bouwsteen 1 de verwachtingen van de raad
Tekst van het document
Maar met het mandaat geven laag in de ambtelijke organisatie om af te wijken van het vastgestelde beleid c.q. wetgeving hebben ze meer moeite. Met de benodigde voorwaarden scoort deze vraag nog positief (17 punten) 23
3. De vraag “Denkt u dat u op voorhand akkoord kunt gaan met de uitkomsten als het afgesproken proces rondom traject Andere Overheid goed is doorlopen” zorgt voor de meeste verdeeldheid. (-1 punt)
Overzicht antwoorden op de vraag:: Het verbeteren van de manier van werken van de ambtelijke organisatie: a.
Helderheid geven wat bewoners/organisaties mogen verwachten van de gesprekken met de gemeenteambtenaren? (74 punten) De voorwaarde dat elk ambtelijk beleidsstuk vergezeld moet gaan van een paragraaf waarin wordt aangegeven hoe bewoners en organisaties bij het formuleren van beleid betrokken zijn geweest? (58 punten) Procesafspraken over het organiseren en afwegen van draagvlakonderzoek bij initiatieven? (58 punten) Het aanscherpen van de gemeentelijke inspraak- en participatie verordening? (24 punten) Het opstellen van een handboek of leidraad voor participatie in het kader van de Omgevingswet? (52 punten) Het gebruik van digitale inspraak tools zoals bijvoorbeeld bij De Hem in de Zuidlanden? (42 punten) Implementatie van Traject van Beloftes gemeente Leeuwarden? (2 punten) Betere afspraken over de dienstverlening vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst of visie? (18 punten) Binnen de gemeentelijke organisatie ambtelijke capaciteit vrijmaken voor meer persoonlijk contact en de menselijke maat? (55 punten) Mandaat geven laag in de ambtelijke organisatie om af te wijken van het vastgestelde beleid c.q. wetgeving? (17 punten) Evaluatie achteraf met analyse van verbeterpunten van spraakmakende zaken? (78 punten) Denkt u dat u op voorhand akkoord kunt gaan met de uitkomsten als het afgesproken proces rondom traject Andere Overheid goed is doorlopen? (-1 punt)
b.
c. d. e. f. g. h. i. j. k. l.
Opmerkingen bij a Helderheid geven wat bewoners/organisaties mogen verwachten van de gesprekken met de gemeenteambtenaren? (74 punten)
Kom maar met je ideeën/initiatieven en wij lichten toe in wat er wel of niet mogelijk is. Je neemt de bewoners serieus als je ernaar kijkt en dan na afweging aangeeft wat er mogelijk is. De helderheid van te voren blokkeert de initiatiefnemers. Wees eerlijk en open. Geef altijd een terugkoppeling. In elk gesprek is het managen van verwachtingen het moeilijkste wat er is maar wel het belangrijkste wat er is. …… doet dat heel goed. Bij het begin van het gesprek aangeven wat kan en wat niet kan. Je moet in het gesprek met de bewoners de ruimte aangeven waar nog beweging inzit . Op voorhand aangeven dit zijn de mogelijkheden en dat gaan we met de antwoorden doen. Ambtenaren moeten leren in een gesprek hoe ze moeten luisteren en omgaan met vragen. Soort gedragsanalyse wat is eigenlijk de bedoeling er achter. Wat is de vraag achter de vraag. Heel veel mensen komen in de praktijk met pijntjes in 80 % van de gevallen zit daar een ander probleem achter. 24
Opmerkingen bij b De voorwaarde dat elk ambtelijk beleidsstuk vergezeld moet gaan van een paragraaf waarin wordt aangegeven hoe bewoners en organisaties bij het formuleren van beleid betrokken zijn geweest? (58 punten)
Afhankelijk van het stuk. Verslag van bewonersavonden moet worden verstrekt en eerst ook goedgekeurd. Graag ook verslag maken van gesprekken met bewoners. Verslagen mogen door direct betrokkenen worden opgevraagd/ gegeven. In ieder geval de eerste 10 jaar. Totdat het een beetje tussen de oren zit om op deze manier te werken. Vooraf een soort van toets doen een impact analyse om te beoordelen of dit nodig is. hoeft niet bij elk beleidsstuk. Dit vind ik te stellig. En neigt naar bureaucratie. Wat mij betreft is dit een van de sluitstukken van de zoektocht naar een andere Overheid. Liefst gelijk invoeren. Het betrekken zou de norm moeten zijn. In het fysieke domein is dit straks verplicht voor de Omgevingswet. Visie en programma’s je moet bij het besluit hierover aangeven hoe je relevante stakeholders hebt betrokken. De gemeenteraad moet straks beslissen voor welke plannen/initiatieven van externen de participatieplicht geldt. In het verleden heb ik geregeld dat er altijd een advies moet zijn van de Cliëntenraad bij Sociale Domein zaken. Verschil tussen mening vragen of uitleggen wat er gebeurt. De ambtenaren zitten hier vast niet op te wachten. Het is een kwestie van tijd en geld. Geen vinkjes cultuur. Afgedwongen gedrag. Een lege huls. Het moet door de ambtenaren beleefd worden dat dat hun taak is om de bewoners te dienen. Zij hebben daar ook eigen verantwoordelijkheid in.
Ik zie dit als een controle touwtje.
Opmerkingen bij c Procesafspraken over het organiseren en afwegen van draagvlakonderzoek bij initiatieven? (58 punten)
Het gesprek aangaan. Expertmeetings. Wat zit er achter? en dan kijken hoe je het samen kunt oplossen. Denk wel dat dat moeilijk in protocollen te vatten is. Je moet er aan de voorkant over nadenken. Waarbij je per geval moet kijken wat het beste middel is. Vooraf nadenken over wie ik moet betrekken bij. Daar waar het relevant is. Methodiek ontwikkelen. Ook vanuit de overheid moet je kijken of er geen clientalisme ontstaat en of er wel draagvlak voor deze ingreep is. Dus niet gelijk reageren als overheid op 1 aanvraag.
