Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021 (versie 21 juni 2022).pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2021 Juni 2022
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Inhoudsopgave Jaarstukken Samenstelling van het bestuur ..................................................................3 Leeswijzer ..........................................................................................4
1. Inleiding .................................................................................... 6 1.1 Inleiding ........................................................................................6 1.2 Impact COVID-19 ............................................................................ 10
2. Jaarverslag ............................................................................... 12 2.1 Programma's ................................................................................. 12 2.1.1 Domein Sociaal ..................................................................... 12 Programma Sociale basis ......................................................... 15 Programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning ................ 23 Programma Werk en inkomen ................................................... 28 2.1.2 Domein Fysiek ...................................................................... 36 Programma Economie en toerisme.............................................. 39 Programma Wonen en milieu .................................................... 45 Uitbreiding gemeentelijke monumentenlijst.................................. 46 Programma Infrastructuur en mobiliteit ...................................... 56 Programma R uimtelijke ordening ............................................... 61 Programma Beheer leefomgeving ............................................... 67 2.1.3 Domein Veiligheid.................................................................. 74 Programma Veiligheid ............................................................ 76 2.1.4 Domein Bestuur en middelen .....................................................
88 Programma Bestuur ............................................................... 90 Programma Algemene baten en lasten ......................................... 95 2.1.5 Domein Overige lasten en baten ................................................ 101 Algemene dekkingsmiddelen.................................................... 101 Overhead .......................................................................... 103 Onvoorziene uitgaven ........................................................... 106 Vennootschapsbelasting ......................................................... 107 2.2 Paragrafen ................................................................................. 108 2.2.1 Lokale heffingen .................................................................. 108 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................... 113 2.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................... 121 2.2.4 Financiering ........................................................................ 125 2.2.5 Bedrijfsvoering .................................................................... 129 2.2.6 Verbonden partijen en andere samenwerkingsverbanden ................... 134 2.2.7 Grondbeleid........................................................................
147 2.2.8 Investeringsprogramma .......................................................... 152 2.2.9 Leeuwarden duurzaam ........................................................... 154 2.2.10 Centrumregelingen .............................................................. 159 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen ................................................. 172
3. Jaarrekening ........................................................................... 183 3.0 Samenvatting .............................................................................. 183 3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................ 185 3.2 Financieel resultaat ...................................................................... 193 3.2.1 Financieel resultaat op hoofdlijnen ............................................ 193 3.2.2 Toelichting op de voor- en nadelen ............................................ 195 3.2.3 Toelichting verschillen tussen rekening en Turap ............................ 198 3.2.4 Financiële overzichten ........................................................... 202 3.2.5 Begrotingsrechtmatigheid........................................................ 206 3.2.6 Informatie in het kader van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ....................... 216 3.2.7 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................... 218 3.2.8 EMU saldo .......................................................................... 222
1
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
3.3 Balans ....................................................................................... 223 3.3.1 Balans............................................................................... 223 3.3.2 Toelichting op de balans ......................................................... 226 3.3.3 Gebeurtenissen na balansdatum ................................................ 255 3.4 Verantwoordingsinformatie Sp ecifieke Uitkeringen (SiSa) ........................ 256 3.5 Overzicht van baten en lasten p er taakveld ......................................... 268 3.6 Controleverklaring ....................................................................... 280
Bijlagen ..................................................................................... 286 Bijlage A. Restantkredieten ................................................................. 287 Bijlage B. Verloop reserves en voorzieningen ........................................... 294 Bijlage C. Gewaarborgde geldleningen en garanties .................................... 296 Bijlage D. Overzicht subsidies aan instellingen .......................................... 303 Bijlage E. Ber ekening financiële kengetallen ............................................ 314
2
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Samenstelling van het bestuur Burgemeester Sybrand Buma
Wethouder Abel Reitsma (CDA)
Verantwoordelijk voor: Politie, Brandweer, integraal veiligheidsbeleid, openbare orde en handhaving Horecabeleid Europese/internationale zaken, VNG/VFG Grote stedenbeleid
Portefeuilles: Economische zaken, acquisitie en werkgelegenheid Campussen, kennis en innovatie, beroeps- en hoger onderwijs Economische zaken en samenwerking met regiogemeenten
Communicatie en Public affairs
Wethouder Hilde Tjeerdema (D66) Portefeuilles: Jeugdbeleid en Jeugdwet Wet maatschappelijke ondersteuning, zorg en opvang: bovenregionaal Primair en voortgezet onderwijs
Werk en Participatiewet Verkeer en vervoer
Wethouder Bert Wassink (GroenLinks) Portefeuilles: Duurzame ontwikkeling, circulaire economie, gezondheidszorg Natuur, landbouw, recreatie en toerisme Beheer openbare ruimte, onderhoud kapitaalgoederen,
Sport Publieke dienstverlening en burgerzaken Informatisering & automatisering
monumenten en erfgoed Wijken- en dorpenbeleid Integratie en vluchtelingen
Wethouder Hein Kuiken (PvdA) Portefeuilles:
Wethouder Hein de Haan (PvdA) Portefeuilles:
Financiën, bedrijfsvoering en personele zaken Cultuur, evenementen, stads- en regiomarketing, Historisch centrum Leeuwarden, Legacy 2018 Wet maatschappelijke ondersteuning, zorg en opvang: lokaal Inkomen, armoedebeleid en schuldhulpverlening
Gemeentesecretaris Eelke de Jong Verantwoordelijk voor: de gemeentelijke organisatie
3
Ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling Volkshuisvesting Stads- en dorpsvernieuwing Bouw-, woon- en milieutoezicht, vergunningverlening Vastgoed en grondbedrijf
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Leeswijzer Hoofdstructuur jaarstukken De opbouw van de jaarstukken wordt in belangrijke mate voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en is als volgt: Figuur 1 Hoofdstructuur jaarstukken
Toelichting op de structuur In hoofdstuk 2 staat de beleidsverantwoording, ook wel jaarverslag genoemd. De focus is gericht op het bereiken van de in het collegeprogramma 2018-2022 gestelde doelen en of er beleidsinhoudelijke of financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021 zijn. Uitgangspunt is dat de uitvoering voor ongeveer 95% uit reguliere activiteiten bestaat. Dat zijn going concern taken (vermeld in de financiële overzichten met beleidsproducten aan het eind van ieder programma) waar minder politieke sturing op nodig is, zolang er geen essentiële beleidsafwijkingen zijn. Het Jaarverslag bevat: 1. Vier domeinen die zijn afgeleid van het Collegeprogramma en de organisatieopzet: Sociaal, Fysiek, Veiligheid en Bestuur en middelen. Ieder domein bevat: Het in de begroting vermelde Hoofddoel, de relevante global goals en ambities waar aan gewerkt is. Een puntsgewijze samenvatting met eindconclusie. Een tekstuele toelichting op wat we hebben gedaan om de gestelde doelen te bereiken. Toegelicht wordt of doelstellingen zijn gerealiseerd, of dat het beter kan. Onderbouwd met activiteiten, cijfers en statistieken. Het overzicht van baten en lasten op het niveau van beleidsproducten. Het resultaat op een programma wordt toegelicht als t.o.v.
de begroting sprake is van: · een afwijking op een beleidsproduct (onderwerp) > € 100.000; · afwijkingen die politiek van belang zijn;
· structurele ontwikkelingen welke nog niet eerder vermeld zijn. Onderdeel van “Wat heeft het gekost” is ook een toelichting op de mutaties in reserves en de beleidsmatige en financiële voortgang van investeringen groter dan € 100.000.
2. Na Bestuur en middelen volgen de voorgeschreven overzichten: Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien. 3. In afzonderlijke paragrafen staat de beleidsverantwoording met betrekking tot de lokale heffingen en een aantal beheersmatige aspecten. Iedere paragraaf is een dwarsdoorsnede van de voorgaande domeinen op het gebied van: lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing;
4
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen en andere samenwerkingsverbanden; grondbeleid; investeringsprogramma 2021; Leeuwarden duurzaam.
