Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021 (versie 21 juni 2022).pdf

De insteek hierbij was steeds dat het voor de inwoners zo weinig mogelijk onrust meebracht en dat hun ondersteuning goed bleef. Eén van de manieren waarop we als gemeente kunnen zien of de inwoners dit ook zo ervaren hebben, zijn de uitkomsten van het cliëntervaringsonderzoek. Daarom zijn de volgende indicatoren geformuleerd: a. De cliëntervaring met Wmo ondersteuning is minimaal een 7 (op schaal 1-10). b. 70% of meer van de bewoners weet waar ze met hun hulpvraag naar toe moeten. c. 80% of meer van de bewoners vindt de kwaliteit van de basis - en aanvullende ondersteuning goed. Begin 2022 is het cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd. Het conceptrapport is de derde week van maart ontvangen. a. De gemiddelde tevredenheid van de cliënten is een 7,99. b. 81% van de bewoners wist waar ze met een hun hulpvraag naar toe moeten. c. 84% van de bewoners vindt de kwaliteit van de Wmo ondersteuning goed. De kwaliteit van de basis- en aanvullende ondersteuning wordt door 87% van de inwoners als goed beoordeeld. De indicatoren zijn daarmee behaald. De inwoners zitten met hun waardering ruim boven het minimum dat we als gemeente gesteld hebben. De waardering voor de kwaliteit van de basis - en aanvullende ondersteuning -waar de herijking Wmo heeft plaats gevonden- lag daarbij iets hoger dan die van alle Wmo ondersteuning. In de contracten met aanbieders zijn kwaliteitsindicatoren opgenomen.

Bij Amaryllis en bij Windkracht 058 is in 2021 de kwaliteitsindicator onderzocht met als doel: beoordelen van de effectiviteit en kwaliteit van de geboden ondersteuning, waarbij wordt geanalyseerd of de ondersteuning conform het ondersteuningsplan wordt aangeboden en de vastgestelde resultaten zijn behaald of op schema liggen om behaald te worden. Dit was bij beide aanbieders het geva l. In de contracten zijn ook indicatoren opgenomen over de transformatie doeleinden: het meten van het effect van groepsgericht aanpak, in plaats van individuele aanpak op de doelrealisatie bij de cliënten. Streven was om 200 cliënten collectieve ondersteuning te geven. Aan de hand van interviews door een derde partij is geanalyseerd hoe de cliëntervaringen zijn en wat het effect van de groepsgerichte ondersteuning is geweest. De 200 cliënten zijn door COVID-19 niet gehaald. Maar er hebben wel 60 cliënten groepsgerichte ondersteuning gekregen in plaats van individuele ondersteuning. De tevredenheid daarover was goed.

25

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Wat heeft het gekost? Tabel 7 Programma Lasten

Begroting primitief 148.859

Baten

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 142.026 4.293

Begroting na wijziging 146.319

4.463

3.703

3.723

20

Saldo van baten en lasten

-144.397

-142.616

-138.303

4.313

Toevoegingen aan reserves

0

3.741

5.281

-1.540

Onttrekkingen aan reserves

1.374

1.850

1.850

0

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

1.374

-1.891

-3.431

-1.540

-143.023

-144.507

-141.734

2.773

Toelichting resultaat reservemutaties Toevoegingen aan reserves (Zie toelichting hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen) Budgetoverheveling Corona steunpakket SDF € 1.319 Budgetoverheveling "Foar Fryske Bern" € 221 Totaal toevoegingen aan reserves € 1.540 Tabel 8 Beleidsproduct R2PRG021 - Jeugdzorg en maatsch. ondersteuning R2BLP084 - Zorg voor de Jeugd R2BLP118 - M aatschappelijke ondersteuning Totaal

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

57.588

2.928

56.248

2.912

1.339

-16

1.323

92.473

2.624

91.058

2.661

1.414

36

1.451

150.060

5.553

147.307

5.573

2.754

20

2.773

BLP084 Zorg voor de Jeugd (voordeel € 1.323.000) In de begroting was voor een solide financiële positie incidenteel rekening gehouden met een autonome volumegroei van € 0,45 mln en met een buffer van € 0,5 mln om een eventuele vertraging van de taakstelling op te vangen. Deze budgetten zijn onbenut gebleven in 2021 waardoor een voordeel ontstaat van totaal € 0,95 mln. We zien echter wel een stijging van het zorggebruik specialis tische jeugdhulp (duurzaam, herstel en verblijf). Bij herstel gaat het vooral om een stijging van het aantal jeugdigen (de gemiddelde trajectprijs van nieuw gestarte trajecten ligt lager dan in 2020) en bij duurzame trajecten is vooral sprake van een toename van intensiteit van de zorg. Tegenover deze stijging staat een volumedaling van het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen vanuit de gecertificeerde instellingen. Deze ontwikkeling heeft per saldo niet tot een resultaateffect geleid. Als gevolg van COVID-19 zijn een aantal geplande activiteiten niet door gegaan waardoor een voordeel van € 88.000 is ontstaan. Daarnaast is een voordeel van € 97.000 ontstaan door minder ingezette capaciteit voor de uitvoeringstaken. Overige voor- en nadelen bedragen per saldo € 7.000 voordelig. COVID-19: Op de compensatie van de corona meerkosten is een voordeel ontstaan van € 181.000.

Dit voordeel dient echter in samenhang te worden gezien met het nadeel dat is ontstaan op MOVO (programma SDF in Sociale Basis) ter hoogte van hetzelfde bedrag. Per saldo vallen deze bedragen tegen elkaar weg.

26

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

BLP118 Maatschappelijke ondersteuning (voordeel € 1.451.000) Per 1 januari 2021 is de Wet Langdurige Zorg (Wlz) opengesteld voor cliënten uit Beschermd Wonen (BW). In totaal zijn hierdoor 372 cliënten direct overgegaan naar de Wlz en 167 geleidelijk , omdat zowel landelijk als in Friesland meer cliënten zijn overgegaan dan was voorzien. Dit heeft bij het zorgkantoor geleid tot capaciteitsproblemen bij de indicering. Het Rijk heeft gemeenten verzocht voor deze cliënten de zorg, voor zolang nodig in 2021, te continueren. Voor de extra zorgkosten, uitvoerings- en vertragingskosten is incidenteel Rijksvergoeding ontvangen waarvan de kosten € 0,9 mln lager uitvallen. Elke cliënt die uitstroomt naar de Wlz ‘bespaart’ de regio een bedrag van € 4.200. De korting op de Rijksvergoeding is lager dan de afname van de kosten. Het zijn vooral de cliënten die zwaardere en langdurige zorg nodig hadden die overgegaan zijn. Voor de groep van 539 cliënten resulteert dit in een voordeel van € 2,3 mln. In de Rijksvergoeding zit een extra bijdrage voor volumeontwikkeling en de uitvoering van de hoofdlijnenakkoord GGZ van € 1,7 mln respectievelijk € 2,0 mln. Deze middelen vallen vrij in het resultaat omdat er geen toename was van cliënten en door de onzekerheid over de financiële ruimte van de openstelling van de Wlz is geen uitvoering gegeven aan het hoofdlijnenakkoord.

Tot slot was er per saldo een voordeel van € 0,9 mln op de zorgkosten door afschaling, ambulantisering, inzet thuisplus, meerkosten corona en eigen bijdrage. De inzet van het expertteam heeft hieraan bijgedragen. In totaal is het voordeel op Beschermd Wonen € 7,8 mln waarvan is uitbetaald aan de regiogemeenten een bedrag van 6,3 mln en het aandeel van Leeuwarden in dit voordeel is € 1.486.000. De overige voor- en nadelen zijn per saldo € 35.000 nadelig.

Toelichting investeringen Investeringen zijn niet van toepassing voor dit programma.

Betrokken verbonden partijen Geen.