Opmerkingen bij d Het aanscherpen van de gemeentelijke inspraak- en participatie verordening? (24 punten)
Je moet ook daadwerkelijk luisteren en er wat mee doen. En als ambtenaar niet alleen maar aanhoren en vervolgens een mening geven. Inspraakavonden prima zaak om op te nemen Dit kan wel duidelijker. De Huis aan Huis is behoorlijk lastig te interpreteren. 25
Je moet voorspraak hebben. Het moet uit de maatschappij komen en niet van bovenaf worden ontwikkeld. Versoepelen er moet meer mogelijk zijn. Laagdrempeliger participeren. Weet niet wat de inhoud van de verordening is. En in duidelijke mensentaal. Vooral de communicatie kan beter
Opmerkingen bij e Het opstellen van een handboek of leidraad voor participatie in het kader van de Omgevingswet? (52 punten)
Daar moet ook instaan dat de ambtenaren meer naar de mensen toe moeten gaan. Ga het gesprek aan. Er ontstaat een kloof. Waardoor er straks juristen worden ingehuurd om elkaar te bevechten en in te graven in eigen standpunten. Ik ben niet zo van een handboek. Dat zijn vaak feiten uit het verleden. Ik zou het meer willen combineren: de digitale ontwikkeling houd je niet tegen maar dit combineren met meer ervaringsdeskundigen inzetten. Een groep mensen met verstand uit het veld. Om te voorkomen dat er al vooraf wordt gestuurd. Een open plan proces. In het zoekgedrag wordt ernstig gestuurd. Je moet beter luisteren. Geen opsplitsing in bijvoorbeeld Veenweide gebied en ander Agrarisch gebied. Zienswijzen maken weinig kans bij de raad i.v.m. bestaande meerderheid van coalitiepartijen (volgelingen van het college). Moet eerder met de raad en elkaar worden gedeeld. Graag een richtinggevende discussie in de raad voor dit onderwerp. Je moet niet alles willen dichttimmeren. Maatwerk. Mensen moet je betrekken aan de voorkant van de planvorming. Deze participatie kan je in gradaties aanpakken. Dat kun je ook vastleggen zoals bij voorbeeld in Tilburg 3 of 4 gradaties. Bijvoorbeeld dakkapel alleen de buren betrekken en grotere plannen initiatiefnemer een buurtdialoog met verslaglegging. Dit moet onderdeel worden van de Omgevingswet.
De gemeente is zelf vaak wel een mooi voorbeeld van hoe zij probeert de bewoners te betrekken. Maar bij losse projectontwikkelaars/initiatiefnemers is nog veel verbetering mogelijk. Voorbeeld nieuw schoolgebouw op plek van oud zwembad. Er zijn veel goede voorbeelden. Het moet niet het schrijven om het schrijven worden Zo weinig mogelijk bureaucratie. Een leidraad op 1 a4tje. Het gaat meer om de cultuur verandering. Geen idee of het noodzakelijk is. Een vorm van een handleiding participatie in Leeuwarden “hoe doe je dat”. Het moet een leidraad worden kort en overzichtelijk. Geen dik boekwerk dat in de kast beland. Een soort van receptenboek wat zijn goede vormen van participatie bij verschillende soorten initiatieven. Ik kan me voorstellen dat een moestuin iets anders vereist dan een plan voor een appartementencomplex. Een goede participatieve lijn ontwikkelen en tussen de oren van de ambtenaren krijgen.
Opmerkingen bij f Het gebruik van digitale inspraak tools zoals bijvoorbeeld bij De Hem in de Zuidlanden? (42 punten)
De kans bestaat dat er een eenzijdig beeld komt omdat niet iedereen digitaal vaardig is. Als proef echter prima. 26
Het is een mooie kans om informatie te verzamelen. Maar je moet het niet zien als een excuus voor: “We hebben aan onze regels voldaan”. Als er goede argumenten komen moet je soms terugkeren van je koers en deze bijstellen. Altijd met een open vizier nadenken. Niet iedereen is digitaal vaardig. Maatwerk is belangrijk. In Coronatijd is dit een optie. Mag wel een vast onderdeel worden. Is nog wel lastig. Digitaal vaardig? Spreken alleen belanghebbenden? Of kan ook iemand meepraten die er eigenlijk niets mee te maken heeft? Als combinatie met andere instrumenten. Ik realiseer me dat niet iedereen kan meedoen. Maar het is wel een goed middel en zeker in deze tijd. Laaggeletterdheid. Als je mee wilt doen moet je digitaal vaardig worden. Nu nog combinatie maar over 10 jaar enkel nog. De ene tool mag de andere niet uitsluiten want daarmee sluit je ook type bewoners uit. Als combinatie met andere instrumenten is het prima. De zwijgende meerderheid bereik je niet. Door mijn werk heb ik allerlei bijeenkomsten bijgewoond en ik kom heel vaak dezelfde mensen tegen. Je moet het anders gaan organiseren. Ik vind dat je als gemeente moet aansluiten bij wat er al gebeurt in de wijk. Ga naar een bingo avond. Pizza overleg, pannenkoek overleg. Terwijl dit werd gebakken konden we met ze overleggen over wat er werkelijk aan de hand was. Als proef acceptabel.
Iedereen moet gehoord worden en niet alleen de mensen met de grote bek. Maar het mag niet de enige vorm van inspraak zijn. Mocht dit goed blijken te werken. Dan zeker doen. Laaggeletterden missen altijd de boot. Maar je moet je niet laten weerhouden om het toch te doen. Bij ruimtelijke plannen kan het wel heel erg helpen. Als combinatie met andere toe te passen participatie onderdelen. Doel is toch wel hoe krijg je mensen mee? In combinatie met andere inspraak mogelijkheden Hoe meer je van inspraakinstrumenten gebruik maakt des te beter (en completer) wordt het beeld voor de raad. Altijd in combinatie met andere instrumenten om de bewoners te bereiken.
Opmerkingen bij g Implementatie van Traject van Beloftes gemeente Leeuwarden? (2 punten)
Geen nieuwe structuren optuigen. Hier kan ik niets mee. Ik ben onbekend met dit traject Eerst checken of bestaande zaken zijn afgerond en de onderdelen goed werken. Geen idee wat het inhoudt. Afspraak dat …… ze even toestuurt. Weet niet wat dit is. Ik ken het traject van beloftes niet
Opmerkingen bij h Betere afspraken over de dienstverlening vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst of visie? (18 punten)
De afspraken moeten op papier komen zodat deze helder zijn. Als een vaste baan wordt voorgespiegeld na een jaar contract moet dit niet in de laatste week ter discussie staan. Voorbeeld Donker groenbedrijf. Niet meer dichtspijkeren als er al is gebeurt. 27
Voor het vertrouwen is het goed. Soms wel soms niet. Dit zou normaal moeten zijn. Geen dikke boekwerken nodig. Ik weet niet of er verbetering op elk terrein nodig is. Vastleggen wat bewoners mogen verwachten maar vooral ook wat ze niet mogen verwachten. Beknopt en duidelijk. We moeten het hebben over de cultuur van de dienstverlening. Dit moet je gewoon doen. Geen boekwerken aan wijden. Weet niet wat hierin wordt vastgelegd. Bij een overeenkomst denk ik aan aannemers en onderaannemers. Dat lijkt me hier niet de bedoeling. We kunnen wel afspraken maken om aan te geven wat voor houding je verwacht. Ook daar zit een stuk van de vernieuwing. Bij Heerenveen heb je vastgestelde leidende principes vanuit het management. Wat is het gewenste gedrag van de ambtenaar? Leiderschap en eigenaarschap als je ziet dat iets blijft liggen: daar zou je je verantwoordelijk voor moeten voelen. Ja tenzij in de houding naar de bewoners. Dat soort zaken We moeten wel voorkomen dat dit soort procesafspraken uitloopt op een soort van bureaucratie. Het begrip Andere Overheid moet verankerd worden in de hersenen van de ambtenaren. Werken vanuit de bedoeling. Opgaven, resultaten processen. Gemeente moet dienend zijn. Het moet in een ethisch handboekje: een soort van gedragscode voor ambtenaren Eerst vastleggen en dan vooral ook uitdragen. Maar niemand weet het omdat we het niet uitdragen.