Aan het eind van ieder domein zijn op basis van verplichte BBV-indicatoren verschillende maatschappelijke effecten van het beleid opgenomen. Voor de vergelijking hiervan met andere gemeenten wordt u verwezen naar: www.waarstaatjegemeente.nl. Voor zover niet specifiek vermeld, hebben statistische gegevens in het jaarverslag als bron: eigen registratie gemeente Leeuwarden. De Jaarrekening (financiële rekening) bevat de financiële verantwoording over 2021 en vindt u in hoofdstuk 3. Na de beschrijving van de waarderingsgrondslagen (3.1) staat in paragraaf 3.2 het financieel resultaat met toelichting daarop, inclusief begrotingsrechtmatigheid, informatie in het kader van de Wet normering topinkomens (WNT), incidentele baten en lasten en het EMU saldo. De balans is toegelicht in paragraaf 3.3, de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa) in 3.4 en het overzicht baten en lasten per taakveld in 3.5. De controleverklaring van de accountant is opgenomen in hoofdstuk 3.6.
5
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
1. INLEIDING
1.1 Inleiding Waar staan we Inleiding 2021 was opnieuw een uitdagend jaar, de coronacrisis was nog volop aanwezig. Het virus en de daarmee gepaard gaande noodzakelijke gezondheidsregels, zoals het afstand houden, het dragen van mondkapjes en de vaccinaties, hadden allerlei directe en indirecte gevolgen voor onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en ook voor ons als gemeente. Mensen die in financiële moeilijkheden raakten konden rekenen op steun. Waar mogelijk hebben we als gemeente geprobeerd de effecten van de crisis te verzachten. Het optimisme groeide gedurende het jaar, maar we hebben weer in een ‘lock down’ het oude jaar uitgeluid. Bestuurlijke hoofdlijnen In deze jaarstukken doen we verslag van de realisatie van verschillende plannen zoals de gemeente die zich voor 2021 had voorgenomen. De uitgevoerde plannen dragen bij aan de gestelde doelen uit het Collegeprogramma 'De kracht van samen' (2018) en het 'Koersdocument Sociaal Domein' (2018). Zo hebben we gebouwd aan een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen. We hebben zoveel mogelijk mensen die kwetsbaar zijn en op afstand van werk staan, begeleid naar werk. En we bleven werken aan een sociaal, leefbaar, maar ook duurzaam en klimaatbestendig Leeuwarden. Enkele speerpunten De coronacrisis had een effect op diverse beleidsterreinen.
Niet alle in de begroting voorgenomen doelstellingen konden worden gerealiseerd. Gelukkig kon er ook veel wél gerealiseerd worden. We noemen hier een paar zaken. Om mensen meer bestaanszekerheid te geven, is naast al bestaande activiteiten met een stevige preventieve aanpak van armoede gestart. De aanpak rondom het bieden van budgetcoaching is door meer eenduidigheid en structuur verbeterd en het aanmeldingsproces voor schuldhulpverlening is versneld. In de vernieuwing van de jeugdhulp is weer een stap voorwaarts gezet. Het jeugdexpertteam is steeds beter in staat om passende hulp te bieden. Wel steeg het aantal cliënten in de jeugdzorg weer licht. De nieuwe werkwijze voor de Wmo onderdelen thuisondersteuning, dagbesteding en hulp bij huishouden is goed verlopen. De leefbaarheid, de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van de stad zijn verbeterd. We bouwden onverminderd voort aan een duurzaam Leeuwarden. De eerste stappen zijn gezet op weg naar duurzame consumptie en een afvalloze samenleving. Door de introductie van ‘Goed Scheiden Loont’ hoeven we minder afval te verbranden en kunnen we meer grondstoffen recyclen/hergebruiken. Ook is in 2021 voortgang geboekt in energiebesparing. Diverse Rijkssubsidies hebben eraan bijgedragen dat we energiebesparende en klimaatadaptieve maatregelen sneller of beter konden uitvoeren.
Op het terrein van de veiligheid had het COVID-19 virus misschien wel de meest zichtbare impact. Handhavers en gemeentelijke organisatie hadden de handen vol en om demonstraties, acties en ongeregeldheden steeds opnieuw in goede banen te leiden. Het aantal woninginbraken en winkeldiefstallen bleef dalen. Maar de ervaren overlast bleef groot. Daarom is er extra inspanning nodig om de ervaren overlast in de wijken en dorpen te verminderen.
6
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Vervolg De gemeenteraadsverkiezingen hebben in 2022 geleid tot het aantreden van een nieuw gemeentebestuur. 2022 zal dan ook een overgangsjaar worden, waarin nieuwe doelen en ambities worden geformuleerd. De gevolgen van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn zowel op de korte als de lange termijn ongewis. Maar de effecten zijn zeer zeker merkbaar. Terwijl de crisisorganisatie voor de coronacrisis van de afgelopen twee jaar is afgebouwd, wordt de crisisorganisatie vanwege de oorlog in Oekraïne opgebouwd. Dit doet veel met mensen, met bedrijven, met de samenleving. De komende periode zal dit ongetwijfeld aandacht en inzet vragen van het nieuwe bestuur.
Financieel resultaat Het rekeningresultaat over 2021 is € 9,4 mln voordelig. In totaal wordt € 38 mln via de reserves Budgetoverheveling meegenomen naar 2022. De overheveling betreft bijvoorbeeld de reservering voor de bouw van een nieuw stadion (€ 5 mln), gereserveerde middelen voor coronasteun op het terrein van werk & inkomen, middelen die bij de decembercirculaire beschikbaar zijn gesteld, en andere gevolgen van de coronacrisis (respectievelijk € 4,8 mln, € 4,2 mln en € 6,5 mln), en middelen voor de aanpak van acute problemen in de Jeugdzorg (€ 3,8 mln). Aan het positieve rekeningresultaat hebben ondermeer bijgedragen: de vrijval van stelposten voor 1,9 mln en de lagere uitgaven in het Sociaal domein (Jeugdzorg € 1,3 mln en Wmo € 1,5 mln) dan voorzien in de begroting. Dat komt bijvoorbeeld omdat cliënten van Beschermd Wonen uitstroomden naar de nieuwe Wet Langdurige Zorg, door ontvangen Rijksbijdragen als gevolg van de coronacrisis, maar ook omdat een reservering voor eventuele vertraging in de taakstelling Jeugdzorg niet aangesproken hoefde te worden. De grootste tegenvaller was een noodzakelijke storting in de reserve Grondexploitatie van € 0,7 mln. De stand van de reserve is hierdoor weer toereikend om de geïnventariseerde risico’s in grondexploitaties De Zuidlanden mee af te kunnen dekken.
De schade door de coronacrisis is in 2021 door middel van een monitor zo goed mogelijk gevolgd en ingeschat. Het jaar is vooral gebruikt voor het ontwikkelen van de nodige steunprogramma’s en er is een begin gemaakt met de uitvoering daarvan. Van de beschikbare coronamiddelen in 2021 (€ 17,2 mln) is in totaal € 3,5 mln besteed. Daarnaast kan € 2,4 mln vrijvallen ten gunste van het rekeningresultaat, omdat projecten zijn afgerond of niet langer actueel zijn. Daarmee resteert er € 11,3 mln om over te hevelen naar 2022. Via de decembercirculaire is € 4,2 mln ontvangen voor de coronacrisis. Voorgesteld wordt om die ook over te hevelen, waarmee het totaal over te hevelen bedrag aan coronamiddelen € 15,5 mln wordt. Daarvan is vooralsnog € 6,6 mln voor de verdere uitvoering van vastgestelde plannen in 2022 en het resterende bedrag voor nieuwe plannen. We hielden in 2021 de financiële positie op peil. De tekorten binnen het sociaal domein zijn volledig teruggebracht.
