Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022 - versie 20 juni 2023

BLP117 Gezondheidsbeleid (voordeel € 277.000) De Veiligheidsregio Fryslân heeft haar overschot op het budget voor gezondheidsbeleid over 2021 terugbetaald. Dit zorgt voor een voordeel van € 262.000.

Betrokken verbonden partijen  

Stichting Cultureel Centrum De Harmonie te Leeuwarden bv SPORT te Leeuwarden

25

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning Toelichting op wat er is bereikt en gedaan  = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard. Tabel 11 Nr.

Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken

3.1

Vernieuwing Jeugdhulp

3.1.1

Toegang tot Jeugdhulp

3.2

Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning

3.2.1

Voortzetting werkwijze Wmo

Te verantwoorden afwijking inhoudelijk

financieel

O

X





3.1 Vernieuwing Jeugdhulp O 3.1.1 Toegang tot Jeugdhulp: inhoudelijk O  Inkoop In 2022 is de nieuwe contractperiode Pleegzorg en Enkelvoudige Dyslexie ingegaan. Bij deze percelen is samen met de jeugdzorgaanbieders op basis van het Fries Kwaliteitskader een start gemaakt met het proces om te komen tot een doorontwikkeling van de zorg. De eerste bevindingen zijn samen met aanbieders besproken. De eerste ervaringen met dit proces zijn positief; de manier van werken komt de samenwerking ten goede. De inkoop van Specialistische Jeugdhulp en Wonen is anders gelopen dan voorzien. De aanbesteding van Specialistische Jeugdhulp is vanwege de uitspraak van de rechtbank Leeuwarden op 15 september 2021 (met zaaknummer/rolnummer: C/17/179607/KG ZA 21 150) eind 2021 ingetrokken. In 2023 vindt de gunning van de nieuwe aanbesteding plaats. De ambities rond het aanscherpen van de reikwijdte, de begrenzing van het aantal aanbieders en de aanscherping van de kwaliteitseisen maken onderdeel uit van de nieuwe aanbesteding. Het intrekken van de aanbesteding Specialistische Jeugdhulp heeft er toe geleid dat de ingangsdatum van de nieuwe contracten 1 januari 2024 is.  De wachtlijsten JET stijgen weer Het Jeugdexpertteam maakt de inhoudelijke afweging welke zorg passend is voor de jeugdige en hij kijkt expliciet naar de mogelijkheden van algemene voorzieningen in Leeuwarden.

Het Jeugdexpertteam werkt nauw samen met de poh-ggz-jeugd en de jeugdondersteuner op IKC’s. Hun gezamenlijke inzet is erop gericht om problemen vroegtijdig te onderkennen en te normaliseren. En om waar mogelijk hulp snel te bieden en escalatie van problemen te voorkomen. Begin 2022 was er sprake van een wachtlijst bij het Jeugdexpertteam mede veroorzaakt door de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Het aantal cliënten waarop regie moet worden gevoerd is hierdoor toegenomen. Door inzet van extra capaciteit is de wachtlijst voor de zomer teruggebracht. Op dat moment werden de aanvragen binnen de wettelijke termijnen afgehandeld. In het najaar liep de wachtlijst wederom op vanwege ziekte, verloop en krapte op de arbeidsmarkt. De gemeenteraad heeft incidentele middelen beschikbaar gesteld voor de inzet van extra personeel.

26

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

 Hoog Specialistische Jeugdhulp In de transformatie van Jeugdhulp Plus zijn met behulp van de Specifieke Uitkering (SPUK) vastgoed transitie Jeugdhulp Plus stappen gezet. Er is een kleinschalige woonvoorziening gestart in Heerenveen met als doel om beter aan te sluiten bij de ondersteuningsbehoefte van de jeugdigen. Daarnaast is het doel om de uitstroom uit Jeugdhulp Plus te bevorderen. Er heeft een verkennend onderzoek plaatsgevonden naar de uitbreiding van dergelijke kleinschalige voorzieningen. In 2023 wordt dit verder uitgewerkt. Door de ontwikkelingen bij Woodbrookers heeft een versnelde afbouw bij de gesloten jeugdhulp van de Jeugdhulp Plus plaatsgevonden. In bovenregionaal verband wordt gekeken naar voorzieningen die nodig blijven voor jeugdigen met multiproblematiek, die een vorm van geslotenheid nodig hebben. We zien een afname van jeugdigen in Hoog Specialistische Jeugdhulp (intensieve hulp bij zeer complexe en/of meervoudige problematiek). Een deel van deze jeugdigen met een Hoog Specialistische hulpvraag ontvangt ondersteuning vanuit Specialistische Jeugdhulp. Binnen Specialistische Jeugdhulp wordt dan een traject op maat gerealiseerd (door de inzet van verschillende aanbieders binnen een traject).  Door het woonplaatsbeginsel meer jeugdigen met een jeugdhulptraject Het aantal cliënten met specialistische jeugdzorg is in 2022 gestegen met 255 cliënten.

Dit is een stijging van 7,8 % ten opzichte van 2021. Met ingang van 1 januari 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel van kracht, een wijziging van regels over welke gemeente financieel verantwoordelijk is. In de oude situatie was de gemeente waar de gezaghebbende ouder woonde financieel verantwoordelijk. In de nieuwe situatie is dat de gemeente van herkomst van de jeugdige op het moment dat de zorgvraag ontstaat. Als gevolg van het gewijzigde woonplaatsbeginsel is het aantal jeugdigen met een jeugdhulptraject Specialistische Jeugdhulp met 84 gestegen verdeeld over diverse percelen.  Stand van zaken ambities 2022 In 2022 stonden de volgende ambities centraal: a. De gemiddelde zorgzwaarte voor jeugdigen daalt met 5% ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit uit zich in minder zware profielen en/of minder zware intensiteiten van zorg. Voor alle verwijzers geldt dat de gemiddelde zorgzwaarte is toegenomen. De stijging treedt vooral op in de categorie 12-18-jarigen. Mogelijk is dit het gevolg van de coronapandemie. We zien een toename van de gemiddelde kosten per traject van 3,9%. b.

Er vindt een verschuiving plaats van minder residentiële zorg naar meer gezinsgerichte/ ambulante behandeling. Ambulante behandelingen nemen toe met 5% ten opzichte van 2021. In de (Hoog) Specialistische Jeugdhulp is sinds 2020 een transformatie in gang gezet. Met deze transformatie steken we in op meer ambulante behandeling van jeugdigen in de eigen leefomgeving in plaats van residentiële zorg (verblijfszorg). In 2022 waren er 278 unieke cliënten in residentiële zorg en in 2021 waren dat er 257. Dit is het gevolg van het gewijzigde woonplaatsbeginsel. Het aandeel kinderen met verblijfszorg is wel licht gedaald (1,1%), maar blijft achter bij de beoogde 5% daling van de residentiële zorg.

c.

Een afname in duur van residentiële zorg met 5% Het aandeel jeugdigen met verblijf is slechts met 1% gedaald door wijziging van het woonplaatsbeginsel. Hierdoor komen meer cliënten voor rekening van Leeuwarden. De gemiddelde verblijfsduur is gestegen ten opzichte van 2021. De verdere afname is toe te schrijven aan de inzet op zoveel mogelijk ambulante zorg.

27

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

3.2 Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning  De vernieuwing van de maatschappelijke ondersteuning ligt op koers. De vernieuwde werkwijze is in 2022 voortgezet. Een van de transformaties voor de basisondersteuning (aanbieder Amaryllis/Incluzio) was zo veel mogelijk beschikkingsvrij werken. Deze doelstelling is behaald. Uit evaluatieonderzoek van NHL Stenden blijkt dat inwoners tevreden zijn met hun deelname aan de collectieve activiteiten en dat het bijdraagt aan hun ontwikkeldoelen. In 2022 is gestart met herstelgericht werken. De indicatiestelling Hulp bij Huishouden ligt bij de aanbieders. Dit levert minder bureaucratie op, de lijnen zijn korter en de hulp wordt sneller ingezet. Buurt- en dorpskamers: maatwerk per gebied Op basis van de eerste ervaringen wordt gekeken naar maatwerk per gebied bij de implementatie, samen met de sociale basis, van de buurt- en dorpskamers. Bewoners kunnen naast de buurt- en dorpskamers nog altijd telefonisch een afspraak maken met Amaryllis. Voor de meeste bewoners werkt dit beter dan het bezoeken van een dorps- of buurtkamer voor het vragen van hulp. Via outreachend werken door de sociaal werkers en opbouwwerkers proberen we meer mensen en activiteiten in de dorps en buurtkamers te krijgen.