Opmerkingen bij i Binnen de gemeentelijke organisatie ambtelijke capaciteit vrijmaken voor meer persoonlijk contact en de menselijke maat? (55 punten)
Persoonlijk contact moet niet door 1 persoon zijn. Kan beter verspreid onder meerdere ambtenaren of eerst een inventarisatie van de situatie en daarna een terugkoppeling aan een groep. Een ambtenaar kan een eigen mening hebben die hij/zij ventileert in het eerste gesprek. Dat moet niet. Graag ook een verslag c.q. terugkoppeling van het gesprek zodat nagekeken kan worden wat er is gebeurt. Het vertrouwen in de ambtelijke organisatie is er nog lang niet. Daar gaat nog een generatie overheen. Er moet een mentaliteitsverandering komen onder de ambtenaren. Het moet een vanzelfsprekendheid zijn om ontvankelijk te zijn. Sommigen willen het gewoon niet. Meer persoonlijk contact/ menselijke maat is zeker nodig zo nu en dan. Maar zo zou iedere ambtenaar moeten werken. Dat gebeurt volgens mij al voldoende. Er hoort ruimte te zijn in de werkwijze van alle ambtenaren. Bij- en nascholing is heel nuttig voor iedereen. Het gaat dan om specifieke ambtenaren die los van de bureaucratie zaken kunnen regelen en oplossen. Ik vind dat dat er eigenlijk al zou moeten zijn. Sommige ambtenaren zouden meer de deur uit moeten gaan. Elke ambtenaar zou hier tijd voor moeten hebben/nemen.
28
Ik krijg de suggestie dat er nu geen ruimte is voor menselijke maat en contact. Dat klopt niet volgens mij. Wel kan het denken van veel ambtenaren zeker zij die al jaren op dezelfde stoel zitten, verbeteren richting meer besef voor wie ze het eigenlijk doen. Is er wel behoefte aan? Zuinig omgaan met inzet van ambtelijke dienst. Dat zit hem in een allergie voor de term “menselijke maat” en dat komt door mijn politieke kleuring. Ik vind dit een vanzelfsprekendheid dat in al het ambtelijk handelen zou moeten zitten. ook voor de bijstand, meer doorvragen op omstandigheden. maak het mogelijk binnen bestaande uren Kijken wie daar geschikt voor is. Ik vind dat dat nu al gebeurt voor mij. Het is net hoe de mensen in elkaar steken. Een vorm van een handleiding participatie in Leeuwarden “hoe doe je dat”. Zoals in het sociaal domein wordt gewerkt de “meitinkers”. Zo zou je in het fysiek domein ook kunnen werken. Meedenken vanuit “Ja tenzij”. Eerst bepalen of het wenselijk is of niet. Daarna vooral zorgen dat het voor elkaar komt, je ruimte pakken en desnoods de regels aanpassen. Je speelruimte/de kaders moeten wel vastgelegd zijn. Maar ik realiseer me dat je dan ook iets niet moet doen want de ambtenaren hebben het behoorlijk druk volgens mij.
Dit levert mijns inziens uiteindelijk op dat er minder capaciteit nodig is aan inzet op rechtszaken en klachten Elke ambtenaar zou dit al in zijn DNA moeten hebben. Je moet hier tijd voor vrij maken. Of anders ander werk zoeken. Er moet een radicale verandering in de ambtelijke cultuur ten gunste van de burger. We moeten naar een ander type ambtenaren gaan die dit in hun DNA hebben. Voorkomen dat dit ‘’ apart’ georganiseerd wordt Elke persoon in de ambtelijke organisatie moet luisteren naar wat er past en naar wat men nodig heeft. Bij de klantcontacten mis ik dat wel eens een beetje.
Opmerkingen bij j Mandaat geven laag in de ambtelijke organisatie om af te wijken van het vastgestelde beleid c.q. wetgeving? (17 punten)
Vertrouwen is er nog niet. Dat kan mits er wel een hele stevige regelgeving/ kader is gesteld waar ze mee op pad gaan. Soms moet je wel even. Als we hier al aan toe zijn. Maar dat zijn we nog lang niet. Vaak heeft nu een ambtenaar een eigen mening en drukt deze door. We moeten nog 20 jaar verder voor er misschien een omslag komt Onderzoeken en pilot van maken. Het is een gat dat deels wordt opgevangen door Amaryllis. wetgeving kan al helemaal niet Dan vult iedereen dat voor zichzelf in. Het moet wel overwogen gebeuren. Je loopt kans op willekeur. Het doorvragen moet wel door professionals gebeuren waarna deze zaken in een groep kunnen worden besproken en knopen kunnen worden doorgehakt. Moet soms kunnen. En soms ook niet. Je moet wel goed de bedoelingen van een ambtenaar in kunnen schatten. Af te wijken van wetgeving niet. Als men een individueel geval bespreekt in een groter collectief en dan tot een besluit komt dat afwijkt van het beleid, dan moet het kunnen.
29
Je hebt vastgesteld beleid en wetgeving. De bestuurder is en blijft eindverantwoordelijk. Je moet het beleid zo aanpassen dat je het, als je het wilt, je professionals ruimte krijgen om zo te handelen. Dan is het de keuze van de politici daar worden de belangen afgewogen. Het is daardoor heel gemakkelijk om verantwoordelijkheden van je af te schuiven. Het kan ook heel goed werken maar niet in alle situaties. Mandaat bij meerdere mensen neerleggen. Twee personen naar kijken. Leidinggevende check. Dat kan zo nu en dan goed zijn. Discretionaire ruimte. Als je goed weet wat je doet dan kan dit goed werken. Je moet je professionals vertrouwen. Inclusieve stad? Ik vind dat de ambtenaar ruimte moet hebben om dit te doen. Je moet het beleid zo aanpassen dat deze keuzes gemaakt kunnen worden. Creatief omgaan met de hulpvraag zodat je iedereen blij maakt. Spanningsveld zorgbedrijven Je “ogen en oren op straat” zijn wat mij betreft essentieel in een organisatie en zeker niet laag in een organisatie. Deze professionals moeten doen wat ze kunnen doen en in vrijheid. maar wel met de juiste waarborgen en controles Met wetgeving wel wat terughoudend. Met mandaat kun je veel zaken afregelen. Een ambtenaar moet je ook beschermen. Wetgeving staat vast. Maar je kunt wel de grenzen opzoeken. Een mooi voorbeeld is de inclusieve stad. Deze is altijd binnen wetgeving.