7
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Hoe is het geld besteed? Figuur 2 Lasten
Totaal
630.962 K
Hoe komt de gemeente aan haar geld? Figuur 3 Baten
Totaal
640.382 K
Figuur 4 Baten excl. algemene uitkering
Totaal
288.059 K
8
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Zichtbare resultaten Door de coronacrisis konden niet alle voorgenomen ambities worden gerealiseerd. De gemeente heeft daarentegen veel extra inzet gepleegd om binnen haar mogelijkheden mensen te ondersteunen, demonstraties te begeleiden, openbare ordeverstoringen en andere gevolgen van de crisis te beperken. Daardoor liggen de hieronder genoemde zichtbare resultaten vooral op het vlak van inzet en uitvoering en de zaken die beter kunnen vooral op het vlak van wat we alsnog willen bereiken. Top 5 van wat goed ging 1. Meer inzet op vroege preventie op scholen, aanpak van laaggeletterdheid en betere toegankelijkheid van de gemeente. 2. Tijdens de coronacrisis: goede ondersteuning van ondernemers, extra handhavingsinzet bij onvoorspelbare situaties, ordeverstoringen en demonstraties. 3. Succesvolle noordelijke lobby: subsidie voor programma Leeuwarden Oost, meer Europese subsidiemogelijkheden en nieuwe kansen voor de Lelylijn tussen Lelystad en het Noorden. 4. Verbetering digitale dienstverlening. De informatie op www.leeuwarden.nl is vereenvoudigd. Ook biedt de gemeente inwoners de mogelijkheid tot chatten en beeldbellen. 5. Positief effect programma Vrij-Baan: het programma heeft bijgedragen aan de verbetering van de leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid van de stad. Het laatste stuk is in uitvoering gegaan. Top 5 van wat beter kan 1.
De buurt- en dorpskamers verder ontwikkelen tot bruisende plekken voor activiteiten en hulp. 2. Stimuleren dat het onderwijs beter aansluit op de arbeidsmarkt en alle talenten worden benut. 3. Verlaging van het aantal (meldingen van) jeugdoverlast en woonoverlast. 4. Nog betere digitale gemeentelijke dienstverlening door meer in verbinding te staan met de samenleving en in bijzondere situaties met gezond verstand besluiten te nemen. 5. Meer dialoog met inwoners; bij grote projecten meer tijd steken in verschillende werk - en communicatieprocessen. In hoofdstuk 2 Jaarverslag worden genoemde resultaten nog verder toegelicht.
9
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
1.2 Impact COVID-19 Inleiding 2021 was opnieuw een uitdagend jaar, omdat het COVID-19 virus nog alom aanwezig was. Dit had allerlei directe en indirecte gevolgen voor onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en ook voor ons als gemeente. Vaccinatie bracht nieuwe vraagstukken met zich mee en werkte onvrede en polarisatie in de samenleving in de hand. Terwijl de economie weer opveerde, bleken de maatschappelijke gevolgen van grotere impact. In deze paragraaf bieden we een overzicht van de impact van COVID-19 op onze gemeente en de jaarstukken 2021. Nadere toelichtingen staan in de diverse programma’s of in het rekeningresultaat. Impact Door COVID-19 hadden diverse ondernemers het opnieuw zwaar. Toeristen, bezoekers, studenten en werkenden bleven weg uit onze binnenstad. Winkels, kappers, horeca en culturele instellingen hadden te maken met teruglopende inkomsten en doorlopende vaste lasten. Evenementen, en activiteiten van verenigingen en organisaties gingen niet door of werden verplaatst. Er vonden meer demonstraties en acties plaats, vaak in relatie tot onvrede over het corona - en vaccinatiebeleid. De overlast van jeugd was fors. Handhavers hadden hun handen vol aan het voorkomen van ordeverstoringen, het herstellen van de orde en aan het handhaven van de geldende wet- en regelgeving. Mensen die in financiële moeilijkheden raakten konden rekenen op steun.
Er werd coulanter omgegaan met betaaltermijnen en er zijn minder aanmaningen en dwangbevelen gestuurd. Horecaondernemers betaalden geen precariobelasting voor terrassen en WOZ-waarden werden naar beneden bijgesteld. De pandemie had een effect op diverse beleidsterreinen. Niet alle in de begroting voorgenomen doelstellingen werden gerealiseerd, bijvoorbeeld omdat ‘live’ contacten niet konden plaatsvinden. Zoals bij de aanpak van laaggeletterdheid, eenzaamheid, energiearmoede of het uitbreiden van de gemeentelijke monumentenlijst. Ondanks de grote impact van COVID-19 op diverse beleidsterreinen, konden de taken op veel andere terreinen onveranderd worden uitgevoerd. Denk aan het onderhoud van de openbare ruimte, het verstrekken van uitkeringen of het verlenen van diverse vergunningen. Bestuur en organisatie hebben zich flexibel opgesteld en de gemeente draaiende weten te houden. Maatregelen en gevolgen voor de begroting 2021 Burgemeester en college hebben de raad door middel van brieven regelmatig geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom de coronacrisis. In 2020 en 2021 zijn in verschillende tranches middelen van het Rijk ontvangen. Voor een overzicht van de beschikbare middelen in de coronamonitor wordt verwezen naar de toelichting in paragraaf 2.3 Voorgenomen budgetoverheveling en.
Daar is in tabel 92 inzichtelijk gemaakt welke bedrag voor welke beleidsproducten beschikbaar zijn gesteld. Daarbij is aangegeven welk deel van de middelen is uitgegeven, wat het restant is en welk deel via de reserve Budgetoverheveling over gaat naar 2022. Het beeld voor 2022 is op dit moment als volgt: Tabel 1
Bedragen x € 1.000
Totaal voorgestelde budgetoverheveling naar 2022
15.498
Bij 2022: Septembercirculaire 2021 (jaarschijf 2022)
1.496
M TR 2020 structureel
1.000
M TR 2020 incidenteel
500
10
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Totaal voorgestelde budgetoverheveling naar 2022
15.498
Decembercirculaire 2021 (jaarschijf 2022)
216
Subtotaal
3.212
Af 2022: 2e Coronasteunpakket
2.605
Jeugd, ouderen en kwetsbare groepen (4e steunpakket)
570
Subtotaal
3.175
Saldo beschikbaar ultimo februari 2022
15.535
11
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
2. JAARVERSLAG
2.1 Programma's 2.1.1 Domein Sociaal Portefeuillehouders: Abel Reitsma, Hein Kuiken, Hilde Tjeerdema en Bert Wassink.
Strategisch algemeen doel Algemeen strategisch doel: iedereen doet mee en iedereen telt mee
Global goals: Uitbannen van armoede (1) Goede gezondheid en welzijn voor iedereen (3) Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen (4) Inclusieve, economische groei en fatsoenlijk werk voor iedereen (8) Verminderen ongelijkheid (10) Ambities: We bouwen aan een ‘inclusief’ Leeuwarden: een gemeente waarin iedereen kan meedoen én meekomen. Daarom willen we iedereen actief bij de samenleving betrekken. Ook doen we er alles aan om inwoners bestaanszekerheid te bieden en we helpen voorkomen dat mensen vastlopen in armoede en schulden. We richten ons daarbij steeds vaker op het versterken van de sociale netwerken van mensen die tijdelijke of permanente ondersteuning nodig hebben. We kiezen voor vernieuwing van het Sociaal Domein. We gaan de ondersteuning anders organiseren. Zo kunnen we de juiste hulp dichtbij mensen bieden, tegen lagere kosten. Daarbij kijken we nog beter wat inwoners zelf in hun eigen leefomgeving kunnen organiseren. Zo kunnen we hulp en zorg waarborgen voor wie dat echt nodig heeft. We helpen zoveel mogelijk mensen aan het werk. Ook mensen die kwetsbaar zijn en op grotere afstand van werk staan. Dat doen we samen met bijvoorbeeld ondernemers, onderwijs - en kennisinstellingen en belangenorganisaties. Met betrokken partijen willen we het academisch klimaat van de stad verder versterken.
Het succes van LF2018 benutten we om de dynamiek van Leeuwarden blijvend te versterken.
