Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022 - versie 20 juni 2023
Tekst van het document
2.2 Beter toegankelijk en bereikbaar O De toegankelijkheid en bereikbaarheid van onze dienstverlening is in 2022 minder verbeterd dan we ons hadden voorgenomen. We wilden een aantal verbeteringen doorvoeren. Zo is de gemeentelijke website vernieuwd en leveren we langs deze weg betere en toegankelijker informatie aan onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Ook is geëxperimenteerd met videobellen en een chatbot. Dat leverde informatie op waarmee we in 2023 door ontwikkelen. Maar we komen onvoldoende toe aan onze terugbelbelofte en moesten onze nieuwe kanalen aanpak (omnichannel, d.w.z. diverse communicatiekanalen bestaan naast elkaar en werken samen) temporiseren. Onze dienstverlening is in de meest recente inwonersenquête opnieuw beoordeeld met het rapportcijfer 7,2 (2021: 7,2). 2.2.1 Niet alle voornemens zijn gerealiseerd X De gemeentelijke klachtenbemiddelaar heeft in 2022 170 klachten over een afhandeltermij n binnengekregen, waarvan een deel voortkomt uit het niet terugbellen door een ambtenaar. Publieke dienstverlening voert regie op klantcontacten, dit is noodzakelijk om onze 76
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
gemeentelijke afspraken en servicenormen met de inwoners na te komen. Het gebruik van ons nieuwe zaaksysteem geeft weliswaar inzicht in de mate van afhandeling van terugbelbeloften in de hele organisatie. Maar er moet organisatiebreed nog beter gestuurd worden op het voldoen aan die terugbelbelofte. Verder is het implementeren van een omnichannel klantenservice met integraal klantbeeld (meerdere samenwerkende kanalen = omnichannel), voor optimale service aan onze inwoners, vertraagd. Het beschikbare budget voor de implementatie is niet toereikend, waardoor we moesten temporiseren. De ambitie blijft gelijk, maar zal later bereikt worden. Tot slot hadden we op de planning staan om in 2022 een nieuwe visie op dienstverlening te presenteren. Maar door grote druk op de ambtelijke capaciteit (Oekraïne, energietoeslag) is ervoor gekozen dat in 2023 te doen.
Wat heeft het gekost? Tabel 51 Programma Lasten
Begroting primitief 25.951
Baten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 32.099 -2.021
Begroting na wijziging 30.078
15.892
22.598
23.364
767
Saldo van baten en lasten
-10.059
-7.481
-8.735
-1.254
Toevoegingen aan reserves
5.680
13.938
15.202
-1.264
Onttrekkingen aan reserves
4.635
9.087
9.205
118
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
-1.045
-4.852
-5.997
-1.146
-11.105
-12.332
-14.732
-2.400
Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Hogere storting reserve budgetoverheveling Lwd-Oost Hogere storting reserve budgetoverheveling ISI Hogere storting reserve kunst in de openbare ruimte Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ 984 € 179 € 100 € 1.264
Hogere onttrekking reserve budgetoverheveling Totaal hogere onttrekking (hogere baten) De hogere onttrekking is het gevolg van een administratieve correctie.
€ €
118 118
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 52 Beleidsproduct R2PRG015 - Algemene baten en lasten R2BLP006 - Dienstverlening voor derden R2BLP053 - Stelposten c.a.
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
20.521
20.521
20.738
20.738
-217
216
0
1.527
2.567
4.345
2.741
-2.819
174
-2.645
R2BLP067 - Burgerzaken
4.162
2.297
4.262
2.356
-100
59
-41
R2BLP079 - Algemene baten en lasten R2BLP120 - Vergunningen & leefomgeving
16.071
6.299
16.366
6.732
-295
433
138
1.736
0
1.590
2
146
2
148
77
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Beleidsproduct R2PRG015 - Algemene baten en lasten Totaal
Jaarverslag
Begroting
Rekening
Rekening t.o.v. begroting
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
44.017
31.684
47.301
32.569
-3.284
885
-2.400
BLP053 Stelposten c.a. (nadeel € 2.645.000) Het nadeel is hoofdzakelijk het gevolg van een storting in de voorziening arbeidsgerelateerde verplichtingen van € 2,7 mln. De storting houdt voor € 2 mln verband met het bovenwettelijk vakantie-uren sparen van onze medewerkers (ingegaan per 1 januari 2022). Bij verlofsparen is volgens het BBV namelijk sprake van arbeidskostengerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en daarmee ook onvoorspelbare afbouw kennen. Daarnaast is sprake van een storting van € 0,7 mln voor een nabetalingsverplichting overwerkvergoeding bij roosters boven 36 uren (buitendienst). BLP079 Algemene baten en lasten (voordeel € 138.000) Dit beleidsproduct bevat hoofdzakelijk administratieve boekingen. Het resultaat op zowel de baten als de lasten wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door mutaties in de voorziening arbeidsgerelateerde verplichtingen. Per saldo is sprake van een voordeel van € 184.000 ten opzichte van de begroting. BLP120 Vergunningen & leefomgeving (voordeel € 148.000) Het voordeel van € 148.000 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere personeelslasten dan begroot. In 2022 zijn extra incidentele middelen ontvangen ten behoeve van de implementatie van de Omgevingswet en het verlenen van vergunningen voor evenementen.
Deze incidentele middelen zijn niet geheel aangewend, omdat het niet mogelijk was om alle vacatures te vervullen als gevolg van de gespannen arbeidsmarkt. Een aantal taken rondom de invoering van de Omgevingswet zijn uitgesteld doordat deze wet later wordt ingevoerd.
Betrokken verbonden partijen Geen.
78
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Kengetallen Tabel 53 Kengetallen Bestuur en middelen Indicator Eenheid
Bron
1.
Eigen gegevens
Formatie
Fte per 1.000
Meting 2021 12,1 fte
Meting 2022 11,97 fte
Eigen gegevens
125.510 inw. 13,0 fte 125.510 inw. 932
127.088 inw* 13,41 fte 127.088 inw. 1.012
2.
Bezetting
3.
Apparaatskosten
inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner
4.
Externe inhuur
Kosten als % van
Eigen gegevens
14,3
17,07
5.
Overhead
totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten
Eigen begroting
7,2
6,85
6.