Je moet wel af kunnen wijken van bestaand beleid. Je moet de mogelijkheid hebben om creatief te zijn. Het paard niet achter de wagen spannen. De mensen laag in de organisatie moeten gewoon doen wat hen wordt opgedragen. . Ik begrijp het dat zij eieren voor hun geld kiezen en het geweten even minder laten spreken. Ze moeten aangeven: “Daar gaan we niet over”. Dan bestaat het gevaar voor willekeur. Wel kan er terug worden gekoppeld naar de leidinggevende en daar wordt er beslist wat er gebeuren moet. De mensen hebben ook hun rechten en die ontlenen ze aan regels. Rechten en plichten vind ik van belang. In bepaalde situaties zou dit goed werken en in andere helemaal niet. Ik denk aan willekeur maar ook aan ambtenaren die te lang op 1 functie zitten en daardoor in een soort van machtspositie. Alle ambtenaren zouden elke 5 jaar van functie moeten wisselen. Afhankelijk van het onderwerp ben voor vereenvoudiging. Dat gaat niet goed komen, wordt het een Poolse landdag. Een vorm van een handleiding participatie in Leeuwarden “hoe doe je dat”. Mandaat en steun geven. De ruimte voor experimenten creëren. Kans op willekeur. Het kan ook misbruik in de hand brengen. Kans op ongelijkheid. Als het gaat over logische dingen dan zou het juist wel moeten kunnen. Binnen welke regels geef je ruimte. Je moet het speelveld verruimen maar het moet wel duidelijk zijn wat het speelveld is.
Iedereen moet een 1000 euro regelruimte hebben daar wordt het werken ook een stuk leuker van. Werken conform de “omgekeerde toets”. Als de wet dit toelaat. Gebruik maken van uitzondering. Altijd maatwerk leveren waarbij gefundeerd kan worden afgeweken Ik ben voor maatwerk en dat je daar soms een regel mag buigen. De hoofdlijnen van het beleid moeten wel blijven bestaan. Terugkoppeling naar de raad als je vindt dat het beleid echt aangepast moet worden.
30
Opmerkingen bij k Evaluatie achteraf met analyse van verbeterpunten van spraakmakende zaken? (78 punten)
Anders dan leer je nooit wat. Leren van, is heel belangrijk. Niet alleen voor spraakmakende zaken maar ook juist voor kleinere zaken die goed gaan en ook die slecht zijn gegaan. Het toegeven van fouten is het belangrijkste. En vervolgens is in het rechtzetten daarvan de meeste winst te halen. Steekproefsgewijs is beter. een leerproces is heel belangrijk Toegespitst en op korte termijn. Bewust stilstaan bij verandering. Het ergste wat je kunt doen is een experiment in gang zetten en het dan weer vergeten. Je leert alleen als je ook volgt wat je hebt gedaan en wat voor effecten dat heeft gehad. Je moet het vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Ook handig is om verder te kijken dan alleen het experiment. Is het mogelijk iets dat kan leiden tot structureel invoeren? Dat is hoe je deze cultuurverandering kan bewerkstelligen. Het hangt ervan af hoe. Gewoon even praten met een aantal mensen in de buurt. opvallende zaken en geen spraakmakende zaken
Opmerking bij l Denkt u dat u op voorhand akkoord kunt gaan met de uitkomsten als het afgesproken proces rondom traject Andere Overheid goed is doorlopen? (-1 punt)
Het vertrouwen in de ambtelijke organisatie is er nog lang niet. Daar gaat nog een generatie overheen. Omdat bij een Andere Overheid je ook het lerend vermogen erbij in bouwt. Alles valt of staat bij de factor mens. Als het een lerend karakter heeft dan wel. Evalueren en bijstellen is heel belangrijk. Voortschrijdend inzicht. Ik zou eerst de uitkomsten willen zien Ik wil eerst wel zien wat eruit komt. Ik moet eerst zien wat er uit komt. Of er moet wel iets heel bizars uitkomen. Ik heb er wel vertrouwen in om mensen daarin vrij te laten Juist als je kaderstellend het een en ander hebt geregeld, geef je het vertrouwen aan ambtenaren om te doen. Dit geeft de kans dat als het misgaat om van deze fouten te leren. De ervaring leert dan een proces goed doorlopen niet altijd tot het gewenste resultaat leidt. Ik teken niet bij het kruisje. Ik wil zeker iets zien van een eindresultaat voordat ik ermee akkoord kan gaan. Dit is de grootste zoektocht. Accepteer je het dan? Ik wil wel de vrijheid houden om die afweging te maken. Ik heb er vertrouwen in dat het goed komt. Ik wil graag eerst zien wat er uit komt. Ik geef het alle kans. Op voorwaarde dat er open wordt gecommuniceerd lastig oordelen. Eerst voorstel afwachten. Positieve grondhouding! Andere overheid wil niet zeggen dat als je het achteraf niet eens bent met de uitkomst, je dan alsnog je gelijk kan halen. 31
Als je het goed uitlegt. Allereerst moet je vertrouwen hebben in wat je gaat doen. Je creëert ruimte door een aantal uitgangspunten/kaders waarbinnen geëxperimenteerd gaan worden vast te stellen. Dat is nodig om hiermee verder te komen. Ik wilt eerst concreet zien wat eruit komt voordat ik er mee akkoord kan gaan. Er moet een soort van controle blijven op de uitkomst Als het proces goed is doorlopen en er komen dingen uit die ik niet zou willen dan moet ik me daar toch maar bij neerleggen.
32
Het verbeteren van de lokale democratie? Ook hier zijn onderdelen waar men graag een verdere uitwerking van ziet en onderdelen waar je niet aan zou moeten beginnen. Onder dit onderwerp zijn een aantal mogelijkheden aan de raadsleden en fractieondersteuners voorgelegd. Het totale aantal punten is berekend volgens de wijze zeer oneens =…. X -2 oneens =…. X -1 neutraal =….X 0 eens =… X 1 zeer mee eens =… X 2 Op basis van de gesprekken hoef je geen energie te steken in: o De mogelijkheid dat burgers de raadsagenda bepalen/verbeteren? (Totaal 5 punten) o Digitale referenda houden over onderwerpen die bewoners raken? (-8 punten) o Het instellen van een Burgerraad met budget? (-16 punten) Wel van belang achten de raadsleden: 1. Meer werkbezoeken (49 punten) 2. Eerder betrokken worden bij de voorbereiding van beleid en besluiten die mensen raken (45 punten) waarbij de expertmeetings de voorkeur hebben boven de raadswerkgroepen en klankbordgroepen. 3. Meer naar de inwoners toe/vergaderen op locatie? (45 punten) 4. Betere inrichting open podia van de raad ? (39 punten) daarbij wordt vooral de tijd voor de insprekers als te kort ervaren. 5. Gebruik maken van “ambassadeurs” van buiten de gemeentelijke organisatie? (36 punten) Men hecht aan de directe contacten met het ambtelijk apparaat en vindt daar zijn eigen weg in. Over een aantal ambtenaren wordt lovend gesproken.