Successen 1. Ondanks de coronapandemie is volop ingezet op preventie op scholen (meer jeugdondersteuners op de IKC's), op kansengelijkheid (aanpak laaggeletterdheid krijgt regionaal en lokaal vorm), op de lokale inclusie agenda voor een betere toegankelijkheid van de gemeente en werd er ingespeeld op de COVID-19 omstandigheden binnen sport en cultuur, waardoor nog een aanzienlijk aantal activiteiten hebben plaatsgevonden. 2. De toegang tot de jeugdzorg is aangescherpt. De stelselwijziging op de Wmo onderdelen thuisondersteuning, dagbesteding en hulp bij huishouden in het eerste jaar goed is verlopen. 3. Het aantal bijstandsgerechtigden is afgenomen met 300 en er zijn 24 meer beschutte werkplekken gerealiseerd. Met de inbreng van inwoners, hulpverleners en alle maatschappelijke instanties die bij armoede en schuldhulpverlening betrokken zijn is de nieuwe visie op armoede en schuldhulp tot stand gekomen.
12
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
Verbeterpunten 1. De inrichting van de buurt- en dorpskamers is nog niet op het gewenste niveau. Daarom blijven we onverminderd doorzetten op de inrichting hiervan, zodat deze de bruisende plekken worden die we voor ogen hebben. 2. We blijven inzetten op een daling van de gemiddelde zorgzwaarte voor jeugdigen. 3. De arbeidsmarkt heeft betere aansluiting nodig met onderwijs en vice versa. Als gemeente willen we hier een aanjagende en stimulerende rol in spelen door met ketenpartners de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt te realis eren en het human capital binnen onze regio maximaal te benutten.
Wat heeft het in totaal gekost? Tabel 2 Domein
Begroting Begroting Begroting Rekening
Rekening
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting saldo saldo
R2DOM001 - Sociaal
lasten
baten
saldo
lasten
baten
R2PRG005 - Werk en inkomen R2PRG020 - Sociale basis
148.535
94.828
-53.706
149.422
98.035
-51.387
2.319
70.125
11.166
-58.959
68.326
10.954
-57.372
1.587
R2PRG021 - Jeugdzorg en maatsch. ondersteuning Totaal 2021
150.060
5.553
-144.507
147.307
5.573
-141.734
2.773
368.720
111.547
-257.173
365.055
114.562
-250.493
6.680
Impuls Sociale Investeringen Tabel 3
Bedragen x € 1.000 2021 2022
Impuls Sociale Investeringen (ISI)
71,55 -30,00 -2,00 -13,00
Startbudget (via overheveling) Motie: Noodhulp vluchtelingen Motie: Ieder kind verdient een Goed Ontbijt Motie: Bewonersinitiatieven: De Klomp en vrije inzet Motie: Frysk Taalbelied Motie: Werkgroep Fair trade/SDG Motie: Bestrijden menstruatiearmoede Aanvulling ISI (1 e begr.wijziging 2021)
100,00
Totaal
126,55
126,55
-25,00 -12,00 -10,00 100,00 179,55
Eindconclusie In 2021 hebben we verder gebouwd aan een ‘inclusief’ Leeuwarden: een gemeente waarin iedereen kan meedoen én meekomen. Dit ondanks en dankzij COVID-19 want de gevolgen hiervan zette onze ambitie in een ander daglicht. De pandemie zorgde voor extra regeling en en initiatieven zoals op het culturele vlak waardoor de infrastructuur in stand kon blijven. Op andere onderdelen bleek actieve deelname door alle beperkingen niet mogelijk en stond de doorontwikkeling van voorzieningen en instrumenten soms tijdelijk stil of op een lager pitje met als gevolg dat de voorgenomen resultaten en ambities lager uitvielen dan beoogd. Voor het vergroten van de bestaanszekerheid is naast de lopende activiteiten onder meer een stevige preventieve aanpak op armoede gelanceerd om te voorkomen dat mensen vastlopen in armoede en schulden, zoals verhogen gebruik minimaregelingen en verlagen van de (energie)lasten. De zorg en ondersteuning hebben we dichtbij gebracht door de komst van de buurt- en dorpskamers. Daarmee is ook de verbinding met wijken en dorpen versterkt. De transformatie van de Wmo en Jeugdzorg heeft weer een stap voorwaarts gemaakt maar blijft een punt van aandacht door alle (intern)nationale ontwikkelingen onder meer als gevolg van COVID-19. We hebben zoveel mogelijk mensen die kwetsbaar zijn en op (een grotere) afstand van werk staan begeleid naar werk.
Dat is gedaan samen met ondernemers, onderwijs - en kennisinstellingen en belangenorganisaties.
13
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
Het voordelig financieel resultaat van het Sociaal domein is € 6,7 mln. De resultaten groter dan € 1 mln worden hier vermeld: Voor de uitkeringen van de WSW en re-integratie van bijstandsgerechtigden is een hogere bijdrage van het Rijk ontvangen waarvan een deel al in voorgaande jaren is besteed. Daardoor is het aantal uitkeringen sneller gedaald dan verwacht. Het gebruik van de minimaregelingen zien we de laatste jaren dalen en ook tijdens de coronacrisis is dit het geval. Dit alles heeft een incidenteel voordeel van € 2,3 mln tot gevolg. Voor slechts een derde deel van het COVID-19 Noodfonds zijn aanvragen ingediend en toegekend voor versterking van de sociale basis . Op onderdelen blijven de subsidieaanvragen door COVID-19 achter omdat activiteiten niet mogelijk waren. Per saldo bedraagt het incidenteel voordeel € 1,5 mln. De overgang van cliënten Beschermd Wonen naar de Wet Langdurig zorg en de aanpassing van de Rijksuitkering daarop zorgt per saldo voor een incidenteel voordeel van € 1,5 mln. Voor de jeugdzorg was een toename van cliënten en vertraging van de taakstelling voorzien. Beide ontwikkelingen deden zich niet voor waardoor een incidenteel voordeel € 1, 3 mln ontstaat.
14
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
Programma Sociale basis Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1. Door onderwijs de kans vergroten op werk en een gezond leven Global goal: inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen 2021 was opnieuw een uitdagend jaar omdat COVID-19 pandemie een groot effect heeft gehad op onderwijs en kinderopvang. Samen met de onderwijspartners is intensief samengewerkt om de nadelige effecten van COVID-19 op leerlingen en kinderen zoveel mogelijk te beperken en te verhelpen. Bijvoorbeeld door gezamenlijke inzet van gelden nationaal programma onderwijs en afstemming in een coronawerkgroep. Een andere ontwikkeling was het vaststellen van de uitvoeringsnotitie van Kansen voor Kinderen tweede fase. Met deze uitvoeringsnotitie wordt handen en voeten gegeven aan de ambitie om in te zetten op preventie binnen het onderwijs. Tenslotte is per 2021 de toegang voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag verbeterd door een verhoging van de gemeentelijke subsidies voor de speelleergroepen.
Versterken ontwikkeling jonge kind Uitbreiding zorgstructuur van drie naar zes IKC’s a. De gemeente Leeuwarden vindt het belangrijk dat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen en gelijke kansen krijgen; thuis, op de opvang en op school. Ook kinderen in kwetsbare situaties. Daarom zet de gemeente in op de ontwikkeling van Integrale Kindcentra (IKC’s). Juist op IKC’s kunnen kinderen in kwetsbare situaties al in een vroeg stadium de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. De zorgstructuur (jeugdondersteuners) op IKC’s is uitgebreid naar zes IKC’s. De driejarige pilot ‘Steunstructuur 12-’ (inzet jeugdondersteuners) is in 2021 afgesloten met een kwalitatief en kwantitatief eindrapport inclusief een methodiekbeschrijving. De opbrengsten zijn opgenomen in het 'Uitvoeringsprogramma Kansen voor Kinderen 2', dat op 28 september 2021 door het college is vastgesteld. De inzet jeugdondersteuners wordt op basis van dit programma in 2022 uitgebreid naar een inzet van negen jeugdondersteuners op negen Plus IKC’s (dit zijn IKC's in de aandachtsgebieden). Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) gestegen met 2% b. Het aantal geïndiceerde doelgroepkinderen dat heeft deelgenomen aan het VVE-aanbod ten opzichte van 2020 is met 2% gestegen. Dit blijkt uit de gegevens van de GGD Toeleidingsmonitor Q4 2021.
