Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021 (versie 21 juni 2022).pdf

3. A. Versterken leefbaarheid en veerkracht van kwetsbare wijken  Uitvoering visie Heechterp De visie Heechterp is via een uitgebreid participatietraject met de betrokken bewoners vertaald naar een masterplan voor Heechterp dat eind 2021 is vastgesteld in de raad. 

Programma leefbaarheid en veiligheid

Programma Leeuwarden Oost Als onderdeel van het Rijksprogramma Leefbaarheid en Veiligheid heeft het programma Leeuwarden Oost met een coalitie van ca. 50 partners een ambitiedocument opgesteld en een gezamenlijke intentieverklaring tot samenwerking ondertekend. Ook de eerste contouren van het programmaplan zijn opgesteld. Een groot succes is de toekenning van een bijdrage van het Rijk vanuit het Volkshuisvestingsfonds van € 20,5 mln en een toekenning vanuit het landelijke fonds FNO van € 0,5 mln voor 2,5 jaar met intentie tot samenwerking en financiering voor 10 jaar. Op basis van een impactanalyse is het ministerie tot een inschatting gekomen van € 400 mln voor de 16 gebieden. Dit verzoek is neergelegd bij de coalitievorming van het nieuwe kabinet. Deze

46

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

financiële Rijksmiddelen zijn niet integraal opgenomen in het nieuwe regeerakkoord. Het regeerakkoord biedt zeker wel kansen voor extra Rijksmiddelen, maar dat zal vanuit diverse domeinen moeten komen die in het regeerakkoord zijn benoemd. Het programma Centrum Oost gaat door onder de noemer “Leeuwarden Oost”, omdat het zich in de eerste plaats richt op het verbeteren van de leefbaarheid in de vijf wijken in het noordoosten van de stad. Met de eerste toegekende middelen en de verbintenis van de partners uit diverse domeinen en wijken die de komende 20 jaar willen samenwerken, is er een stevige basis gelegd om door te gaan. Die basis heeft geleid tot een eerste aanzet voor een programmaplan. Hier werken we in 2022 verder aan. Ook gaan we in 2022 al aan de slag met de uitvoering van de eerste plannen uit het programma en stellen we samen met bewoners en partners voor elke wijk een wijkvisie op.  Samenwerking Huurteam Tweemaal per jaar vindt bestuurlijk overleg plaats over de samenwerking. Daarnaast vindt er ambtelijk periodiek overleg plaats. Het Huurteam maakt sinds november 2021 deel uit van het Interventieteam Vlietzone. In oktober 2021 heeft het Huurteam een actieweek gehouden in de Vlietzone, waarbij huurders en verhuurders van particuliere woningen laagdrempelig informatie konden verkrijgen bij het Huurteam in De Klomp.

Tijdens deze week hebben er circa 30 personen contact gezocht met het Huurteam. Met circa 10 personen is een afspraak gemaakt om de woonsituatie te beoordelen en de huurprijs te checken. In het eerste halfjaar van 2021 zijn er 51 aanvragen ingediend bij het Huurteam. Deze aanvragen richtten zich onder andere op onderhoud (19x), huurprijs (16x) en huurcontract (16x). Er wordt gewerkt aan een gezamenlijk plan van aanpak om de samenwerking nog meer te versterken.

3. B. Versterken leefbaarheid en veerkracht dorpen  Afwegingskader woningbouw dorpen In februari 2021 is de vragenlijst wonen in de dorpen uitgezet in de dorpen van gemeente Leeuwarden. Hierin konden de dorpsbewoners onder andere hun woonwensen kenbaar maken. De resultaten zijn geanalyseerd en in gesprekken teruggekoppeld aan de dorpen. De belangrijkste conclusies uit deze analyse zijn: 24% (aantal=450) van de respondenten heeft een verhuiswens; 137 respondenten zoeken een levensloopgeschikte woning en onder de jongvolwassenen t/m 29 jaar heeft bijna 50% een verhuiswens, daarvan zoekt circa 84% een woning in eigen dorp. Een groot deel van de respondenten verwacht de gewenste woning niet binnen een jaar te kunnen vinden, vanwege te weinig aanbod met de juiste prijs of op de gewenste locatie. Deze uitkomsten zijn tevens gedeeld met het college en de raadsleden. Vervolgens is het ontwerp beleidskader wonen in de dorpen opgesteld en ter inzage gelegd. Besluitvorming in de gemeenteraad volgt begin 2022.  Visie vitale dorpen: integrale visie op leefbaarheid in de grote en kleine kernen Dit specifieke onderwerp is nog niet opgepakt. Wel is het onderwerp leefbaarheid in bredere zin opgepakt met de gemeenten Waadhoeke en Harlingen.

Er is een document introductie grensregio Noardwest-Fryslân opgesteld, een gezamenlijk position paper ter voorbereiding op de samenwerking voor een aanvraag regiodeal Noardwest-Fryslân. Momenteel wordt in drie werkgroepen gewerkt aan uitwerking in onderwerpen waaronder leefbaarheid.

4. Duurzame consumptie en afvalloze samenleving Het jaar 2021 heeft in het teken gestaan van de voorbereidingen van Goed Terecht in Leeuwarden, oftewel diftar. De gemeente heeft samen met Omrin hard gewerkt om per 1-1-2022 diftar in te kunnen voeren. We waren er klaar voor. Vanwege een probleem bij een leverancier van Omrin ontstond in november 2021 echter onzekerheid over de waarborging van bepaalde data. Deze data zijn essentieel voor het berekenen van het variabele gedeelte van de afvalstoffenheffing. Hi erop is

47

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

besloten geen risico te nemen en Goed Terecht in Leeuwarden wél in te voeren, maar zónder gedifferentieerde tarieven. Inwoners kunnen daarmee alvast wennen aan het nieuwe systeem. Wanneer de essentiële data weer gewaarborgd zijn, dan volgt invoering van de gedifferentieerde tarieven in 2023. Voor inwoners in de hoogbouw zijn in 2021 ca. 200 verzamelcontainers voor het GFT -afval geplaatst. In 2021 is de afvalapp geschikt gemaakt om als inwoner bij te kunnen houden hoeveel afval je aanbiedt. Door Goed Scheiden Loont te introduceren verwachten we minder afval te hoeven verbranden en kunnen we meer grondstoffen recyclen/hergebruiken. Naast de milieuwinst heeft een besparing op het restafval een gunstig effect op de afvalstoffenheffing.

5. Verbeteren bodemkwaliteit 

Uitvoering Bodemsaneringsoperatie

Spoedlocaties Spoedlocaties zijn locaties waar sprake is van risico’s voor mens en/of milieu door bodem verontreiniging uit het verleden. Op één locatie na zijn alle saneringsverplichtingen op spoedlocaties intussen geëffectueerd, sommige locaties vallen inmiddels onder een bijbehorende vervolgaanpak. Voor de laatste spoedlocatie zijn in 2021 de gesprekken met de verantwoordelijke eigenaar gestart. Deze locatie ligt in het plangebied Spoordok. De gemeentelijke insteek is dat de bodemsanering wordt afgestemd op de stedenbouwkundige ontwikkeling van dit gebied. Vervolg: beheersing en nazorg Een vervolgaanpak is nodig als na een bodemsanering (meestal het ontgraven van verontreinigde grond) niet alle bodemverontreiniging is verwijderd. Het achterblijven van restverontreiniging kan op basis van milieurendement, technische haalbaarheid en/of kosten onder de Wet bodem bescherming worden geaccepteerd; wel worden deze restverontreinigingen altijd geregistreerd. Ter voorkoming van contact via het maaiveld met of verspreiding van deze restverontreiniging via het grondwater kunnen beheers- of nazorgmaatregelen noodzakelijk zijn. Afhankelijk van de omvang en aard van de restverontreiniging kunnen deze maatregelen beperkt zijn in de tijd of eeuwigdurend noodzakelijk.