Werken met een herstelgerichte benadering is gestart Windkracht058 is in het kader van transformatie gaan werken vanuit een herstelgerichte benadering. Herstelgericht werken is het faciliteren van het herstelproces van een inwoner met als doel dat iemand binnen zijn mogelijkheden zo goed mogelijk kan functioneren en meedoen met zo min mogelijk professionele hulp. Door het werken met de herstelgerichte benadering worden naasten, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen betrokken bij de ondersteuning. Ook wordt er aangesloten bij de eigen kracht. Tenslotte wordt er waar het mogelijk is, toegewerkt naar uitstroom naar basisondersteuning, vrijwilligerswerk, scholing, betaald werk of re-integratie. Hulp bij Huishouden De indicatiestelling wordt in de nieuwe situatie door de aanbieders MIEP en Thuiszorg Het Friese Land gedaan in plaats van door de gemeente. Hierdoor is er minder bureaucratie, waardoor de hulp sneller kan worden ingezet en er kortere lijnen zijn. In 2022 heeft de samenwerking met andere Wmo-aanbieders van de gemeente meer vorm gekregen. De medewerkers van hulp bij huishouden zien veel omdat ze makkelijk bij een cliënt binnen komen. Daardoor kunnen in overleg met de cliënt of de mantelzorgers signalen doorg even worden aan andere Wmo partners.

De voorgenomen ambities uit de begroting 2022 zijn behaald Het is belangrijk dat onze inwoners een goede kwaliteit ondersteuning krijgen en dat zij weten waar ze met een hulpvraag naar toe moeten. Om dit in kaart te brengen vragen we aan alle Wmo cliënten hoe zij de ondersteuning hebben ervaren. Begin 2022 is het cliëntervaringsonderzoek over 2021 uitgevoerd. Dit leverde de volgende resultaten op: a. De gemiddelde tevredenheid van de cliënten is een 8. b. 81% van de bewoners wist waar ze met een hulpvraag naar toe moeten. c. 84% van de bewoners vindt de kwaliteit van de Wmo ondersteuning goed. De kwaliteit van de basis- en aanvullende ondersteuning wordt door 87% van de inwoners als goed beoordeeld. De voorgenomen ambities zijn daarmee behaald. De inwoners zitten met hun waardering ruim boven het minimum dat we als gemeente gesteld hebben (een 7). De waardering voor de kwaliteit van de basis – en aanvullende ondersteuning -waar de herijking Wmo heeft plaats gevonden- lag daarbij iets hoger dan die van alle Wmo ondersteuning.

28

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Wat heeft het gekost? Tabel 12 Programma Lasten

Begroting primitief 155.622

Baten

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 147.672 353

Begroting na wijziging 148.025

4.286

1.902

1.898

-5

Saldo van baten en lasten

-151.336

-146.122

-145.774

348

Toevoegingen aan reserves

0

0

136

-136

Onttrekkingen aan reserves

521

3.162

3.162

0

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

521

3.162

3.026

-136

-150.815

-142.960

-142.748

212

Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaat uit een hogere toevoeging aan reserves: Budgetoverheveling Buurtgezinnen Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)

€ 136 € 136

Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 13 Beleidsproduct R2PRG021 - Jeugdzorg en maatsch. ondersteuning R2BLP084 - Zorg voor de Jeugd R2BLP118 - M aatschappelijke ondersteuning Totaal

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

55.542

2.687

59.565

2.659

-4.023

-27

-4.050

92.482

2.378

88.243

2.401

4.240

23

4.262

148.025

5.065

147.808

5.060

217

-5

212

BLP084 Zorg voor de Jeugd (nadeel € 4.050.000) 3.1.1 Toegang tot Jeugdhulp: financieel X  Woonplaatsbeginsel Als gevolg van het gewijzigde woonplaatsbeginsel is er een tekort van € 1,4 mln ontstaan doordat we onvoldoende gecompenseerd zijn door het Rijk. Op grond van het woonplaatsbeginsel wordt bepaald welke gemeente (financieel) verantwoordelijk is voor jeugdhulp aan de betreffende jongere. Als gevolg van het gewijzigde woonplaatsbeginsel is Leeuwarden voor een grotere populatie dan voorheen financieel verantwoordelijk. Macroeconomisch gezien gaat het om een budget neutrale exercitie. De wijze van herverdeling van budgetten sluit echter niet aan bij het werkelijke uitgaven patroon. Leeuwarden heeft er per saldo 84 kinderen bij gekregen. De zorgkosten daarvan bedragen in 2022 € 4,8 mln, terwijl het budget met € 3,3 mln is toegenomen (€ 2,2 mln compensatie vanuit het Rijk en €1,1 mln via de mee- en tegenvallers 2022). Voor 20 kinderen waarvan de woonplaats onbekend is, werkt het Rijk aan een compensatieregeling. In 2023 wordt deze regeling van kracht maar onduidelijk is wanneer en wat de compensatie wordt per kind.

29

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

 Verzwaring problematiek Daarnaast zien we een oplopend volume als gevolg van een toename van psychische en gedragsproblematiek onder jongeren. Enerzijds wordt de problematiek bij kinderen met intensieve vormen van jeugdzorg zwaarder en daarnaast zijn er meer kinderen met psychische problemen. De zwaardere problematiek is vooral zichtbaar binnen het perceel hoogspecialistisch en in gebruik van het Landelijk Transitie Arrangement (LTA). Door ambulantisering en verdere afbouw van zware vormen van verblijf, blijft er een categorie jongeren over die intensieve vormen van begeleiding nodig heeft, vaak één op één of één op twee begeleiding. Het gevolg van deze ontwikkelingen is dat de kosten van hoogspecialistische jeugdhulp € 753.000 hoger zijn dan geraamd en de kosten van landelijk ingekochte jeugdhulp (het gaat om specifieke vormen van jeugdzorg die regionaal niet beschikbaar zijn) leidt tot een nadeel van € 438.000.  Meer psychische problemen Er is met name een toename van het aantal jongeren met jeugdhulp in de leeftijdscategorie van 12-18 jaar, waarbij zowel de aantallen als de gemiddelde intensiteiten hoger zijn dan begroot. Dit komt tot uiting in het gebruik van hersteltrajecten. Er is een toename 159 van het aantal kinderen met een hersteltraject in 2022, een stijging van bijna 10% ten opzichte van 2021 Daarnaast is de intensiteit van de ingezette zorg hoger.

Dit heeft geleid tot een overschrijding van het budget van specialistische jeugdhulp met € 1,7 mln. Tenslotte ontstaat er een voordeel van per s aldo € 241.000 op de inzet van 'Praktijk ondersteuners voor huisartsen' (POH-ers). Sinds 2021vergoedt de zorgverzekeraar een deel van de inzet van POH-ers. Omdat de continuïteit van deze afspraak op dit moment nog niet gegarandeerd is, bevat het budget ruimte voor het geval de huidige afspraak wordt beëindigd.  Conclusie De totale kosten van de jeugdzorg zijn in 2022 met € 6,2 mln toegenomen ten opzichte van de primitieve begroting. Hiervan is € 2,2 mln via de mee en tegenvallers verwerkt in de begroting. Deze uitzetting heeft voor het merendeel een structureel effect door de toegenomen inflatie en de wijziging van het woonplaatsbeginsel waardoor het volume toeneemt. BLP118 Maatschappelijke ondersteuning (voordeel € 4.262.000) Op het onderdeel Beschermd Wonen is regionaal een voordeel van € 11,5 mln. Met name op de zorgkosten zijn voordelen. Uit het budget voor de zorgkosten kunnen gemiddeld genomen 750 cliënten bekostigd worden. In werkelijkheid zijn er gemiddeld 564 cliënten in zorg. Dat zijn 186 cliënten minder dan begroot. Dit levert een voordeel op van € 9,3 mln. Daarnaast zijn de gemiddelde kosten per cliënt ruim € 3.000 lager dan waar in de begroting vanuit is gegaan. Dit resulteert in een voordeel van € 1,7 mln.