Dit komt omdat de kinderopvang in 2021 opnieuw te maken had met COVID-19 gerelateerde problematiek (sluitingen, wachtlijsten etc.). Gevolg is dat de gewenste 3% groei niet volledig is gerealiseerd. Er wordt geïnvesteerd in de samenhang van voorschools en vroegschools aanbod op de IKC locaties die de meeste doelgroepkinderen bereiken. Met ingang van schooljaar 2020/2021 is een kwaliteitsteam VVE gestart om het bereik, het aanbod, de kwaliteit en de samenhang tussen onderwijs en opvang cyclisch te versterken. Dit gebeurt aan de hand van een plan-do-act-check systematiek dat samen met de noordelijke hogeschool NHL/Stenden is opgezet om de kwaliteit van voorschoolse educatie en de samenwerking tussen kinderopvang en basisonderwijs blijvend te verbeteren. Het kwaliteitsteam wordt hierin ondersteund v anuit het Lectoraat Early Childhood van NH/Stenden.
15
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
2. Beperken van ongelijkheid (door achterstanden weg te werken) Global goal: Verminderen ongelijkheid
Aanpak laaggeletterdheid krijgt lokaal en regionaal vorm c. Het bereik van NT1 (Nederlands als eerste taal) deelnemers is met 30% verhoogd ten opzichte van 2020. Deze doelstelling is niet behaald in verband met de coronacrisis. De doelgroep NT1-ers kan alleen worden bediend door live contacten. Het aantal deelnemers is zelfs gedaald met 40% in 2021 ten opzichte van 2019/2020. Voor 2022 is er, in uitvoering van een motie van 8 november 2021, een verbinder laaggeletterdheid aangenomen om het aantal deelnemers weer op peil te krijgen. Regionaal Leeuwarden fungeert als centrumgemeente in de regionale aanpak laaggeletterdheid. De AMR Friesland heeft in 2021 een nieuw regionaal programma volwasseneneducatie opgeleverd (RPE) onder regie van de centrumgemeente, waarbij de focus in de aanpak is komen te liggen op het verhogen van bereik NT1, kwaliteit en monitoring. In 2022 gaat de regio verder met de uitwerking van dit RPE. Een onderdeel hiervan is de besteding van de extra Rijksmiddelen voor een regionale aanpak laaggeletterdheid 2022. Deze middelen worden in samenwerking met de AMR ingezet. Lokaal In samenwerking met de ketenpartners is er een lokaal uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid ontwikkeld, waarbij de focus ligt op preventie, het verhogen van het bereik van de doelgroep, digitale vaardigheden en toegankelijke dienstverlening.
Bovendien is de trend ingezet dat aanbod weer terug naar de wijken gaat en er wordt aangesloten op de buurtkamers. Het programma sluit aan op Europese (global goal 4), landelijke (Tel mee met Taal van VWS) en lokale doelstellingen (uit het collegeprogramma Kracht van S amen). d. Verdere uitrol van de Bibliotheek op school (dBos) van 36 naar 42 scholen. In het schooljaar 2019-2020 bleef de groei van het aantal dBos scholen achter. Bij aanvang van het schooljaar 2020-2021 waren er 29 scholen voor basisonderwijs waarmee dbieb samenwerkte middels dBos. Er zijn in het schooljaar 8 scholen bijgekomen, waardoor er eind 2021 37 scholen deelnamen aan dBos. Van de 8 scholen komen er 2 uit een aandachtsgebied (IKC ’t Palet uit Huizum-West (het vroegere Achter de Hoven) en IKC De Eestroom uit de Vrijheidswijken en komen 3 uit de dorpen (CBS De Sprankel, OBS De Jint uit Stiens en Trije Doarpenskoalle uit Reduzum). DBos draagt bij aan inclusief en gelijkwaardig onderwijs, en vermindert ongelijkheid.
Lokale Inclusie Agenda is opgepakt De Taskforce Toegankelijkheid 2028 heeft zich ingezet om voorzieningen en de openbare ruimte meer toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. In januari 2021 is er een bijzondere krant “Beperkte Oplage” gepubliceerd. Deze krant gaf een bijzonder i nkijkje in de verschillende uitdagingen waar mensen met een beperking voor staan. De derde werkconferentie op 7 oktober 2021 ging over inclusie van mensen met een beperking binnen de sport, de toegankelijkheid van de W mo, het in kunnen zetten van onafhankelijke cliëntondersteuning en de waarde van ervaringsdeskundigheid. Op dit congres zijn veertig nieuwe acties en plannen ontstaan om te werken aan meer gelijkheid. Met de Landelijke aftrap op 30 september 2021 van ‘LVB doet Mee’ in samenwerking met andere gemeenten heeft gemeente Leeuwarden de groep inwoners van de gemeente Leeuwarden met een licht verstandelijke beperking (LVB) goed in beeld gebracht. Het onderzoek Mystery Guest en het onderzoek ‘Mijn stem telt’ hebben geleid tot een betere dienstverlening.
16
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
3. Door sporten de kans vergroten om mee te doen aan de samenleving Global goal: Goede gezondheid en welzijn voor iedereen Aangepaste beweeginitiatieven door COVID-19 Ook 2021 stond in het teken van COVID-19. De buurtsportcoaches hebben binnen de maatregelen activiteiten georganiseerd. Voor de jeugd werden er Summergames en Wintergames georganiseerd in samenwerking met Amaryllis. Lokaal sportakkoord wordt uitgevoerd In 2021 is er uitvoering gegeven aan het lokaal sportakkoord. Er zijn in 2021 negen aanvragen gehonoreerd aan verschillende projecten: Platform Leeuwarden in Beweging, Project Boppeslach Mantgum, Beweegparken en – route in Stiens, Looproute Nijlân, Cambuur Dreamschool, Gezond Opgroeien Sinne Kinderopvang, Verkennend onderzoek verhuizing FVC, Teqball Tafels SC Cambuur, Praktijkonderzoek Multifunctionele inzetbaarheid Sportparken Stichting Sportwijk Nylân. Sportraad Leeuwarden is gestart Eind 2020 is de sportraad Leeuwarden gestart. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente met betrekking tot de ontwikkelingen rondom sport. Vanwege de COVID-19 maatregelen heeft de sportraad zich nog niet voldoende kunnen profileren in 2021 en is er vanuit de verenigingen weinig gebruik van gemaakt.
Beweeginitiatieven sport zijn ontplooid
e. Mede door de binnen de verschillende thema’s gericht op sport, gezondheid en beweging ontplooide initiatieven, maar ook door de inzet van buurtsportcoaches, buurtgezondheidscoach en de subsidieregeling voor sportevenementen, was het streven dat in 2021 60% van de bevolking in Leeuwarden voldoet aan de beweegnorm (op minstens vijf dagen per week minimaal een half uur matig intensief bewegen). Hier zijn op dit moment nog geen concrete cijfers van bekend. Wel is bekend dat de buurtsportcoaches in 2021 via verschillende programma’s en activiteiten een bijdrage hebben geleverd aan de doelstelling ‘Door sporten de kans vergroten om mee te doen aan de samenleving’. De volgende activiteiten hebben plaatsgevonden in 2021: - Winter- en Summer Games, gericht op kinderen en jongeren, in samenwerking met Amaryllis - Doortrappen (Plezier op de fiets), gericht op senioren - Sjors Sportief, een naschools sportoriëntatieprogramma gericht op de kinderen van het basisonderwijs - Sportintroductieprogramma voor statushouders, gericht op statushouders, in samenwerking met gemeente Leeuwarden - Wereldmeiden, een MDT-project gericht op jongeren met een vluchtelingachtergrond, in samenwerking met o.a.
de internationale schakelklas (ISK) - Zomerschool, gericht op kinderen van het basisonderwijs, in samenwerking met enerzijds Proloog en anderzijds met het PCBO - Intermediair Jeugdfonds Sport & Cultuur - Medewerking aan lokale sportakkoord - Medewerking aan de conferentie Toegankelijkheid - Fietslessen voor kwetsbare doelgroepen (senioren, allochtone komaf/migratie achtergrond) - Diverse naschoolse sportprogramma’s in de wijk (zoals in Bilgaard, in het Valeriuskwartier en bij de Plataanschool).