Continuering beheersmaatregelen en afbouw maatregelen Hoeksterend In 2021 is de aanpak van de lopende beheersings - en nazorgmaatregelen gecontinueerd. Waar mogelijk zijn deze maatregelen verder afgebouwd of vereenvoudigd. Voor de locatie van de voormalige gasfabriek Hoeksterend is in 2021 een begin gemaakt met het volledig afbouwen van de maatregelen. Langdurige beheersmaatregelen De Saiter/Ald Dwinger en Aldlân-oost Qua lengte van tijdsduur van de benodigde beheersmaatregelen springen twee grote locaties in het oog, bij beide is sprake van zeer langdurige beheersmaatregelen. Ten eerste de voormalige stortplaats De Saiter/Ald Dwinger in de Alde Feanen. Hier zijn de provincie Fryslân en het Fryske Gea als eigenaren verantwoordelijk voor het in standhouden van de beheersmaatregelen. De gemeente ziet als bevoegd gezag Wet bodembescherming toe op een juiste uitvoering. Ten tweede de locatie Aldlân-oost, bij de bouw van de woonwijk is een deel van de huizen gebouwd op verontreinigde slibdepots. De gemeente houdt hier beheersmaatregelen in stand. De financiering van de beheersing in Aldlân-oost valt onder de vangnetconstructie van de Wet bodembescherming, waardoor de gemeente Rijksmiddelen ontvangt voor het in standhouden van deze beheers maatregelen.

48

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Behoud en verbetering bodemkwaliteit Met de in aantocht zijnde Omgevingswet verschuift de aandacht binnen het bodemwerkveld van het opruimen van sterk vervuilde locaties naar het goed beheren van de leefomgeving. Deze aandacht past bij de verdere verbreding van bodembeleid en de koppeling met andere beleidsterreinen (zie hieronder) als gezondheid. Door de gemeente wordt hier actief op ingespeeld, bij ontwikkelings - en herstructureringsprojecten is ingezet op het geschikt maken van de bodemkwaliteit voor de nieuwe inrichting en functie; in het oog springende projecten zijn de locatie voor het nieuwe Cambuurstadion en de nieuwe wijk Middelsee. Start oprichting grondbank In 2021 is een aanzet gegeven voor verdere versteviging van hergebruik van grond binnen de gemeente. Inzet is het uitbouwen van het gemeentelijke hergebruiksbeleid wat zal resulteren in het oprichten van een grondbank. Dit biedt een duurzame oplossing voor grondverzet, en maakt dat meer grond binnen de gemeente her te gebruiken is dan in de huidige situatie het geval is. Sanering en herinrichting Domwier In 2021 is het verrommelde en verontreinigde terrein van de voormalige stort Domwier aan de Narderbuorren tussen Domwier en Wergea gesaneerd en heringericht.

Bodemonderzoek naar lood bij kinderspeelplaatsen Door een andere risicoperceptie met de nadruk op volksgezondheid in plaats van sec de normen uit de Wet bodembescherming (Wbb), is extra aandacht gegeven aan lood en gezondheidsrisico’s voor jonge kinderen. Er is op tien kinderspeelplaatsen bodemonderzoek uitgevoerd naar lood. Uit de analyses blijkt dat voor de Wbb geen ernstig verontreinigde locaties aanwezig zijn. Drie van de tien locaties zijn verhoogd ten opzichte van de norm gehanteerd door GGD GHOR. In overleg met de GGD zal beoordeeld worden of verdere maatregelen noodzakelijk zijn. Onderzoek effect bouwstoffen op bodemkwaliteit krijgt vervolg in 2022 Bij het toepassen van grond is toegezien op de juiste kwaliteit, dit geldt ook voor bouwstoffen die een effect kunnen hebben op de bodemkwaliteit. De recent aangetoonde problemen door het lokaal toepassen van staalslakken onder De Haak en toevoerwegen heeft geleid tot de uitloging van kalkpercolaat. In eerste instantie zijn de lekken in de grondlichamen gedicht, waardoor directe uitloging niet meer plaatsvindt. Direct hierna is de gemeente Leeuwarden in overleg getreden met de diverse stakeholders, namelijk Wetterskip Fryslân, provincie Fryslân, Rijkswaterstaat en de FUMO. In 2022 wordt onderzocht hoe groot het probleem werkelijk is, wat er aan gedaan kan worden en wie verantwoordelijk is.

Digitalisering informatie en beschikbaarheid In 2021 is de digitalisering van bodemdossiers en het beschikbaar stellen van bodeminformatie via internet gecontinueerd. Het gebruik van de website www.zichtopgrond.nl is verder uitgebouwd. Via deze website is de bij de gemeente beschikbare bodeminformatie voor een ieder vrij toegankelijk. De website is primair gericht op het registreren en toetsen van hergebruik van grond, maar ook alle bodeminformatie en beheers– en nazorgmaatregelen zijn hierin opgenomen. Rijksfinanciën Uitstel van de invoering van de Omgevingswet betekende voor het jaar 2021 geen nieuw bodemconvenant tussen de overheden. Daardoor ontstond ook onduidelijkheid over afspraken met het Rijk voor 2021 over onder andere onderlinge samenwerking en de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk. Dit raakt met name de uitkering van Rijksbudgetten voor lopende bodemsaneringsprojecten, de wettelijk geborgde apparaatskostenvergoeding en het omgaan met nieuwe stoffen of nieuwe bedreigingen (zoals PFAS in 2019-2020, maar ook het al langer lopende veranderende inzicht rond lood). De invulling van de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk blijft een aandachtspunt.

49

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021



Jaarverslag

Koppeling met andere beleidsterreinen

Vitale bodem: start gemaakt met opstellen vitale bodemkaart Een vitale bodemkaart beschrijft de staat van de algemene bodemgeschiktheid voor ecosysteemdiensten zoals vruchtbaarheid, grondwaterbuffer, draagkracht, chemische bodemkwaliteit, structuur en bodemleven en welke maatregelen kunnen helpen om deze diensten te behouden of te verbeteren. De benodigde transitie van bodembeleid sec gericht op “milieu hygiënische bodemkwaliteit” naar “vitale bodem die bijdraagt aan een gezond leefklimaat” is vooralsnog niet eenvoudig. Het is nog pionieren qua duiding, aanpak en doorwerking. Dit vraagt een grote verbreding en verbinding op kennis, projecten en processen op de raakvlakken van bodem, landbouw, biodiversiteit, landschap, gezondheid en voedsel. Er is in 2021 een bescheiden aanloop gemaakt in de richting van een vitale bodemkaart door middel van landelijke samenwerking met andere gemeenten ter inspiratie en onderling leren van elkaar. Nationale ontwikkelingen rond dit thema zijn gevolgd. Adviesrol Mijnbouwwet In 2021 is geadviseerd over zaken in de ondergrond en energie in het kader van de Mijnbouwwet en zijn ontwikkelingen op het gebied van gaswinning en geothermie gevolgd. De insteek van de advisering is kritisch te zijn ten aanzien van gaswinning en positief ten opzichte van duurzaamheid en energietransitie.

In 2021 is aan het ministerie van Economische Zaken een positief advies uitgebracht voor de winning van geothermie voor het Leeuwarder warmtenet. Bij de voorgenomen herstart van gaswinning in 2021 op de gaswinningslocaties in het gasveld “Grouw-Rauwerd” van Vermilion is door de gemeente aan het ministerie van Economische Zaken negatief geadviseerd ten aanzien van deze herstart. Ondanks dit negatieve advies heeft het ministerie ingestemd met heropstart. De gemeente heeft vervolgens Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) gevergd op veiligheidsaspecten en -controles samenhangend met deze herstart. In gezamenlijkheid met andere Friese overheden is met redelijk succes geacteerd op de door Vermilion gewenste omvangrijke uitbreiding van gaswinning nabij Burgum. De gaswinning wordt toegestaan, wel is door het ministerie van Economische Zaken een sterke beperking gesteld aan de hoeveelheid te winnen aardgas en de tijdsduur van de winning.

6. Handhaving omgevingsrecht, bouw- en milieutoezicht  Toezicht en handhaving Wabo in 2021 Voor ons gemeentelijk Wabo toezicht geldt dat we in 2021 niet altijd op de gebruikelijke manier hebben kunnen werken en ook niet al het geplande reguliere toezicht hebben kunnen uitvoeren. Bij het uitvoeren van de toezicht- en handhavingstaken hebben we rekening moeten houden met de COVID-19 maatregelen en het effect hiervan op de bedrijven. Waar mogelijk hebben we de reguliere controles met betrekking tot energiebesparingsprojecten, controles naar aanleiding van milieuklachten, controles brandveiligheid bij bijvoorbeeld scholen en bouwcontroles, en controles met betrekking tot woonoverlast of andere handhavingsgevallen zoveel als mogelijk door laten gaan en uitgevoerd. Dit zoveel als mogelijk in overleg met bewoners, bedrijven, ondernemers en andere doelgroepen. In zijn algemeenheid zien we de meldingen en handhavingsverzoeken stijgen op het gebied van milieu, bouw en RO, wat zorgt voor meer druk op de handhaving.