Het aandeel van Leeuwarden in het totale regionale voordeel is € 2,2 mln. Met de invoering van de lumpsumfinanciering per 2021 voor Zorg in Natura worden de mutaties van de Persoonsgebonden Budgetten (PGB) verrekend met de contractpartners om de verschuiving tussen Zorg in Natura en PGB op te kunnen vangen. De verrekening over 2021 kon niet meer in de rekening 2021 worden verwerkt en leidt daarom tot een incidenteel voordeel van € 400.000. Eind 2021 heeft het Rijk structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor de versterking van het sociaal wijkteam. Op de bestedingen van deze middelen is een voordeel van € 360.000 behaald. Daarnaast is er door vertraging van de plannen en gebrek aan capaciteit bij de zorgverleners een voordeel van € 290.000 op het knelpunten- en innovatiebudget. In het voorjaar van 2023 is de

30

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

uitvoeringsnotitie Wmo vastgesteld waarin de bestedingen van deze budgetten verder zijn vormgegeven. Het aantal aanvragen voor een woningaanpassing is tegen de verwachting in de laatste kwartalen van het jaar afgenomen. De fluctuatie in de aantallen wordt zeer waarschijnlijk versterkt door de coronapandemie. Dat levert incidenteel een voordeel op van € 250.000. In het eerste kwartaal van 2023 nemen de aantallen aanvragen weer sterk toe. Op het budget Hoofdlijnen akkoord GGZ is een voordeel van € 240.000. De kosten van de groep ambulante GGZ cliënten die dit jaar geleidelijk vanuit de zorgverzekering in de Wmo stromen zijn lager dan verwacht. De omvang van de groep is kleiner en de gemiddelde kosten per cliënt zijn lager. Het gebruik van de Wmo vervoerspas blijft achter bij de verwachtingen. Als gevolg van de coronapandemie is er minder van het collectief vervoer gebruik gemaakt. We zien wel weer een toename en verwachten dat de omvang in 2024 weer op het niveau van v óór de coronapandemie zit. Het voordeel is € 200.000. Vacatures zijn als gevolg van de krapte op de arbeids markt lastig en met vertraging in te vullen. Dit levert een incidenteel voordeel op van € 120.000.

Betrokken verbonden partijen Geen

31

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Maatschappelijke effecten Tabel 14 Maatschappelijke effecten Sociaal domein Indicator eenheid Bron

1.

Absoluut verzuim

2.

Relatief verzuim

3.

4.

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers) Niet-wekelijkse sporters

5.

Banen

6.

Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

7.

8.

Achterstandsleerlingen

9.

Werkloze jongeren

10 . 11 .

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen

12 .

Jongeren met jeugdhulp

13 .

Jongeren met jeugdbescherming

14 .

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en M BO onderwijs

DUO Ingrado DUO Ingrado DUO

5,2

Jaar meest recente meting 2021

25

%

RIVM GGD’en CBS LISA en CBS

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15–64 jaar (15-74) % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolkin g t.o.v. de beroepsbevolkin g % 4 t/m 12 jarigen % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners van 15–65 jaar (1574) % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar Aantal per 1.000 inwoners

Meting 2020 Leeuwarden

Leeuwarden 100.000300.000 inwoners 5,5

3,2

2021

18

20

2,3

2021

2,3

2,2

50,5

2020

50,5

47,7

784,1

2021

810,4

767,8

10

2021

10

7

67

2022

70,3

72,2

Verwey Niet bekend Jonker Instituu t CBS 4 Jeugd CBS 69,2

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

2021

3

2

2021

71,0

49,3

CBS Jeugd CBS

CBS

28,8

2021

26,4

12,1

CBS Jeugd

14,9

2022

17,1

13,9

CBS Jeugd

1,5

2022

1,9

1,3

CBS M SD Wmo

89

2022

84

79

Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.

32

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

2.1.2 Domein Fysiek Portefeuillehouders: Sybrand Buma, Abel Reitsma, Hein de Haan, Hein Kuiken en Evert Stellingwerf.

Doel en ambitie 2018-2022 Strategisch algemeen doel: Een krachtige, aantrekkelijke en duurzame gemeente en regio. Ambitie: We bouwen aan een krachtig, aantrekkelijk en duurzaam Leeuwarden, met uitstraling naar de regio, naar de provincie en daar waar mogelijk op landsdelig en (inter)nationaal schaalniveau. Wij willen de economische kracht van Leeuwarden versterken en vernieuwen. Evenementen, toerisme en marketing dragen bij aan de dynamiek van Leeuwarden. We willen een vitale gemeente zijn, waar mensen met plezier wonen, werken, recreëren en winkelen. Ook blijven we ons inzetten voor een goede bereikbaarheid. Naast de stad heeft de gemeente een groot buitengebied en een diversiteit aan dorpen. Dynamische en veerkrachtige gemeenschappen zijn het. Allemaal staan ze voor de uitdaging om de leefbaarheid en duurzaamheid van hun leefomgeving te versterken. We formuleren een nieuwe visie op de ruimtelijke ontwikkeling van stad en platteland. We moeten op een andere manier omgaan met grondstoffen, energie en onze leefomgeving. Op onderwerpen als energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie willen we in de voorhoede blijven. En we willen de verbinding blijven leggen met kennis en innovatie, economische structuurversterking en werkgelegenheid.

Verschillende prestaties binnen het fysiek domein dragen ook bij aan de volgende global goals:  Duurzame landbouw en betere voeding (3)  Duurzaam beheer van water (6)  Toegang tot betaalbare en duurzame energie voor iedereen (7)  Eerlijk werk en economische groei (8)  Veilige, veerkrachtige en duurzame stad en dorpen (11)  Duurzame consumptie en productie (12)  Aanpak klimaatverandering (13)  Bescherming ecosystemen, bossen en diversiteit (15)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (17)

Wat is er bereikt?  = doelrealisatie op koers of gelukt X = doelrealisatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af Tabel 15 Doelrealisatie Nr. Te bereiken doelstelling 1. Programma Economie en toerisme 1.1 1.2

Status doelrealisatie

Een sterke (circulaire) economie en meer werkgelegenheid Bezoek Leeuwarden

2. Programma Wonen en milieu 2.1 Verbeteren en verduurzamen bestaande woningvoorraad 2.2 2.3

Ruimte voor starters en nieuwe dynamiek A. Versterken leefbaarheid en veerkracht van kwetsbare wijken

2.4

B. Versterken leefbaarheid en veerkracht dorpen Duurzame consumptie en afvalloze samenleving

33

     O 

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Nr. 2.5

Te bereiken doelstelling Verbeteren bodemkwaliteit

Status doelrealisatie

2.6 2.7

Handhaving omgevingsrecht, bouw- en milieutoezicht Vitaal Platteland

2.8 2.9

Gezonde en duurzame voeding bevorderen Versterken biodiversiteit

 O   

3. Programma Infrastructuur en mobiliteit 3.1 Vrij Baan

 O O

3.2 3.3

Doorfietsroutes/fietsstraten Oplossen knelpunten dorpen

3.4 3.5

Oversteek stationsgebied Openbare ruimte gebied WTC/Cambuur

3.6 3.7

Afronding addendum GVVP Verkeersveiligheid

 O X O

4. Programma Ruimtelijke ordening 4.1 Gebiedsontwikkeling 4.2 4.3

  O

Positie Grou als watersportdorp versterken Programma invoering Omgevingswet

5. Programma Beheer leefomgeving 5.1 5.2



Betrekken wijken en dorpen bij vergroenen, onderhoud en andere activiteiten Aantrekkelijke en gezonde Leefomgeving



Wat heeft het in totaal gekost? Tabel 16 Domein

Begroting Begroting Begroting Rekening

Rekening

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting saldo saldo

R2DOM002 - Fysiek

lasten

baten

saldo

lasten

baten

R2PRG003 - Economie en toerisme R2PRG006 - Wonen en milieu R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2PRG012 - Ruimtelijke ordening R2PRG014 - Beheer leefomgeving Totaal 2022

58.648

38.862

-19.786

81.968

56.343

-25.625

-5.839

31.748

28.985

-2.763

31.135

28.966

-2.169

594

7.909

6.238

-1.671

7.859

5.252

-2.607

-936

5.028

464

-4.564

5.489

855

-4.634

-70

54.567

16.489

-38.078

53.916

16.258

-37.658

420

157.900

91.038

-66.862

180.367

107.674

-72.693

-5.831

34

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Programma Economie en toerisme Toelichting op wat er is bereikt en gedaan  = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 17 Nr. Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken

Te verantwoorden afwijking

1.1.1 1.1.2

inhoudelijk financieel Een sterke economie en werkgelegenheid: 1a. Werk voor iedereen: meer werkgelegenheid. 1b. Versterken economische structuur: kennis en innovatie, menselijk kapitaal, onderwijs en ondernemerschap. O* Campussen, innovatie en circulaire economie  Relatiebeheer en acquisitie  

1.1.3 1.2

Samenwerkingsverbanden en ondersteuning organisaties Bezoek Leeuwarden





1.2.1 1.2.2

M arketing 2-jaarlijkse blockbusters

1.2.3 1.2.4

Festivals en evenementen Binnenstad

    O

    

1.1

1.2.5 Sociaal Economisch Impuls plan * zie voor toelichting 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen.

1.1 Een sterke economie en werkgelegenheid  1a. Werk voor iedereen: meer werkgelegenheid De ontwikkeling van het aantal banen is een indicator van de stand van de economie en wordt door veel factoren beïnvloedt. In 2022 is het aantal banen met 2.340 toegenomen (2021: 2.745) (bron: provincie Fryslân, LISA werkgelegenheidsregister, banen > 15 uur). 1b. Versterken economische structuur: kennis en innovatie, menselijk kapitaa l, onderwijs en ondernemerschap Voor de ontwikkeling van de economische structuur en het vestigingsklimaat is onder andere beleidsruimte voor ondernemers van belang. De volgende prestaties zijn geleverd en hebben bijgedragen aan de realisatie van de doelstellingen: - Beleidskader Economische Ontwikkeling 2022-2030 voorbereid; wordt in 2023 ter besluitvorming voorgelegd. - Beleidskader Retail vastgesteld (raadsbesluit 12 oktober 2022). - Verordening Winkeltijden vastgesteld (raadsbesluit 9 november 2022). - Convenant Bedrijventerreinen Noordwest Fryslân 2022 vastgesteld door B&W en door GS ingestemd in februari 2023. - In zeer korte tijd is er een maatregelenpakket opgesteld gericht op de inflatieproblematiek bij ondernemers. De Raad heeft deze 'Aanpak gevolgen inflatie ondernemers' vastgesteld (21 december 2022) met een omvang van €1,9 mln (uitvoering in 2023 en 2024).

- Europa Agenda vastgesteld door B&W en verder uitgewerkt in een Europees projectenportfolio. Er zijn 6 Europese subsidieaanvragen ingediend, 3 zijn toegekend en 3 nog in afwachting. Met expertise-inzet van gemeente Leeuwarden is het EuropaPact Fryslân van start gegaan gericht op ondersteuning van Europese subsidieaanvragen Fryslân breed. Diverse werkbezoeken van Europese delegaties hebben plaatsgevonden.

35

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Resultaten op het gebied van innovatie - Innovatiefonds: 10 bedrijven ondersteund, €717.000 aan investeringen uitgelokt en 22 fte gerealiseerd. Eén van die bedrijven heeft daarmee een Europese subsidie van €2 mln toegekend gekregen. - Lange-termijn financiering Wetsus: toekenning via het ministerie van EZK/OCW tot 2032. Principetoekenning Nationaal Groeifonds tot 2034 met minimaal €40 mln voor gehele WaterCampus ecosysteem, deze is in februari 2023 definitief toegekend. Cruciaal hiervoor was de intentie van de regionale overheden om de regionale cofinanciering ook op peil te houden voor de komende 10 jaar. - in Friesland de sterkste groei van startup banen in Nederland met ca. €20 mln investeringen in watertech startups (LC 16-02-2023), dit mede dankzij onze inzet en deelname in het IPFprogramma Founded in Friesland. - Fusie Wateralliantie met Envaqua en daarmee de definitieve nationale positie als brancheorganisatie. Organisatie van de European Watertechnology week. - Gestart met Noord-Nederlandse economische AgroFood agenda 2030: ‘Caring for Soil, Caring for Life’ met onderwijs en ondernemersorganisaties. Vanuit Fryslân deelname van het Innovatiepact Fryslân en de portefeuillehouder Economie. - Planvorming voor de Media en InnovatieCampus (MICA) en ontwerpbestemmingsplan ondersteund (maart 2023 ter inzage).

Ondersteuning van Cybercampus om het bedrijfsleven (kleine MKB) meer cyberweerbaar te maken. Onderzoek uitgevoerd naar de kansen voor landelijke en Europese subsidies voor de ontwikkeling en projecten voor MICA. - Verkenning naar de kansen van Groen Gas voor verduurzaming te combineren met bedrijfseconomische doelen van de keten in de landbouw met FrieslandCampina/ Alliander/provincie. Meer informatie over circulaire economie staat in paragraaf 2.2.9 Leeuwarden Duurzaam. Veel verbinding, bedrijfsbezoeken en events De eerste maanden van 2022 werden nog gekenmerkt door de coronapandemie, waardoor veel openingen en netwerkevenementen uitgesteld werden. In het voorjaar, met het opheffen van het gros van de coronamaatregelen, werden deze uitgestelde openingen ingehaald. Dit heeft geresulteerd in een jaar met veel verbinding, bedrijfsbezoeken en events zoals: - Officiële openingen van grote bedrijven in de duurzaamheid Groenleven en Energie Inspectie. - Informeren van ondernemers over ontwikkelingen, kansen en verdere relevante informatie via de verschillende sociale mediakanalen en de mail. - Verlenging van het convenant acquisitie met de F4 gemeenten (Leeuwarden, Heerenveen, Smallingerland en Súdwest-Fryslân). Het opstellen van een gezamenlijke marketingcampagne en deelname aan beurs Provada. - Kavelverkoop bedrijventerreinen met name op Frisia in Grou en de Zwette.

1.2 Bezoek Leeuwarden  Onderstaande prestaties hebben bijgedragen aan het realiseren van de doelstellingen:  versterken van het toeristische product;  versterken van het profiel van Leeuwarden;  faciliteren van een aantrekkelijk programma (reuring) en een aantrekkelijke binnenstad. We hebben hiervoor de budgetten ingezet vanuit Toeristenbelasting (conform de bestedingsdoelen in de Visie Bezoek Leeuwarden), Marketing, Blockbusters, Evenementen en Binnenstad. De 'Beleidsregel Air BnB' is vastgesteld. Marketing Behaalde resultaten door inzet van de gemeentelijke marketingorganisatie “Visit Leeuwarden”:

36

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

-

-

Jaarverslag

Promotie van het actuele aanbod en evenementen via online (website en social media) en offline (citydressing en print). Uitvoering van de marketing van Bosk met onder andere een speciale website/citydressing/social media, in nauwe samenwerking met LF2028 en Merk Fryslân. Campagne November Festivalmaand: Muziek, Dans, Musea & Activiteiten (MDM&A), in nauwe samenwerking met de culturele sector. Verhuizing Leeuwarden Visitor Center naar Oldehoofsterkerkhof/Obe, met meer aanloop, betere herkenbaar, samenstellen van arrangementen, pleisterplaats voor rondwandeling, samenwerking met HCL en de opzet van een doorverkoop van tickets van derden. Bijdrage aan het Toeristisch Magazine Grou.

Blockbusters Bijdrage aan en samenwerking met de Blockbuster Bosk van Arcadia 2022 met LF2028 en de provincie. De start kon gelukkig gehaald worden, na het opheffen van de coronarestricties. Bosk heeft ca.400.000 unieke bezoeken getrokken (bron: LF2028) en aandacht gegenereerd mede door de marketing uitgevoerd door onze eigen marketingmedewerkers . Velen van de medewerkers, inwoners, bezoekers en ondernemers waren zeer te spreken over het 100-daagse evenement in de binnenstad van Leeuwarden. In samenwerking met Arcadia/LF2018 zijn er diverse Europese delegaties op bezoek geweest vanuit het Eurocities netwerk. Evenementen - Ondanks dat de coronapandemie nog voor beperkingen zorgde in het begin van 2022, hebben we snel kunnen acteren op het laten doorgaan van events die al in 2021 waren voorbereid. Met onze inzet en middelen (door ons of externe partijen) zijn er een aantal mooie evenementen in Leeuwarden geweest en was de hele evenementenkalender na 2,5 coronajaren goed gevuld. Dit heeft weer sterk bijgedragen aan de doelstelling van 'Leeuwarden als bruisende stad met gevarieerde evenementen': - Theater Tol met 3 maal een volle binnenstad en mooie persaandacht. - Tentoonstellingen in het Natuurmuseum Friesland, het Fries Museum, Keramiekmuseum en Park Vijversburg waarmee extra bezoek is gegenereerd.