27

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Programma Werk en inkomen Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen het programma is met de mogelijkheden binnen de beperkingen vanwege COVID-19 volop gewerkt aan het verminderen van de bijstandspopulatie en maximale participatie van inwoners. Dat hebben we gedaan door inzet vanuit verantwoordelijke teams en intensieve samenwerking met partijen op gebied van re-integratie en participatie binnen en buiten onze gemeente. Gelet op de kritische economische situatie vanwege COVID-19 hebben 300 mensen minder een beroep gedaan op bijstand. Dit is ook het gevolg van de extra maatregelen die het Rijk heeft getroffen om bijv oorbeeld ondernemers te ondersteunen via de Tozo-regelingen. Deze zijn uitgevoerd door het Bureau Zelfstandigen Fryslân voor de vijftien aangesloten gemeenten, inclusief Leeuwarden. Deze regelingen hebben een dempend effect gehad op het gebruik van middelen voor bijstand. Het Rijk heeft daarnaast extra middelen beschikbaar gesteld voor bestrijding van de effecten van de crisis op gebied van bijstand en participatie. Deze middelen zijn vertaald in plannen waarmee aan preventie van instroom in en stimuleren van uitstroom uit de bijstand gewerkt wordt. Dit gebeurt in de lokale situatie, maar ook via samenwerking in de arbeidsmarktregio en het regionaal mobiliteitsteam. 

Vermindering gebruik bijstand met 300 a. Het aantal uitkeringen is in 2021 afgenomen met 300. Dit positieve resultaat is met name behaald doordat de instroom in de bijstand beperkt is gebleven. Het aantal aanvragen is in 2021 het laagste sinds 5 jaar. b. Het aantal beschutte werkplekken neemt met 24 toe In 2021 zijn 24 personen geplaatst op een beschutte werkplek. Hierdoor bedraagt het totaal aantal plaatsingen per 31 december 2021 59 personen. Deze plaatsingen nemen vanaf 1 januari 2015 in aantal toe. Vanaf laatstgenoemde datum is instroom in de Sociale werkvoorziening vanuit de WSW wettelijk niet meer mogelijk. De voorziening Beschut Werk op grond van de Participatiewet is daarvoor in de plaats gekomen. Het aantal beschutte werkplekken kent een wettelijke taakstelling. Met deze plaatsingen v oldoen we aan deze taakstelling. c. 70 mensen stromen uit via ondernemerschap In 2021 zijn in totaal ruim 1.700 mensen uitgestroomd uit de bijstand. Daarvan zijn 70 mensen een eigen onderneming gestart en doen daarom geen beroep meer op een uitkering. d. In 2021 zijn 63 mensen met een loonkostensubsidie geplaatst bij diverse werkgevers. Hiermee voldoen we ruimschoots aan onze taakstelling. e. 200 mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden begeleid naar passend en blijvend werk. De doelstelling is gerealiseerd.

In 2021 hebben we ook ingezet op het begeleiden van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In een aantal gevallen is dat gelukt en in de meeste gevallen vergt dat langdurige inzet van onze organisatie. Hiervoor zijn verschillende vormen van ondersteuning nodig en beschikbaar. Afhankelijk van de belemmeringen van de deelnemer kan de consulent bijvoorbeeld ons eigen programma Vizier Op Werk, werkervaringsplaatsen, persoonlijke coaching (eventueel met bewegen), opleidingstrajecten of kortdurende workshops inzetten. Daarnaast werken we intensief samen met Caparis en andere partijen waar ook voor deze groepen mensen mogelijkheden liggen om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen.

 Toewerken naar een exclusieve en duurzame arbeidsmarkt Om toe te kunnen werken naar een duurzame arbeidsmarkt verbinden we onder andere de gebieden onderwijs, economie en arbeidsmarkt aan elkaar. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden

28

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

dat er sprake is van een mismatch tussen aanbod en vraag op de arbeidsmarkt. Er is schaarste in diverse beroepsgroepen, ook in onze gemeente. Dit vraagt om een wendbare beroepsbevolking. De arbeidsmarkt heeft betere aansluiting nodig met onderwijs en vice versa. Als gemeente willen we hier een aanjagende en stimulerende rol in spelen door met ketenpartners de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt te realiseren en het human capital binnen onze regio maximaal te benutten.

2. Armoedebestrijding zodat iedereen mee kan doen Global goal: uitbannen van armoede In 2021 is de gemeentelijke armoede aanpak heroverwogen en geactualiseerd. In ‘Samen werken aan een armoedevrij Leeuwarden’ staan de belangrijkste uitgangspunten: mens centraal, hulp op maat en het vernieuwen en vasthouden van wat goed gaat. De focus van de armoedeaanpak is gericht op:  het doorbreken van de regeneratie van armoede;  het vergroten van de bestaanszekerheid;  het bieden van een sluitende schuldenaanpak en  het optimaliseren van de gemeentelijke dienstverlening.  Doorbreken regeneratie armoede Armoede heeft een negatief effect op de ontwikkeling en de kansen van kinderen. De interventies om de regeneratie te doorbreken zijn dan ook tweeledig. Voor de lange termijn zijn de interventies gericht op de meer duurzame oplossingen en is aansluiting gezocht met de ontwikkelingen rondom ’Kansen voor kinderen’. Voor de korte termijn richt de armoedeaanpak zich op maatschappelijke participatie van kinderen door het vergroten van het bereik van Samen voor alle kinderen. Voor 2021 was het streven gericht op een toename van 10%. Deze doelstelling is bereikt. In 2021 hebben 5.915 kinderen gebruik gemaakt van de kindregelingen die vallen onder Samen voor alle kinderen, te weten Stichting Leergeld Leeuwarden e.o. en het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

In 2020 was het totaal toegewezen aanvragen 5.301. Hierbij moet worden opgemerkt dat zowel in de jaren 2020 als 2021 er sprake is geweest van een lockdown, waardoor sport, cultuur en schoolreisjes niet door konden gaan. Desalniettemin is het mogelijk geweest om de maatschappelijke participatie van kinderen te vergroten.  Optimaliseren van de gemeentelijke dienstverlening Om een verbetering aan te brengen in onze dienstverlening zijn de uitgangspunten 'mens centraal' en 'werken vanuit vertrouwen' belangrijk. Onze inwoners moeten de gemeente gemakkelijk kunnen vinden en het moet duidelijk zijn welke hulp de gemeente kan bieden. Ook vinden we het belangrijk dat het contact met onze medewerkers prettig verloopt, als prettig wordt ervaren, vertrouwd, zonder oordeel en toegankelijk (stress -sensitief).

Dit heeft in 2021 een vertaling in de gemeentelijke dienstverlening gevonden door: o te werken vanuit de Op maat gedachte; o gebruik te maken van ervaringsdeskundigen; o de medewerkers te trainen in de bewustwording en herkennen van laaggeletterdheid en inwoners met een licht verstandelijke beperking; o meer aandacht te hebben voor preventie door bijvoorbeeld het bieden van een toekomstplan voor jongeren die bijna 18 jaar worden en het ontwikkelen van een aanpak voor werkenden armen; o door het verbeteren van de website zodat het voor onze inwoners duidelijker is waar men, fysiek, digitaal of telefonisch, terecht kan met een hulpvraag.

29

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

 Het vergroten van de bestaanszekerheid Voor steeds meer huishoudens is rondkomen niet vanzelfsprekend meer en staat de bestaanszekerheid onder druk. Het verhogen van het gebruik van de minimaregelingen en verlagen van de (energie)kosten worden gezien als belangrijke knoppen waaraan de gemeente kan draaien. o

Verhogen gebruik minimaregelingen Het gebruik maken van de minimaregelingen kan een bijdrage leveren in het vergroten van de bestaanszekerheid. Het investeren in de communicatie en voorlichting over de minimaregelingen en het ontzorgen door de toegang tot de regelingen te vereenvoudigen is voortgezet. De doelstelling was het realiseren van een stijging van het gebruik van de minimaregelingen met 5%. Behalve bij de studietoeslag is bij de overige minimaregelingen geen stijging van 5% in het gebruik gerealiseerd. Bij de studietoeslag is in 2021 wel een stijging in het gebruik gerealiseerd van 5% ten opzichte van 2020 (van 110 gebruikers naar 115 gebruikers). Het gebruik van de AV-Frieso en de bijzondere bijstand is nagenoeg gelijk gebleven. Het gebruik van de inkomenstoeslag is licht gedaald (met ongeveer 4%). Ook landelijk is er in 2021 een daling van het gebruik van de minimaregelingen. Ditzelfde effect is ook te zien in de gemeente Leeuwarden, ondanks dat er in 2021 opnieuw is ingezet op de communicatie en voorlichting rond de minimaregelingen. Zo is de minimaflyer opnieuw verstuurd naar de bijstandsgerechtigden en is verspreid onder de ketenpartners. Ook zijn de minimaregelingen via narrowcasting in de gemeentehal en dbieb op de schermen vertoond is er informatie verspreid via de Huis aan Huis.