17
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
4. Door cultuur, sociale, economische en duurzame groei aanjagen Global goals: Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen Goede gezondheid en welzijn voor iedereen Verminderen ongelijkheid Inclusieve, economische groei en fatsoenlijk werk voor iedereen
Cultuur had last van COVID-19 maatregelen De coronacrisis heeft in 2021 grote gevolgen gehad voor de culturele sector. Organisaties, zowel grote, zoals dbieb, als kleine, bijvoorbeeld op het gebied van beeldende kunst, theater en amateurkunst, hebben te maken gehad met doorlopende vaste lasten, teruglopende inkomsten, activiteiten die niet doorgingen of werden verplaatst. Ook was er sprake van extra opzeggingen van lidmaatschappen. Daarnaast brachten veiligheidsmaatregelen vanwege de COVID -19 richtlijnen kosten met zich. Rijksgefinancierde organisaties zoals Tryater, keramiekmuseum Princessehof en festivals als Explore the North, hebben van het Rijk compensatie ontvangen. De gemeente heeft, met tijdelijke regelingen, COVID-19 steun verleend aan makers, de amateurkunstsector en culturele organisaties die behoren tot de culturele basisinfrastructuur. Doel van de gemeentelijke steun was om de culturele sector zoveel mogelijk weerbaar en wendbaar te houden. Door intensief overleg met culturele sector, de intern betrokken beleidsafdelingen, de provincie en het Rijk, is een goed inzicht ontstaan in de (financiële) problematiek van de culturele sector. Hierdoor kon de vertaalslag gemaakt worden naar de invulling van het COVID-19 steunpakket cultuur.
Cultuur in 2021 Kunstkade heeft, met partners op scholen en kinderopvang, kunstenaars en culturele organisaties, ingespeeld op de omstandigheden. Kunstkade coördineerde een groot aantal cultuur educatieve activiteiten voor 2-16-jarigen. Het gaat onder andere om: - het Peuterpakhuis in samenwerking met kinderopvang en gemeente - het buitenschoolse programma Sjors Creatief/Sportief - de vakantieschool - het project Jonge Helden. Dit project is in 2021 is gestart en zich richt op jongeren van 10 16 jaar. Zij kunnen in labs, na schooltijd, werken aan projecten die zich richten op diverse kunstdisciplines - het Centrum voor Talentontwikkeling, dat zich richt op 7-18-jarigen - de filmhub, die deel uitmaakt van een noordelijk netwerk - specifieke activiteiten op basisscholen en de eerste klassen van het voortgezet onderwijs. Talentontwikkeling De reguliere regeling subsidie talentontwikkeling is ingezet voor 15 projecten van makers. Daarnaast konden makers voor nieuwe projecten een beroep doen op een tijdelijke subsidieregeling voor incidentele COVID-19 steunmiddelen. Dit waren er ongeveer 70. Hiermee zijn we erin geslaagd om veel makers uit Leeuwarden aan het werk te houden tijdens de coronacrisis. De projecten bestreken alle kunstdisciplines, waaronder beeldende kunst, film, muziek, theater, dans en taal.
Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) In 2021 zijn twee grote projecten in het HCL afgerond: - Er is een volledig nieuwe website, waarbij alle databases van archieven, beeld- en kunstcollecties met één zoekopdracht doorzoekbaar zijn gemaakt. - Voltooiing van de herinrichting van de publieksruimtes, inclusief de installatie van een klimaatinstallatie.
18
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
Voorkomen eenzaamheid f. Negen in plaats van zes culturele projecten voor de aanpak van eenzaamheid in de periode september 2021 – september 2022. De tweede editie van Over de drempel is gestart in 2021. Er is een open uitnodiging uitgegaan waarop 37 culturele makers hebben gereageerd. Met de extra COVID-19 middelen van gemeente Leeuwarden konden drie extra projecten worden geselecteerd. Hierdoor zijn negen in plaats van zes culturele projecten gerealiseerd. De culturele makers werken in hun projecten samen met inwoners van de gemeente Leeuwarden en verschillende maatschappelijke organisaties. Ook is er, vanuit de gemeente, een digitaal project opgestart. De resultaten van de projecten zijn in het voorjaar en de zomer van 2022 te zien in wijken en dorpen. In het kader van Over de drempel hebben studenten van verschillende opleidingen van NHL/Stenden, met de gemeente als opdrachtgever, onderzoek gedaan naar eenzaamheid bij o.a. studenten van NHL/Stenden en scholieren van Comenius en hebben zij v oorstellen gedaan voor interventie.
Wat heeft het gekost? Tabel 4 Programma
Bedragen x € 1.000 Rekening Rekening t.o.v. begroting 63.175 6.950
Lasten
Begroting primitief 60.883
Begroting na wijziging 70.125
Baten
8.177
9.737
9.592
-145
-52.705
-60.388
-53.583
6.805
Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves
0
0
5.151
-5.151
Onttrekkingen aan reserves
400
1.429
1.362
-67
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat
400
1.429
-3.789
-5.218
-52.305
-58.959
-57.372
1.587
Toelichting resultaat reservemutaties Toevoegingen aan reserves (Zie toelichting hoofdstuk 2.3 Voorgenomen budgetoverhevelingen) Budgetoverheveling Brede Aanpak Dakloosheid € 3.256 Budgetoverheveling Corona pakket Sociaal Domein Fryslân € 995 Budgetoverheveling Corona steunpakket Cultuur € 603 Budgetoverheveling Mienskipsfonds € 102 Budgetoverheveling Statushouders € 70 Budgetoverheveling Laaggeletterdheid € 65 Budgetoverheveling Toekomstperspectief Caribische Nederlanders € 60 Totaal toevoegingen aan reserves € 5.151 Onttrekkingen aan reserves Geen onttrekking aan de reserve Beeldende Kunst Lagere onttrekking aan de reserve SIOF Totaal lagere onttrekkingen Tabel 5 Beleidsproduct
Begroting
€ 50 € 17 € 67 Bedragen x € 1.000 Rekening t.o.v. begroting
Rekening
R2PRG020 - Sociale basis
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
R2BLP001 - Kunst en cultuur
12.417
394
12.199
317
219
-76
142
R2BLP002 - Historisch Centrum Leeuwarden R2BLP114 - Onderwijs
1.312
55
1.293
50
19
-5
14
22.180
8.315
21.927
8.289
253
-26
227
28.444
2.342
28.052
2.280
392
-62
329
R2BLP115 - Sociale integratie achterst.groepen
19
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Beleidsproduct
Jaarverslag
Begroting
R2PRG020 - Sociale basis
Lasten
R2BLP116 - Burgerkracht R2BLP117 - Sport, bewegen en gezondheidsbeleid Totaal
Rekening
Rekening t.o.v. begroting
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Saldo
3.176
0
2.430
17
2.596
60
2.425
0
746
17
763
171
-60
111
70.125
11.166
68.326
10.954
1.799
-212
1.587
BLP001 Kunst en cultuur (voordeel € 142.000) Op de coronasteunpakketten van totaal € 2.000.000 miljoen is € 1.319.000 uitgegeven. Daarnaast is € 603.000 toegevoegd aan de reserve Budgetoverheveling voor de uitvoering van de resterende plannen in 2022. Daarmee is € 78.000 vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Door COVID-19 hebben instellingen en verenigingen minder aanvragen ingediend voor de diverse subsidieregelingen en zijn activiteiten opgeschort omdat de uitvoering van activiteiten in 2021 niet mogelijk was . Daardoor valt incidenteel € 64.000 vrij. BLP114 Onderwijs (voordeel € 227.000) De van het Rijk ontvangen specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid is de laatste jaren steeds verder toegenomen. Hierdoor kan een groter deel van het peuterspeelzaalwerk worden gefinancierd uit die Rijksmiddelen en valt het eigen gemeentelijke budget vrij. Hierdoor is een incidenteel voordeel van € 190.000 ontstaan. Overige voor- en nadelen € 37.000 voordelig. BLP115 Sociale integratie achterstandsgroepen (voordeel € 329.000) De decentralisatie uitkering voor de vrouwenopvang is regionaal niet volledig uitgegeven. Het voordelige resultaat is over de deelnemende Friese gemeenten verdeeld op basis van het aantal inwoners. Voor Leeuwarden ontstaat hierdoor in 2021 een voordeel van € 398.000 over 2020 en € 123.000 over 2021.