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
CBS
183
204
* berekening o.b.v. formatie 2021
79
Eigen gegevens
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.1.5 Domein Overige lasten en baten Algemene dekkingsmiddelen Tabel 54 Programma Lasten
Begroting primitief 1.943
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 4.478 -401
Begroting na wijziging 4.077
Baten
388.628
422.455
431.939
9.484
Saldo van baten en lasten
386.685
418.378
427.461
9.082
Toevoegingen aan reserves
300
300
2.868
-2.568
Onttrekkingen aan reserves
300
300
1.212
912
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
0
-1.656
-1.656
386.685
418.378
425.805
7.426
Toelichting resultaat reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Hogere storting reserve budgetoverheveling decentralisatie uitkeringen Hogere storting reserve voorwaardelijke budgetoverheveling december circulaire Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ 930 € 1.638 € 2.568
Hogere onttrekking reserve budgetoverheveling (vrijval circulaires 2021) Totaal hogere onttrekking (hogere baten)
€ €
912 912
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 55 Beleidsproduct R2PRG016 - Algemene dekkingsmiddelen R2BLP077 - Algemene belastingen R2BLP086 - Gemeentefonds
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
3.187
36.914
4.080
37.512
-893
598
-295
0
385.575
2.568
395.164
-2.568
9.589
7.021
37
266
42
474
-5
208
204
R2BLP100 - Financiering
1.153
0
657
0
496
0
497
Totaal
4.377
422.755
7.346
433.151
-2.969
10.396
7.426
R2BLP094 - Dividend
BLP077 Algemene belastingen (nadeel € 295.000) OZB en invordering Bij het bepalen van de OZB-opbrengsten moet voor een aantal posten (WOZ-waarde, percentage oninbaar, toegekende bezwaren) een schatting worden gemaakt. In de realisatie wijkt de opbrengst dus altijd van de begroting. Dit jaar is sprake van een opbrengst die iets hoger ligt (€ 329.000) dan vooraf geraamd. Verder zijn er (met terugwerkende kracht) ruim 3.000 extra dwangsommen opgelegd wat zorgt voor een hogere opbrengst (€ 207.000). Daar staan hogere personeelslasten tegenover als gevolg van ziektevervanging, wegwerken achterstanden en efficiency verbeteringen. Toeristenbelasting en Precariobelasting Per saldo is er een extra last van € 23.000 voor deze belastingen.
80
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
BLP086 Gemeentefonds (voordeel € 7.021.000) Op een totale begrote uitkering uit het Gemeentefonds van bijna € 386 mln, is in 2022 sprake van een voordeel van ongeveer € 7,0 mln. Dit komt met name door onderstaande ontwikkelingen: Extra baten uit de decembercirculaire 2022 (€ 4.897.000) Extra baten uit de septembercirculaire 2022 zoals vermeld in de raadsbrief d.d. 25 oktober 2022 (€ 3.592.000) Extra lasten door mutatie reserve (voorwaardelijke) budgetoverheveling (€ 2.568.000) Voordeel uit vrijval decembercirculaire 2021 (€ 912.000) Voordeel afwikkeling van eerdere jaren (€ 281.000) BLP094 Dividend (voordeel € 204.000) Het van de BNG Bank ontvangen dividend is € 208.000 hoger dan begroot. BLP100 Financiering (voordeel € 497.000) De geraamde rentelasten vallen lager uit doordat minder rente is verschuldigd dan begroot (leningen portefeuille) en door een hogere doorbelasting van rente op de grondexploitaties.
81
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Overhead Tabel 56 Programma Lasten
Begroting primitief 44.209
Baten Saldo van baten en lasten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 47.295 1.411
Begroting na wijziging 48.705
527
604
1.594
990
-43.682
-48.102
-45.701
2.400
Toevoegingen aan reserves
0
325
1.793
-1.468
Onttrekkingen aan reserves
223
1.918
1.885
-33
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
223
1.593
92
-1.501
-43.459
-46.509
-45.609
900
Toelichting resultaat reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling Leeuwarder digitale agenda Budgetoverheveling Wet open overheid Budgetoverheveling O&I-prioritering Budgetoverheveling Beveiliging gemeentehuis Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)
€ 368 € 112 € 676 € 312 € 1.468
Lagere onttrekking reserve afschrijving
€
33
Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 57 Beleidsproduct
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
R2PRG017 - Overhead
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
R2BLP102 - M anagement
6.055
145
6.157
141
-102
-4
-105
R2BLP103 - Financiën, toezicht en controle R2BLP104 - P&O/HRM
6.493
27
6.256
108
238
81
319
4.726
21
5.224
437
-498
416
-82
594
0
697
0
-102
0
-102
3.094
0
2.799
9
296
9
305
1.925
0
1.925
0
0
0
0
3.636
336
3.500
478
137
143
279
14.504
1.912
14.561
2.251
-57
339
282
5.770
81
5.824
46
-54
-35
-89
1.178
0
1.143
0
35
0
35
4.039
0
4.013
7
26
7
33
-2.985
0
-3.010
0
24
0
24
49.030
2.522
49.088
3.479
-57
957
900
R2BLP105 - Inkoop, aanbest. & contractman. R2BLP106 - Interne en externe communicatie R2BLP107 - Juridische zaken R2BLP108 - Bestuurszaken en best.ondersteuning R2BLP109 Informatievoorziening & automatis. R2BLP110 - Facilitaire zaken en huisvesting R2BLP111 - Documentaire informatievoorziening R2BLP112 M anagementondersteuning R2BLP113 - Correctie overhead Totaal
82
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
BLP102 Management (nadeel € 105.000) Binnen het beleidsproduct management worden naast de salarissen van leidinggevenden ook secundaire personeelslasten en enkele gemeentebrede budgetten verantwoord. De overschrijding van de lasten is veroorzaakt door meerdere kleine voor- en nadelen. BLP103 Financiën (voordeel € 319.000) Het voordeel is voor € 300.000 veroorzaakt door onderuitputting van de personeelslasten. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat het bij het vertrek van collega's tijd kosten om de vacatures ingevuld te krijgen. BLP105 Inkoop, aanbesteding & contractmanagement (nadeel € 102.000) De formatie voor inkoop en contractmanagement is uitgebreid vanwege een toename in werkzaamheden. Het was niet meer mogelijk om de daarvoor beschikbare budgettaire ruimte via een begrotingswijziging te corrigeren naar het juiste beleidsproduct. BLP108 Bestuurszaken en bestuursondersteuning (voordeel € 279.000) Het voordeel wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door nog niet ingevulde vacatures (€ 105.000) en detacheringsvergoedingen (€ 125.000). BLP109 Informatievoorziening & automatisering (voordeel € 282.000 ) Resultaat wordt veroorzaakt door lagere kosten voor mobiele telefonie, infra beveiliging en mobile device management en een voordeel op middelen ten behoeve van de Wet Open Overheid. Daar staan hogere kosten voor onder andere software en kapitaallasten tegenover.
Ten aanzien van de infrabeveiliging zijn verder extra ontvangen incidentele middelen deels niet aangewend als gevolg van onderbezetting door de gespannen arbeidsmarkt. Leeuwarder digitale agenda Waardevolle vernieuwingsexperimenten uitgevoerd Binnen de Leeuwarder digitale agenda (LDA) zijn er in 2022 twaalf vernieuwingsexperimenten uitgevoerd. Door de coronacrisis is de uitvoering ervan vertraagd met circa 3 maanden. Bij alle experimenten die gestart zijn, is gekeken of het in potentie toegevoegde waarde heeft voor inwoners, bedrijven of instellingen. Verschillende experimenten waren in die zin succesvol en zijn of worden breder ingezet. Zo zal, na experimenten met spraaktechnologie, een ‘spraakrobot’ ingezet gaan worden bij meldingen over de openbare ruimte. Inwoners die problemen hebben met lezen en schrijven hoeven dan niet te wachten tot ze een medewerker aan de lijn krijgen en we kunnen toe met minder formulieren. Ook is er een experiment gedraaid rond woning verduurzaming in het kader van de energie armoede en er is een experiment gedraaid rond energiemanagement. Beide experimenten krijgen een vervolg in 2023 binnen de organisatie ten behoeve van Leeuwarden Oost en de Oranje wijk (op termijn heel Leeuwarden) en ten behoeve van het verlagen van de energiekosten van alle gebouwen die in het bezit zijn van de gemeente.