- Friesland Convention Partners heeft contacten en acquisities voor 2023 gedaan voor zakelijke evenementen en congressen. Dit moest weer volledig op gang komen na de coronacrisis. - Stadseditie van Welcome to the Village. Binnenstad De in 2021 opgestelde 'Agenda binnenstad' is in het coalitieakkoord opgenomen en nader uitgewerkt in een uitvoeringsplan (vaststelling en financiering in 2023). We hebben een bijdrage geleverd aan het locatietheater 'Bieroproer' met een aantal avondvoorstellingen. 1.2.5 Sociaal economisch impulsplan O Het impulsproject 'Leeuwarder Binnenstad als place to be and buy' was succesvol. Doelstelling was het werken aan een vitale, toekomstbestendige en aantrekkelijke binnenstad door meer kunst, cultuur en vergroening. Door middel van citydressing zijn diverse fysieke maatregelen ingezet in Leeuwarden voor een gastvrij ontvangst. Dit is ook gebeurd in dorpen waar dit relevant en mogelijk was. Op diverse plekken is graffiti op blinde muren aangebracht door kunstenaars. Writers Block had hierdoor ook de gelegenheid om actief te blijven in coronatijd en dit heeft mede geresulteerd in een toekenning van subsidie vanuit We the North/Noord Nederland voor verdere groei in de drie provincies. Voor deelname aan het project 'Kwetsbare werknemers arbeidsfit houden' zijn vanaf september 2021 in totaal 66 kandidaten aangemeld. Van dit aantal zijn er 61 (92%)

37

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

ingestroomd in een traject. Het resultaat van de ingezette trajecten tot nu toe is dat 25 mensen zijn uitgestroomd (41% van de ingestroomde deelnemers): 9 naar werk met loonkostensubsidie (LKS) 2 naar werk zonder LKS 1 naar Beschut Werk 13 naar dagbesteding Er zijn nog 36 mensen actief in een arbeidsfittraject. Gelet op het resultaat van het aantal ingestroomde deelnemers is het beoogde aantal van 50 ruimschoots gerealiseerd. Het project is succesvol gebleken. Zo zijn 12 deelnemers aan het werk. Voor 13 deelnemers is vastgesteld dat dagbesteding het maximaal haalbare is. We zetten deze dienstverlening door en het beoogde doel is om de arbeidsfit aanpak op te nemen in de reguliere dienstverlening van Uitvoering Sociaal Domein. De impulsregeling 'Friese Projectenmachine' heeft tot doel het ontwikkelen en verwerven van meer Europese projecten in Leeuwarden en Friesland voor het MKB, kennisinstellingen en overheden. De middelen zijn onder andere ingezet als (voor)financiering voor de inzet van externe partijen bij het schrijven van projecten. Door de additionele inzet en het inzetten van externe partijen zijn er 7 projecten de afgelopen periode ontwikkeld. De ingezette financiering van € 200.000, heeft geleid tot een toegekende subsidie van € 632.763 met de potentie tot meer toekenningen.

Naast financiële effecten voor de gemeente Leeuwarden, heeft de inzet ook effecten gehad bij externe partijen in Leeuwarden en/of de regio. Een voorbeeld hiervan is het project Flexposts. Dit project levert ons geen directe financiering op, maar de Hanzehogeschool en de New Energy Coalition ontvangen een subsidie om een onderzoek voor Leeuwarden uit te voeren. Tevens is het EuropaPact Fryslân (EPF) van start gegaan. De doelstelling van het project 'Omscholen talent voor IT' was om mensen zonder werk om te scholen met gegarandeerde baankans in de IT. Het traject is ontworpen voor 25 deelnemers die een bijstandsuitkering ontvingen van de gemeente Leeuwarden. Alle deelnemers kwamen uit de bijstand en zijn inmiddels gestart en meer dan de helft van de deelnemers is al uitgestroomd naar een reguliere baan bij een werkgever (zonder subsidies o.i.d.). De deelnemers zijn steeds in groepjes van 5 gestart met het traject dus de laatste groepen hebben het traject nog niet afgerond. Er is slechts 1 persoon uitgevallen. In het impulsproject 'Bedrijven bedrijfsfit en toekomstbestending maken' zijn, na een marktonderzoek naar reshoring en diverse verkennende sessies met een 40-50 tal ondernemers uit de gemeente Leeuwarden, een aantal hele duidelijke wensen uitgesproken om het ondernemerschap naar de toekomst te versterken.

Het doel is onderling kennis delen over actuele, complexe vraagstukken. Energie, verduurzaming, talent/arbeidsmarkt/scholing zijn de meest genoemde thema's hierbij. Er is een koplopersgroep van ondernemers ontstaan en op 1 december 2022 is de eerste kennissessies door ondernemers voor ondernemers gestart (georganiseerd door de koplopersgroep, de gemeente en Ynbusiness). Daarnaast is een masterclass gevolgd over communities en wordt er kennis ingewonnen over hoe we de groep kunnen verbinden, om met elkaar gemakkelijk en snel interessante informatie te delen, een community Toekomstproof Ondernemerschap. Het project 'Actualisatie zakelijk toerisme en congressen' is pas later op gang gekomen zodra het kon na de coronabeperkingen vanaf 2022. De planning van congressen ligt vaak verder vooruit. De vervolgfinanciering is geregeld in het Coalitieakkoord. Van het project waarbij we versneld woningen wilde toevoegen is gebleken dat het thema ''wonen'' zich niet voor een versnelling liet lenen.

38

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Wat heeft het gekost? Tabel 18 Programma Lasten

Begroting primitief 48.177

Baten

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 69.034 -15.496

Begroting na wijziging 53.538

31.120

25.192

52.498

27.306

Saldo van baten en lasten

-17.057

-28.346

-16.535

11.811

Toevoegingen aan reserves

2.155

5.110

12.934

-7.825

Onttrekkingen aan reserves

283

13.670

3.845

-9.825

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

-1.872

8.560

-9.090

-17.650

-18.929

-19.786

-25.625

-5.839

Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling Subsidie WTC/stadion gebied Budgetoverheveling Sportaccommodatie Verkoop panden reserve Vastgoed Mutaties reserve grondexploitaties n.a.v. hercalculatie Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)

€ 500 € 600 € 111 € 6.614 € 7.825

Lagere onttrekking stimulering werkgelegenheid Niet onttrokken Algemene Reserve opvang Oekraïne Totaal hogere onttrekking (hogere baten)

€ 465 € 9.360 € 9.825

Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Tabel 19 Beleidsproduct

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

R2PRG003 - Economie en toerisme R2BLP005 - Economisch beleid R2BLP061 - Vastgoedbeheer

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

4.050

1.196

3.770

870

280

-325

-46

24.740

10.166

30.035

12.256

-5.295

2.091

-3.204

R2BLP062 - Grondzaken

17.682

17.583

35.544

30.182

-17.862

12.599

-5.264

R2BLP066 - Toerisme

2.454

552

2.538

579

-85

27

-58

R2BLP122 - Wonen

9.721

9.365

10.080

12.455

-359

3.090

2.732

58.648

38.862

81.968

56.343

-23.320

17.481

-5.839

Totaal

BLP061 Vastgoedbeheer (nadeel € 3.204.000) Als gevolg van de contractuele verplichting van teruglevering grond door vertraging in de oplevering van het stadion, is een afwaardering van € 1,1 mln op gedane investeringen in de openbare ruimte noodzakelijk. Door de wettelijke waarderingsgrondslagen voor investeringen in activa van derden zijn de investeringen in het gebouw De Skalm ten bedrage van € 2 mln in één keer ten laste van de exploitatie gebracht. De structurele besparing op rente en afschrijving ad € 85.000 vallen vrij ten gunste van de algemene middelen.