Overzicht antwoorden op de vraag: Het verbeteren van de lokale democratie? a. De mogelijkheid dat burgers de raadsagenda bepalen/verbeteren? (Totaal 5 punten) b. Betere inrichting open podia van de raad ? (39 punten) c. Digitale referenda houden over onderwerpen die bewoners raken? (-8 punten) d. Meer naar de inwoners toe/vergaderen op locatie? (45 punten) e. Meer werkbezoeken? (49 punten) f. Het gebruiken van digitale participatie tools (15 punten) g. Het instellen van een Burgerraad met budget? (-16 punten) h. Gebruik maken van “ambassadeurs” van buiten de gemeentelijke organisatie? (36 punten) i. Als u als raadslid eerder betrokken wordt bij de voorbereiding van beleid en besluiten die mensen raken? (45 punten) i. In de vorm van raadswerkgroepen? (18 punten) ii. Klankbordgroep? (27 punten) iii. Expertmeetings? (56 punten) iv. Anders? 33
j.
In het VNG-magazine van 5 februari 2021 staat de volgende zin: “Het uit de wind houden van kwetsbare burgers is belangrijker dan het uit de wind houden van bestuurders”. Wat vind u van deze stelling? (55 punten)
Opmerkingen bij a De mogelijkheid dat burgers de raadsagenda bepalen/verbeteren? (5 punten) De raad is gekozen als mijn volksvertegenwoordiger. Agendering moet je aan de raad overlaten. Ze kunnen ook raadsleden direct benaderen. De volksvertegenwoordiging moet hun werk doen. Dit zou moeten maar waarom gebeurt het dan zo weinig. Het kan in feite nu ook al. Mensen voelen de noodzaak niet. Men komt pas in beweging als het ze raakt. Ze kunnen wel dingen aanbrengen. De raad gaat zelf over haar agenda. Een ideeën bus zou een mogelijkheid zijn. Verbeteren wel bepalen niet. Meer bekendheid geven aan de mogelijkheid om een initiatief agendavoorstel in te dienen. De bedoeling van het open podium is om belanghebbenden vroeg tijdstip input te kunnen laten leveren. Wel moet er beter gebruik van worden gemaakt. Je wilt veel meer verbinden tussen ambtelijke organisatie en samenleving. Belangrijk dat belanghebbenden goed geïnformeerd worden over de bijeenkomsten en in staat gesteld worden input te leveren. Het kan al wel maar er wordt weinig gebruik van gemaakt. Men weet niet dat het bestaat of er is blijkbaar geen behoefte aan. Inwoners raken pas gemobiliseerd als het hen direct raakt. We moeten ook voorkomen dat “risico regel reflex” ontstaat. Op basis van 1 incident alles weer willen veranderen. Dat risico loop je als je de agendering laat bepalen door de bewoners.
Dat mogen ze al maar ze weten het niet. Er moet meer bekendheid aan gegeven worden. Alles wat rondom het besluitvormingsproces zou ook een keertje in gewone taal uitgelegd moeten worden. De griffie is ook een moeilijk begrip. Ik neem aan dat dit enkel geldt voor bewoners die initiatieven indienen. Dit kan ook al maar kan wel laagdrempeliger. Deels eens. Het zou goed zijn als er een half uur per raadsvergadering beschikbaar zou zijn voor actualiteiten van bewoners. Zoals het voor Corona gaat ging het goed behalve met meer dan 10 insprekers Niet bepalen wel inspraak op hebben. Bewoners weten ons meestal wel als individuele raadsleden te vinden maar zijn verder onbekend met hun mogelijkheden om invloed uit te oefenen. Bewoners hebben niet echt een beeld van hoe de raadscyclus in elkaar zit. Dit zou veel duidelijker moeten worden gecommuniceerd. Wat opvalt is dat betrokkenheid los staat van budget. Voorbeeld is Zalenschaaf. Ze moeten wel met hun dingen op de raadsagenda komen. Voorbeeld museumhaven rondje varen Prins Hendrikbrug. Bewondering voor hoe ze het voor elkaar hebben gekregen om dit op de agenda te zetten. Ook heb ik genoten van de 20/30 man Wielenpolle op de publieke tribune. Verbeteren altijd voor. Bepalen niet. Het kan laagdrempeliger om een onderwerp aan te dragen 34
Ik vind een burgerinitiatief prima. Maar wij zijn wel gekozen om namens die burger te spreken. Het moet toegankelijker worden voor de burger. Betere uitleg van het proces. Ja en nee. Het is goed als bewoners meer invloed kunnen uitoefenen op de raadsagenda. Maar er zijn ook al allerlei pogingen gedaan. De bereidheid om initiatieven in te dienen voor de agenda door bewoners is zo leert de ervaring maar erg beperkt. Vaak enkel uit eigen belang. kan al Je moet vertrouwen hebben dat de raad dat goed doet, de raad is toch de afspiegeling van de gemeenschap? De mogelijkheid bestaat al. Het gebeurt bijna niet. Er is afstand tussen bewoners en overheid. Je kan alleen mensen mobiliseren als het in de achtertuin gebeurt. Heel transparant communiceren. Nu bepaalt vooral de agendacommissie van raadsleden de agenda. Op dit moment zie je niet of nauwelijks dat er bewoners komen met agenda initiatieven en juist in de andere overheid zou je initiatieven moeten hebben die op de agenda komen. Daarbij denk ik ook aan de grotere thema’s als bijvoorbeeld jeugd. Er is een hele grote groep mensen die het niet interesseert. Die geen betrokkenheid hebben. De mensen die er wel behoefte aan hebben die weten het wel. Soms komen er hele mooie initiatieven maar via de raadsleden kunnen ze altijd vragen of dit geagendeerd kan worden.
