index Leeuwarden (zie bijlage 8). Voor inzicht in de score van Leeuwarden per
73
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
global goal en de vergelijking met andere gemeenten wordt verwezen naar waarstaatjegemeente.nl.
Wat heeft het gekost? Tabel 48 Programma
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 5.126 -462
Lasten
Begroting primitief 4.528
Begroting na wijziging 4.664
Baten
10
10
1.218
Saldo van baten en lasten
-4.519
-4.655
-3.908
746
Toevoegingen aan reserves
0
0
390
-390
Onttrekkingen aan reserves
0
0
310
310
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
0
-80
-80
-4.519
-4.655
-3.988
666
1.208
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling motie Andere overheid Budgetoverheveling Regionale samenwerking (tevens onttrekking) Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ 80 € 309 € 389
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Zie programma Overhead voor budgetoverheveling Wet open overheid (€ 112.000). Tabel 49 Beleidsproduct R2PRG009 - Bestuur R2BLP071 - Gemeenteraad
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
2.638
0
2.524
8
115
8
122
R2BLP072 - College van B&W
2.026
10
2.992
1.520
-966
1.510
544
Totaal
4.664
10
5.515
1.527
-851
1.518
666
BLP071 Gemeenteraad (voordeel € 122.000) In 2022 is een voordeel ontstaan van afgerond € 122.000, hoofdzakelijk door lagere lasten dan begroot van € 115.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een verruiming van het personeelsbudget in 2022 via de mee- en tegenvallers die in 2022 niet volledig is besteed. Dit budget was beschikbaar gesteld voor verwachte hogere kosten als gevolg van een functiewaardering. Door de inschalingssystematiek kwamen de werkelijke kosten van deze functiewaardering in 2022 echter lager uit. BLP072 College van B&W (voordeel € 544.000) O Het voordeel bestaat hoofdzakelijk uit de mutaties in de reserve budgetoverheveling (zie toelichting reservemutaties) en de mutatie in de voorziening arbeidsgerelateerde verplichtingen. Er is sprake van een extra storting in de voorziening arbeidsgerelateerde verplichtingen van € 594.000 (hogere last) die hoofdzakelijk het gevolg is van een storting in de voorziening wachtgeld en een vrijval van de voorziening pensioen (voormalig) bestuurders van € 1.194.000 (hogere bate) als gevolg van de
74
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
gestegen rekenrente. De additionele storting houdt verband met de wachtgeldverplichting voor bestuurders die niet in het nieuwe college zijn teruggekeerd.
Betrokken verbonden partijen Geen.
75
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Programma Algemene baten en lasten Toelichting op wat er is bereikt en gedaan = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 50 Nr.
Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken
Te verantwoorden afwijking inhoudelijk
financieel
2.1
Blijvend gezonde financiële positie
2.1.1 2.1.2 2.1.3
Aansluiten op uitgangspunten financieel beleid Herziening risicomanagement Realisatie ombuigingen
2.2 2.2.1
Toegankelijke en bereikbare dienstverlening Verbeteren toegankelijkheid en bereikbaarheid
X
2.1 Gezonde financiële positie De financiële positie is op het gewenste niveau gebleven. De laatste prognose van de ontwikkeling van de financiële positie bij de opmaak van de begroting 2023-2026 liet een positief saldo zien van circa € 1 mln in 2026. De in de begroting gemelde onzekerheid over de ontwikkeling van de inflatie en de toekomstige financieringssystematiek van het gemeentefonds blijven ev enwel onverkort van toepassing. Daarom blijft behoedzaamheid en een continuering van het strakke financieel beleid nodig. Ook onze incidentele financiële positie i.c. de stand van de Algemene Reserve (AR) is solide. De stand van de AR blijft boven de vastgestelde nieuwe ondergrens van € 15 mln en is voldoende om de geïnventariseerde risico’s op te vangen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en Risicomanagement). De verhoging van de ondergrens van de AR van € 10 naar € 15 mln is bepaald in de nieuwe Kadernota risicomanagement (raadsbesluit 12 oktober 2022). Met de in de nota omschreven aanpak zetten we een volgende stap naar integraal risicomanagement; risicomanagement dat geïntegreerd is in de bedrijfsprocessen en opgenomen is in het DNA van de organisatie. Met deze werkwijze bepalen we de risico’s vanuit de organisatie (in plaats vanuit de onderdelen) en krijgen we een volledig en betrouwbaar beeld van de risico’s om daadwerkelijk op te kunnen sturen.
Alle ombuigingen waartoe is besloten in het kader van de v orige bestuursperiode zijn inmiddels volgens plan gerealiseerd of krijgen hun afronding in 2023.