39

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

BLP062 Grondzaken (nadeel € 5.264.000) De hoogte van de reserve Grondexploitatie was niet toereikend om het huidige risicoprofiel van € 21,4 mln af te dekken in de grondexploitatie De Zuidlanden. Er was een aanvullende storting in de reserve Grondexploitatie nodig. Zie hiervoor ook paragraaf 2.2.7 Grondbeleid. BLP122 Wonen (voordeel € 2.732.000) Sinds het voorjaar van 2022 worden Oekraïense vluchtelingen opgevangen in onze gemeente. Het normbedrag vanuit het Rijk voor de vergoeding van een opvangplek voor vluchtelingen uit Oekraïne ligt hoger dan de werkelijke gemaakte kosten. De vergoeding in 2022 bedraagt € 12,2 mln en de gemaakte kosten voor de opvang zijn 9,3 mln. Dit bedrag bestaat voor € 1,5 mln uit algemene kosten, voor € 3,9 uit opvangkosten locatie Oer 't Hout in Grou, voor € 3,4 mln uit opvanglocatie Nieuw Mellens en voor € 0,5 mln uit Leefgeld. De gemaakte kosten op de beide locaties betreffen onder andere de kosten voor huur, catering en beveiliging. De algemene kosten bestaan voornamelijk uit personele kosten.

Betrokken verbonden partijen  

B.V. Sport Marrekrite

40

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Programma Wonen en milieu Toelichting op wat er is bereikt en gedaan  = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 20 Nr.

Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken

2.1 2.1.1

Verbeteren sociale huursector en versterken duurzaam erfgoed Sterke sociale huursector

2.1.2 2.2 2.2.1

Duurzaam versterken erfgoed Ruimte voor starters en nieuwe dynamiek Studentenhuisvesting

2.2.2 2.3A

Huisvestingsverordening Versterken leefbaarheid en veerkracht van kwetsbare wijken

2.3.1 2.3.2

Uitvoering visie Heechterp Programma Leeuwarden Oost

2.3.3 2.3.4

Te verantwoorden afwijking inhoudelijk financieel

 

 

 O

 

Volkshuisvestingsfonds Wijkactieplannen

   

 O*  

2.3B 2.3.5

Versterken leefbaarheid en veerkracht dorpen Beleidskader wonen in de dorpen





2.4 2.4.1

Duurzame consumptie en afvalloze samenleving Invoeren “Goed scheiden loont” (Diftar)





2.5 2.5.1

Verbeteren bodemkwaliteit Uitvoering Bodemprogramma





2.6 2.6.1

Handhaving omgevingsrecht, bouw- en milieutoezicht Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP)

2.6.2 2.7

Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouwen Vitaal landelijk gebied

O O

 O*

2.7.1 2.8

Veenweideprogramma Gezonde en duurzame voeding bevorderen





2.8.1 2.9

Duurzame voedselconsumptie Versterken biodiversiteit









2.9.1 Opstellen strategische agenda biodiversiteit * zie voor toelichting 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen .

2.1 Verbeteren sociale huursector en versterken duurzaam erfgoed  Eind 2021 zijn de meerjarenafspraken 2022 – 2026 en de bijbehorende jaarschijf voor het jaar 2022 met coöperaties en huurdersorganisaties door het college vastgesteld. Hiermee zijn de volkshuisvestelijke doelen voor de komende jaren duidelijk. In maart 2022 zijn afspraken gemaakt met WoonFriesland over het toevoegen van 800 tot 1.000 huurwoningen in de komende tien jaar, waarmee we een forse toevoeging in de sociale huur kunnen realiseren. Daarnaast heeft de gemeente bemiddeld in de overname van het complex Swettehiem (corporatie Habion) door WoonFriesland. De eigendomsoverdracht vindt in het eerste kwartaal 2023 plaats. Het Rijk heeft in 2022 een Nationale Woon- en BouwAgenda opgesteld, met daaronder 6 uitvoeringsprogramma’s, Nationale Prestatieafspraken en woningbouwafspraken met provincies.

41

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Deze gaan grote invloed hebben op het woonbeleid in het algemeen en het volkshuisvestingsbeleid in het bijzonder. De gemeente heeft voor de woningbouwafspraken tussen Rijk en de provincie gedetailleerde overzichten aangeleverd van de beoogde productie tot en met 2030 (5.800 woningen, waarvan 30% sociale huur). In het laatste kwartaal van 2022 is begonnen met het opstellen van een regionale woondeal tussen Rijk, provincie en de gemeente Leeuwarden. Deze wordt in het voorjaar 2023 getekend. In 2022 is gewerkt aan de volgende drie uitvoeringsactiviteiten uit de Erfgoedagenda van de toekomst:  In de zomer van 2021 is begonnen met het opstellen van een gemeentelijke kerkenvisie. Dit is anders dan de naam doet vermoeden vooral een participatie traject met kerkeigenaren en belanghebbenden van de 84 kerkgebouwen. Een verslag van het traject zal in het eerste kwartaal van 2023 worden opgeleverd. Een van de uitkomsten is dat er gewerkt wordt aan een beleidskader kerkgebouwen. Dit wordt medio 2023 verwacht.  De landschapsbiografie, het integrale verhaal over de vorming van het huidige cultuurlandschap (bodem, ecologie, stedenbouw, erfgoed) van Leeuwarden is eind 2022 gereedgekomen. Eind 1e kwartaal 2023 zal de lancering van de webs ite zijn.

 In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen om de eerste nieuwe gemeentelijke monumenten te kunnen gaan aanwijzen in het project tot uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst op het vroegere grondgebied Boarnsterhim-Noord, Leeuwarderadeel en Littenseradiel.

2.2 Ruimte voor starters en nieuwe dynamiek  In 2022 is de eerste van de twee laatste studentenflats bij de Kenniscampus opgeleverd. De oplevering van de laatste flat wordt in 2023 verwacht. Ook is begonnen met de realisatie van studenteneenheden in het voormalige PTT-complex aan de Tweebaksmarkt. Deze worden in 2023 opgeleverd, waarmee de gemeente haar doel van het toevoegen van 1.400 studenteneenheden behaald heeft. In 2022 is in de gemeente opnieuw een hoge bouwproductie gerealiseerd. In de dorpen, uitleglocaties en op meerdere locaties in de stad zijn 922 (bron: BAG) woningen toegevoegd, in een mix van studenteneenheden, sociale huur, middenhuur en koop. Ook in vers chillende dorpen zijn woningen toegevoegd. 2.2.2 Huisvestingsverordening O In 2022 is een huisvestingsverordening opgesteld waarmee een opkoopbescherming en een verbod op tweede woninggebruik in Grou mogelijk wordt gemaakt. Dit betekent dat er meer bestaande koopwoningen beschikbaar blijven voor (koop)starters en middeninkomens. Het verbod op tweede woninggebruik in Grou zal een bijdrage leveren aan het in stand houden van voldoende aanbod en de leefbaarheid van dit dorp. Vaststelling van de verordening vindt plaats in 2023.

2.3a Versterken leefbaarheid en veerkracht van kwetsbare wijken  Op 30 november 2022 is het stedenbouwkundig plan 'Leeuwarden – Heechterp Vernieuwt' vastgesteld. Dit plan geeft de gewenste inrichting van Heechterp weer, zoals de kavels, het groen, de wegen en de parkeerplaatsen. Het stedenbouwkundige plan is een uitwerking van het door de gemeenteraad vastgestelde 'Masterplan Heechterp Vernieuwt' uit 2021. De wijkvernieuwing bestaat onder andere uit het slopen van 24 portiekflats met in totaal 567 huurwoningen. Hiervoor worden in totaal 621 woningen en appartementen in verschillende segmenten teruggebouwd.

42

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Programma Leeuwarden Oost In 2022 is het programmaplan Leeuwarden Oost opgesteld met de partners en vastgesteld door het bestuur Leeuwarden Oost. De eerste wijkplannen, waarin de wensen en ideeën van bewoners zijn opgehaald zijn opgeleverd. Er zijn Rijkssubsidies toegekend voor de uitvoering van de plannen in Leeuwarden Oost. Begin 2022 is een voorbereidingskrediet van € 1 mln beschikbaar gesteld om te kunnen starten met de uitvoering van de verduurzaming van de 1610 particuliere woningen. In 2022 is gestart met de voorbereiding van het een experiment waarbinnen ervaring wordt opgedaan met de verduurzaming van ongeveer 40 woningen in het werkgebied. Het daadwerkelijk starten met de werkzaamheden bij de huiseigenaren blijkt complexer dan vooraf gedacht en vraagt daarom een langere voorbereidingstijd. De daadwerkelijke uitvoering van het experiment zal in de tweede helft 2023 plaatsvinden. Wijkactieplannen 2022 was het laatste jaar van de uitvoering van de vastgestelde wijkactieplannen voor de wijken Heechterp-Schieringen, Schepenbuurt, Valeriuskwartier en de 3 wijken in Oud-Oost; Oldegalileën/Bloemenbuurt, Tjerk-Hiddesbuurt/Cambuursterhoek en de Vlietzone. Voor de zomer van 2023 zal een terugblik over de periode 2019 – 2022 separaat worden voorgelegd aan de raad.