Data-ethisch verantwoord gewerkt Er zijn experimenten gedaan op het gebied van ‘monitoring op het water’ en ‘Leeuwarden van boven’. Hierbij is met behulp van sensoring in kaart gebracht hoeveel verkeer er op het water was en of er ook oneigenlijk gebruik werd gemaakt van ligplaatsen. Bij deze experimenten speelde data ethisch verantwoord werken een belangrijke rol en is uitdrukkelijk gekeken of het belang en de privacy van inwoners niet werd geschaad. Naast de uitvoering van ethische risicoanalyses (bij alle projecten die zijn gestart) is de inzet van een onafhankelijke ethische commissie onderzocht. Hierover zijn we in gesprek met Data Fryslân. Vijfde ronde experimenten uitgesteld naar 2023
83
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Voor uitvoering van de Leeuwarder digitale agenda was incidenteel € 120.000 (2022) + €336.000 (overgeheveld uit 2021) en structureel € 400.000 begroot. Naast de twaalf experimenten zijn hieruit eenmalige stimuleringsbijdragen voor het breder toepassen van robotisering en Studio Leeuwarden (aanschaf studio apparatuur) bekostigd. Ook is de bijdrage aan DataFryslân eruit betaald (€126.500). Voorgesteld wordt om € 362.000 beschikbaar te houden in 2023 voor de uitvoering van de vijfde ronde experimenten die, door eerder genoemde vertraging, is uitgesteld tot het 1e half jaar van 2023. Zie verder 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen. Start kansenanalyse We zien kansen in het met data en technologie helpen realiseren van ondermeer duurzaamheidsthema’s, inclusie, cyber en circulaire economie. In het coalitieakkoord is daarover afgesproken dat we binnen de planvorming van grote projecten de mogelijke bijdrage van data en technologie standaard gaan afwegen (kansenanalyse). Echte kansen maken we betaa lbaar door 5% van het projectbudget hiervoor te reserveren. Daartoe is in 2022 een inventarisatie traject gestart om te bepalen welke opgaven met digitalisering kunnen worden ondersteunt.
84
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Onvoorziene uitgaven Tabel 58 Programma Lasten
Begroting primitief 137
Baten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 0 137
Begroting na wijziging 137
0
0
0
0
Saldo van baten en lasten
-137
-137
0
137
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
0
0
0
-137
-137
0
137
Toelichting resultaat reservemutaties Er zijn in 2022 geen reservemutaties. Tabel 59 Beleidsproduct R2PRG018 - Onvoorziene uitgaven R2BLP091 - Onvoorzien Totaal
Begroting Lasten
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
137
0
0
0
137
0
137
137
0
0
0
137
0
137
BLP091 - Onvoorzien (voordeel € 137.000) In de begroting 2022 is voor onvoorzien een bedrag geraamd van € 137.000. Hiervan is niets uitgegeven, waardoor er een positief resultaat van € 137.000 is.
85
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Vennootschapsbelasting Tabel 60 Programma Lasten
Begroting primitief 50
Baten
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 2.000 -1.950
Begroting na wijziging 50
0
0
0
0
Saldo van baten en lasten
-50
-50
-2.000
-1.950
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
0
0
0
0
-50
-50
-2.000
-1.950
Toelichting resultaat reservemutaties Er zijn in 2022 geen reservemutaties. Tabel 61 Beleidsproduct R2PRG019 Vennootschapsbelasting R2BLP101 Vennootschapsbelasting (Vpb) Totaal
Begroting
Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
50
0
2.000
0
-1.950
0
-1.950
50
0
2.000
0
-1.950
0
-1.950
BLP101 - Vennootschapsbelasting (nadeel € 1.950.000) Met ingang van 1 januari 2016 hebben gemeenten te maken met de Wet modernisering Vennootschapsbelastingplicht Overheidsondernemingen. Dit betekent dat de gemeente vennootschapsbelastingplichtig is voor winstgevende ondernemingsactiviteiten. Gemeente Leeuwarden is vennootschapsbelastingplichtig voor de exploitatie van haar parkeergarages. Met de belastingdienst is er verschil van inzicht over de waardering van de parkeergarages. Er ligt nu een compromis voor. Op basis van dat compromis is de vennootschapsbelasting voor de periode 2016 t/m 2022 opnieuw berekend en is de daarbij behorende last in het resultaat verwerkt. Daarnaast is er discussie met de belastingdienst over de vraag of gemeente Leeuwarden vennootschapsbelastingplichtig wordt voor haar reclameactiviteiten. Er is een i nschatting gemaakt van de mogelijke last. Deze last is in 2022 voorzichtigheidshalve in het resultaat verwerkt. Inmiddels wordt over dit onderwerp een aantal proefprocedures gevoerd. Als daaruit blijkt dat er geen vennootschapsbelastingplicht ontstaat voor reclame activiteiten, dan zal er sprake zijn van een voordeel. Tot op heden was het risico op een hogere aanslag vennootschapsbelasting over de jaren vanaf 2016 opgenomen in paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Het voorliggende compromis met betrekking tot de waardering van de parkeergarages en recente jurisprudentie inzake reclame activiteiten, zorgen ervoor dat nu een last wordt genomen. Daarom komt dit risico te vervallen in paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
86
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.2 Paragrafen 2.2.1 Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen gaat over de verantwoording van de gerealiseerde opbrengsten van de gemeentelijke belastingen, heffingen, retributies en de uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid. 2.2.1a Algemeen De totale opbrengst aan belastingen en overige heffingen bedraagt in 2022 ruim € 79 mln. Dit komt overeen met nagenoeg 12% van de totale gemeentelijke baten. In onderstaande tabel wordt inzicht verschaft in de gerealiseerde opbrengsten in verhouding tot de raming lokale heffingen en retributies. Tabel 62 Opbrengsten van de diverse lokale heffingen Omschrijving heffing
Rekening 2016
Begroting 2022
Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2022 2022
R2KDH001 - Algemene heffingen R2KDH110 - Onroerende-zaakbelastingen R2KDH111 - Precariobelasting
35.249 287
35.579 258
329 -29
Subtotaal
35.536
35.837
301
R2KDH101 - Afvalstoffenheffing R2KDH102 - Hondenbelasting R2KDH103 - Rioolheffing R2KDH104 - Begraafrechten
18.373 567 12.354 895
18.167 579 11.930 781
-206 11 -424 -114
R2KDH107 - Leges omgevingsvergunning R2KDH108 - Havengelden R2KDH109 - Parkeerbelasting R2KDH112 - Toeristenbelasting R2KDH113 - Leges Burgerzaken R2KDH114 - Veerdiensten R2KDH199 - Overige heffingen Subtotaal
4.509 381 3.515 707 1.743 57 112 43.212
4.401 530 2.855 760 1.705 108 550 42.365
-108 149 -660 53 -39 51 438 -847
Totaal
78.748
78.202
-546
R2KDH002 - Bestemmingsheffingen
Op de afwijkingen groter dan € 100.000 volgt hieronder een toelichting. 2.2.1b Onroerendezaakbelastingen De areaaluitbreiding en de lagere leegstand hebben gunstiger uitgepakt dan begroot. Ook zijn enkele grote objecten na onderzoek wezenlijk hoger vastgesteld. Dit heeft geleid tot extra opbrengst, voornamelijk OZB-gebruik voor niet-woningen. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een meeropbrengst ten opzichte van de raming. 2.2.1c Afvalstoffenheffing De lagere opbrengst van de afvalstoffenheffing van € 206.000 wordt grotendeels veroorzaakt door een aanpassing op de baten als gevolg van een verwachte hogere oninbaarheid. Ultimo 2022 waren nog niet alle openstaande bedragen inzake heffingen ontvangen en is hiervoor gecorrigeerd met de debiteurenvoorziening.