Opmerkingen bij b Betere inrichting open podia van de raad ? (39 punten)
De bewoners weten niet wat we aan het doen zijn. In 1 avond combineren van informatie, debat en besluiten. Er is soms te weinig tijd waardoor zaken niet goed tot hun recht komen. Maar ik denk dat we wel de juiste weg hebben gevonden en zie zo niet waar verbetering mogelijk is. Het blijft altijd een spanningsveld Ik denk dat er behoefte is aan een lange termijn agenda. Dan kunnen zaken beter worden uitgediept en voorbereid. Nu is er vaak slechts een week voor die tijd bekend wat er op de agenda komt. Onze voorbereiding is dan niet optimaal. Soms te weinig tijd voor inspraak. Beter bekend maken dat er ingesproken kan worden. Meer bekendheid geven. Spreektijd voor iedereen hetzelfde. Voorzitterschap kan verbeterd. Het is nu wel eenzijdig is. Mensen melden zich er niet snel voor aan. Het moet uitnodigender zijn. Geen tijdsbestek. Je moet er meer ruimte voor geven. Recht doen aan hun inspanningen. Als je mensen wilt horen dan moet je ze ook ruimte geven. Goed voorbeeld van een mogelijkheid vond ik in de Kanselarij een soort van tafels om zaken te kunnen bespreken. Je moet een andere inrichting kiezen. Ik heb zelden in de gemeenteraad van Leeuwarden een echte discussie meegemaakt. Echt gediscussieerd om te overtuigen. Politieke Podia. Er zijn te veel partijen die allemaal hun plasje doen. Het werkt prima. Het systeem met de 3-deling is op zich prima.
We horen/informerende sessie eerst, dan volgt de politieke afweging/meningsvorming en daarna worden de besluiten genomen. De naamgeving kan wel duidelijk beter. Daarmee is het misschien ook 35
voor een buitenstaander duidelijk te maken wanneer hij/zij kan inspreken. Tijdslimiet 3 minuten is wel heel kunstmatig. We proberen hier in de agendacommissie rekening mee te houden De term openpodium is vaag. De naam van het beestje moet al anders. Het gaat om informatie inwinnen en luisteren. Het kan denk ik een beter resultaat opleveren als we beter luisteren naar insprekers. En dat de insprekers ook werkelijk het gevoel hebben dat dit zo is. Insprekers krijgen vaak een bepaalde tijd 3 minuten. Dit is vaak te kort. Niet iedereen is in staat zijn zaak goed te verwoorden. Een kader qua tijd is wel nodig. Dit kan trouwens ook gelden voor raadsleden. Geef meer echec aan de rol van de burgers in de adviserende rol Mensen komen alleen als er belangen zijn. Wel vind ik het soms lastig als je van tevoren een partijstandpunt hebt bepaald, je na de discussie niet altijd je vrij voelt om van standpunt te veranderen. In het presidium is onlangs het regelement van orde met een voorstel voor een aanpassing besproken. We zijn er nog niet helemaal uit maar de driedeling: horen/luisteren, politieke afweging en besluitvorming blijft belangrijk. Juist omdat dit ook nog ons tijd biedt om standpunten aan te passen voordat er over wordt besloten. Bewoners weten ons wel als raadsleden individueel te bereiken maar het zou ons ook helpen als ze ook daadwerkelijk in de vergadering kwamen inspreken.
Dat is vaak nog een hele stap. Het is wel belangrijk om je als inspreker te laten horen en ook te laten zien aan de andere fracties. Spreektijd van 3 minuten is geen belemmering om hun standpunt duidelijk te maken Het gedrag van de raadsleden zou beter kunnen. We horen de insprekers aan en doen er niets mee. Het is een schijnvertoning. We horen ze aan maar we luisteren niet. We wekken de indruk dat mensen invloed hebben maar we doen er niets mee. Iedereen (raad college en ambtenaren) willen hun eigen macht houden. Zou uitdagender ingericht moeten worden met meer ruimte voor diversiteit en insprekers. Betere spelregels, aangeven wat een burger mag verwachten. Ik heb er zelf gestaan als inspreker. Je hebt het gevoel dat je tegen iedereen moet opboksen. Begeleiding vanuit de Griffie is prima. Vragen vanuit de fracties moeten inhoudelijk en niet aanvallend. Je ontkomt niet aan een tijdslimiet voor insprekers. Maar soms is wel meer tijd echt nodig om door te hebben waar het nu precies om gaat. We proberen als fractie ook altijd vooraf een bezoek te brengen aan. Tijdsbesparing zou misschien kunnen door vooraf je technische vragen sturen. Ook wensen en bedenkingen steeds meer schriftelijk mogelijk. Dan kun je het doen op het moment dat je tijd hebt. Sommige zaken gaan te snel op het moment van debat. Minder mogelijkheid voor discussie. Kleine partijen soms buitenspel gezet.
Het gaat om de communicatie en het uitwisselen van de standpunten. Vaak te weinig tijd om iets goed te behandelen. Insprekers hebben te weinig tijd. Minder tijd voor presentaties van ambtenaren. Dit kan puntiger met meer oog voor de toeschouwer/luisteraar. Op dit moment moet het allemaal te snel. Er is te weinig tijd voor insprekers Deze hebben 3 minuten. Daarna nog vragen stellen door de raadsleden. Dan komt het niet tot zijn recht. De agendacommissie zou meer feedback moeten vragen van de
36
fractievoorzitters om te kunnen beoordelen of er meer tijd nodig is voor bepaalde onderwerpen Mensen mogen in 3 minuten iets zeggen en dat is vaak te kort. De agendacommissie maakt vaak een verkeerde inschatting. We willen vragen stellen aan de insprekers. Sommige zaken moeten langer. Niet afraffelen. Digitaal zijn de inschattingen qua tijdbestek trouwens wel beter dan eerder bij fysiek. Zoals het nu gaat is het prima Tijd van de insprekers is vaak te kort. Faciliteren van de insprekers kan beter. Het is nu te onoverzichtelijk en te langdradig. 3 avonden met het zelfde onderwerp is te lang. De meeste fracties hebben al voor een informatiebijeenkomst hun standpunt bepaald en houden zich ook vast aan hun standpunt. In principe zou je pas na de informatiebijeenkomst je standpunt moeten opmaken en dan binnen 1 avond dialoog en besluit. Het gaat best goed. Het gaat nu wel wat beter. Maar de tijd voor de insprekers is tenenkrommend. Daar mag dan wel beter naar geluisterd worden. 2 minuten is te weinig. Er kan gelukkig ook schriftelijk worden gereageerd. Deze reacties worden ook meegenomen. De mogelijkheid dat bewoners een initiatief inbrengen in een informatiebijeenkomst. Insprekers meer tijd en maandelijks uurtje. Onderwerpen hebben te weinig tijd in de agendacommissie. Misschien kun je op voorhand vagen hoeveel tijd er nodig is. Drempel verlagen voor de insprekers.