2.3b Versterken leefbaarheid en veerkracht dorpen Op 12 oktober 2022 is door de raad het kader Wonen in de dorpen, 'Ruimte voor kwaliteit, aandacht voor eigenheid' vastgesteld. Dit kader biedt ruimte voor woningbouwinitiatieven en beoogt de woningbehoefte te faciliteren in de dorpen.

2.4 Duurzame consumptie en afvalloze samenleving  Eind 2022 zijn de tarieven afvalstoffenheffing voor 2023 door uw raad vastgesteld. Deze tarieven zijn gebaseerd op een tarief naar de werkelijke hoeveelheid restafval per huishouden. Hiermee dringen we de hoeveelheid restafval in onze gemeente terug en verbeteren we de afvalscheiding. Het jaar 2022 is een overgangsjaar geweest waarin inwoners konden wennen aan het nieuwe systeem dat per 1-1-2023 is ingevoerd. Tegelijk hebben inwoners inzicht gekregen in de hoeveelheid afval die zij hebben. In 2022 is de communicatiecampagne over Goed Terecht In Leeuwarden doorgezet en is in contact getreden met de verschillende doelgroepen (dorpsbelangen, wijkpanels, ouderen, minima, studenten, anderstaligen, etc.).

2.5 Verbeteren bodemkwaliteit  Bij de ontwikkeling van het nieuwe Cambuurstadion, Middelsee en Heechterp, en daarnaast bij de vele civieltechnische projecten heeft de gemeente geadviseerd over de milieu hygiënische bodemkwaliteit. Medio 2022 is een specifieke uitkering toegekend door het Rijk voor nader onderzoek naar Pfas en een onderzoek naar diffuus lood. De uitvoering van deze twee projecten zijn in voorbereiding en gaan 2023 van start. Ook in 2022 is geen duidelijkheid over wat de komst van de Omgevingswet betekent voor de sectorale financiering vanuit de Rijksoverheid. Het gaat hierbij dan over de hoogte van de wettelijk geborgde vergoeding voor apparaatskosten door het Rijk. Tot hier duidelijkheid over komt worden jaarlijks tijdelijke afspraken gemaakt. Het Rijksprogramma 'Water bodem sturend' geeft richting aan de transitie van 'milieu hygiënische geschikte bodemkwaliteit' naar 'vitale bodem die essentieel is voor een gezond leefklimaat'. Hierover is eind 2022 een Kamerbrief gestuurd. We werken aan het in kaart brengen van wat dit programma betekent voor het grondgebied van de gemeente Leeuwarden.

43

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

We hebben ingezet op het steeds meer sluitend krijgen van de grondstromen en de grondbalans ook in samenwerking met de andere gemeenten in Friesland.

2.6 Handhaving omgevingsrecht, bouw- en milieutoezicht O Over de inzet van toezicht/handhaving wordt jaarlijks verslag gedaan via het Handhavingsjaarverslag. Deze wordt vóór de zomer 2023 ter kennisgeving aan de raad gestuurd. Het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) komt voort uit de Kadernota Handhaving, Fysieke leefomgeving en veiligheid. Vanuit het HUP worden jaarlijks de integrale prioriteiten bepaald voor de inzet ten aanzien van Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en fysieke openbare ruimte, bijzondere wetten en veiligheid. In 2022 zou de Kadernota Handhaving worden geactualiseerd. Vanwege de werkdruk in verband met de coronapandemie en vanwege de verwachte invoering van de Omgevingswet is besloten dat de herziening in 2023 plaats zal vinden. 2.6.2 Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WkB) O De invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen is gekoppeld aan de inwerking treding van de Omgevingswet. Beide wetten zorgen voor grote veranderingen in het vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)-taakveld. De Wet Kwaliteitsborging Bouwen verandert de gemeentelijke taken voor bouwplantoetsing en -toezicht. Private gecertificeerde kwaliteitsborgers gaan voor een deel van de bouwwerken de technische toets vooraf en het bouwtechnisch toezicht tijdens de bouw uitvoeren. De (repressieve) handhaving blijft echter een taak van de gemeente.

Dit betekent dat de gemeente achteraf, na voltooiing van het bouwwerk, eventueel handhavend moet optreden. De verwachting is dat dit tot meer juridis che vervolgacties zal leiden. In 2022 is met een werkgroep gestart specifiek voor de inwerkingtreding van deze wet. Deze is bezig met het opzetten van de werkprocessen VTH, opstellen van handhavingsscenario’s, ervaringen uitwisselen met andere gemeenten en ook bijv. bouwbedrijven. Dit om zo goed als mogelijk voor te bereiden op deze wetgeving.

2.7 Vitaal landelijk gebied  De gemeente participeert in het Veenweideprogramma via het ambtelijk en bestuurlijke overleg Feangreide. Een onderdeel binnen dit programma is een verbeterde funderingsaanpak Veenweide, met als doel een verbeterd funderingsloket te realiseren. Deze aanpak is eind 2022 vastgesteld door de besturen van Provincie en Wetterskip. In het najaar zijn de aanwijzingen van het Rijk bekend geworden over de vele programma’s die samen komen in het landelijk gebied. Daarvan is het Fries programma Landelijk gebied de grootste, maar ook het programma Water Bodem Sturend is een belangrijk programma. We participeren in de beleidsprocessen die door de provincie worden getrokken.

2.8 Gezonde en duurzame voeding bevorderen  In 2022 zijn verschillende projecten uitgevoerd gericht op het stimuleren van gezondere en duurzamere voeding voor scholieren in het primaire onderwijs en met 8 horeca ondernemers. De projecten 'Van grond tot mond' en 'Kindermenu 2.0' leverden enthousiaste deelnemende scholen op die eetbaar groen konden bestellen en planten en rond het schoolplein. Via het Kindermenu 2.0 werden groepjes leerlingen uitgedaagd een gezondere variant te bedenken van de pannenkoek. Via het Transitieprogramma van Greendish hebben 8 horecaondernemers een maand lang een duurzamer gerecht op het menu geplaatst en hun inkoopbeleid doorgelicht op de kans om meer lokaal en duurzaam in te kopen.

44

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

2.9 Versterken biodiversiteit  In 2022 is de pijler biodiversiteitsherstel aan het programma Volhoudbaar toegevoegd. Hiervoor is opdracht gegeven om te werken aan beleidskader biodiversiteit. Verwachting is dat het beleidskader in de tweede helft van 2023 aan de raad wordt voorgelegd. Tevens is biodiversiteit als sturend thema opgenomen in twee stedenbouwkundige plannen:  het stedenbouwkundig plan voor Heechterp  stedenbouwkundig plan voor Nieuw Oud Oost. Gemeente Leeuwarden is partner van het provincie-brede Herstelplan Biodiversiteit en hierbij horende thema Natuurinclusief werken. Doel van dit thema is om natuurinclusief werken te integreren bij de Friese overheden.