50

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

 Toezicht op geluid, constructieve- en brandveiligheid bij evenementen beperkt uitgevoerd Normaal gesproken is onze inzet bij evenementen gericht op een veilig verloop van evenementen binnen onze gemeente om de leefbaarheid bij evenementen te waarborgen. Door COVID-19 hebben er in 2021, weinig evenementen plaatsgevonden en hebben wij dit toezicht beperkt uitgevoerd. Door toezichthouders zijn bij één evenement geluidmetingen uitgevoerd. Bij een aantal andere evenementen in een tent is het geluidmonitoringssysteem Munisense geïnstalleerd. Onze verwachting is dat door opheffing van de COVID-19 maatregelen in 2022 er weer veel evenementen plaatsvinden.

7. Duurzame landbouw bevorderen  Starten, aanjagen en faciliteren vitaal en natuurinclusief platteland In 2021 is de gemeente op velerlei manieren betrokken geweest bij initiatieven gericht op de transitie naar een meer natuurinclusief en vitaal platteland. Het bevorderen van duurzame landbouw is hier een onderdeel van. Ons gehele gemeentelijke grondgebied is verdeeld over drie grondsoortgebieden: veenweide, kleiweide en noordelijke kleischil. Samen met andere overheden en initiatiefnemers is een aanpak ontwikkeld of nog in ontwikkeling. In 2021 hebben wij hiervoor verder samengewerkt binnen de interbestuurlijke aanpak Greidhoeke Plus. Dit is de samenwerking tussen de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Waadhoeke en Leeuwarden gericht op een gebiedsgerichte bottum-up aanpak, waarin genoemde overheden samenwerken aan het bevorderen van een meer natuurinclusief platteland. Aspecten als leefbaarheid, biodiversiteit, circulaire landbouw, klimaat en voedsel krijgen een plek binnen deze brede gebiedsprocessen. Binnen Greidhoeke Plus worden processen samengebracht, worden ontwikkelingen die van onderop tot stand komen gefaciliteerd en mee aangejaagd en wordt kennis uitgewisseld en gereedschap ontwikkeld.

Voor het veenweidegebied is samen met de provincie, het Wetterskip en andere gemeenten gewerkt aan de uitwerking van het Veenweideprogramma 2021-2030. Daaruit is gebleken dat het niet eenvoudig is om gericht te acteren door de grote maatschappelijke opgaven die in het veenweidegebied spelen. Er is sprake van grote opgaven zoals: CO2-uitstoot door veenoxidatie, stikstofuitstoot, herstel biodiversiteit en weidevogels, landbouw en leefbaarheid met daarbij botsende belangen van betrokkenen. Het ontbreken van duidelijke hoofddoelstellingen vanuit de hogere overheden, die vertaalbaar zijn naar maatregelen in de praktijk, maakt dat de voortgang beperkt is. Er is eind 2021 behoefte aan regie door het Rijk op het concreet maken van de reductiedoelstellingen van CO2-uitstoot door veenoxidatie in Friesland, zodat deze doelstellingen doorvertaald kunnen worden naar een Fries kader, waarna lokale gebiedsgerichte maatregelen kunnen worden uitgewerkt. Gemeente Leeuwarden heeft in 2021 deelgenomen aan de werkgroep funderingen en aan de werkgroep die een samenwerkingsplan heeft opgesteld. Dit plan beschrijft de huidige manier van samenwerken in het veenweidedossier en bevat tevens het kader voor eventuele toekomstige samenwerkingsafspraken ten behoeve van de gebiedsprocessen.

Via het deelgebiedsproces Grouster Leechlân is de gemeente samen met provincie en Wetterskip in gesprek met de boeren in dit gebied en wordt gekeken naar welke mogelijkheden en onmogelijkheden er zijn. Dit is een moeizaam proces, waarbij vooral eerst gewerkt wordt aan herstel van het onderlinge vertrouwen tussen overheid en betrokkenen in het gebied. In december 2021 is het gemeentelijk ecologisch onderzoek in het Grouster Leechlân afgerond. Het betreft een nulmeting van de ecologische waarden in het gebied. Dit rapport dient als achtergrond informatie en monitoring voor de eventueel te nemen maatregelen in het gebied.

51

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Voor de Friese kleiweide is een streefbeeld en actieplan gemaakt met en door betrokkenen in het gebied gericht op een stapsgewijze transitie naar een meer natuurinclusief gebied. Daarna zijn in 2021 de eerste projecten ontwikkeld en uitgevoerd. Zo is in het deelgebied Baarderadiel door de initiatiefnemers Kening en Natuerkoöperaasje Baarderadiel het project Plant voort uitgevoerd. Waar we de weilanden in de Greidhoeke open willen houden voor de weidevogels, is er op erven en in tuinen in dat gebied ruimte voor bomen, zoals hoogstamfruitbomen. Er zijn op meer dan 20 verschillende plekken bomen en struiken aangeplant. Ook is het project Kruidfunding en zaadhooi van start gegaan. In dit project is zaadhooi geoogst om uit te spreiden op percelen in Baarderadeel, om de kruidenrijkdom toe te laten nemen. Zoekend naar mogelijkheden om de weidevogelpopulatie te beschermen is een pilot uitgevoerd met het afrasteren van een vrij groot gebied waar concentraties van weidevogels normaliter broeden en hun jongen trachten groot te brengen. Provincie Fryslân heeft het project binnen haar onderzoeksprogramma een plek gegeven, waarmee de monitoring in samenhang met een aantal andere pilotgebieden in de provincie vorm krijgt.

In 2021 is in samenwerking tussen Natuurmonumenten, Vogelbescherming, Friesland Campina en Wereld Natuur Fonds gewerkt aan mogelijke uitvoeringspakketten met bijpassende vergoedingen voor agrariërs om bij te dragen aan de omslag naar natuur inclusieve landbouw. Voor Baarderadiel is tevens een erfgoeddeal voorbereid en er zijn gesprekken gevoerd om het aanvalsplan grutto van Pieter Winsemius uit te voeren in di t gebied. Eind 2021 is een eerste opzet gemaakt voor een gebiedsorganisatie, waarin alle hierboven genoemde initiatieven en partijen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van Baarderadiel kunnen gaan samenwerken. Dit moet in 2022 leiden tot een robuuste g ebiedsorganisatie die alle initiatieven aan elkaar gaat koppelen. Van de gezamenlijke overheden vraagt dit regie. In de noordelijke kleischil is door agrariërs een streefbeeld en actieplan opgeleverd en aan de overheden voorgelegd. De overheden zullen onder aansturing van de provincie initiatieven die uit dit actieplan voortkomen faciliteren. De gemeente Leeuwarden beslaat een klein deel van de noordelijke kleischil (gebied boven Stiens). Daar zijn nog geen initiatieven tot ontwikkeling gekomen. Samen met de gemeente Waadhoeke gaan wij bekijken hoe wij onze agrariërs kunnen helpen.

Ontwikkeling in gang gezet naar Nationaal park Nieuwe stijl voor Alde Feanen De gemeente heeft zitting in het Dagelijks Bestuur en het Overleg Orgaan van het Nationaal Park Alde Feanen (NPAF). Het Nationaal park is in ontwikkeling richting een Nationaal park Nieuwe stijl. Voor deze ontwikkeling heeft het ministerie van LNV een subsidie toegezegd. In 2021 heeft NPAF daarom een plan van aanpak opgesteld voor de doorontwikkeling van het lage midden van Friesland (een groter gebied dan het huidige Nationaal park) tot 2050, vanuit het perspectief van brede welvaart. Input geleverd voor bossenstrategie Gemeente Leeuwarden participeert samen met andere Friese gemeenten en belangenorganisaties in de bossenstrategie van provincie Fryslân en heeft hiervoor in 2021 input geleverd. De bossenstrategie gaat over meer (en kwalitatief beter) bos, bomen en natuur om een bijdrage te leveren aan de landelijke reductie van CO2. Eind december heeft de provincie een concept rapport gedeeld met de gemeenten. De vertaling van de bossenstrategie naar ons buitengebied vindt in 2022 plaats en wordt ingepast in een beleidskader vitaal platteland.