87
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.2.1d Rioolheffing De realisatie van de rioolheffing laat een nadelig resultaat zien van € 424.000. De minderopbrengst op rioolheffing, onderdeel niet-woningen, wordt enerzijds veroorzaakt doordat het werkelijke aantal volle eenheden van 250 m3 waterverbruik minder (20%) blijkt te zijn dan het aantal eenheden waarmee bij de begroting 2022 rekening is gehouden. De toename van leegstand van veel winkel- en bedrijfspanden is hierop van invloed geweest. Daarnaast zijn de WOZ-waarden van vooral horecapanden en culturele instellingen minder in waarde gestegen als na-effect van de coronapandemie en dat heeft daarmee indirect een negatief effect op de opbrengst. Anderzijds wordt de minderopbrengst veroorzaakt door een aanpassing op de baten als gevolg van een verwachte hogere oninbaarheid. Ultimo 2022 waren nog niet alle openstaande bedragen inzake heffingen ontvangen en is hiervoor gecorrigeerd met de debiteurenvoorziening. 2.2.1e Begraafrechten De baten op begraafrechten kennen een nadeel van € 114.000 ten opzichte van de begroting. Di t is het gevolg van een daling van het aantal begrafenissen en het aantal verlengingen van grafrechten. Daarnaast is een tendens zichtbaar dat er vaker gekozen wordt voor cremeren. 2.2.1f Leges omgevingsvergunning De opbrengsten uit de leges zijn € 108.000 lager uitgevallen dan begroot.
Dit komt doordat het aantal aangevraagde bouwvergunningen iets lager is dan geraamd. Het inschatten van het aantal aanvragen en de waarde van bouwvergunningen is moeilijk te voorspellen. 2.2.1g Havengelden Binnen de gemeente Leeuwarden moet onder andere bij de haven Prinsentuin in Leeuwarden havengeld worden betaald. In Grou zijn er vier verschillende havens waar havengelden betaald dienen te worden. Hier gaat het onder andere om de Pikmeerhaven en de Nieuwe Kade. In de dorpen Warten en Jirnsum zijn ook een aantal ligplaatsen waarvoor havengelden betaald dienen te worden. De meeropbrengst havengelden van € 149.000 is het gevolg van een hogere bezetting van ligplaatsen in de havens Grou-Warten en de Prinsentuin. Het binnenlands boottoerisme was in 2022 zeer goed binnen de gemeente Leeuwarden. 2.2.1h Parkeerbelasting De inkomsten uit parkeerbelasting zijn ruim € 660.000 lager dan begroot. In het 1 e kwartaal was dit nog als gevolg van de coronapandemie (€ 440.000). Daarnaast zijn er minder opbrengsten uit parkeren, onder andere door meer autoluwe gebieden. 2.2.1i Overige heffingen De opbrengsten uit overige heffingen bestaan onder andere uit de opbrengsten onder andere verkregen uit verkeersontheffingen, gehandicapten parkeerplaatsen, werkzaamheden ten behoeve van kabel en leidingwerk en de uitvoering toezicht en handhaving.
De afwijking op de baten wordt met name veroorzaakt door meer vergoedingen voor graafwerkzaamheden (KLIC graafmeldingen). Vanwege deze toekomstige herstraatwerkzaamheden is de netto meeropbrengst van € 250.000 in de onderhoudsvoorziening verhardingen gestort. 2.2.1j Lastendruk Onderstaande tabel geeft het verschil weer tussen de gemiddelde lokale lasten van de gemeente Leeuwarden en het landelijk gemiddelde.
88
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Tabel 63 Belastingcapaciteit
Bedragen x in € Jaarrekening 2021
Primaire begroting 2022 Jaarrekening 2022
OZB-lasten gezin gem. WOZ-waarde
235
245
247
Rioolheffing gezin gem. WOZ-waarde
163
171
169
Afvalstoffenheffing gezin
343
337
348
Totale woonlasten
741
753
764
Woonlasten landelijk gemiddelde t-1
776
811
904
gemiddelde WOZ-waarde
183.000
201.000
204.000
Belastingcapaciteit
95,5%
92,8%
84,5%
(bron: Coelo, Atlas van de lokale lasten)
2.2.1k Kostendekkendheid heffingen en rechten De kostendekkendheid van de heffingen wordt berekend op basis van hetgeen is opgenomen in de financiële verordening. Als onderdeel van de jaarrekening wordt gekeken in hoeverre de gerealiseerde baten op het toepasselijke niveau de gerealiseerde lasten niet overschrijden. Bij de afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting wordt het werkelijke saldo van lasten en baten na afloop van het jaar verrekend met een voorziening ‘Egalisatie heffingen’. Voor leges geldt ook dat de opbrengst de lasten niet mag overschrijden, maar dat wordt beoordeeld op het niveau van de verordening waar de leges op zijn gebaseerd en daar kunnen meerdere legessoorten onder één verordening vallen. De meest omvattende verordening is de Legesverordening en daar vallen de leges voor bijvoorbeeld de Omgevingsvergunningen maar ook de leges voor Burgerzaken onder. Op het niveau legessoorten mag de kostendekkendheid groter zijn dan 100%, mits het op totaal van de leges die onder een verordening vallen maar niet het geval is. Tabel 64 Kostendekkendheid heffingen Werkelijke PerceptieOninOmschrijving heffing Overhead lasten* kosten baarheid
BTW
Bedragen x € 1.000 Lasten KostenBaten totaal dekking
R2KDH101 - Afvalstoffenheffing
16.484
108
186
354
3.078
20.209
18.167
89,9%
R2KDH102 - Hondenbelasting
480
3
5
117
48
654
579
88,5%
10.053
71
125
709
984
11.942
11.930
99,9%
843
5
8
259
59
1.173
781
66,6%
3.444
26
44
1.433
107
5.054
4.401
87,1%
R2KDH103 - Rioolheffing R2KDH104 - Begraafrechten R2KDH107 - Leges omgevingsverg. R2KDH108 - Havengelden R2KDH113 - Leges Burgerzaken R2KDH114 - Veerdiensten R2KDH199 - Overige heffingen Totaal-generaal
922
3
5
301
98
1.330
530
39,8%
2.064
10
17
645
45
2.781
1.705
61,3%
410
1
1
173
29
613
108
17,6%
1.583
3
6
488
112
2.192
550
25,1%
36.284
230
396
4.479
4.560
45.948
38.751
* Betreft de netto-lasten, dus de lasten minus de baten die geen belastingopbrengsten zijn (onttrekking voorziening bijvoorbeeld)
2.2.1l Uitvoering Wet Waardering onroerende zaken Op grond van de Wet WOZ wordt jaarlijks de waarde van de onroerende zaken in Leeuwarden bepaald. Voor het belastingjaar 2022 geldt als waardepeildatum 1 januari 2021. De gemeente Leeuwarden omvat circa 76.136 objecten waarvan circa 8.846 niet-woningen. Daarnaast voert de gemeente Leeuwarden de waardering uit voor de gemeenten Texel en Vlieland.