Wat heeft het gekost? Tabel 21 Programma Lasten

Begroting primitief 25.786

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 29.095 2.263

Begroting na wijziging 31.358

Baten

24.551

26.536

26.518

-18

Saldo van baten en lasten

-1.235

-4.821

-2.577

2.244

Toevoegingen aan reserves

390

390

2.040

-1.650

Onttrekkingen aan reserves

250

2.448

2.448

0

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

-140

2.058

408

-1.650

-1.375

-2.763

-2.169

594

Toelichting resultaat met kort overzicht reservemutaties De afwijking tussen begrote en gerealiseerde reservemutaties bestaan uit: Budgetoverheveling Regionale energie strategie (RES) Budgetoverheveling Klimaatakkoord Budgetoverheveling Wet Kwaliteitsborging Bouwen Totaal hogere toevoeging (hogere lasten)

€ 825 € 665 € 160 € 1.650

Zie hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen voor een toelichting op budgetoverhevelingen. Zie programma Algemene baten en lasten voor budgetoverheveling programma Leeuwarden Oost (€ 984.000). Tabel 22 Beleidsproduct R2PRG006 - Wonen en milieu R2BLP003 - Cultuurhistorisch beheer R2BLP008 Woningmarktbeleid R2BLP009 - Overige huisvesting R2BLP025 - Bouw- en milieutoezicht

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

756

385

713

378

43

-7

37

413

305

211

112

202

-193

10

118

185

105

183

12

-2

10

92

0

78

0

15

0

15

45

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Beleidsproduct R2PRG006 - Wonen en milieu R2BLP029 Omgevingsvergunning (Wabo) R2BLP039 - Handhaving omgevingsrecht R2BLP043 - Inzameling afval R2BLP045 - M ilieubeleid R2BLP046 - Bodem en geluid Totaal

Jaarverslag

Begroting

Rekening

Rekening t.o.v. begroting

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

4.543

4.546

4.065

4.587

477

41

519

1.603

0

1.646

27

-43

27

-16

18.071

20.054

19.153

21.136

-1.082

1.082

0

5.459

3.165

4.429

2.195

1.030

-970

60

694

345

735

347

-41

2

-40

31.748

28.985

31.135

28.966

613

-18

594

BLP029 Omgevingsvergunning (Wabo) (voordeel € 519.000) Een lagere benodigde inzet personeel en niet ingevulde vacature ruimte voor de afhandeling van de bouwvergunningen zorgen voor lagere personeelskosten. BLP043 Inzameling afval In 2022 is er sprake van een voordeel van € 1.326.099. Het resultaat van het product inzameling afval wordt verrekend met de voorziening egalisatie heffingen. Het saldo in de voorziening bedraagt per 31 december 2022 € 2.515.964. Op de volgende onderdelen is dit resultaat ontstaan: Lasten (voordeel € 244.000) De kosten voor de inzameling van met name grof huishoudelijk afval zijn in 2022 lager als gevolg van lagere tonnage dan begroot. Baten (voordeel 1.082.000) De opbrengst oud papier is € 350.000 hoger dan de raming. Dit komt voornamelijk door de hogere marktprijzen voor oud papier. Het dividend is € 780.000 hoger dan begroot door meer dividend van zowel NV Fryslân Miljeu Noordwest (FM) als Afvalsturing Friesland NV.

Betrokken verbonden partijen    

Afvalsturing Friesland NV (Omrin) NV Fryslân Miljeu (Omrin) GR FUMO GR Hûs en Hiem

46

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

Programma Infrastructuur en mobiliteit Toelichting op wat er is bereikt en gedaan  = voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken op koers of gelukt X = voorgenomen prestatie niet op koers/niet gelukt O = wijkt anderszins af en is daarom het toelichten waard Tabel 23 Nr.

Voorgenomen prestatie om doelstelling te bereiken

Te verantwoorden afwijking inhoudelijk

financieel

3.1

Vrij Baan

3.1.1 3.2 3.2.1

Reconstructie Prof. M r. P.S. Gerbrandyweg Doorfietsroutes/fietsstraten Inrichting Wergeasterdyk



O

O

3.2.2 3.2.3

Doorfietsroute Leeuwarden-Heerenveen (door Jirnsum): Leeuwarden-Franker-Harlingen

 O

  

3.3 3.3.1

Oplossen knelpunten dorpen Snelheid remmende maatregelen in de dorpen

O

O

3.4 3.4.1

Oversteek stationsgebied Aanpassing fietsoversteekplaats voor het station.

3.4.2 3.4.3

Inregelen verkeerslichten Zuiderplein Aanpassing bewegwijzering

  O

  O

3.5 3.5.1

Openbare ruimte gebied WTC/Cambuur Bijdrage infrastructurele aanpassingen





3.6 3.6.1

Afronding addendum GVVP Aanpak fietspad langs de Stûkenwei

X

X

3.7 3.7.1

Verkeersveiligheid Optimalisatie verkeersveiligheid

3.7.2

Vervangingswerkzaamheden verkeersregelinstallaties

O O

 

In zijn algemeenheid merken we op dat de uitvoering van diverse projecten zijn doorgeschoven naar 2023. In de meeste gevallen heeft dit te maken met het gecombineerd willen uitvoeren van werk. Omdat het combineren van reconstructiewerkzaamheden met onderhouds- en/of rioleringswerkzaamheden kosteneffectief is. Het doorschuiven heeft verder geen consequenties voor het voor de werkzaamheden beschikbaar gestelde krediet en de dekking daarvan. De financiële middelen blijven meerjarig beschikbaar en toereikend.

3.1 Vrij Baan  In juli 2021 heeft het college de raad geïnformeerd over het functioneren van het hoofdwegennet autoverkeer in- en rond de stad. Daarbij is een vergelijking gemaakt tussen de oude verkeersstructuur (2012) zonder Haak om Leeuwarden en de nieuwe/huidige verkeersstructuur met de Haak. De conclusie is dat de uitwerking van het programma Vrij-Baan in positieve zin heeft bijgedragen aan de leefbaarheid, de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van de stad. 3.1.1 Reconstructie Prof. Mr. P.S. Gerbrandyweg: Financiële verantwoording in 2023 O Met de reconstructie van de Prof. Mr. P.S. Gerbrandyweg in 2022 is het gehele programma Vrij-Baan uitgevoerd. De aanleg van het groen is begin 2023 afgerond en eind februari feestelijk opgeleverd. De financiële verantwoording en decharge wordt in 2023 verwacht.

47

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2022

Jaarverslag

3.2 Doorfietsroutes/fietsstraten O Met de aanleg van doorfietsroutes en fietsstraten geeft het college uitvoering aan de door de raad hierover aangenomen moties. De gemeente bevordert daarmee het lange afstandsfietsverkeer in overeenstemming met het visiedocument Fiets op 1, Leeuwarden actieve duurzame Fietsstad, dat op 1 december 2021 is besproken in de raad. In de basis is een doorfietsroute een benaming voor een fietspad voor lange afstandsfietsverkeer, een rechtstreekse, verkeersveilige en comfortabele fietsverbinding met ruim voldoende breedte tussen twee economische centra. Daar waar een doorfietsroute door woongebieden/woonstraten lopen, wordt de route veelal vormgegeven als fietsstraat. 3.2.1 Inrichting Wergeasterdyk: uitvoering in 2023 O Voor wat betreft de Wergeasterdyk geldt dat er een langere voorbereidingstijd nodig is. Dit omdat er werk met werk wordt gemaakt. Het integrale project koppelt de inrichting tot fietsstraat met werkzaamheden aan riolering, groen en onderhoud. De uitvoering vindt naar verwachting plaats medio 2023. De nieuwe fietsstraat zal het toenemende fietsverkeer van en naar de buurtschappen in De Zuidlanden zoals de Klamp faciliteren.

3.2.3 Leeuwarden-Franeker-Harlingen: uitvoering in 2023 O Ook voor een deel van de doorfietsroute Leeuwarden Franeker – Harlingen is besloten het werk, vanwege kosteneffectief, te combineren met de aanpak van het kruispunt Harlingerstaatweg/Slauerhoffweg. De uitvoering zal in 2023 plaatsvinden.

3.3 Oplossen knelpunten dorpen O Het college heeft in 2020 het rapport Infrastructuur en Openbare Ruimte projecten in dorpen vastgesteld, inclusief een actieplan dat tot doel heeft om met ruimtelijke ingrepen de leefbaarheid in de dorpen te vergroten. Daarbij is prioriteit gelegd bij maatregelen in de dorpskernen met het doel de leefbaarheid in de dorpen te vergroten. 3.3.1 Snelheid remmende maatregelen in de dorpen: uitvoering in 2023 O Bij de uitwerking van het actieplan bleek dat in de dorpen Feinsum, Hijum en Britsum het vinden van draagvlak voor de plannen langer duurt dan was voorzien. De uitvoering is daardoor naar 2023 opgeschoven. In Koarnjum zijn de parkeerplaatsen uitgevoerd. De snelheid remmende maatregelen worden in 2023 gecombineerd met de dan geplande onderhoudswerkzaamheden. De uitvoering van de snelheid remmende maatregelen in Wergea worden gecombineerd met onderhoud van de verharding en de riolering als ook het groen ter plaatse van deze route. Hierdoor kan met een integrale aanpak de doorgaande route in 2023 worden gerealiseerd.