Start gemaakt met programmatische aanpak Om goed te kunnen blijven schakelen tussen gebiedsprocessen en de diverse beleidsterreinen en expertises en om de rol van de gemeente richting gebieden en richting andere overheden en partijen te bepalen, is vanuit de gemeente coördinatie noodzakelijk. Vanuit een programmatische aanpak kan een goede aansluiting worden gemaakt bij de Omgevingsvisie en omgevingsplannen. In

52

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

2021 hebben we een start gemaakt met deze programmatische aanpak. In 2022 zal dit resulteren in besluitvorming door de gemeenteraad over een beleidskader en uitvoeringsagenda Vitaal platteland. Vitaal platteland richt zich op het landelijk natuur- en agrarisch gebied van de gemeente buiten de bebouwde kom van stad en dorpen.

8. Gezonde en duurzame voeding bevorderen  Uitvoering Voedselagenda Leeuwarden en stimuleren tot duurzame voedselconsumptie In de periode maart-oktober 2021 is het project Snoeptrommel van Prinses Marie Louise uitgevoerd bij de ingang van de Prinsentuin. De aanleiding was het jubileumjaar en het feit dat ook in de 18e eeuw moestuinieren erg hip was. Samen met het basisonderwijs, MBO en Netwerk centrum Oud oost is geplant, geoogst en gegeten van eetbare bloemen, kruiden en groenten. Tegelijkertijd kregen op verzoek ruim 20 basisscholen eigen pakketjes die op en rond de school zijn opgekweekt. Dit project is een initiatief van gemeente Leeuwarden en van de Voedselagenda dat inzet op duurzame en gezonde voedselconsumptie. Het is uitgevoerd door een samenwerking met het programma JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) van GGD Fryslân en de educatieve dienst van het HCL. De gemeente heeft deelgenomen aan (online) bijeenkomsten van de Friese Voedselbeweging en het Voedselnetwerk Noord-Nederland. Het doel is kennisuitwisseling en verbindingen leggen tussen de vele initiatieven gericht op een transitie naar duurzamere en gezondere productie en consumptie van voedsel. In opdracht van provincie Fryslân heeft de Friese voedselbeweging een inventarisatie uitgevoerd naar mogelijke samenwerking op het vlak van voedsel. De gemeente heeft hier ook aanbevelingen gedaan.

Voor de gemeentelijke website: www.groenleeftinleeuwarden.nl wordt gewerkt aan een interactieve kaart waar alle groene en eetbare initiatieven in de gemeente een plekje krijgen. Doel is verbinding te zoeken en uiteindelijk in te zetten op een Eetbaar lint waarbij de opbrengsten, zaden en stekken een goede bestemming krijgen en meer inwoners toegang krijgen tot gezond voedsel. Door corona zijn minder activiteiten tot uitvoer gekomen en is het lastig goede programmering te doen. Voor 2022 is een project gericht op duurzaam en gezond voedsel met de horeca in voorbereiding.

Wat heeft het gekost? Tabel 17 Programma

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 29.226 320

Lasten

Begroting primitief 25.072

Begroting na wijziging 29.546

Baten

23.201

24.296

26.040

1.744

Saldo van baten en lasten

-1.871

-5.251

-3.186

2.064

Toevoegingen aan reserves

110

256

2.064

-1.808

Onttrekkingen aan reserves

160

3.099

3.288

189

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

50

2.843

1.224

-1.619

-1.821

-2.408

-1.963

445

53

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Toelichting resultaat reservemutaties Toevoegingen aan reserves (Zie toelichting hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen) Budgetoverheveling Regionale energie strategie (RES) € 690 Budgetoverheveling Energie agenda Volhoudbaar € 516 Budgetoverheveling Decentralisatie uitkering bodem € 235 Budgetoverheveling Transitievisie warmte € 202 Budgetoverheveling Gemeentelijke monumentenlijst € 115 Budgetoverheveling Kerkenvisie € 50 Totaal toevoegingen aan reserves € 1.808 Onttrekkingen aan reserves Mutaties reserve bodemsanering inzake stortplaats Domwier Mutaties reserve ISVIII Wijkaanpak Mutaties reserve duurzaamheidslening Totaal hogere onttrekkingen Tabel 18 Beleidsproduct R2PRG006 - Wonen en milieu R2BLP003 - Cultuurhistorisch beheer R2BLP008 Woningmarktbeleid R2BLP009 - Overige huisvesting R2BLP025 - Bouw- en milieutoezicht R2BLP029 Omgevingsvergunning (Wabo) R2BLP039 - Handhaving omgevingsrecht R2BLP043 - Inzameling afval R2BLP045 - M ilieubeleid R2BLP046 - Bodem en geluid Totaal

Begroting

€ -302 € 99 € 14 € -189 Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

737

301

690

247

46

-54

-7

316

90

225

0

92

-90

2

121

182

113

169

8

-13

-5

165

2

151

0

13

-2

11

4.205

4.079

4.433

4.748

-228

668

440

1.611

0

1.619

1

-7

1

-6

17.751

19.496

19.417

21.162

-1.665

1.665

0

3.897

2.620

3.527

2.237

370

-383

-12

999

625

1.116

764

-117

140

23

29.802

27.395

31.291

29.328

-1.488

1.933

445

BLP029 Omgevingsvergunning (Wabo) (voordeel € 440.000) De opbrengsten uit de bouwleges zijn € 578.000 hoger uitgevallen dan begroot doordat het aantal verleende bouwvergunningen een stuk hoger is dan geraamd. Als gevolg van de hogere aantallen zijn er meer uren aan afhandeling bouwaanvragen en bouwtoezicht gemaakt. Dit zorgt voor een nadeel van € 138.000 op de personeelskosten. BLP043 Inzameling afval In 2021 is er sprake van een voordeel van € 1.189.865. Het resultaat van het product inzameling afval wordt verrekend met de voorziening egalisatie heffingen. De voorziening egalisatie heffingen was in 2020 volledig besteed. Het saldo in de voorziening bedraagt daarmee nu deze € 1.189.865. Op de volgende onderdelen is dit resultaat ontstaan: Lasten (nadeel € 1.665.000) De kosten voor nascheiding kunststoffen zijn in 2021 toegenomen door hogere tonnage dan begroot € 475.000 (nadeel). De extra kosten worden goed gemaakt door de hogere bijdrage vanuit het afvalfonds (zie baten). Het resterende resultaat betreft de storting in de voorziening egalisatie heffingen.

54

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Baten (voordeel 1.665.000) De opbrengst afvalstoffenheffing is 1,4% hoger dan begroot, een voordeel van € 248.000. Dit wordt veroorzaakt door een hoger aantal huishoudens dan begroot en weinig tot geen leegstand. De opbrengst oud papier is € 296.000 hoger dan de raming. Dit komt voornamelijk door de hogere marktprijzen voor oud papier. De opbrengsten vanuit een bijdrage van afvalfonds voor hoger tonnage nascheiding kunststoffen zijn € 479.000 hoger. Het dividend is € 522.000 hoger dan begroot door meer dividend van zowel NV Fryslân Miljeu Noordwest (FM) als Afvalsturing Friesland NV. Op diverse overige onderdelen zijn nog kleine voordelen ontstaan van € 120.000. BLP045 Milieubeleid (nadeel € 12.000) De afwijking op de baten en de lasten betreft hoofdzakelijk de meerjarige uitvoering van RREW reductie energie op woningen. Hiervoor is in 2021 € 500.000 vanuit het Rijk ontvangen. De uitvoering van de maatregelen op energiereductie vinden plaats binnen het programma Volhoudbaar. Op dit onderdeel is dit jaar € 167.000 uitgegeven en de resterende middelen worden in 2022 voor dit doel ingezet. BLP046 Product Bodem en geluid (voordeel € 23.000) Conform het bodemprogramma is in 2021 op de stortplaats Domwier gestart met de sanering van de bodem. Deze extra lasten ad € 302.000 zijn bekostigd uit de daarvoor bestemde reserve bodemsanering.

Dit zorgt voor een negatieve afwijking op de lasten en baten. Voor de voorbereiding, begeleiding en toezicht inzake de geluidsanering aan de Valeriusstraat, Heliconweg en Julianalaan is € 175.000 geraamd. Hiervoor zijn Rijksmiddelen ontvangen. De uitvoering is reeds gestart maar vind grotendeels in 2022 plaats. Dit zorgt voor een positieve afwijking van € 164.000 op de lasten en baten.

Toelichting investeringen Investeringen zijn niet van toepassing voor dit programma.