89
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Waardeontwikkeling In vergelijking met het jaar 2021 is de waarde van de woningen gemiddeld met 15,68% gestegen. Bij de niet-woningen was sprake van een stijging van gemiddeld 4,35%. De Waarderingskamer (toezichthouder kwaliteitsbewaking waardebepaling) heeft geoordeeld dat de waardebepaling correct is uitgevoerd. Bezwaar en beroep In 2022 zijn 1.768 bezwaren ingediend. Dit is 18% minder dan in 2021. Deze afname is mogelijk veroorzaakt doordat de veranderde waarderingsmethodiek van m³ naar m² nu verwerkt zijn, waardoor de kwaliteit van de objectkenmerken is verbeterd. Er is in 2022 tegen circa 1.462 woningen en 333 niet-woningen bezwaar gemaakt tegen de waardevaststelling (exclusief bulk- en ingetrokken bezwaren). Dit komt neer op ongeveer 2,17% van het woningbestand en ongeveer 6,1% van het niet-woningbestand. Hiervan is bij de woningen circa 47% verlaagd en bij de niet-woningen 24%. Verder geldt dat bij de bezwaarafhandeling bij 756 van de 1.462 (51%) woningen een no-cure-no-pay bureau is ingeschakeld. Bij de categorie niet-woningen geldt dat voor 182 (33%) niet-woningen een no-cure-no-pay bureau is ingeschakeld. In 2021 zijn tot nu toe 73 beroepsprocedures ingediend, waarvan 64 door een gemachtigde. Het aantal beroepen gevoerd door gemachtigden is enorm gestegen ten opzichte van 2021. Het opkomen van de no-cure-no-pay bedrijven kan hier een verklaring voor zijn.
Proces- en gerechtskostenvergoeding De vergoeding van proceskosten aan commerciële rechtsbijstandverleners en no-cure-no-pay bureaus is € 40.000 lager dan begroot. Dit bedrag is exclusief de nog te vergoeden proceskosten di e in beroep kunnen worden toegewezen. Hierbij moet rekening worden gehouden met de duur van een beroepsprocedure. Dit kan een jaar tot twee jaar duren. Eventueel te vergoeden proceskosten die samenhangen met toegekend bezwaar, kunnen oplopen tot circa € 800. Gaat het om een uiteindelijk toegekend beroep, dan kunnen de kosten oplopen tot circa € 1.900. 2.2.1m Kwijtscheldingsbeleid Inwoners met een laag inkomen hebben recht op kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, OZB en de rioolheffing. In de gemeente Leeuwarden wordt de meest ruime regeling voor kwijtschelding binnen de wettelijke mogelijkheden toegepast. Tabel 65 Kwijtgescholden belastingbedragen per belastingsoort Omschrijving heffing Rekening 2021 Kwijtschelding afvalstoffenheffing 1.736 Kwijtschelding OZB 15 Kwijtschelding rioolheffing 490 Totaal 2.241
Begroting 2022 1.613 15 491 2.119
Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2022 2022 1.588 25 -7 23 431 60 2.011 108
Een verzoek tot het verkrijgen van kwijtschelding van gemeentelijke belastingen wordt getoetst aan de betalingscapaciteit en de hoogte van het vermogen van de aanvrager. Hier zijn landelijke normeringen voor. Vanaf het jaar 2021 is er een kleine afname te zien in het aantal aanvragen en toekenningen van kwijtschelding. In 2022 is circa € 108.000 minder kwijtgescholden dan begroot.
90
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf staat in welke mate de gemeente in staat is om onverwachte gebeurtenissen (risico’s) met een financiële impact op te vangen, zonder ingrijpende beleidswijzigingen: het weerstandsvermogen. 2.2.2a Aanleiding en achtergrond Net als in de afgelopen jaren is ook in deze begroting het risicoprofiel bekeken. Met ingang van de begroting 2023 geldt als basis de Kadernota Risicomanagement 2022 (raadsbesluit 12 oktober 2022). In de kadernota wordt onderscheid gemaakt in drietal risico’s; Begrip Operationele risico’s
Toelichting Interne risico’s die te beheersen zijn en die in principe vermijdbaar of te voorkomen zijn. Voorbeelden zijn continuïteitsrisico’s in routinematige operationele processen, bijvoorbeeld door tekort schietende interne beheersing, onvoldoende capaciteit of deskundigheid en onethisch handelen van medewerkers of managers. Deze risico’s worden proactief aangepakt door (het regelmatig) checken van processen en regels rondom gedrag en besluitvorming.
Strategische risico’s
Gerelateerd aan de beleidsstrategie en daarmee vrijwillig geaccepteerde risico’s zoals bij besluitvorming rond een risicovol project of programma. Risico’s en rendement worden hierbij afgewogen. Bij deze risico’s dient de kans van optreden dan wel de mogelijke impact te worden verkleind. Hierdoor kunnen weer nieuwe risico’s worden genomen. Bij deze risico’s dient een terugkerende dialoog tussen ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen te worden georganiseerd. In onderstaande risicoanalyse gaat het om lening WTC/Stadion en de grondexploitaties.
Externe risico’s
Niet beïnvloedbare, van buiten de organisatie komende risico’s. Denk hierbij aan natuurrampen, macro-economische-, politieke- en demografische omstandigheden. Maar ook de ‘Zwarte Zwanen’, totaal onverwachte, niet voorzienbare gebeurtenissen met een hoge impact. Deze risico’s moeten v oor zover mogelijk geïnventariseerd worden en ook hier dient dialoog over plaats te vinden. De beheersing op externe risico’s moet vooral gericht worden op het opvangen/verzachten van de impact van de gebeurtenis.
Anders dan voorgaande jaren is bij deze risicoanalyse teruggekeken naar de geïnventariseerde risico’s zoals opgenomen in de begroting 2023. Daarbij is beoordeeld in welke mate deze risico’s zich hebben voorgedaan in 2022 en hoeverre sprake is van doorlopende restrisico’s . Hierbij zijn de risico’s ook geactualiseerd en indien nodig ook opnieuw gekwantificeerd voor de nieuwe risicosimulatie. Hierbij wordt rekening gehouden met een 90% zekerheid. 2.2.2b Resultaten risicoanalyse Over het risico dat samenhangt met de sterk opgelopen inflatie sinds 2022 zijn reeds maatregelen getroffen. De budgetten in de primitieve begroting 2023 en verder zijn zoals elk jaar aangepast voor de loon- en prijsontwikkeling. De gebruikte indices zijn ontleend aan de recente publicaties van het Centraal Planbureau (zoals opgenomen in de meicirculaire 2022). Voor wat betreft de prijsontwikkeling gaat het dan om de index Prijs bruto binnenlands product en wordt voor 2022 uitgegaan van 3,4%; in 2023 van 3% en de jaren daarna 2,5%. Deze percentages wijken af van de inflatiecijfers (de consumentenprijs index) van de afgelopen tijd. Daarom zijn er eind 2022 en begin 2023 extra middelen in de begrotingsbudgetten opgenomen met als dekking de Algemene Reserve. De inflatieproblematiek is verder onderwerp geweest van afzonderlijke besluitvorming en laat geen risico’s in deze weerstandsparagraaf zien.