En meer in de wijk moeten houden. Het moet mogelijk zijn om het werkbezoek een open podium te houden. Laten we de overheid naar een andere plek brengen
Opmerkingen bij c Digitale referenda houden over onderwerpen die bewoners raken? (-8 punten) Je bereikt een te klein deel van de gemeenschap en digitaal sluit je veel mensen uit. Het woord referendum kan wat mij betreft weg. Een digitale vragenlijst is prima. Geen valse verwachtingen scheppen. Adviserend Bindend. Je hebt als raadslid mandaat gekregen. Meestal de mensen die ergens tegen gaan die gaan in geweer. Goed afspreken wat je met de uitslag doet. Adviserend. Antwoord opties zijn ja of nee: vraagstelling soms wat plat. En doet geen recht aan de complexiteit van de onderwerpen. Dan wel ook afspraken maken op voorhand wat je ermee doet. Adviserend en niet bindend Je moet niet een referendum organiseren vanuit het bestuur. Het zou vanuit de inwoners moeten komen. En dan een raadgevend referendum dat als onderligger kan dienen voor het besluit dat de raad uiteindelijk moet nemen. Dit kan prima digitaal. Alleen bij hele grote onderwerpen. Anders oneens. Zou het werken of niet werken? Je geeft de kiezer het mandaat? Complex onderwerpen worden teruggebracht naar een ja nee stelling.
37
Ik denk wel dat er goede input kan komen maar het zit wel in de kaders en de informatie voorziening. Essentieel is wat voor informatie je meegeeft. Altijd adviserend. De mensen waarom het echt gaat maken hier geen gebruik van. Het hangt wel af van de invulling. Liever een soort peiling. Risico dat mensen het gaan kapen. En zeker zorgvuldig. Vooral ter ondersteuning. Eigenlijk is het dan meer een soort van gebruik als gemeentepanel. Mits er goede communicatie bij is. En niet bindend alleen advies. Raad beslist. Bushalte effect . Als ze me vragen wil je een bushalte voor de deur dan zeg ik altijd ja. Maar ik ga nooit met de bus. Het zijn losse uitspraken. Daar hebben we niets aan. Buurtgericht. Meer Zwitserse stijl Je geeft bewoners kans om hun mening te geven maar de andere kant is dat niet altijd het algemeen belang wordt gediend. Dan kan het belemmerend werken. Uit eindelijk hakt de raad een knoop door. In principe wel mee eens maar wat doe je met mensen die geen computer hebben? Het moet alle bewoners kunnen bereiken. Voor de Woonvisie is een soort van referendum gehouden. Iedereen in een dorp heeft een brief gekregen en kon digitaal reageren. Dit leverde 2800 reacties op. Niet in de Huis aan Huis zetten want dan gebeurt er niets. Referenda kan positief uitvallen maar ook zeker negatief. Als voorbeeld Zalen Schaaf. Dat raakt de bewoners.
Hier zou ik graag een referenda over willen houden. Ik ben voorstander van correctief referendum. Je stelt genomen besluiten dan na verloop van tijd ter discussie. Besluitvormend en met voldoende mensen opgekomen. Dan is de vastgestelde regeling weg. Het moet wel dingen zijn die mensen direct raken. Collectieve regelingen zijn erg lastig. Absoluut tegenstander van adviserend referendum. Hier kan ik niets mee. Niet bindend. Maar wel gericht. Goed afbakenen wat doelgroep en populatie is en dan gericht inzetten. Het kan beide adviserend en bindend. Mensen kunnen zelf met een onderwerp komen en de gemeente opdracht geven om dit uit te voeren of als instrument voor de gemeente raad dan kan het ook een politiek drukmiddel worden. Dat kan niet alleen digitaal maar moet ook op andere manieren. Moet bindend zijn.
Opmerkingen d Meer naar de inwoners toe/vergaderen op locatie? (45 punten) Het draagt niets bij. Het stadshuis staat centraal. Niet met de hele raad. De raadszaal zit mooi centraal. Met alles: woordvoerders, raad, fractie Ook zelf georganiseerd voor de raad. Dit is dan een soort van Open podia op locatie. Was zeer waardevol. Met de fractie doen we dit ook wel: Strong Id, Fier etc. De fractie ging regelmatig voor Corona op locatie vergaderen. Dat kan ook zo weer. Voor de hele raad is het lastig te organiseren. Nu even lastig maar zeker van nut. Digitaal spreekuur voor Grou: contact zou kunnen tussen wethouder en bewoners. Dit komt veel beter binnen. De door de Griffie georganiseerde jeugdconferentie was een succes hierdoor heeft de jeugd een kans gekregen om gehoord te worden.
38
niet gewoon de vergadering in bijvoorbeeld wijkgebouw houden. Alleen als het iets toevoegt Zou de griffie moeten organiseren voor de hele raad. Voorbeeld Vlietzone behandelen in Cambuurstadion. Wij komen bij jullie. Dienstbaarheid tonen. Het begint met het luisteren op locatie, Je gaat als bewoner eerder naar je wijkgebouw toe dan naar de raadszaal De griffie kan daar haar rol inpakken. Het zou goed zijn om een gezamenlijke activiteit voor de raadsleden te hebben. Dat maakt het laagdrempeliger om het politieke proces te volgen Iets van de raad georganiseerd door de Griffie. Inspraak avond Vlietzone in de wijk. Dat was een goede zaak. Minimaal met de fractie maar zou ook leuk zijn met de raad. De griffie zou dit kunnen regelen. Vooral met zaken die een wijk/dorp raken. Doen we als fractie al zoveel als mogelijk. Maar kan maar ook georganiseerd worden voor de hele raad. Gebeurt al los met de partij. Voor sommige dingen kan dit ook met de raad als geheel. Als raad ook nuttig. Te organiseren door de Griffie. Het moet wel functioneel zijn. Het praat gemakkelijker als je weet waar het overgaat. Als het onderwerp bekend is dan kun je dit als raad gezamenlijk doen. Als je het onderwerp nog op de agenda wilt hebben dan is het handiger als fractie. Mocht je het willen dan prima. Maar het moet geen motje worden Dat doen we al als fractie maar dit zou ook voor de raad een goed idee zijn.
Met de hele raad georganiseerd door de griffie. In allerlei varianten. Bij RO wordt er veel op locatie gedaan. De uiteindelijke beslissingen worden in de raadszaal genomen: de raadszaal is van iedereen. Met de fractie doen we dit al. Het zou juist met de raad moeten in Cambuurstadion geregeld door de Griffie of een experiment als de Jongeren digitale bijeenkomst.