o

Verlagen (energie)kosten Het is van belang om het vergroten van de bestaanszekerheid integraal te benaderen. Daarom is naast het vergroten van het inkomen ook het verlagen van de kosten een belangrijk aandachtspunt. De gemeente heeft in 2021 ingezet op de uitrol van de Voorzieningenwijzer, de invoering van de duurzaamheidslening ‘Sociaal krediet’. Voor wat betreft de energiecoaches was de ambitie om het bereik met 10% te vergroten. Het uitblijven van duidelijkheid rondom de (structurele) financiering van de Voorzieningenwijzer heeft ertoe geleid dat het niet mogelijk is geweest om dit instrument in 2021 uit te rollen. De verwachting is dat er in 2022 wel financieringsmogelijkheden zijn. Hierdoor is het mogelijk om de Voorzieningwijzer in de loop van 2022 in te voeren. Ook voor wat betreft de duurzaamheidslening is het, om vergelijkbare redenen, niet mogelijk geweest om de pilot in 2021 te starten. Ook deze pilot gaat in 2022 van start. In verband met de coronacrisis zijn er in 2020 weinig aanmeldingen geweest voor de drie energiecoaches. Voor 2021 de vergelijking maken met 2020 lijkt daarom ook niet realistisch. Er wordt daarom volstaan met een beschrijving van de inzet van de energiecoaches in 2021. In 2021 zijn vier extra energiecoaches (3.5 fte) vanuit een uitkeringssituatie aang esteld.

Er zijn bij 3.250 huishoudens boxen met ledlampen uitgereikt en op aanvraag is er ook energieadvies gegeven. Eind 2021 is door alle zes energiecoaches samengewerkt met Amarylis in de spreekuren over de energienota’s vanwege de stijgingen van de ga sprijs in alle buurt- en dorpskamers.

 Voorkomen van problematische schulden Om problematische schulden te voorkomen zet de gemeente in op preventie en vroegsignalering. Daarbij is er in 2021 vooral aandacht geweest voor het optimaliseren van de vroegsigna lering. In 2021 heeft gemeente Leeuwarden zich aangesloten bij het landelijk convenant vroegsignalering en werkt binnen dit convenant inmiddels met zo’n 50 partijen samen. De woningcorporaties, particuliere verhuurders, de energieleveranciers, het drinkwaterbedrijf en de zorgverzekeraars

30

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

geven de signalen van hun betalingsachterstanden van hun klanten vroegtijdig aan de gemeente door. Wanneer er sprake is van één achterstand dan doet de gemeente de inwoner een hulpaanbod. Wanneer een inwoner bij minimaal twee signaalpartners een achterstand heeft, dan gaan de wijk en dorpenteams erop af en bieden gericht hulp. In 2021 hebben de wijk- en dorpenteams van Amaryllis 769 signalen opgepakt. Alle signalen zijn opgepakt, met 43% van de benaderde huishoudens heeft Amaryllis contact gelegd en 42% van deze groep heeft vervolgens hulp aanvaard. Landelijk lag het percentage bereikte huishoudens in 2021 op gemiddeld 16% en het percentage bereikte huishoudens dat vervolgens hulp accepteerde op gemiddeld 21% (bron: landelijke monitor vroegsignalering van Divosa). Om de effectiviteit van de aanpak verder te vergroten zijn de sociaal werkers getraind en worden er regelmatig intervisiebijeenkomsten door Amaryllis georganiseerd. Het blijkt dat in de praktijk de huisbezoeken ook effect hebben wanneer inwoners niet meteen hulp aanvaarden. Soms ervaren inwoners hun betalingsachterstand tijdens het huisbezoek nog niet als een probleem. Het komt regelmatig voor dat inwoners later alsnog aan de bel trekken voor financiële hulp. De huidige inzet op preventie is in 2021 gecontinueerd. Er wordt in 2022 een (schuld)preventieplan ontwikkeld.

 Oplossen problematische schulden Voor inwoners met problematische schulden zijn er ook curatieve schuldhulpverleningstrajecten ingezet. Tabel 9 Aantal curatieve trajecten schuldhulpverlening 2019

2020

2021

Particuliere trajecten

403

343

325

Ondernemers Totaal

46 449

32 375

29 354

(Bron: KBNL, Zuidweg & Partners)

Het aantal schuldhulpverleningstrajecten is in 2021 vergelijkbaar met de aantallen in 2020. Voor ondernemers is er een lichte daling van 3 (10%) en bij de particulieren is er een daling van 5%. Het beeld is dat door de voortzetting van de financiële regelingen voor ondernemers, vanwege de coronacrisis, het aantal aanvragen voor schuldhulpverlening onder deze doelgroep het afgelopen jaar niet is toegenomen. Voor wat betreft de schuldhulpverlening voor particulieren is het positieve dat, ondanks de coronacrisis, het mogelijk is geweest om inwoners met problematische schulden toch te bereiken. Additioneel is in 2021 ook aandacht geweest voor het optimaliseren van de schuldhulpverleningsketen. Purpose heeft in opdracht van de gemeente een onderzoek naar de keten van de schuldhulpverlening verricht (onderzoeksrapport Grip op de keten. Quickscan schuldhulpverlening Leeuwarden). Purpose signaleerde met name knelpunten op het terrein van regievoering op de schuldhulpverleningsketen, de ketenbesturing en de toegankelijkheid van de schuldhulpverleningsketen. Om deze knelpunten op te lossen zijn er in 2021 nieuwe samenwerkingsafspraken voor de zakelijke schuldhulpverlening tussen Zuidweg&Partners, BZF, Amaryllis en gemeente Leeuwarden gemaakt.

Deze afspraken hebben betrekking op onder andere de onderlinge rolverdeling, de onderlinge overdracht van ondernemers, managementinformatie en een nieuwe overlegstructuur. Onder begeleiding van de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) zijn in 2021 ook de eerste stappen gezet om tot een betere samenwerking binnen de particuliere schuldhulpverleningsketen te komen. Daarnaast heeft Amaryllis in 2021 de aanpak rondom het bieden van budgetcoaching verbeterd. Hier is meer eenduidigheid en structuur in aangebracht. Verder is het aanmeldingsproces voor schuldhulpverlening in 2021 versneld. Voorheen werd KBNL pas door Amaryllis in het proces betrokken, zodra de belangrijkste stukken voor de schuldhulpverlening waren verzameld. Vanaf maart 2021 vindt er na het eerste intakegesprek

31

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

binnen twee weken een driegesprek tussen de inwoner, sociaal werker en de specialist van KBNL plaats, zodat de schuldhulpverlening sneller kan worden opgestart.

Wat heeft het gekost? Tabel 10 Programma

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 142.868 5.215

Lasten

Begroting primitief 131.656

Begroting na wijziging 148.083

Baten

81.583

93.063

96.270

3.207

Saldo van baten en lasten

-50.073

-55.020

-46.598

8.421

Toevoegingen aan reserves

0

452

6.554

-6.102

Onttrekkingen aan reserves

0

1.765

1.765

0

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

0

1.313

-4.789

-6.102

-50.073

-53.706

-51.387

2.319

Toelichting resultaat reservemutaties Toevoegingen aan reserves (Zie toelichting hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen) Budgetoverheveling Corona pakket werk en inkomen € 4.765 Budgetoverheveling Rijksmiddelen voor Crisis herstel uit project React EU € 1.204 Budgetoverheveling uitvoeringskosten Tozo (begroot € 452 werkelijk € 585) € 133 Totaal toevoegingen aan reserves € 6.102 Tabel 11 Beleidsproduct R2PRG005 - Werk en inkomen R2BLP027 - Arbeidsmarkt en sociale integratie R2BLP030 Inkomensvoorziening R2BLP031 Armoedebestrijding R2BLP050 - Lijkbezorging Totaal