Op 30 november 2022 heeft de raad een besluit genomen 91
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
op de eenmalige energietoeslag van inwoners en studenten in de gemeente Leeuwarden. In dit besluit is een bedrag van € 4,4 mln ten laste gebracht van de Algemene Reserve. Op 21 december 2022 heeft de raad besloten tot een pakket structuurversterkende maatregelen voor ondernemers met een bedrag van € 1,9 mln, verdeeld over 2023 en 2024, ten laste van de Algemene Reserve. Op 22 maart 2023 heeft de raad een besluit genomen tot ondersteuning van een aantal gecontracteerde, gesubsidieerde en verbonden partijen ten laste van de Algemene Reserve. Verder worden onontkoombare tegenvallers als gevolg van inflatie in de jaarschijf 2023 ten laste gebracht van de Algemene Reserve en opgenomen in de Begroting 2024. In het volgende figuur staan de risicogebieden en de bijbehorende weerstandscapaciteit weergegeven alsmede de bedragen die uit de risicosimulatie zijn gerold. Figuur 5 Risicogebieden en bijbehorende weerstandscapaciteit Totale risico positie
Operationele risico's
Strategische risico's (excl. grondexploitatie)
€ 5,5 mln x 1,5 = € 8,30 mln
Lening WTC/Stadion max € 9,25 mln
Algemene Reserve € 23,5 mln
Reserve Stadion € 4,50 mln
Strategische risico's grondexploitatie
Zuidlanden -/- verwacht resultaat: € 21,4 mln
Overige grondexploitaties € 1,05 mln
(verwachte) Reserve Grondexploitatie € 22,45 mln
Operationele risico's De actuele positie m.b.t. de operationele risico’s is ten opzichte van de begroting 2023 gestegen naar € 5,5 mln (na vermenigvuldiging met de zekerheidsfactor van 1,5 € 8,3 mln). Er zijn 7 risico’s in de risicosimulatie verwerkt en dat is gelijk aan de begroting 2023. De mate van invloed en daarmee de volgorde, is wel gewijzigd Strategische risico's Voor de bouw van het voetbalgerelateerde deel van het stadion heeft de gemeente een lening verstrekt van € 14 mln. Het maximale risico (bedrag van openstaande lening) bedraagt gedurende de eerste 10 jaar € 9,25 mln euro bestaande uit € 14 mln minus de garantstelling van Van Wijnen ad € 4,75 mln. Na de eerste tien jaar van de lening vervalt de garantstelling van Van Wijnen. Tegenover dit risico zijn een aantal zekerheden overeengekomen. Instelling reserve van € 4,5 mln Het hypotheekrecht en de garantstelling van Van Wijnen. Daarnaast zullen de inkomsten van Cambuur rechtstreeks ingezet worden voor de rente- en aflossing. De komende jaren is het maximale risico € 9,25 mln. Uitgaande van een risicoprofiel van 50% is in de reserve voldoende weerstandsvermogen aanwezig. In 2022 is hiervan € 5 mln verstrekt aan Van Wijnen. Het restant zal gedurende de bouw van het stadion worden uitgekeerd. Na de oplevering van het stadion zal worden gestart met het betalen van rente en aflossing.
92
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Naast het verstrekken van de lening en de subsidie voor het voetbalgerelateerde deel van het stadion zorgt de gemeente ook voor de herinrichting van de openbare ruimte. Bij brief d.d. 13 december 2022 is de raad geinformeerd over het huidige tekort m.b.t. de herinrichting van € 0,7 mln en de nog verwachte kosten van € 2 mln. Daarnaast is de gemeenteraad bij brief d.d. 17 jan uari 2023 geïnformeerd over de claim van WTC inzake de teruglevering van de in januari 2019 geleverde gronden aan de gemeente. Dit had als gevolg dat de kosten van de verrichte werkzaamheden op deze gronden (inmiddels ingericht als parkeerterrein) ten bedrage van € 1,1 mln moesten worden afgewaardeerd ten laste van het rekeningresultaat 2022. Hierdoor bedraagt het verwachte nadeel op de inrichting van de openbare ruimte nu € 1,6 mln op basis van het huidige prijspeil en planning. Hiervoor zal in 2023 een voorstel voor een verhoging van het krediet aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In de volgende tabellen staan de operationele- en strategische risico’s die zijn geïnventariseerd en zijn ingevoerd in de risicosimulatie NARIS.
93
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Tabel 66 Overzicht operationele risico's Nr.
Gebeurtenis
1
Tekort op
(3)
budget voor Jeugdhulp
Begroting 2023 Effect jaarstukken 2022 Kans Max € 70,00% € 2.000.000 Het risico op de Jeugdhulp in 2022 heeft geresulteerd in een tekort van € 4.050.000. Voor 2023 wordt een tegenvaller verwacht van € 3.364.000. Deze wordt meegenomen in de
maatregelen. Stimuleren van de uitstroom. Dialoog met aanbieders over de
financiële positie bij de begroting 2024. Het risico op het tekort Jeugdhulp betreft de volgende factoren:
transformatie in de jeugdzorg.
2 (1)
3 (2)
Onvoldoende financiering BUIG
Garantstellingen
60,00%
8,12%
Actualisatie 2023 Invloed Maatregel Kans Max € 100% € 3.364.000 43,06% Instroombeperkende
Toename van aantal cliënten door autonome instroom en invoering van het woonplaatsbeginsel.
Cliënten vereisen een intensievere begeleiding. € 3.000.000 Het risico op de BUIG in 2022 heeft geresulteerd in een netto tekort (na verrekening van de vangetbijdrage en het eigen risico) van € 90.000
100%
€ 2.542.000
32,54% Interventies op begeleiding naar werk en onderwijs, en samenwerking met UWV, het
omdat de uitstroom van cliënten minder snel gaat dan verwacht. Voor 2023 wordt door een bijgestelde prognose een tegenvaller verwacht van € 2.542.000
onderwijsveld en gemeenten. Verleggen van de aandacht naar doelgroepen met minder kans op
en voor 2024 € 3.418.000. Deze worden meegenomen in de financiële positie bij de begroting 2024.
werk.
€ 20.160.808 De gemeente heeft voornamelijk in het kader van
7,76%
€ 20.160.808
20,23% Het risico ontstaat zodra een
economisch beleid een aantal garantstellingen verstrekt aan privaatrechtelijke rechtspersonen. Indien deze partijen niet aan de verplichtingen
privaatrechtelijke rechtspersoon niet meer kan bijsturen en dientengevolge ook niet meer
voldoen, dan moet de gemeente die overnemen. Ten opzichte van de begroting 2023 is het risicoprofiel iets verlaagd. Er is geen beroep gedaan
aan de verplichtingen tegenover de gemeente kan voldoen. Bij tijdig bericht kan de gemeente
op de gemeente.
over het algemeen nog meesturen en naderend onheil voorkomen. Als tegenmaatregel bezoeken accounthouders nu
94
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Nr.