De meerkosten als gevolg van covid-19 voor vrouwenopvang en maatschappelijke opvang bedragen € 181.000 nadelig. Overige voor- en nadelen € 11.000 nadelig. BLP116 Burgerkracht (voordeel € 763.000) Op het beschikbare covid-19 Noodfonds is € 331.000 uitgekeerd. Door de veelheid aan andere regelingen is minder beroep gedaan op het Noodfonds. Het restant van € 669.000 valt vrij als voordeel in het resultaat. De overige kleine mee- en tegenvallers bedragen per saldo € 94.000 voordelig. Door de beperkingen van corona is het Mienskipsfonds niet volledig besteed. Dit niet besteedde deel wordt in 2022 ingezet. Daartoe is een bedrag van € 102.000 gestort in de reserve Budgetoverheveling. BLP117 Sport, bewegen en gezondheidsbeleid (voordeel € 111.000) Het budget voor 'Gezond in de Stad' laat een overschot zien van € 77.000. De overige kleine mee- en tegenvallers bedragen per saldo € 34.000.
Toelichting investeringen Tabel 6 PRG020 - Sociale basis
Krediet
Realisatie ultimo 2021
Restant Afsluiten krediet Ja/Nee
2.778
1.109
1.668
Nee
773
773
-
Ja
1.997
1.309
688
Nee
INV271812
Nieuwbouw Albertine Agnes
INV272001
IKC Albert Agnes t.b.v. Kinderopvang
INV272002
IKC De Oldenije
INV272005
IKC Albert Agnes grond
120
120
-
Ja
INV272006
Optimalisering IKC Wiarda Goutum
100
-
100
Nee
20
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
PRG020 - Sociale basis
Krediet
Realisatie ultimo 2021
Restant Afsluiten krediet Ja/Nee
INV272011
Spoedeisende voorzieningen
100
-
100
Nee
INV272012
Tijdelijke voorziening
352
-
352
Nee
INV272101
Prof Wassenberghskoalle
308
50
258
Nee
INV272104
SO Fryslân - Twalûk onderbouwvoorz
286
35
251
Nee
INV272105
Tijdelijk voorz (Zuidlandn & overig)
200
200
Nee
INV272106
Aanpass en uitbr IKC Pionier
INV272107
2.500
150
2.350
Nee
IKC De Pionier (grond)
150
-
150
Nee
INV272108
M iddelsee
200
200
-
Ja
INV272109
Gomarus College uitbreiding
275
275
-
Ja
INV272110
IKC Princenhof aanpassing
335
335
-
Ja
INV272111
Sloop en aanp deel Westerkerk
150
-
150
Nee
INV272112
M aximaschool aanpass.
458
-
458
Nee
INV272113
Spoedeisende voorzieningen
100
-
100
Nee
11.182
4.356
6.826
Totaal
Nieuwbouw Albertine Agnes De nieuwbouw van IKC Albertine Agnes is ver gevorderd en wordt vóór de zomervakantie 2022 opgeleverd. Bijzonder struikelblok voor de realisatie van het IKC is de levering van stroom. Het IKC moet eigenlijk draaien op een zeer krappe aansluiting. Door het zoveel mogelijk beperken van pieken lijkt het mogelijk het IKC toch functioneel te laten draaien. Uitbreiding IKC Oldenije De uitbreiding van IKC Oldenije is ook in een ver gevorderd stadium en wordt vóór de zomervakantie 2022 opgeleverd. De uitbreiding vindt plaats in een zeer complexe omgeving , maar wordt toch volgens plan uitgevoerd. Aanvullend aan de uitbreiding wordt door het schoolbestuur ook groot onderhoud uitgevoerd, waardoor straks een op elkaar aansluitend geheel ontstaat. IKC Wiarda Goutum Het IKC Wiarda is in 2021 uitgebreid met 2 lokalen, de uitbreiding is inmiddels in gebruik en voorgefinancierd door het schoolbestuur. De afrekening met de gemeente vindt in 2022 plaats. Vervanging Professor Wassenberghskoalle te Lekkum Voor de vervanging van de school is eerst een locatieonderzoek nodig dat in het 1 e kwartaal van 2022 wordt uitgevoerd. Buiten de huidige (te) krappe locatie zijn er in het dorp geen locaties beschikbaar waarvoor geen wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk is.
De verwachting is dat in 2022 alleen voorbereidingen getroffen kunnen worden en dat de daadwerkelijke bouw, afhankelijk van eventuele procedures, op zijn vroegst in 2023 zal plaatsvinden. SO Fryslân – Twalûk Het is de bedoeling It Twalûk te vervangen in combinatie met de naastgelegen opvang voor kinderen De Vlieger. Het jaar 2022 wordt gebruikt voor het nader uitwerken van de plannen zodat de daadwerkelijke bouw in 2023 kan plaatsvinden. Uitbreiding IKC De Pionier Gekoppeld aan de uitbreiding van de Pionier zit de overname van het bestaande gebouw door het schoolbestuur. Het heeft de nodige tijd gekost om dit goed en toekomstbestendig te regelen, maar er is voortgang gemaakt. Het jaar 2022 wordt gebruikt om een goed plan voor de aanbouw te
21
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
maken, zodat de uitvoering in 2023 kan plaatsvinden. Daarna kan eindelijk afscheid worden genomen van de naastgelegen tijdelijke huisvesting. IKC Middelsee De start van de bouw van het eerste IKC in Middelsee staat gepland in het 2 e kwartaal van 2022 en neemt ongeveer een jaar in beslag. Ook hier is de levering van voldoende stroom een aandachtspunt. Uitbreiding Gomarus College Door de toevoeging van de havo-afdeling aan de school was uitbreiding van met ongeveer 1000 m2 noodzakelijk. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang. De start van de bouw vindt plaats in het 2e kwartaal van 2022 en zal een jaar in beslag nemen. IKC Princenhof De uitbreiding van IKC Princenhof heeft plaatsgevonden in 2021. De afrekening met het schoolbestuur zal binnenkort plaatsvinden. Maximaschool De aanpassing van de Maximaschool heeft plaatsgevonden in 2021. De afrekening met het schoolbestuur vindt in 2022 plaats.
Betrokken verbonden partijen
Stichting Cultureel Centrum De Harmonie Leeuwarden
22
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
Programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? 1. Vernieuwing Jeugdhulp Global goal: Goede gezondheid en welzijn voor iedereen In 2020 hebben we geconstateerd dat we met het ingezette beleid op de jeugdhulp op de goede weg zaten, het zorgvolume bleef binnen de begroting. Van vertraging in de realisatie van de taakstelling en van volume ontwikkeling was geen sprake. Ook in 2021 zijn de zorgkosten binnen het financiële kader gebleven. We zien wel een toename van het zorgvolume binnen Specialistische Jeugdhulp (aantal cliënten is met 3,5% gegroeid) ten opzichte van 2020. Hierbij moet worden opgemerkt dat 2020 een atypisch jaar is geweest. Het maatschappelijk leven (dus ook de zorg, het onderwijs en kinderopvang) stond grotendeels stil. Het jaar 2021 kenmerkte zich door het geleidelijk op gang komen van het maatschappelijk leven waaronder ook het zicht op kinderen en gezinnen en hun behoefte aan zorg. Dit resulteert in een volumegroei ten opzichte van 2020. De ingeboekte besparingen zijn niet op Specialistische Jeugdhulp gerealiseerd, maar met name op de andere onderdelen, te weten Gecertificeerde Instellingen, Hoog Specialistische Jeugdhulp, Praktijk Ondersteuner Huisarts GGZ-Jeugd, Persoonsgebonden budget, Landelijk Transitie Arrangement en crisishulp.