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

30.120

2.160

31.023

3.975

-903

1.815

911

107.063

92.614

107.833

93.978

-770

1.364

594

11.325

54

10.505

80

820

26

846

27

0

61

2

-34

2

-32

148.535

94.828

149.422

98.035

-888

3.207

2.319

BLP027 Arbeidsmarkt en sociale integratie (voordeel € 911.000) Wet Sociale Werkvoorziening (voordeel € 487.000) De werkelijke bezetting bij Caparis was over 2021 lager dan er aan Rijksvergoeding daarvoor in de begroting is opgenomen op basis van standaard eenheden (SE). Bezetting 435,81 SE versus begroting 444,75 SE. Uit analyse van Panteia, organisatie belast met dataverzameling aangaande Wsw (gepubliceerd 27 juli 2021), blijkt dat er landelijk minder beschutte arbeidsplaatsen bezet worden dan er Rijksbudget is. Deze situatie doet zich ook in Leeuwarden voor. Hierdoor ontstaat een voordeel. Daarnaast zijn de kosten per SE iets lager dan de financiering per SE, ook hierdoor ontstaat een licht voordeel. Het totaal van deze oorzaken levert een voordeel op van € 487.000. Re-integratie budgetten (voordeel €424.000) Op de re-integratiebudgetten is een voordeel ontstaan € 424.000 door extra financiering vanuit het Rijk. Van het Rijk is € 1.754.000 incidenteel extra ontvangen voor bevordering van het crisisherstel in de context van de coronacrisis. Met deze middelen is een bestedingsplan opgesteld van € 1.204.000 dat in 2022 zal worden uitgevoerd. De benodigde middelen hiervoor zijn toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. Het restant van de extra middelen van het Rijk van € 550.000 is vrijgevallen. Op de overige re-integratie budgetten is € 126.000 meer uitgegeven.

32

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

BLP030 Inkomensvoorziening (voordeel € 594.000) In 2021 is voor de bijstandsuitkeringen € 83,5 mln ontvangen. De werkelijke uitgaven in 2021 bedroegen € 87,2 mln. De hogere uitgaven ad € 3,7 mln zijn voor € 4,1 mln reeds gedekt in de begroting. Dit betreft het verwachte eigen risico voor de gemeente. Ten opzichte van deze dekking in de begroting is dus een voordelig resultaat behaald van € 387.000 doordat het aantal uitkeringen ten opzichte van 2020 verder is gedaald. Figuur 5

Op de uitvoering van de inkomensregelingen door Publieke Dienstverdeling is een voordeel ontstaan van € 267.000. Dit voordeel is ontstaan door enerzijds extra incidentele middelen en anderzijds beperkte invulling van vacatures vanwege krapte op de arbeidsmarkt. Overige kleine voor- en nadelen € 60.000 nadelig. Uitkeringen Tozo regeling (nadeel lasten € 1,9 mln en voordeel baten € 1,9 mln) In 2020 is door COVID-19 de regeling voor Tijdelijke ondersteuning van zelfstandig ondernemers (Tozo) in het leven geroepen. Deze regeling is in 2021 voortgezet. De werkelijke uitkeringen bedragen ruim € 6,8 mln. In de begroting was rekening gehouden met € 4,9 mln aan lasten en baten. Tegenover deze hogere lasten staan ook hogere baten van € 1,9 mln aangezien het Rijk deze uitkeringen volledig vergoed. BLP031 Armoedebestrijding (voordeel € 846.000) Bijzondere bijstand € 570.000 Individuele studietoeslag € 120.000 Inkomenstoeslag € 102.000 Overige voor- en nadelen, per saldo voordelig € 54.000 Totaal voordelig € 846.000 Er is sprake van een voordeel van € 570.000 door een afname in kosten van bijzondere bijstand. De burgers die van bijzondere bijstand gebruik maken, maken meer gebruik van de regeling maar maken vooral gebruik van onderdelen die een lager tarief kennen.

Het voordeel van € 120.000 op de individuele studietoeslag komt door het uitstellen van het wetsvoorstel uitvoeren breed offensief van 1 juli 2021 naar 1 januari 2022. Van het beschikbare budget van € 1,7 mln voor inkomenstoeslag is € 1,6 mln uitgekeerd. Een voordeel van derhalve € 102.000. Overige voordelen per saldo € 54.000. Het beroep op de minimaregelingen is in 2021 ook beperkt gebleven doordat het aantal bijstandsgerechtigden verder is afgenomen.

33

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Toelichting investeringen Investeringen zijn niet van toepassing voor dit programma.

Betrokken verbonden partijen   

Stichting Kredietbank Nederland (KBNL) Leeuwarden Caparis NV Drachten Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslân Drachten

34

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Maatschappelijke effecten Tabel 12 Maatschappelijke effecten Sociaal domein

1.

Indicator

eenheid

Bron

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000

DUO

leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en M BO onderwijs

Ingrado DUO Ingrado DUO

2,3%

%

RIVM

50,5%

Niet bekend

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame

LISA en CBS

784,1

945

CBS Jeugd

10%

CBS

65,8

Niet bekend Niet

2.

Relatief verzuim

3.

4.

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers) Niet-wekelijkse sporters

5.

Banen

6.

Kinderen in uitkeringsgezin Netto

7.

arbeidsparticipatie

Meting 2020 5,2 25

Meting 2021 Niet bekend Niet bekend Niet bekend

8.

Achterstandsleerlingen

beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 4 t/m 12 jarigen

9.

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

10.

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

81,9

Niet bekend Niet bekend 71,0

11.

Lopende reintegratievoorzieningen

CBS

32,8%

26%

12.

Jongeren met jeugdhulp

CBS Jeugd

12,3%

16,2%

13.

Jongeren met

Aantal per 1.000 inwoners 15 – 74 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren

CBS Jeugd

0,4%

1,8%

CBS M onitor sociaal domein Wmo

890

910

14.

jeugdbescherming Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

tot 18 jaar Aantal per 10.000 inwoners

bekend

Verwey Jonker Instituut CBS Jeugd

Niet bekend 4%

Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.

35

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

2.1.2 Domein Fysiek Portefeuillehouders: Sybrand Buma, Abel Reitsma, Hein de Haan, Hein Kuiken en Bert Wassink.

Strategisch algemeen doel Strategisch algemeen doel: Een krachtige, aantrekkelijke en duurzame gemeente en regio. Global goals:  Duurzame landbouw en betere voeding (3)  Duurzaam beheer van water (6)  Toegang tot betaalbare en duurzame energie voor iedereen (7)  Eerlijk werk en economische groei (8)  Veilige, veerkrachtige en duurzame stad en dorpen (11)  Duurzame consumptie en productie (12)  Aanpak klimaatverandering (13)  Bescherming ecosystemen, bossen en diversiteit (15)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (17) Ambities We bouwen aan een krachtig, aantrekkelijk en duurzaam Leeuwarden, met uitstraling naar de regio, naar de provincie en daar waar mogelijk op landsdelig en (inter)nationaal schaalniveau. Wij willen de economische kracht van Leeuwarden versterken en vernieuwen. Evenementen, toerisme en marketing dragen bij aan de dynamiek van Leeuwarden. We willen een vitale gemeente zijn, waar mensen met plezier wonen, werken, recreëren en winkelen. Ook blijven we ons inzetten voor een goede bereikbaarheid. Naast de stad heeft de gemeente een groot buitengebied en een diversiteit aan dorpen. Dynamische en veerkrachtige gemeenschappen zijn het. Allemaal staan ze voor de uitdaging om de leefbaarheid en duurzaamheid van hun leefomgeving te versterken. We formuleren een nieuwe visie op de ruimtelijke ontwikkeling van stad en platteland.

We moeten op een andere manier omgaan met grondstoffen, energie en onze leefomgeving. Op onderwerpen als energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie willen we in de voorhoede blijven. En we willen de verbinding blijven leggen met kennis en innovatie, economische structuurversterking en werkgelegenheid.

Successen 1.

2.

3.