Betrokken verbonden partijen    

Afvalsturing Friesland NV (Omrin) NV Fryslân Miljeu (Omrin) GR FUMO GR Hûs en Hiem

55

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Programma Infrastructuur en mobiliteit Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1.

Vitale binnenstad

 Omgeving Gouverneursplein autoluw maken Vanaf 20 september 2021 is het noordwestelijk gedeelte van de binnenstad (inclusief het Gouverneursplein) formeel autoluw. De eerste indruk is dat het over het algemeen rustiger in het gebied is, maar op bepaalde momenten rijdt er nog teveel verkeer rond. Ook is het op sommige plekken nog druk met parkeren. In het 1 e kwartaal van 2022 worden de effecten van autoluw in beeld gebracht en geëvalueerd. De herinrichting en de vergroening zal ook onderdeel zijn van die evaluatie.

2.

Verbeteren bereikbaarheid

 Verbeteren spoorverbinding vanuit Randstad en Groningen/aanpak Schrans-Zuiderplein De versnellingsopgave is opgenomen als onderlegger voor de inbreng in het Deltaplan NoordNederland. De voorkeursoplossing (de versnelling via de Lelylijn) met Leeuwarden en Groningen als eind/beginpunt is met € 3 miljard opgenomen in het regeerakkoord. Naar verwachting gaat vanaf 2022 de voorbereiding met tracéstudies e.d. van start. Het onderzoek naar de mogelijkheden voor het opheffen van de barrièrewerking door het spoor Leeuwarden-Groningen in de stad – waarvan de Schrans/Zuiderplein een onderdeel vormt – is in december 2020 aan de raad aangeboden. De belangrijkste bevinding uit dat onderzoek/ verkenning is dat het technisch inpasbaar is om het spoor in Leeuwarden binnen de bebouwde kom verdiept aan te leggen. In 2021 zijn een aantal maatregelen voorbereid en/of uitgevoerd om de huidige verkeersituatie te verbeteren vooruitlopend op de lange termijn oplossing m.b.t. het verbeteren van de spoorwegovergang Schrans en het Zuiderplein. Het betreft de volgende maatregelen: o Er is opdracht gegeven voor het aanpassen van de bewegwijzering aan de westkant van de stad en het slimmer verwijzen naar de parkeergarages in de binnenstad vanuit het westen en ter plekke van het Stephensonviaduct.

De uitvoering zal in 2022 plaatsvinden; o De verkeerslichten op het Zuiderplein zijn geoptimaliseerd, zodat met name de bussen en de fietsers minder lang hoeven te wachten; o Het ontwerp voor de aanpak fietsoversteek op de Stationsweg is vastgesteld. De uitvoering zal in het 3e kwartaal van 2022 plaatsvinden.  Aanpak knelpunt bestaande spoorbrug over het Van Harinxmakanaal Het geplande Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (BO MIRT) van november 2021 is verplaatst naar het voorjaar 2022. Op de agenda staat de spoorbrug Van Harinxmakanaal als onderdeel van de decentralisatie-packagedeal. De provincie onderhandelt al geruime tijd met het Rijk over de decentralisatie van de sprinterdienst Zwolle – Leeuwarden. De belangrijkste voorwaarde voor die decentralisatie is de verbetering van het reizigersproduct (i.c. grotere frequentie). Dat brengt met zich mee dat er - in combinatie met de afspraak over realisatie en bediening station Werpsterhoeke - infrastructurele ingrepen nodig zijn. Eén van de opties van zo’n ingreep is de vervanging van de HRM K spoorbrug in een aquaduct.  Reconstructie Stadsring De aanpak van de P.S. Gerbrandyweg/Dammelaan is het laatste onderdeel van het Vrij -Baan programma. Begin 2021 heeft de gemeenteraad besloten de reconstructie van de Gerbrandyweg uit

56

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

te voeren in twee rijstroken met een groene middenberm en een zogenaamd voorrangsplein ter hoogte van de Goudenregenstraat en de Jan Evenhuisstraat. In juni 2021 heeft het college het voorlopig ontwerp vastgesteld en in de tweede helft van 2021 is het definitief ontwerp gemaakt. Het project verloopt daarmee volgens planning.



Aanpassingen Slauerhoffweg/WTC, Harlingerstraatweg Dit werk zal in 2022 gecombineerd worden met de vervanging van de verkeersregelinstallatie op dit kruispunt en het doortrekken van de doorfietsroute vanaf Marssum tot en met de kruising.

3.

Duurzame mobiliteit

 Smart mobility De vervangingen van de zes verkeersregelinstallaties heeft nog niet plaatsgevonden, omdat zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht met andere uitvoeringsprojecten, zodat werk gecombineerd kan worden (werk met werk maken). Zo zullen twee installaties meeliften met de aanpak van de P.S. Gerbrandyweg en één installatie met de aanpak van kruispunt Westeinde. De installatie Huizumerlaan/Oostergoweg zal worden gecombineerd met de uitvoering van de fietsstraat Huizumerlaan. Voor de overige twee installaties (beide in de Dammelaan) zijn de voorbereidingen afgerond, zodat uitvoering vanaf 2022 kan worden opgepakt. 

Leeuwarden fietsstad a. Snelfietsroute Leeuwarden-Heerenveen (buiten de bebouwde kom) Het definitief ontwerp van de doorfietsroute (gedeelte op bestaande Bredyk tot Boksumerdyk binnen Middelsee/De Werp) is - integraal met het ontwerp van Middelsee fase 1 - uitgewerkt. De realisatie van de doorfietsroute binnen Middelsee de Werp zal in samenhang met de ontwikkeling van het gebied plaatsvinden. Daarnaast is onderzocht hoe het gedeelte van de fietsroute tussen de bestaande tunnel onder de voormalige Hendrik Algra weg en het oostelijke fietspad op de Van Harinxmabrug opgewaardeerd kan worden tot hoogwaardige doorfietsroute. b. Snelfietsroutes/fietsstraten (binnen de bebouwde kom) De voorbereidingen voor de beoogde realisatie van de fietsstraten Tijnjedijk en Huizumerlaan zijn in 2021 opgestart. De huidige planning voorziet in de uitvoering van dit project in 2023 in plaats van 2021. De geplande uitvoering is daarmee vertraagd.

4.

Verkeersveiligheid



Aanpak fietspad langs de Stûkenwei In 2021 is gewerkt aan de voorbereidingen zodat in 2022 de uitvoering kan plaatsvinden.



30 km maatregelen in de dorpen/knelpunten nieuw grondgebied o H.J. Kooistrawei (Wergea)

Na de informatieavond in maart 2021 is gesproken met Perspektyf Wergea (werkgroepen ‘Groen’ en ‘Verkeer’). Op basis van deze gesprekken en de opmerkingen van bewoners is het ontwerp aangepast tot een definitief ontwerp. o

Alde Leije, Leijester/A. Roelswei

Gezamenlijk met dorpsbelang en een werkgroep van bewoners is een voorlopig ontwerp opgesteld. Het ontwerp voorziet in snelheidsremmende maatregelen en het versterken van het dorpse karakter. o

Fietspad Weidum

De voorbereiding met het dorp heeft geleid tot een voorkeursvariant die in 2022 wordt uitgewerkt tot een definitief ontwerp.

57

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

o

Jaarverslag

Baard (omgeving brug)

Provincie Fryslân heeft in 2021 de brug in Baard over de Boalserterfeart vervangen. De bestaande beweegbare brug is vervangen door een beweegbare brug met een historische (stalen) opbouw. Ten noorden van de brug is de asfaltverharding tussen de brug en de nieuwe komgrens een klinkerbestrating geworden zoals ook aan de zuidzijde van de brug. Er is een nieuwe duidelijkere komgrensmaatregel gekomen. Met deze nieuwe inrichting heeft deze entree van Baard een dorpser karakter gekregen. o

Parkeerplaats Koarnjum (Wylde Tulpstrjitte)

In 2021 is het project voorbereid. In verband met planning van kabels en leidingen zal de uitvoering in 2022 plaatsvinden. 

Rounwei Warten In overleg met o.a. Dorpsbelang Warten is onderzocht welke verkeersveiligheidsmaatregelen het beste getroffen kunnen worden.