Gebeurtenis
Jaarverslag
Begroting 2023 Kans
Effect jaarstukken 2022
Max €
Actualisatie 2023 Kans
Invloed
Maatregel
Max € frequenter de rechtspersonen aan wie de garantstelling is verstrekt met als doel de meest actuele informatie te krijgen.
4 (6)
Leningen
6,34%
€ 4.643.603 De gemeente heeft meerdere leningen verstrekt aan privaatrechtelijke rechtspersonen. Indien deze partijen niet aan de verplichtingen voldoen, dan bestaat de kans dat de betreffende leningen afgewaardeerd moeten worden. Het gepresenteerde bedrag is het totaalbedrag van de afzonderlijke leningen. Ten opzichte van de begroting 2023 is het risicoprofiel iets verlaagd.
5,0%
€ 4.643.603
2,88% Het risico ontstaat zodra een privaatrechtelijke rechtspersoon niet meer kan bijsturen en dientengevolge ook niet meer aan de verplichtingen tegenover de gemeente kan voldoen. Bij tijdig bericht kan de gemeente over het algemeen nog meesturen en nader onheil voorkomen. Als tegenmaatregel bezoeken accounthouders nu frequenter de rechtspersonen aan wie de lening is verstrekt met als doel de meest actuele informatie te krijgen.
5 (4)
Naheffing Vennootschapsbelasting
40,0%
€ 2.250.000 De gemeente Leeuwarden is sinds 2016 in gesprek met de belastingdienst over onze vennootschapsbelastingpositie vanaf 2016 en dan
40%
€ 250.000
met name over de grondexploitatie, de reclame en de parkeergarages. Afhankelijk van de uitkomsten hiervan kan dit nog leiden tot een belastingplcicht
1,28% M et betrekking tot dit onderwerp en de gesprekken met de belastingdienst wordt de gemeente ondersteund door een extern specialistisch bureau.
waarin niet is voorzien. Het risico is in 2022 voor € 2 mln afgenomen door verwerking van als dit bedrag als tegenvaller in het resultaat. 6 (5)
Kwaliteitskader nieuwe inkoop Jeugd leidt tot hogere kosten.
80,00%
€ 900.000 Het nieuwe contract voor de inkoop van de jeugdzorg is met een jaar uitgesteld naar 2024, en daardoor doet het risico zich niet voor in 2023. Er lopen nog juridische procedures die mogelijk tot
95
0
0
0% Afspraken met de aanbieders over de wijze van de conversie. Deels toepassen van een sterfhuisconstructie op de
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Nr.
Gebeurtenis
Begroting 2023 Kans
7 (7)
Jaarverslag
Conversie inkoop 70,00% jeugd 2023 leidt tot incidenteel hogere kosten
Effect jaarstukken 2022
Max €
Actualisatie 2023 Kans
Invloed
Maatregel
Max €
aanpassingen leiden. Daarnaast moet mogelijk compensatie aan aanbieders worden vergoed door
lopende trajecten waardoor de conversie tot een minimum wordt
uitstel van de oveereenkomst.
beperkt.
€ 150.000 M et de invoering van de nieuwe contracten zal een aantal cliënten overgaan naar nieuwe aanbieders als het contract met de oude aanbieder niet is verlengd. De overdacht van de cliënten met lopende trajecten brengt mogelijk extra kosten met zich mee omdat de zorgprofielen bij de nieuwe inkoop anders zijn ingericht waardoor een traject in een andere prijscategorie kan vallen.
0
0
0% Afspraken met de aanbieders over de wijze van de conversie. Deels toepassen van de een sterfhuisconstructie op de lopende trajecten waardoor de conversie tot een minimum wordt beperkt.
De uitkomst van bovengenoemde risicosimulatie voor operationele risico’s bedraagt € 5,5 mln. Deze actuele risico inschatting laat ten opzichte van de weerstandsparagraaf bij de begroting 2023 een afname zien van € 0,2 mln. Dit wordt met name veroorzaakt door de afname van he t risico voor de vennootschapsbelasting met € 2 mln. Deze last is in 2022 tot uiting gekomen en verwerkt in het rekeningresultaat 2022. Daarnaast zijn de risico’s voor Buig en Jeugdhulp toegenomen. De kans op dit risico is voor 2023 op 100% gesteld en wordt meegenomen in de nieuwe financiële posit ie. Voor de weerstandsparagraaf bij de begroting 2024 wordt een nieuwe risico inschatting gemaakt. Tabel 67 Overzicht strategische risico's (overige grondexploitatie) Nr.
Gebeurtenis
Kans
Max €
Opmerking
Invloed 2022
1
Haalbaarheid verkoopprijzen lopende grondexploitaties bedrijventerreinen
50,0%
€ 1.279.000 Veranderende vraag beïnvloedt verkoopprijzen lopende grondexploitaties bedrijventerreinen.
92,24
2
Vertraging in programma op overige bedrijventerreinen
25,0%
€ 200.393 Rentenadeel op vertraging in de uitgifte van kavels. De rekenrente is t.o.v. de begroting 2023 toegenomen van 1,38% naar 1,66%
7,21%
3
Niet in exploitatie genomen gronden
25,0%
€ 22.729 Vertraging van het plan Zwette VI geeft aanvullende renterisico. De rekenrente is t.o.v. de begroting 2023 toegenomen van 1,38% naar 1,66%
0,55%
De uitkomst van de risicosimulatie voor ontwikkelrisico’s en risico’s gronden in voorraad (exclusief De Zuidlanden) voor de korte termijn kent een risico van € 1,05 mln. Dit is ten opzichte van de begroting 2023 simulatie verbeterd met € 0,07 mln.
96
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
De Zuidlanden In het kader van de jaarrekening is voor de grondexploitatie De Zuidlanden een zogenaamde tussencalculatie opgesteld met als peildatum 1-1-2023. Deze calculatie heeft een netto contante waarde (ncw) van € 0,1 mln voordelig. Op basis van een risico-analyse is het risico berekend op € 21,5 mln. Dat bestaat enerzijds uit een bedrag van € 8,2 mln aan projectspecifieke risico’s en anderzijds uit een bedrag van € 13,3 mln aan conjunctuurrisico’s. Na aftrek van de ncw van € 0,1 mln resteert een risico van € 21,4 mln dat afgedekt dient te worden binnen de reserve grondexploitaties. Ten opzichte van paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing begroting 2023 is de ncw gedaald van € 8,9 naar € 0,1 mln en is het risico gestegen van € 17,9 naar € 21,5 mln. De daling van de ncw is met name veroorzaakt door het inrekenen van het stedenbouwkundig plan Middelsee fase 2 en heeft tot gevolg dat een groter deel van de risico’s opgevangen dient te worden binnen de reserve grondexploitatie. Daarnaast is het risicoprofiel iets toegenomen door een toename van de kosten en opbrengsten als gevolg van het doorrekenen van de indexeringen waardoor ook het risicobedrag mee stijgt.