De coronacrisis heeft voor veel onrust gezorgd in 2021, maar door snel te schakelen en veel contacten te onderhouden hebben we onze ondernemers kunnen ondersteunen met uitvoering van landelijke regelingen, maar ook door extra lokaal beleid en geld. Bij de opstelling van het Omgevingsplan Buitengebied is veel aandacht besteed aan participatie van betrokkenen, anticiperend op de nieuwe Omgevingswet. De planvorming voor Nieuw Oud Oost en de voorbereiding op het Afwegingskader Wonen in Dorpen zijn in dat verband ook goede voorbeelden. Het Leeuwarden Visitor Center (LVC) is succesvol geopend en geniet bekendheid bij ondernemers. Wij hebben ca. 3.000 producten verkocht, zoals stadswandelingen en routekaarten voor de regio. Daarnaast is veel gratis informatie verstrekt. Voor diverse ondernemers en organisaties hebben we in totaal 635 tickets verkocht, zoals voor City Train.

Verbeterpunten 1.

2.

Voor de komende jaren prioriteren in doelen stellen en meer integraal samenwerken om onze inzet op het gebied van economie en toerisme gerichter te maken en de impact te vergroten. Binnen de uitwerking van projecten nog meer rekening houden met de benodigde (voorbereidings)tijd voor alternatieve werk- en communicatieprocessen. 36

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Wat heeft het in totaal gekost? Tabel 13 Domein

Begroting Begroting Begroting Rekening

Rekening

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting saldo saldo

R2DOM002 - Fysiek

lasten

baten

saldo

Lasten

baten

R2PRG003 - Economie en toerisme R2PRG006 - Wonen en milieu R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2PRG012 - Ruimtelijke ordening R2PRG014 - Beheer leefomgeving Totaal 2021

63.957

48.156

-15.801

62.012

45.283

-16.729

-928

29.802

27.395

-2.408

31.291

29.328

-1.963

445

8.514

5.158

-3.355

8.414

4.623

-3.791

-436

3.265

761

-2.503

3.630

1.109

-2.521

-18

45.733

16.904

-28.829

46.139

17.168

-28.971

-143

151.270

98.373

-52.897

151.487

97.511

-53.976

-1.079

Eindconclusie De afgelopen jaren is stevig ingezet op economische ontwikkeling. Er is ingezet op het stimuleren van innovatie, het aantrekkelijk houden van stad en dorpen, een bruisende binnenstad, het versterken van het ondernemersklimaat en op het acquireren van bedrijven die werk voor onze inwoners verzorgen. Dit economische beleid heeft zijn vruchten afgeworpen. Voor de komende jaren zijn diverse plannen opgesteld op het gebied van stedelijke vernieuwing, ontwikkeling dorpen en buitengebied en woningbouw. Uitvoering daarvan is in de volgende raadsperiode aan de orde. Op het gebied van woningbouw en volkshuisvesting hebben wij diverse stappen gezet. Prestatieafspraken met corporaties, proactieve planologisch-juridische medewerking aan woningbouwplannen, en planontwikkeling voor woningbouw voor de korte en de middellange termijn. Denk in dat verband aan het vastgestelde Ontwikkelkader Middelsee, de voorbereidingen voor het Stedenbouwkundig plan Nieuw Oud Oost, het Ontwikk elkader Amelandskwartier, de Gebiedsvisie Spoordok en Masterplan Heechterp. Met ‘Goed scheiden loont’ zijn de eerste stappen gezet op weg naar een nieuw afvalbeleid binnen gemeente Leeuwarden. Ook is in 2021 voortgang geboekt met de Leeuwarder Energie Agenda en met uitvoeringsprogramma’s rond klimaat en circulaire economie. In 2021 is onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van het hoofdwegennet.

De conclusie van het onderzoek is dat de uitwerking van het programma Vrij-Baan in positieve zin heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de verkeersstromen en daarmee aan de leefbaarheid, de veiligheid en bereikbaarheid van de stad. Het programma heeft daarmee aan de verwachtingen voldaan. Mede vanwege de gezamenlijk lobby vanuit Noord-Nederland is de Lelylijn opgenomen in het regeerakkoord van kabinet Rutte IV met een budget van € 3 miljard. Daarmee is de komst van de spoorlijn tussen Lelystad, Emmeloord, Heerenveen, Drachten en met Groningen en Leeuwarden als eindstation met een overstapvrije verbinding een stap dichterbij. Het beheer en onderhoud van de diverse kapitaalgoederen in de openbare ruimte wordt in brede samenhang uitgevoerd en is voor veel kapitaalgoed in control. De onderhoudsopgaven én de vervangingsopgaven van verhardingen, civiele kunstwerken en bomen zijn in 2021 op basis van de recente inspecties nader geconcretiseerd. De benodigde middelen om hierbij de basis op orde te brengen zijn in beeld gebracht. Samenwerking met bewonersbedrijven, duurzaamheid (waaronder circulariteit), klimaatadaptatie en biodiversiteit zijn belangrijke thema’s die zijn of worden verwerkt in de opgaven.

37

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Ondanks de coronacrisis, zijn de doelstellingen uit de begroting 2021 voor een belangrijk deel gehaald. Aandacht voor de gevolgen van de coronacrisis op de lokale economie en op de maatschappij in het algemeen, blijft geboden. Het nadelig financieel resultaat van het Fysiek domein bedraagt € 1.079.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door:  extra lasten van € 61.000 voor herstelwerkzaamheden in het pand aan de T ylkedam waar de voedselbank in is gevestigd door een ratten- en muizenplaag;  hogere bijdrage van € 100.000 in de kosten van BV Sport door de gevolgen van COVID-19;  een aanvullende storting in de reserve grondexploitatie ter risicoafdekking van € 0,7 mln;  een nadeel van € 501.000 op parkeeropbrengsten als gevolg van COVID-19;  een voordeel van per saldo € 440.000 op de bouwleges binnen het product Omgevingsvergunning (W abo);  Extra inzet in het voorjaar 2021 voor gladheidbestrijding van € 109.000 op deze uitbestede werkzaamheden. Een nadere toelichting hierop staat in de nu volgende programma's.

38

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Programma Economie en toerisme Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1. Een sterke economie en werkgelegenheid voor nu en de toekomst 

Economische ontwikkeling gestimuleerd met diverse activiteiten o Middels het Innovatiefonds zijn 11 projecten ondersteund met een gemeentelijke bijdrage van ruim € 250.000. Dit is gelijk aan het totale budget voor het Innovatiefonds. De subsidies hebben een totale investering van € 1 mln en minimaal 27 directe arbeidsplaatsen uitgelokt. Daarnaast is de verwachting dat deze investeringen circa 138 toekomstige arbeidsplaatsen op zullen leveren. o Op het gebied van Agro Food en duurzame landbouw zijn we een inhoudelijke samenwerking gestart met de Provincie, gemeente Súdwest-Fryslân en het Innovatie Pact Fryslân (IPF). Een onderscheidende, duurzame en economische internationale positie van de Friese AgroFood sector is waar we gezamenlijk naar streven. Daarbij zit de grote verandering in de focus van bulkproducent naar nutriëntenspecialist door het optimaal benutten van nutriënten in de agrofoodketen. Hier worden een viertal lijnen in benoemd die we het komende jaar met elkaar gaan uitwerken. Deze lijnen zijn: duurzame technologie, duurzame teelten, gezonde mens en gezonde bodem. o Media Innovatiecampus (MICA): Bedrijven, studenten en overheden zijn gestimuleerd om gezamenlijk innovaties op het gebied van media te ontwikkelen om Leeuwarden aantrekkelijker, leefbaarder en toekomstbestendiger te maken. Op de campus zelf komt ruimte voor onderwijs, bedrijven en studentenhuisvesting.

Dit vraagt de komende jaren een forse investering voor verschillende partijen als FB Oranjewoud, kennisinstellingen en de gemeente. We hebben ons ingezet om deze partijen gezamenlijk een visie te laten ontwikkelen op dit gebied en om tot concrete plannen te komen. o Op de MICA zijn we samen met de Provincie, NHL Stenden, Friese Poort en het Friesland College, Connect.frl en VNO NCW MKB Noord de Digitale Werkplaats gestart, waar MKB’ers laagdrempelig geholpen worden met de eerste stappen op het gebied van digitalisering, online marketing/sales en cyberweerbaarheid. o We hebben financieel en inhoudelijk bijgedragen aan de ontwikkeling van de Europese Verbindingsalliantie (EVA), voorheen de Friese Projecten Machine. Vanuit de EVA heeft gemeente Leeuwarden het afgelopen jaar financiële ondersteuning gekregen bij de ontwikkeling van drie Europese projectaanvragen: KlimaRepair (klimaatadaptatie en circulaire economie), Active Cities (mobiliteit) en een ELENA-aanvraag rondom de netwerkproblematiek op de Zwette.