5. Besteding parkeeropbrengsten De verduurzaming parkeergarage Hoeksterend is vertraagd vanwege problemen met de inpassing van de trafo in de omgeving. De uitbreiding van parkeerplaatsen Volmawei/Gedempte Haven in Grou is voorbereid en zal in 2022 worden uitgevoerd. Voor wat betreft de parkeerplaatsen rond de Nijdjipstrjitte in Grou zijn partijen een samenwerkingsovereenkomst aangegaan, gericht op de voorgenomen ontwikkeling door Elkien en de aanleg c.q. herstructurering van het openbaar gebied door de gemeente in het exploitatiegebied. Het tempo van uitvoering wordt bepaald door de locatie-eisen, de door de raad vast te stellen ruimtelijke/planologische stukken en de planning.

Wat heeft het gekost? Tabel 19 Programma

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 8.414 99

Lasten

Begroting primitief 8.534

Begroting na wijziging 8.514

Baten

5.836

4.812

4.310

-502

Saldo van baten en lasten

-2.698

-3.701

-4.104

-403

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

346

346

313

-33

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

346

346

313

-33

-2.352

-3.355

-3.791

-436

Toelichting resultaat reservemutaties De afwijkingen in de reserve parkeren worden hieronder toegelicht. Tabel 20 Beleidsproduct R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2BLP012 - Openbaar vervoer

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

73

74

82

66

-9

-8

-16

R2BLP018 - Verkeer en vervoer R2BLP019 - Parkeren

1.056

89

1.016

62

40

-27

13

3.036

4.995

3.023

4.494

14

-501

-487

R2BLP074 - Grond-, weg- en waterbouwk. werken Totaal

4.348

0

4.293

0

55

0

55

8.514

5.158

8.414

4.623

99

-535

-436

58

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

BLP019 Parkeren (nadeel € 487.000) Het resultaat van het product parkeren bestaat hoofdzakelijk uit gederfde inkomsten (baten). Over het gehele jaar 2021 zijn de inkomsten uit parkeren ruim € 1,6 mln lager dan oorspronkelijk begroot als gevolg van COVID-19. Vanuit het Rijk is uit het steunpakket € 1,1 mln aan compensatiemiddelen ontvangen en als zodanig in de begroting gewijzigd. Het nadeel van € 501.000 ontstaat voor € 128.000 op de parkeerleges en door derving van opbrengsten uit parkeergarages van € 410.000. Op overige opbrengsten is een klein voordeel van € 27.000 gerealiseerd. Het saldo van de reserve Parkeren bedraagt per 31 december 2021 € 145.322.

Toelichting investeringen Tabel 21

Bedragen x € 1.000 Krediet

Realisatie ultimo 2021

1.055

890

165

Nee

INV331807 Snelfietsroutes / fietsstraten

850

641

209

Nee

INV331808 Knelpunten nieuwe grondgebied

200

200

-

Ja

INV331813 Parkeerautomaten, betaalterminal

475

394

81

Nee

INV331903 Snelfietsroutes/fietsstraten

240

38

202

Nee

INV331906 30 km programma buiten de stad

200

200

-

Ja

INV331911 Smart mobility

550

273

277

Nee

INV331913 Digitaliseren parkeerketen

100

71

29

Ja

INV331914 Openbare ruimte evenemententerreinen

500

500

-

Ja

1.270

884

386

Nee

Fietsroutes (M odelaanpak) lasten

1.690

1.689

1

Fietsroutes (M odelaanpak) baten

-1.100

-

-1.100

INV332002 P.S. Gerbrandyweg / Dammelaan

1.200

180

1.020

Nee

INV332003 Fietspad Oostergoweg fase 2

220

27

193

Nee

INV332004 Fietspad Snekertrekweg (WIW fase 2)

300

229

71

Nee

INV332005 Autoluwe binnenstad

100

100

-

Ja

3.091

188

2.903

Nee

INV332007 Oostel.binnenring fase 3 (V. de Vr.)

500

499

1

Ja

INV332009 Slauerhoffweg fase 1

500

430

70

Nee

INV332010 30 km programma buiten de stad

395

133

262

Nee

INV332011 Addendum GVVP

825

25

800

Nee

INV332013 Knelpunten bestaand fietsennetwerk

100

-

100

Nee

INV332014 Kleine infrastructurele aanpassingen

170

170

0

Ja

INV332015 Parkeerterrein Grou, Volmawei Ged.H.

100

36

64

Nee

INV332016 Smart mobility

400

127

273

Nee

Inr.openbare ruimte WTC-gebied lasten

4.950

3.968

982

Inr.openbare ruimte WTC-gebied baten

-4.950

-

-4.950

500

177

323

Nee

1.200

-

1.200

Nee

405

-

405

Nee

PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit INV331406 PI14 - M obiliteits- en verkeersman.

INV331918 Parkeergebied WTC INV332001

INV332006 Fietsstraten

INV332018

INV332102 Fietsroutes (M odelaanpak) INV332103 P.S. Gerbrandyweg / Dammelaan INV332104 Fietsstraten

59

Restant Afsluiten krediet Ja/Nee

Nee

Nee

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Krediet

Realisatie ultimo 2021

265

-

265

Nee

1.000

-

1.000

Nee

INV332108 Addendum GVVP

550

4

546

Nee

INV332109 Stelpost verkeersveiligheid

175

89

86

Nee

INV332111 Kleine infrastructurele aanpassingen

250

113

137

Nee

INV332112 Parkeerterrein Nijdjipstrjitte e.o.

500

23

477

Nee

INV332113 Smart mobility

150

-

150

Nee

INV332114 VRI Luchtenrek

270

-

270

Nee

INV332115 Optimalisatie Zuiderplein

100

45

55

Nee

INV332116 Aanpak evenemententerreinen

310

8

302

Nee

19.606

12.350

7.256

PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit INV332105 Knelpunten nieuw grondgebied INV332106 Bijdrage WTC/Cambuur

Totaal

Restant Afsluiten krediet Ja/Nee

De realisatie tot en met 2021 bedraagt op bovengenoemde investeringen € 12,35 mln. Voor € 4,75 mln heeft dit betrekking op 2021. In het kader van de Modelaanpak Veiliger Fietsen en snelfietsroutes zijn diverse fietspaden opgeknapt en aangepakt, waaronder Leeuwarden Zuid en Snekertrekweg. Tevens is een vervolg gegeven aan het verbeteren van de knelpunten en fietsveiligheid aan Vredem an de Vriesstraat / Oosterkade, aan het 30 km programma buiten de stad in Grou en autoluwe binnenstad. Voor het inrichten van de openbare ruimte in het WTC-gebied is van het totale € 3,97 mln, in 2021 € 2,3 mln geïnvesteerd. In de begroting is jaarlijks een krediet opgenomen voor het doen van kleine aanpassingen op het gebied van infrastructuur, verkeersveiligheid en openbaar vervoer. In 2021 zijn op diverse locaties voor € 247.000 aan nieuwe markeringen en toegankelijkheidsmaatregelen getroffen.

Betrokken verbonden partijen 

Parkeergarages Leeuwarden CV

60

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Programma Ruimtelijke ordening Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1. Gebiedsontwikkeling Binnenstad



Amelandskwartier In dit gebied wordt gekoerst op een geleidelijke transformatie, waarbij het voortouw ligt bij de pandeigenaren/initiatiefnemers. Het gebied biedt de nodige kansen om ruimtelijk op te waarderen en een gezonde, leefbare en groene leefomgeving te realiseren. Begin 2021 is het ontwikkelkader vastgesteld door de raad. De gemeente neemt een faciliterende rol in ten aanzien van de initiatieven, zoals het initiatief van Zwanenburg voor de realisatie van een appartementencomplex, en plannen die passen binnen het ontwikkelkader. Voor verschillende initiatieven en plannen zullen planologische procedures nodig zijn. Zoals bijvoorbeeld voor het opwaarderen van het Bonifatiusplein, waarvoor de ruimtelijke procedure naar alle waarschijnlijkheid in 2022/2023 wordt doorlopen.  Speelmanskwartier (Zalen Schaaf) In 2021 is de prijsvraag afgerond en gewonnen door Agora. Op dit moment vindt de verificatie plaats, waarbij onder andere wordt gekeken of het plan past binnen het bestemmingsplan. De gemeente verkoopt de locatie; de koopovereenkomst is in januari 2022 gesloten.  Woningen Doelepleintje Het initiatief is stopgezet, omdat er geen passend en financieel haalbaar bouwplan op het Doelepleintje mogelijk was.  Plannen Voorstreek (Beversport) De locatie is overgegaan in andere handen. Eerder was Paihia B.V.