Het risicobedrag voor de totale grondexploitaties van € 22,5 mln wordt opgevangen binnen de grondexploitatie van De Zuidlanden door het resultaat ad € 0,1 mln (netto contante waarde) en € 22,4 mln ten laste van de reserve Grondexploitatie. 2.2.2c Weerstandsvermogen De operationele risico’s bedragen in totaal € 5,5 mln. Die risico’s moeten opgevangen kunnen worden door de aanwezige weerstandscapaciteit. Het beleid is dat de verhouding tussen de operationele risico’s en de weerstandscapaciteit 1,5 moet zijn. Ofwel dat de Algemene Reserve minimaal 1,5 keer zo groot moet zijn als de uitkomst van de risicosimulatie. Dit betekent, dat de weerstandscapaciteit minimaal 1,5 x € 5,5 mln = € 8,3 mln moet bedragen. Bovendien is in de Kadernota risicomanagement vastgelegd dat de minimale positie van de Algemene Reserve € 15 mln bedraagt. Het werken met een ‘overdekking’ moet gezien worden als een extra veiligheidsklep. Het werken met een norm voor de weerstandscapaciteit die hoger ligt dan de uitkomst van de risicoanalyse werkt stabiliserend. In de praktijk van risicomanagement wordt de volgende classificatie gebruikt als het gaat om de beoordeling van de verhouding (het weerstandsvermogen) tussen de aanwezige weerstandscapaciteit (beschikbare reserves) en de uitkomst van de risicoanalyse: Verhouding >2,0 1,4 - 2,0 1,0 - 1,4 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 <0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
De in Leeuwarden gehanteerde verhouding van 1,5 bevindt zich in de klasse ‘ruim voldoende’ en is daarmee een evenwichtige norm (niet te krap, niet te ruim). De gewenste weerstandscapaciteit van € 8,3 mln zetten we af tegen de meest actuele prognose van de Algemene reserve. Die prognose is € 23,4 mln en is gebaseerd op de financiële positie die voor de begroting 2023 is vastgesteld aangevuld met enkele mutaties die gevolg zijn van de eerste wijziging van de begroting 2023. In de begroting is nog een post Onvoorzien opgenomen van € 0,1 mln die ook aangemerkt kan worden als weerstandscapaciteit. Het totaal van deze twee (AR € 23,4 mln + post Onvoorzien € 0,1 mln) bedraagt € 23,5 mln. 2.2.2d Financiële kengetallen 97
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
Met ingang van 2016 maken de kengetallen deel uit van de van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer. Doel is inzicht te geven in de ontwikkeling van de schuldpositie van de gemeente Leeuwarden. De volgens het BBV verplichte balans (zie hoofdstuk 3.3) is de basis voor de kengetallen m.b.t. de schuldpositie. Het betreft de volgende kengetallen: 1. Netto Schuldquote 2. Solvabiliteit 3. Kengetal Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit Tabel 68 Schematische toelichting op de kengetallen kengetal:
duidt op:
relevantie:
Netto Schuldquote
De schuldquote is het kengetal waarmee de ontwikkeling van de schuldpositie wordt gevolgd en het beslag van de rentekosten op de totale baten en de grondexploitaties. Indien nodig
Beslag van de rentekosten op de baten en de grondexploitaties. Risico van onhoudbare schuld.
kan op basis hiervan worden bijgestuurd. Solvabiliteit
Vermogen om aan de langlopende verplichtingen te voldoen.
Voor het financieel beleid is de ontwikkeling van de Algemene Reserve relevant als onderdeel van het Eigen Vermogen in relatie tot de risico’s die gemeente loopt (het kunnen opvangen daarvan) en de egalisatiefunctie van de Algemene Reserve.
Grondexploitatie
Omvang van het deel van de schuld dat samenhangt met de financiering van de grondpositie en afgelost kan worden uit de opbrengsten van de
Het is een correctie op de berekende Netto Schuldquote omdat een deel van de schuld uit grondverkopen kan worden
grondverkopen. Omvang van de rentekosten die niet ten laste van de reguliere exploitatie
afgelost en de rentekosten voor rekening van de grondexploitaties komen.
komen maar van de grondexploitaties. Structurele exploitatieruimte
M ate waarin structurele lasten gedekt worden door structurele baten.
Het financieel beleid van de gemeente Leeuwarden is er op gericht om een structureel sluitende meerjarenraming te realiseren. Dit betekent dat dit kengetal in ieder geval het laatste jaar van de meerjarenraming 0 of hoger moet zijn. Relevant daarom voor de meerjarenraming.
Belastingcapaciteit
Verschil tussen de gemiddelde lokale lasten en het landelijk gemiddelde.
98
M et name relevant voor de politieke afweging over de hoogte van de lokale lasten.
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022
Jaarverslag
De kengetallen In bijlage E is de berekening van de kengetallen opgenomen. Het onderstaande overzicht laat de ontwikkeling van de financiële kengetallen zien. Tabel 69 Financiële kengetallen Realisatie 31-12-2021
Prognose 31-12-2022
in % Realisatie 31-12-2022
1a Netto schuldquote
72,5
89,0
65,4
1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen
71,1
87,2
64,6
2
Solvabiliteit
15,8
8,5
17,2
3
Grondexploitatie
25,1
27,9
25,0
4
Structurele exploitatieruimte
4,8
2,8
3,5
5
Belastingcapaciteit
95,5
92,8
84,5
De netto schuldquote is in 2022 lager uitgevallen dan werd voorzien in de begroting. De ontwikkeling van de schuld(qoute) is in belangrijke mate het resultaat van investeringsbeslissingen waarbij andere overwegingen dan de ontwikkeling van de schuld een hoofdrol spelen. Het sturen op de omvang van de baten met als doel het realiseren van een bepaalde schuldquote vindt dan ook niet plaats: de omvang van de baten wordt, voor zover daar invloed op uitgeoefend kan worden, bepaald binnen de kaders van het begrotingsbeleid. De daling van quote ten opzichte van de begroting komt o.a. doordat minder geleend hoefte te worden dan begroot. Met betrekking tot de Solvabiliteit is in de begroting aangegeven dat deze voor ons financieel beleid minder relevant is. Hoewel de solvabiliteit geen rol van betekenis speelt in het te voeren financieel beleid doet een component van die de solvabiliteit dat wel degelijk: de ontwikkeling van het eigen vermogen en dan met name de Algemene Reserve wordt door het periodiek vaststellen van de financiële positie voor de begroting nauwlettend bewaakt. Als de stand van de Algemene Reserve onder een bepaalde omvang dreigt te zakken, worden maatregelen getroffen om dat te voorkomen. Noodzaak daartoe wordt niet op basis van de solvabiliteit bepaald maar op basis v an de stand van de Algemene Reserve en de prognose van het verloop daarvan.
Wat voor het kengetal solvabiliteit geldt, geldt feitelijk ook voor het kengetal Grondexploitatie. Het kengetal wordt niet gebruikt bij het te voeren grondbeleid, maar uiteraard worden de grondexploitaties wel strak gestuurd. Het kengetal speelt daarbij geen rol. Van het kengetal Structurele exploitatieruimte is vooral het teken (+ of -) van belang: er wordt gestuurd op het dekken van structurele lasten door structurele baten, waarbij in ieder geval in het laatste jaar van de meerjarenraming sprake is van een structureel evenwicht. Het kengetal Belastingcapaciteit geeft de verhouding weer tussen de totale woonlasten in Leeuwarden (bij een gemiddelde WOZ-waarde) en het landelijke gemiddelde. In Leeuwarden liggen die lasten onder het landelijk gemiddelde.
99