 Regionaal economisch samengewerkt Er is actief deelgenomen in verschillende samenwerkingsverbanden en lidmaatschapskosten. Door middel van subsidie bijgedragen is geparticipeerd met andere overheden en vertegenwoordigende organisaties van bedrijfsleven en onderwijs. We zijn lid van SNN, NG4 (samenwerking tussen de gemeenten Leeuwarden, Groningen, Assen en Emmen), de Economic Board Noord-Nederland, de F4 (met de gemeenten Leeuwarden, Heerenveen, Smallingerland en Súdwest-Fryslân over gezamenlijke aanpak en afstemming over bedrijventerreinen en kantoren en acquisitie), het Innovatie Pact Fryslân (IPF), de Vereniging Circulair Friesland en Eurocities. De volledige budgetten hiervoor zijn benut. Verder ondersteunen we de WTC-coöperatie voor export- en handelsbevordering. Ook spelen we een actieve rol in en ondersteunen het Platform Zakelijke Dienstverlening, Water Alliance, Watercampus Leeuwarden, Bakery Sweets Center, International Welcome Center North en Make it in the North.

39

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Enkele resultaten van deze samenwerkingen zijn: o met SNN samen het nieuwe Europese kader 2021-2027 voor subsidie voor NoordNederland vormgegeven, zodat ondernemers per 2022 weer gebruik kunnen maken van Europese subsidies voor projecten. o Met SNN en de EBNN is lobby gevoerd voor het Deltaplan en de Lelylijn in het Regeerakkoord. o Binnen het IPF is gestart met een samenwerkingsagenda voor verdere professionalisering van economische ondersteuning aan bedrijven. o Ook is met onderwijs, overheid en ondernemers samengewerkt aan projecten voor start-ups, aantrekken van arbeidspotentieel van buiten Fryslân. o Binnen de F4 zijn proposities opgesteld voor de gezamenlijke acquisitie en profilering richting bedrijven van buiten Fryslân. Het IWCN heeft gezorgd voor snelle afgifte van werkvergunningen voor internationale kenniswerkers in o.a. Leeuwarden, wat een blijvende behoefte zal zijn de komende jaren. Voor het matchen van vraag en aanbod op de internationale arbeidsmarkt is het project Make in the North gestart.  Groei en behoud van werkgelegenheid door relatiebeheer en acquisitie Concreet zijn in 2021 nieuwe investeringen en innovatie gestimuleerd en ondernemers met uitbreidings- of vestigingsplannen ondersteund, onder meer voor vestiging op De Zwette V, op bedrijventerrein Frisia in Grou en in het kantorenhart van Leeuwarden.

Een groot deel van de netwerkbijeenkomsten is in 2021 vervangen door webinars en meetings via Teams. In de zomer waren er ook weer fysieke events mogelijk, waaronder de Provada (vastgoedbeurs) en de Aquatech (watertechnologie), beiden in Amsterdam. Grotendeels beïnvloed door de coronacrisis, is er juist in 2021 extra ingezet op relatiebeheer en ondernemerscommunicatie. Hoe gaat het met de bedrijven, wat kunnen wij lokaal betekenen, wat speelt er? We hebben veel overleggen met ondernemers, belangenverenigingen en ons bestuur georganiseerd en meegewerkt aan de diverse maatregelenpakketten. Op de Social Media kanalen van Ondernemend Leeuwarden hebben we gezorgd voor adequate informatievoorziening en laagdrempelige toegang naar onze dienstverlening.  Toewerken naar een inclusieve en duurzame arbeidsmarkt Ook in 2021 is er integraal samengewerkt en zijn kansen voor de uitkeringsgerechtigden benut. Zo zijn er wekelijks vacatures van ondernemers gedeeld in ons netwerk of contact met sollicitanten tot stand gebracht. Dit heeft ertoe geleid dat we mensen hebben kunnen plaatsen in vooral de food- en technieksector, waar een grote behoefte was aan personeel. Vacatures voor het Bakery Sweets Center (groeisector) zijn voor een deel met mensen uit ons uitkeringsbestand ingevuld. De vereniging is in aantal leden sterk gegroeid in 2021. Dit biedt meer kansen voor zij-instroom bij de leden.

Hiervoor is in 2021 voor de periode van 1 jaar (2022) een kwartiermaker aangesteld die deze vacatures , de doelgroep en de bedrijven kent om zo goed mogelijk koppelingen te kunnen maken.  Doorontwikkeling campussen bevorderd We hebben samen met Wetsus en de Watercampus de doorontwikkeling van de Watercampus opgepakt. Gezamenlijk is gewerkt aan verschillende kansen die Europa te bieden heeft, waardoor Wetsus zich zowel inhoudelijk als financieel kon blijven ontwikkelen. Hierdoor konden meer onderzoeken worden uitgevoerd en kon het innovatieniveau verder worden verhoogd. We hebben samen met Wetsus gewerkt aan de vervolgfinanciering en het beschikbare budget van € 500.000 als subsidie verstrekt. Vanuit de nationale overheid en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is hierbij de financiering van Wetsus voor de jaren 2021 en 2022 gewaarborgd (€ 14,6 mln jaarlijks). Landelijk heeft Wetsus een aanvraag ingediend bij het Groeifonds, dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de verdere financiering en doorontwikkeling.

40

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Er zijn verbindingen tot stand gebracht tussen de verschillende campussen, waardoor ook integraal aan vraagstukken wordt gewerkt, bijvoorbeeld op het gebied van agro en water. Ook op de Kenniscampus en de Media Innovatiecampus (MICA) heeft een doorontwikkeling plaatsgevonden en wordt op een nieuwe, integrale wijze uitvoering gegeven aan onderwijs, ondernemerschap en samenwerking

2. Dynamiek van Leeuwarden blijvend versterken Onze ambitie voor 2021 was om de economische dynamiek van Leeuwarden blijvend te versterken, door: - het bezoek aan Leeuwarden te stimuleren en te verbreden; - ondernemers te faciliteren met goed ondernemen in een tijd waarin veel COVID-19 beperkingen golden. Als basis voor die versterking dient het beleidskader ‘Visie bezoek Leeuwarden’, dat in 2021 is vastgesteld door de Raad en de ‘Aanpak Economische Ontwikkeling 2019’ vastgesteld door B&W. Ook de opgestelde Agenda Binnenstad, naar aanleiding van een motie van Raad, kan daar een goede bijdrage aan leveren vanaf 2022.  Bezoek gestimuleerd Wij hebben met inzet in tijd en geld bijgedragen aan het trekken van bezoekers naar Leeuwarden. Bezoekers zijn zowel de eigen inwoners die naar lokale winkels en restaurants gaan, als ook toeristen en recreanten die naar musea gaan, rondvaarten maken en ov ernachtingen boeken in hotels. Bestedingen bij bedrijven en culturele instellingen leiden tot meer werkgelegenheid voor eigen inwoners en tot het vergroten van het draagvlak voor voorzieningen. Daarnaast draagt een gevarieerde en dynamische vrijetijdssector bij aan brede welvaart, omdat het fijner leven is in een omgeving met meer voorzieningen en leuke recreatiemogelijkheden. Ondanks de COVID-19 maatregelen hebben we ook in 2021 mensen kunnen stimuleren een bezoek aan Leeuwarden te brengen.

Promotie Leeuwarden door evenementen en gerichte marketing Concreet hebben we tijd en/of geld ingezet op activiteiten of aan organisaties die daarmee in staat waren om meer potentiële bezoekers te interesseren en/of te ontvangen met een goed programma of interessant aanbod. - Met onze toeristische marketing hebben we bezoekers weten te interesseren voor een bezoek aan Leeuwarden via onze website, social media en via bijdragen aan TV uitzendingen van het Eurovisie Songfestival, Scrooge live en het Olympisch kwalificatietoernooi Curling. - We hebben bijgedragen aan het Toeristisch magazine voor Grou omdat vooral de watersport in 2021 wél goed te beoefenen was en hiermee de ondernemers in Grou een goed informatiemiddel kregen om de vooral de groeiende groep binnenlandse toeristen te bedienen. - We hebben bezoekers kunnen ontvangen in het eigen nieuw geopende Visitor Center in 2021 waarmee de ondernemers het gewenste informatiepunt terug hebben gekregen. - Met de inzet van onze subsidies realiseerden we extra bezoek in 2021 aan tentoonstellingen van musea (met name het Fries Museum, het Keramiekmuseum en het Fries Natuurmuseum).