uit Groningen de ontwikkelaar van deze locatie en dat is nu Stichting Valquest uit Groningen geworden. Naar verwachting worden de stedenbouwkundige randvoorwaarden en welstandsrichtlijnen voorjaar 2022 in het kader van de inspraakprocedure ter visie gelegd.  KPN-complex De omgevingsvergunning voor de verbouw van het voormalige KPN-complex tot een complex met studentenhuisvesting is verleend. Tegen deze vergunning is bezwaar gemaakt. Deze bezwaarschriften zijn onlangs ongegrond verklaard. De mogelijkheid bestaat dat tegen de vergunning beroep wordt aangetekend. WTC/Cambuur In 2021 is de bouw van de supermarkten aan het Stadionplein gerealiseerd en zijn de supermarkten geopend. Ook de openbare ruimte in het eerste deel van de gebiedsontwikkeling is gerealiseerd. Daarnaast is de omgevingsvergunning voor de bouw van een nieuw Cambuurstadion aangevraagd. De FUMO adviseert ons voor het milieugedeelte. De Zuidlanden  Realisatie De Klamp Het gestelde doel voor woningbouw is gedeeltelijk gerealiseerd. De woningbouw in fase 1 en fase 2 loopt goed door. De status van fase 3 is gewijzigd naar “on hold”. Dit perceel aan de overzijde van de Wurdumerfeart is dusdanig lastig gelegen dat een ontwikkeling financieel onhaalbaar lijkt en ook stedenbouwkundige vraagtekens kent. De tender die in 2020 is uitgezet voor een bijzonder

61

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

woonconcept aan de noordrand van het buurtschap, langs de Súdertrimdielsdyk, westelijk van de school, heeft nog niet geleid tot realisatie vanaf medio 2021 zoals wel was voorzien. De reden hiervoor is dat door overleg en participatie met bewoners van de aangrenzende percelen, het plan een aantal keren is aangepast en geoptimaliseerd. De planning is voor de zomer van 2022 een bestemmingsplan ter visie te leggen.  Planvoorbereiding De Hem Het stedenbouwkundig plan is later dan voorzien vastgesteld. Oorzaak hiervan is dat de gesprekken en participatie met omwonenden meer tijd hebben gekost. Het stedenbouwkundig plan is niet begin 2021 vastgesteld, maar op 7 juli 2021 (gewijzigde vaststelling). Begin 2021 is er een concept bestemmingsplan opgesteld. Echter door de gewijzigde vaststelling van het stedenbouwkundig plan, moest dit concept in het derde kwartaal van 2021 aangepast worden. Toen is ook het wettelijk vooroverleg opgestart. De verwachting is dat het ontwerpbestemmingsplan in het tweede kwartaal van 2022 ter visie kan worden gelegd. Door de vertraging bij het stedenbouwkundig plan is dit later dan gepland. Tijdens de bestemmingsplanprocedure heeft overleg en afstemming plaats gevonden met o.a. omwonenden, de klankbordgroep, toekomstige bewoners en belangenvertegenwoordigers van de Hounspolder.

 Planvoorbereiding Unia West Tegen het bestemmingsplan Unia is beroep aangetekend. De zitting bij de Raad van State (RvS) heeft plaatsgevonden op 14 december 2021. De Raad van State heeft op 26 januari 2022 uitspraak gedaan. Twee punten in het bestemmingsplan moeten worden gerepareerd. Dit raak t de voortgang van de ontwikkeling niet. Conform de programmabegroting vinden grondwerkzaamheden plaats ten behoeve van het bouwrijp maken. De bouw van de woningen is vertraagd door enerzijds deze RvS procedure en anderzijds doordat er tijdens de grondwerkzaamheden nadere onderzoeken naar stabiliteit van de grond in m.n. het akoestisch landschap hebben plaatsgevonden.  Start ontwikkeling westelijk plangebied: Middelsee Het beroep bij de Raad van State tegen bestemmingsplan Middelsee fase 1 is in september 2021 ingetrokken. Daarmee is het bestemmingsplan onherroepelijk. De bouw van de eerste woningen is begin 2021 gestart, iets later dan gepland (november 2020). Het ontwikkelkader is conform planning in november 2020 in procedure gebracht en op 7 april 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2021 is gestart met het opstellen van het stedenbouwkundig plan én bestemmingsplan, met de bijbehorende onderzoeken. Eind 2021 is de status dat het voorontwerp op enkele punten na gereed is.

Blitsaerd In 2020 is een nieuw stedenbouwkundig plan inclusief welstandsrichtlijnen vastgesteld door de gemeenteraad voor de tweede fase van Blitsaerd: Blitsaerd Oost. In totaal worden hier maximaal 111 woningen gerealiseerd. Van deze woningen zijn 70 te realiseren binnen de geldende beheersverordening. De overige 41 woningen zijn niet passend aangezien dit het aantal van maximaal 400 woningen voor geheel Blitsaerd overschrijdt. De ontwikkeling van de extra 41 woningen in Blitsaerd Oost zijn juridisch en planologisch geregeld in een nieuw bestemmingsplan. Het ontwerpbestemmingsplan heeft van donderdag 22 april tot en met woensdag 2 juni 2021 ter inzage gelegen. Er zijn geen zienswijzen ingediend tegen het ontwerpbestemmingsplan. Het bestemmingsplan Leeuwarden - Blitsaerd Oost is op 13 september 2021 vastgesteld en op 12 november 2021 geheel onherroepelijk in werking getreden. De Skalm Stiens (multifunctioneel centrum) Begin 2020 heeft de gemeenteraad besloten tot de realisatie van een multifuncioneel dorpshuis (De Skalm) in het voormalig gemeentehuis van Leeuwarderadeel in Stiens. De Skalm verhuist hiermee naar een centrale locatie in het dorp. De nieuwe Skalm zal naast de gebruikelijke functie als

62

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

dorphuis tevens onderdak bieden aan de bibliotheek. De architect heeft in bouwteam in afstemming met de gebruiker een ontwerp opgesteld. In 2021 is voor de verbouw een omgevingsvergunning verleend, is met de uitvoerende aannemer een overeenkomst afgesloten en is gestart met de bouw. Verwachting was dat de oplevering dit jaar zou plaatsvinden, echter vanwege problemen met levertijden van bouwmaterialen is dit 2022 geworden. De gebruiker heeft in de zomer van 2021 aangegeven niet langer deel te willen nemen aan het bouwproces. Om te zorgen dat de gebruiker toch weer aanhaakt is op initiatief van de gemeente in 2021 een mediationproces gestart. Transformatie Spoordok Begin 2021 is gestart met het opstellen van de gebiedsvisie voor Spoordok. Met inbreng van de eigenaren en ontwikkelaars en de stad is de stip op de horizon gezet. Spoordok is in de toekomst een plek waar je kunt wonen, werken, recreëren, ontdekken, leren en nog veel meer. Spoordok laat in de toekomst letterlijk en figuurlijk zien wat Leeuwarden in huis heeft. Met een stedelijkheid die nieuw is voor Leeuwarden. De gebiedsvisie omschrijft voor welke opgaven we staan, welke ambities we hebben en hoe we daar samen invulling aan geven. Op 22 december 2021 heeft de raad de gebiedsvisie vastgesteld.

Ontwikkeling NDC Op de huidige NDC locatie wordt een Media- en Innovatiecampus (MICA) gerealiseerd voor media- en innovatie gerelateerde bedrijven en onderwijs. Nadat eind 2020 het Masterplan voor NDC is gepresenteerd aan de omgeving en raad, is in 2021 het plan stedenbouwkundig nader uitgewerkt. Het Ontwikkelkader met daarin de stedenbouwkundige kaders en uitgangspunten is in het najaar ter visie gelegd. Ook kaders ten behoeve van welstand zijn daarin opgenomen. In 2022 volgt besluitvorming door de raad, waarna de planologische procedure wordt opgestart. Vaststelling bestemmingsplan De Groene Ster Op dit moment wordt er nog gewerkt aan het ontwerpbestemmingsplan en het bijbehorende PlanMER (Milieu-effectrapportage). Voordat de plannen ter inzage komen te liggen, krijgt iedereen de mogelijkheid om vragen te stellen of op een andere manier te reageren op deze plannen. Deze inbreng kan dan worden meegenomen in het definitieve ontwerpbestemmingsplan en PlanMER. Na deze ronde gaat het proces verder met de formele ter inzage legging van het ontwerpbestemmingsplan en PlanMER. Naar verwachting kan het bestemmingsplan en bijbehorend PlanMER in het vierde kwartaal van 2022 ter vaststelling worden aangeboden aan de raad. Planvoorstellen herontwikkeling locatie oud Cambuurstadion – Nieuw Oud Oost De planvorming voor het gebied van het huidige Cambuurstadion is in 2019 gestart.