Sinds 2020 is de gemeentelijke toegang tot jeugdhulp vormgegeven met het jeugdexpertteam. In 2021 heeft een doorontwikkeling en uitbreiding van het jeugdexpertteam plaatsgevonden en is het team steeds beter in staat om passende hulp in te zetten. Daarbij maakt het team een kritische afweging op inhoud en is kostenbewust. Dit heeft geresulteerd in een afname van verlengde jeugdhulp (inzet na het 18e levensjaar) van 6,5% en een afname van het aantal v ervolgtrajecten met 6,3%. Het lukt steeds beter om direct de juiste hulp in te zetten. In 2021 had het jeugdexpertteam te maken met een wachtlijst, het lukte in 60% van de aanvragen niet om een indicatie af te geven binnen de wettelijke termijn van 8 weken. In 2022 wordt gewerkt aan het terugdringen van de wachtlijst door het aannemen van extra personeel en te kijken naar mogelijkheden en werkwijzen om het proces van indicatiestelling te versnellen. In 2021 is de pilot integrale jeugdhulp (de uitwerking van het vier-ogen-principe) van start gegaan. Gemeente Leeuwarden heeft met het jeugdexpertteam geparticipeerd in deze pilot. De pilot had als doel de samenwerking tussen gebiedsteams en zorgaanbieders vorm en inhoud te geven door te komen tot een haalbaar en realistische werkproces. De pilot liep tot en met 31 december 2021. Begin 2022 wordt samen met de betrokken partijen geëvalueerd.
Het tweede kwartaal 2022 zal de eindevaluatie afgerond zijn. De contractering van Specialistische Jeugdhulp aanbieders is v oor de percelen Pleegzorg, Dyslexie en Wonen afgerond in 2021. Voor Specialistische Jeugdhulp geldt dat een nieuwe inkoop vanaf 2022 nodig is vanwege de uitspraak van de rechtbank Leeuwarden op 15 september 2021 (met zaaknummer/rolnummer: C/17/179607/KG ZA 21-150). Door het intrekken van de aanbesteding voor Specialistische Jeugdhulp is de aanscherping van wat we in Fryslân verstaan onder Specialistische Jeugdhulp niet vastgesteld. Deze aanscherping van Specialistische Jeugdhulp is van invloed op de inrichting van het preventief aanbod. Zodra de inhoud en reikwijdte van Specialistische Jeugdhulp is vastgesteld, kunnen we onderzoeken of het preventieve aanbod hierop voldoende aansluit. Indien nodig stellen we het bij. In 2021 hebben we een start gemaakt met specifieke indicatoren als vertaling van de doelstellingen.
23
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
De onderstaande indicatoren (a, b en c) gaan voornamelijk over de inzet van Specialistische Jeugdhulp (Herstel, duurzaam en verblijf) en worden afgezet tegen de cijfers van 2020. Zoals vermeld is het gemiddeld aantal cliënten in de jeugdzorg gestegen met 3,5% (vanuit alle verwijzers). a. De gemiddelde zorgzwaarte voor jeugdigen daalt met 5% ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit uit zich in minder zware profielen en/of minder zware intensiteiten van zorg. We zien een toename van de gemiddelde kosten per traject van 5,3%. De gemiddelde kosten van de verwijzingen via de huisartsen zijn gedaald (met 1,7%). De kosten van verwijzingen via alle overige verwijzers zijn gestegen. Waarbij de kosten van de verwijzingen via medisch specialisten en de rechterlijke macht het meest gestegen zijn, met resp. 27,5% en 10,2%. De voorgenomen daling is niet behaald. b. Er vindt een verschuiving plaats van minder residentiële zorg naar meer gezinsgerichte/ambulante behandeling. Ambulante behandelingen nemen toe met 5% ten opzichte van 2020. In de (Hoog) Specialistische Jeugdhulp is sinds 2020 een transformatie in gang gezet. Met deze transformatie steken we in op meer ambulante behandeling van jeugdigen in de eigen leefomgeving in plaats van residentiële zorg (verblijfszorg).
We zien binnen S pecialistische Jeugdhulp een afname van het aandeel jeugdigen met residentiële zorg van 4,4 % ten opzichte van 2020. c. Een afname in duur van residentiële zorg met 5% Het aandeel jeugdigen met verblijf neemt af, we zien echter wel een toename van de verblijfsduur. In 2021 waren er 257 unieke cliënten in residentiële zorg en in 2020 waren dat er 268. Het gemiddelde aantal zorgdagen per cliënt is gestegen met 9% (van gemiddeld 155 dagen in 2020 naar gemiddeld 169 dagen in 2021).
2. Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning Global goal: Goede gezondheid en welzijn voor iedereen Start nieuwe Werkwijze Wmo goed verlopen In 2021 is de nieuwe werkwijze voor de Wmo onderdelen thuisondersteuning, dagbesteding en hulp bij huishouden gestart. Als we terugkijken op dit eerste jaar kunnen we concluderen dat dit goed is verlopen. Er was een goed samenspel tussen de aanbieders en de gemeente om de nieuwe werkwijze tot een succes te maken. Ook is het gelukt om binnen het budget te blijven. De aanbieders en de gemeente spreken elkaar geregeld via een vast schema. Er is een operationeel overleg (meestal twee wekelijks), een strategisch overleg (1 keer per kwartaal) en een bestuurlijk overleg (elk half jaar). Door open het gesprek met elkaar aan te gaan, geven we het strategisch partnerschap met elkaar vorm. Het eerste jaar is ook benut voor het verder invullen van de samenwerking tussen Amaryllis en Windkracht058. Maar ook tussen Amaryllis en Windkracht058 en de aanpalende terreinen zoals met het jeugdexpertteam en met de casemanagers dementie. Daarnaast is er elke zes weken een overleg met de Adviesraad Sociaal Domein om hen op de hoogte te houden van de ontwikkelingen rond de nieuwe werkwijze voor de Wmo. De verbinding met wijken en dorpen is versterkt met de komst van de buurt- en dorpskamers die per 1 januari 2021 zijn gestart.
Bewoners kunnen hier terecht voor gezelligheid, activiteiten en ondersteuning als zij dat nodig hebben. In buurt- of dorpskamer werken vrijwilligers samen met het wijkteam van Amaryllis en andere partijen, zoals het buurtservicepunt. Het wijkteam zet sociaal
24
Jaarstukken gemeente Leeuwarden 2021
Jaarverslag
werkers in, zodat zij hulp en ondersteuning kunnen bieden in het kader van de Wmo of inwoners kunnen activeren om mee te doen met activiteiten of vrijwilligerswerk . Vanwege COVID-19 konden de buurt- en dorpskamers minder open zijn dan gepland (vaak alleen op afspraak), waardoor het nog niet de bruisende plekken zijn die we voor ogen hadden. De aanbieders van hulp bij huishouden organiseren vanaf 2021 zelf de toegang en zijn gemandateerd om het toegangsonderzoek uit te voeren. Hierdoor kan de hulp sneller starten en zijn er minder administratieve lasten. Daarnaast werken we met minder aanbieders; van ruim 60 aanbieders in 2020 naar 4 aanbieders in 2021. Hierdoor kunnen de partijen elkaar over en weer gemakkelijker vinden en beter met elkaar samenwerken. De aanbieders ontvangen een lumpsum; dit is één bedrag waarvoor ze in 2021 de ondersteuning moeten verlenen. Dit is het eerste jaar dat er met een lumpsum gewerkt wordt. In de overleggen met de aanbieders is ook ruimte om over de lumpsum en het contract te spreken. Als een aanbieder extra taken moet oppakken door wets - of beleidswijzigingen, of door COVID-19 de transformatie doelen niet haalt, dan is dit bespreekbaar mits dit goed onderbouwd is. Ook vindt er dan altijd een juridische toets plaats. In 2021 zijn er veel veranderingen geweest voor bewoners die hulp bij huishouden, thuisondersteuning en dagbesteding ontvangen.