- Ook het blijven volhouden om evenementen te laten plaatsvinden (ondanks uitstel, bijstellen, aanpassen etcetera) heeft sterk bijgedragen aan het beeld van Leeuwarden als dynamische stad en heeft gezorgd voor bezoek, bijvoorbeeld aan Roze Zaterdag, Writers Block en Maria Louise was here (projectievoorstelling Keramiekmuseum). - We zijn gestart met de professionele acquisitie van meerdaagse congressen samen met de provincie Fryslân omdat dit leidt tot extra bezoek en overnachtingen voor de hotels en deze

41

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

nieuwe doelgroep tevens bijdraagt aan versterking van de dynamiek door ook in het vooren naseizoen voor bezoek te zorgen.  Steun aan ondernemers in de coronacrisis Tijdens de coronacrisis moesten wij extra inzetten op dienstverlening aan ondernemers voor interpretatie van regels, verandering van regels en informatie die niet ontsloten was. Daarnaast hebben wij zelf als gemeente via lokale maatregelen ondersteuning geboden. We hebben bij landelijke regelingen ondersteund dat ondernemers hiervan gebruik konden maken. Via de website is telkens informatie uitgelegd, samengevat en ontsloten. Eigen regelingen zijn ontwikkeld zodat ondernemers toch omzet konden draaien, zoals voor extra (tijdelijke) terrassen en terrasboten en met het uitvoeren van projecten van het Sociaal Economisch Impulsplan. Daar was veel waardering voor en draagvlak om dat door te zetten in 2022. We hebben leges - en precariokwijtschelding in een regeling inclusief financiering gezet en dat heeft veel bijgedragen aan de motivatie en liquide positie van ondernemers om het hoofd boven water te houden. Voor de online verkoop en veiligheid voor ondernemer en klant hebben we een beveiligingscampagne en workshops aangeboden. Ondanks de coronacrisis was er veel te doen in Leeuwarden, dit heeft tot bezoek geleid op een veilige manier. Onze dienstverlening aan bedrijven werd op prijs gesteld in dit moeilijke jaar.

Dat heeft positief bijgedragen aan het versterken van het dynamische profiel van Leeuwarden.

Wat heeft het gekost? Tabel 14 Programma Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Begroting primitief 49.104

Begroting na wijziging 58.062

Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 46.013 12.049

35.928

35.903

32.998

-2.905

-13.176

-22.159

-13.015

9.144

Toevoegingen aan reserves

86

5.895

15.999

-10.104

Onttrekkingen aan reserves

896

12.253

12.285

32

Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

810

6.358

-3.714

-10.072

-12.367

-15.801

-16.729

-928

Toelichting resultaat reservemutaties Toevoegingen aan reserves (Zie toelichting hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen) Budgetoverheveling Subsidie WTC/stadion gebied € 5.000 Budgetoverheveling Legacy LF2028 € 385 Budgetoverheveling Corona steunpakket (SEI) € 220 Budgetoverheveling Watertechnologie en innovatie € 475 Budgetoverheveling Marketing vrije tijd € 150 Budgetoverheveling Stimulering en acquisitie € 52 Verkoop twee panden reserve Vastgoed € 371 Mutaties reserve grondexploitaties n.a.v. hercalculatie € 2.440 Totaal toevoegingen aan reserves € 9.093 Onttrekkingen aan reserves Mutatie stimulering werkgelegenheid Mutaties reserve grondexploitaties n.a.v. hercalculatie Totaal lagere onttrekkingen

42

€ € €

190 789 979

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Tabel 15 Beleidsproduct

Jaarverslag

Begroting

Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting

Rekening

R2PRG003 - Economie en toerisme R2BLP005 - Economisch beleid R2BLP061 - Vastgoedbeheer

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Saldo

4.759

1.388

4.851

1.472

-92

84

-8

28.304

12.339

29.967

13.756

-1.662

1.417

-245

R2BLP062 - Grondzaken

28.789

33.701

24.884

29.121

3.905

-4.580

-675

R2BLP066 - Toerisme

2.093

723

2.256

888

-163

165

2

R2BLP122 - Wonen Totaal

11

5

55

47

-43

41

-2

63.957

48.156

62.012

45.283

1.944

-2.872

-928

BLP061 Vastgoedbeheer (nadeel € 245.000) Exploitatie panden In 2021 zijn twee panden, Bij de Put 36 en Ljipstrjitte 1 verkocht. Dit zorgt voor een afwijking op zowel de lasten in verband met het afboeken van de boekwaarde als op de baten als gevolg van de gerealiseerde verkoopopbrengst van € 447.000. In het pand aan de Tylkedam, waar de voedselbank in is gevestigd, heeft een ratten- en muizenplaag plaatsgevonden wat schade heeft aangericht aan het pand. De kosten van bestrijding en herstel hebben tot een nadeel van € 61.000 geleid. Sportvoorzieningen De verkregen Rijksbijdrage van circa € 1,1 mln, die niet in de begroting was geraamd, voor Sport aan de gemeente Leeuwarden is door een aanpassing van de hoogte van de dienstverleningsovereenkomst aan BV Sport met elkaar verrekend. Dit zorgt voor de afwijking op lasten en baten. Daarnaast is € 100.000 vanuit de Coronastelpost ingezet voor het tekort op de bedrijfsvoering van BV Sport. BLP062 Grondzaken (nadeel € 675.000) Voor toelichting op beleidsproduct grondzaken wordt verwezen naar paragraaf 2.2.7 Grondbeleid. BLP066 Toerisme (voordeel € 2.000) De hogere baten en lasten hebben voor € 100.000 betrekking op een ontvangen bate van de Provincie voor het evenement Roze zaterdag. Daarnaast is er een meevaller vanuit het rekeningsaldo van de verbonden partij de Marrekrite van € 42.000 in 2021 ontvangen.

Toelichting investeringen Tabel 16 PRG003 - Economie en Toerisme

Krediet

Realisatie ultimo 2021

Bedragen x € 1.000 Restant Afsluiten krediet Ja/Nee

INV391816

Was/kleedgebouw Pallas

456

395

61

Ja

INV391819

Infrastructuur sportgebied

510

508

2

Ja

INV391911

Vervanging kunstgras M einga

406

401

5

Ja

INV391912

Vervanging kunstgras Zwaluwen

420

413

7

Ja

INV391918

Verbouw KCC

511

511

-

Ja

INV391922

Verbeterpunten Neushoorn

297

295

2

Ja

INV391924

Verduurzaming J.W Vissserwei 10

900

896

4

Ja

INV391927

Cornelis Trooststraat 48

820

647

173

Nee

INV392005

Installatietechniek Blauwe Golf

191

22

168

Nee

INV392008

Vervanging kunstgras Pallas

174

165

9

Ja

43

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

PRG003 - Economie en Toerisme

Krediet

Realisatie ultimo 2021

Restant Afsluiten krediet Ja/Nee

INV392010

Vervanging kunstgras It Gryn

319

317

2

Ja

INV392014

Tribunes Kalverdijkje

135

108

27

Ja

INV392016

Verbouwing De Skalm

2.010

1.478

532

Nee

INV392107

Kunstgrasveld korfbal Kalverdijkje

156

144

12

Nee

INV392117

Instandhouding sportvoorzieningen

140

113

27

Nee

INV392118

Handhaving sportvelden

110

-

110

Nee

INV392119

Vervanging kunstgrasvelden

140

-

140

Nee

7.695

6.414

1.280

Totaal

De realisatie tot en met 2021 bedraagt op bovengenoemde investeringen € 6,4 mln. Voor € 1,9 mln heeft dit betrekking op 2021. De grootste investering van € 1,4 mln binnen vastgoed is gepleegd in de verbouw van de Skalm in Stiens. Het nieuwe dorpshuis in het hart van Stiens is bijna klaar. Eind maart 2022 levert de aannemer het pand bouwkundig en ins tallatietechnisch op en zijn ook de wanden en vloeren afgewerkt. Voor € 0,64 mln is verder geïnvesteerd in de creatieve broedplaats aan de Cornelis Trooststraat. Hierin zijn tal van kunstzinnige partijen gehuisvest. De verwachting is dat dit ook medio 2022 gereed zal zijn. In het pand aan de J.W. Visserwei, waar de FUMO in is gevestigd, zijn verduurzamingsmaatregelen aan ter hoogte van € 0,9 mln getroffen en daarmee is dit afgerond. In 2021 is er voor € 0,25 mln geïnvesteerd in nieuwe en reconstructie van kunstgrasvelden op het sportpark Kalverdijkje en It Gryn in Stiens. Voor verbeteringen aan en instandhouding van de sportaccommodaties, waaronder de zwembaden, is € 0,2 mln uitgegeven.