In een participatietraject met allerlei betrokkenen en bewoners zijn verschillende stedenbouwkundige ideeën op papier gezet en uiteindelijk is een keus gemaakt uit drie opgestelde toekomstideeën. In 2021 is dat verder uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan dat in 2022 (tegelijkertijd met de grondexploitatie) vastgesteld zal worden. Daarna zal de bestemmingsplanprocedure gestart worden.

2. Beschermen van ecosystemen (biodiversiteit)  Integreren ecologie in gemeentelijke projecten en beheersplannen openbare ruimte Biodiversiteit is een richtinggevend thema bij de gemeentelijke Omgevingsvisie, de opgave Vitaal Platteland, het programma Volhoudbaar en de nieuwe Groenvisie voor de binnenstad. Regelgeving met betrekking tot versterken van de biodiversiteit wordt opgenomen in het nieuwe Omgevingsplan. In 2021 heeft Leeuwarden deelgenomen aan een pilot samen met het Wetterskip en gemeente Súdwest-Fryslân om te komen tot ecologische doelen voor de wateren in de bebouwde kom. Eind 2021 is gemeente Leeuwarden een pilot gestart samen met het Instituut voor natuureducatie (IVN) om natuur- en duurzaamheidseducatie te stimuleren op de Leeuwarder basisscholen.

63

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Sinds juni 2021 is de gemeente partner van het provincie-brede herstelprogramma biodiversiteit. Dit programma is opgedeeld in zes thema’s, waarvan het thema Natuurinclusief werken door gemeente Leeuwarden wordt getrokken. In 2022 start de samenwerking met de Friese gemeenten om natuurinclusief werken te bevorderen. Ook is gewerkt aan het opstellen van de nota Ruimte voor natuur, waarin in kaart is gebracht wat de biodiversiteitsopgave voor de gemeente is en een voorstel wordt gedaan voor maatregelen voor biodiversiteitsherstel. Besluitvorming over dit document zal in 2022 plaatsvinden.

3. Positie Grou als watersportdorp versterken  Bouw woningen aan de Minne Finne, Volmawei en Hellingshaven Aan de Minne Finne en de Volmawei wordt volop gebouwd. Naar verwachting wordt de woningbouw hier in 2022/2023 afgerond. De woningbouw aan de Hellingshaven vraagt meer tijd. Er is een plan in ontwikkeling en dit plan wordt besproken met de omwonenden. Naar verwachting wordt in de loop van 2022 de planologische procedure hiervoor opgestart.  Dorpsvisie De gemeente ondersteunt de belangenorganisaties in Grou om te komen tot een visie op het dorp, waar in 2021 een start mee is gemaakt. In de visie wordt ingegaan op ‘het DNA’ van het dorp (wie zijn wij, waar zijn wij goed in en wat zijn onze ambities), op welke manier dit DNA kan worden versterkt en hoe dit het beste kan worden uitgevoerd. Medio 2022 wordt het eindrapport verwacht. Naar verwachting zullen de uitkomsten van de visie een ruimtelijke vertaling krijgen. Een vertaling die ingaat op bijvoorbeeld het wonen in het dorp, het parkeren in het dorp en nieuwe ontwikkelingen.

4. Programma invoering Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is in mei 2021 wederom uitgesteld. De nieuwe datum van inwerkingtreding van de wet is nu voorzien op 1 januari 2023. Dit geeft ook onze gemeente meer ruimte om de implementatie van de wet op een zorgvuldige en verantwoorde wijze af te ronden. Om de wet verantwoord in werking te kunnen laten treden, moet de continuïteit van primaire processen – de planvorming en de vergunningverlening – en de dienstverlening aan inwoners en ondernemers zijn gegarandeerd, waardoor belangrijke gebiedsontwikkelingen, waaronder woningbouw, niet worden gehinderd. Hier werd en wordt nog steeds hard aan gewerkt. Een stabiele landelijke voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is hierbij randvoorwaardelijk. Het lokaal werkend krijgen van het DSO is een complexe operatie. Hiervoor is het ook belangrijk dat er voldoende tijd is om het stelsel in te regelen en ermee te oefenen. Het programma Omgevingswet is gestopt per 31 december 2021. De werkzaamheden zijn belegd in de lijn en worden vanuit daar opgepakt.  Omgevingsvisie gemeente Leeuwarden Op 22 december 2021 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie vastgesteld waarmee invulling is gegeven aan het collegeprogramma 2018-2022.

Basis voor deze Omgevingsvisie zijn de drie ambities die zijn opgenomen in de april 2020 vastgestelde Positioneringsdocument voor de gemeentelijke Omgevingsvisie 2021. In de Omgevingsvisie zijn deze vertaald naar de aanpak in de stad, de dorpen en het buitengebied. Met de introductie van de drie ontwikkelprincipes Vergroenen, Verbinden en Verwaarden wordt richting gegeven aan de hierbij gebruikte werkwijze. Vanwege het gebruikte detailniveau is er geen Milieu Effectrapportage (MER) opgesteld. Bij de vaststelling zijn zes moties ingediend over de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie.

64

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

 Invoering Digitaal Stelsel Omgevingswet Alle VTH- en plansoftware is geïnstalleerd en voor zover mogelijk ingericht en aangesloten op het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet. Dit landelijk stelsel is nog niet klaar. Besluitvorming over de invoering van de wet per 1 januari 2023, moet nog plaatsvinden. Er zijn in 2021 kwaliteitscontroles opgesteld die inzichtelijk maken wat de datakwaliteit is van basis- en kernregistraties. De verwachting is dat het verbeteren van de datakwaliteit en het verder inrichten van data gedreven werken (bijvoorbeeld rond het ontsluiten van geluidregistraties en normeringen of kwaliteit van natuurgegevens) de komende jaren nog nodig zal zijn. De gemeente heeft 3D kaartmateriaal als abonnementsvorm in huis gehaald. Hier is al mee geëxperimenteerd in de GIS-omgeving. Doelstelling is om dit ook als open data toegankelijk te maken voor inwoners voor participatiedoeleinden. Herfst 2021 is er gestart met het digitaliseren van alle bestaande bouwdossiers. Door deze dossiers te digitaliseren en goed te ontsluiten kunnen we een efficiency slag maken in onze bedrijfsvoering en dienstverlening. De regionale samenwerking tussen bevoegde gezagen en ketenpartners zoals Provincie, Wetterskip, FUMO, Hûs & Hiem en VRF verliep goed en wordt in 2022 verder voortgezet.

 Uitwerking omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid In december 2020 heeft het college het Pre-omgevingsplan vastgesteld. Het Pre-omgevingsplan heeft daarna in de periode vanaf 14 januari 2021 gedurende zes weken ter inzage gelegen. Tijdens de inspraakperiode heeft de gemeente ook twee online dialoogsessies georganiseerd en konden bewoners, ondernemers en belangstellenden in gesprek over de voorstellen. Hieraan hebben 165 belangstellenden deelgenomen. In totaal zijn er 62 reacties ontvangen. Aan de gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen gevraagd over de 22 besluitpunten, zoals opgenomen in het Pre-omgevingsplan. Daarnaast zijn wensen en bedenkingen gevraagd over de voorstellen voor regels (gebruik, functieverandering en bouwen zoals eerder opgenomen in bestemmingsplannen). Per besluitpunt is ingegaan hoe het college één en ander gaat verwerken/opnemen in het ontwerp omgevingsplan voor Leeuwarden - Buitengebied Zuid. De gemeenteraad heeft hiermee ingestemd door middel van het vaststellen van de zogenaamde Notitie Bouwstenen op 13 september 2021. Dit document geeft de nodige houvast en richting voor het “vullen” van het omgevingsplan. De bedoeling is dat het ontwerp omgevingsplan ter visie wordt gelegd in september 2022. Voorwaarde hierbij is dat de Omgevingswet daadwerkelijk in werking is getreden. Dit plan vormt de opmaat naar het gemeente-brede omgevingsplan.