Betrokken verbonden partijen  

B.V. Sport Marrekrite

44

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Programma Wonen en milieu Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1. Verbeteren en verduurzamen bestaande woningvoorraad  Sterke sociale huursector In 2021 hebben we met corporaties en huurdersorganisaties de doelen en ambitie uit de Volkshuisvestingsvisie vertaald naar meerjarenafspraken voor de periode 2022–2026. Hierin staan concrete doelen ten aanzien van nieuwbouw, verduurzaming, betaalbaarheid, kwaliteit en wonen & zorg. Daarnaast is er met deze partijen een woonparagraaf opgesteld voor het ambitie- en programmaplan voor Leeuwarden Oost. Voor het thema wonen en zorg is begonnen met de verkenning welke specifieke opgaven de komende jaren opgepakt moeten worden. Voor het invoeren van de opkoopbescherming en het verbieden van tweede woningbezit in Grou is begonnen met het opstellen van een huisvestingsverordening. Deze wordt naar verwachting rond de zomer van 2022 van kracht. 

Duurzaam versterken erfgoed

Opstellen gemeentelijke Kerkenvisie 2021-2022 In 2021 is het traject van de kerkenvisie gestart, er is vooral geïnvesteerd in het gesprek met de betrokken partijen. In lijn met de visie ‘Erfgoed is van iedereen’ vond er tussen 12 juli en 12 oktober 2021 een brede online inventarisatie plaats over het gebruik en de waarden van de kerkgebouwen op ons grondgebied. Daartoe zijn kerkeigenaren en beheerders, erfgoedinstanties, wijkpanels en dorpsbelangen benaderd. Tenslotte is een steekproef gedaan onder inwoners. Op 9 november 2021 organiseerde de gemeente een ‘startbijeenkomst’ om zo een ontmoeting te faciliteren tussen verschillende partijen die betrokken zijn bij de kerkgebouwen in de gemeente Leeuwarden. Door middel van ronde-tafel gesprekken gingen kerkeigenaren, erfgoedinstanties, dorpsbelangen, raadsleden en studenten met elkaar in gesprek over de toekomst van de kerken. Studenten van NHL Stenden en kerkeigenaren spraken met elkaar op 22 november 2021. Deze bijeenkomst had als oogmerk jongeren meer te betrekken bij religieus erfgoed en actief te laten meedenken over de toekomst van de kerken. Tegelijkertijd had het ten doel kerkeigenaren te stimuleren om (meer) naar buiten te treden en vanuit een andere blik naar de mogelijkheden van hun kerkgebouw te kijken. Het contact dat gelegd is tijdens deze ontmoeting, vormt de basis voor eventuele samenwerkingsprojecten in 2022.

Bovendien is binnen de gemeente een dialoog op gang gebracht; de kerkenvisie gaat niet alleen over het beleidsveld cultuurhistorie, maar is een multidisciplinair onderwerp dat relevant is voor veel clusters. Door middel van een klankbordgroep en een-op-een gesprekken worden professionals van andere beleidsvelden betrokken bij de totstandkoming van de visie. Door de COVID-19 maatregelen is de laatste fysieke bijeenkomst van 2021 geannuleerd. Het project ligt niettemin op schema. Samenstellen Landschapsbiografie gestart in 2021 In 2021 is aan bureau RAAP opdracht gegeven om een landschapsbiografie te maken voor het hele gemeentelijke grondgebied (met uitzondering van de stad). In de landschapsbiografie wordt een koppeling gelegd tussen de verhalen uit het verleden en het landschap van nu. Het gaat hierbij niet alleen om het landschap, maar ook over de ontwikkelingen van de nederzettingen (dorpen) in het landschap. De basis van het huidige landschap is ontstaan door natuurlijke processen, maar het landschap om ons heen is juist door de aanwezigheid van de mens zo geworden zoals het nu is. Dit wordt in de landschapsbiografie breed onderzocht, beschreven en in beeld gebracht: niet alleen cultuurhistorie en archeologie komen aan bod, maar ook bodem, ecologie en stedenbouw. Die kennis van het verleden biedt houvast en inspiratie voor de opgaven voor de toekomst.

De landschapsbiografie is bedoeld als input voor het gemeentelijke omgevingsbeleid. De uitvoering is in september 2021 begonnen. Volgens de planning is het in 2022 gereed.

45

Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021

Jaarverslag

Uitbreiding gemeentelijke monumentenlijst Voor de uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst is een groslijst (ruwe onderzoek lijst) voltooid voor voormalig Boarnsterhim-Noord, Littenseradiel-Oost én Leeuwarderadeel. Deze lijst omvat de onroerende zaken van de Middeleeuwen tot 1970, en sluit getalsmatig goed aan op de indicatieve aannames die zijn gedaan in het Plan van Aanpak. De volgende stap is om nu voor het ‘startgebied’ Boarnsterhim-Noord in overleg te gaan met historische verenigingen en monumentenstichtingen, dorpsbelangen en burgers/belangstellenden. Wij willen hen informeren over het project en van hen horen wat zijzelf zien als te behouden erfgoed. Deze informatie-uitwisseling willen we doen in de vorm van fysieke bijeenkomsten en via de lokale media. Digitaal overleg is gezien de beoogde doelgroep lastig . Vandaar dat dit is vertraagd vanwege de steeds wisselende COVID-19 maatregelen. Voor het eigenlijke onderzoek moet elk potentieel monument worden bezocht om te kunnen bepalen welke bijzonderheden aanwezig zijn, buiten en, mits een eigenaar toestemt, ook binnen. Alleen zo is vast te stellen of iets daadwerkelijk voldoet aan de criteria om gemeentelijk monument te worden. Ook deze stap is door COVID-19 nog niet gestart. Wij kunnen burgers in de huidige omstandigheden niet vragen om mee te werken aan interieuronderzoek.

Het is om dezelfde reden dat het interieurproject van de Stichting Interieurs in Friesland al geruime tijd stilligt. Wij hopen in 2022 de opgelopen achterstand ten dele in te lopen en in elk geval de eerste nieuwe gemeentelijke monumenten aan te wijzen.

2. Ruimte voor starters en nieuwe dynamiek De woningmarkt kraakt op dit moment. Er is weinig aanbod en de prijzen zijn mede daardoor hoog. Starters op de woningmarkt hebben het dan ook moeilijk. Door deze groep extra te (gaan) bedienen in binnenstedelijke locaties en in de uitleg trachten we het aanbod te vergroten door sec enerzijds meer te gaan bouwen voor deze doelgroep en anderzijds te zorgen voor doorstroming, zodat meer woningen voor handen komen. Plannen voor appartementen Amelandkwartier, Tolhuis en het opstarten van de wijk De Vellingen in Middelsee zijn voorbeelden om de doelgroep te bedienen. Tevens wordt gewerkt aan de opkoopbescherming, waardoor beleggers zijn uitgespeeld en meer starters kunnen instappen. Ook is er meer ruimte gegeven aan bijzondere woonconcepten voor verschillende doelgroepen o.a. Swingma Parc, Barrahûs, bijzonder wonen in De Klamp en Collectief particulier opdrachtgeverschap in o.a. Mantgum zijn hier voorbeelden van. Daarnaast wordt er in de nieuwbouw ingezet op het realiseren van goede vernieuwende woonconcepten die bijdragen aan een goed woonklimaat in onze gemeente.