Opmerkingen bij e Meer werkbezoeken? (49 punten) Wordt al veel gedaan in de fractie. Ook kijken voor onconventioneel wonen Skeve hus. Voor de hele raad. Een keer per maand in normale tijden een werkbezoek per fractie. Is zo OK geregeld Dat doen we al heel veel als raad. Ook naar organisaties en wijken/dorpen. Nivonoord werkbezoek. De digitale variant. Vanuit de fractie wordt dit al veel gedaan. Via de Griffie zou op thema best handig zijn. Door de griffie te organiseren. Als raad genoeg werkbezoeken De griffie kan daar haar rol inpakken. Het zou goed zijn om een gezamenlijke activiteit voor de raadsleden te hebben. Maar dat regelt de partij zelf wel. Dan hoor je veel meer dan dat je als gehele raad op werkbezoek gaat. Als fractie doen we dit ook. Maar het zou ook goed zijn vanuit de raad. De informatievoorziening is dan beter. Betrokkenheid van de raad wordt vergroot. 39
Het zou mooi zijn als de Griffie het faciliteert voor de hele raad. Voorbeeld bezoek aan Amsterdam of Zwolle. Dit geeft een saamhorigheid. Voorbeeld bus met verschillende partijen. Voor de woordvoerders wel handig Je moet mensen horen om ze te begrijpen. Is afhankelijk van de omstandigheden. Individueel kan elke partij zelf beslissen dit is een eigen verantwoordelijkheid. ….. gaat altijd persoonlijk even kijken als er een onderwerp is dat op de agenda komt. Maar samen als raad naar zaken toe zou ook meer moeten. Dit kan georganiseerd worden door de Griffie. Als fractie doen we dit normaal veel. Het moet ten goede komen van de bewoners. Om de materie beter te begrijpen. Functioneel zijn. We doen het al als fractie maar met de hele raad zou ook goed zijn. Meer hoeft niet. Het is het leukste van alles. Daarmee kom in contact met de maatschappij. Vooral ophalen. Het moet niet politiek worden. Als fractie doen we dit al behalve met Coronatijd: de Weaze. Met de gehele raad of afvaardiging is dat misschien wat onhandig. In kleine groepjes met de bijvoorbeeld de woordvoerders is dat beter mogelijk. Dit doen we al.
Opmerkingen bij f Het gebruiken van digitale participatie tools (15 punten) Vraagt heel veel om te leren hiermee om te gaan. Maar het heeft wel de toekomst. We moeten hier mee experimenteren. Tweedeling in de maatschappij? Ga gewoon met de mensen in gesprek en haal het op. Ik heb moeite met het digitale. Het bereikt niet alles. Als experiment zou kunnen. Als combinatie met andere onderdelen wel mogelijk. Maar er zijn veel mensen digitaal niet vaardig genoeg. Ook naar deze moet geluisterd worden. Voordelen van het digitaal vergaderen/doen moeten behouden blijven. Oog hebben voor nieuwe ontwikkelingen. Als proef lijkt me dat nuttig Als toevoeging op het totaal aan mogelijkheden Het moet wel bekend zijn. Men moet hier actief in communiceren. Het borduurt voor op de openbaarheid van gegevens. Om te proberen lijkt me dit goed Het is misschien wel de toekomst. Uitproberen en van leren. Je sluit mensen uit. Daar kan je niet mee aan komen. Veel bewoners begrijpen dit niet. Deel van bevolking wordt niet bereikt. Is wel interessant om te onderzoeken. Maar er moet een eerlijke vertegenwoordiging zijn niet dat de grootste schreeuwers of de digitaal meest vaardigen hun zijn krijgen. Heeft het voor de gewone burger het gewenste effect? Nuttig om mee te experimenteren Nog niet de hoofdmoot. Maar wel experimenteren Je mist een groep boven de 65 jaar tot 80.
Je hebt een hele groep mensen die je niet digitaal kunt bereiken en die worden dan niet gehoord Als proef. Maar wel op voorhand de verwachtingen managen Eerst altijd al proef. 40
Als je dit doet dan moet je het 10 jaar doen. Als pilot een optie. Kan nooit kwaad. Eerst in een pilot en kijken hoe dat werkt. Je pakt waarschijnlijk wel enkel de actieve bewoners en mist een bepaalde doelgroep. Actief uitnodigen is een optie. Digitaal kan ook drempelverlagend werken. Er zijn ook mensen die alleen digitaal willen participeren.
Opmerkingen bij g Het instellen van een Burgerraad met budget? (-16 punten) De raad vormt een burgerraad. Een brevet van onvermogen voor de raad. Je moet er gewoon ervaring mee op doen. Zorg eerst maar dat wat je hebt goed loopt. Liever de wijken en dorpsbudgetten verhogen. Zij weten wat er leeft. Een overkoepelende burgerraad is niet nodig. Over essentiële hoofdzaken bijvoorbeeld klimaat en milieu Dat werkt vaak fantastisch voorbeeld Reduzum. In heel veel zaken kan dit heel goed werken. Zou ook kunnen in bepaalde wijken. Uitkijken dat we niet allerlei nieuwe instrumenten gaan inzetten. Vooral ook kijken hoe we het beter kunnen doen met de huidige instrumenten. Ik vind dat wel interessant. We hebben nu al wijkpanel budgetten en Mienskipfonds. Een deel van de begroting zou je zo kunnen instellen dat een dorp zelf bepaald wat ze belangrijk vinden. Zou als experiment moeten kunnen.
Dat zijn wij al. Conceptueel een interessant idee. Twijfels bij de praktische haalbaarheid. Wij zijn al gekozen. Dan komt er nog een laag bij en hoe hou je de controle? Ik sta hier niet afwijzend tegenover. De gemeenteraad is al de burgerraad. Door dit soort dingen te doen zou je breder draagvlak krijgen. Overkoepelend is er al genoeg. Dat is de raad toch al. Als experiment op wijk of dorpsniveau. Dorpsbelangen hebben al een budget. Daar kan beter gebruik van worden gemaakt. Als pilot Dan zijn de bewoners er meer bij betrokken. Mooi voorbeeld van dat het werkt is de kinderraad. Dit zou niet moeten hoeven. Er is al een dorpenpanel met budget. Maar ik zie wel dingen die efficiënter kunnen. We pompen geld rond. Daar gingen we in ……………….. anders mee om. We hebben al een gemeenteraad.
Opmerkingen bij h Gebruik maken van “ambassadeurs” van buiten de gemeentelijke organisatie? (36 punten) Zouden eigenlijk onderdeel moeten zijn van eigen organisatie., Maakt het een beetje schimmig. Per situatie bekijken en maatwerk. 41
Ambtenaren denken vaak van achter hun bureau te weten hoe de wereld in elkaar zit. Zo’n ambtenaar moet achter het bureau vandaan. Ambassadeurs van buiten de organisatie kunnen hen leren hoe dat moet. Een soort van influencers. Het kan maar het hangt heel erg af van het onderwerp. Het komt soms totaal niet over. Je moet goed kijken naar de communicatie strategie van het beleid. Je hoort niemand klagen over gas. Is dan de strategie van het gas af wel een juiste? Hoe ga je mensen meekrijgen? Ik hecht meer aan woordkeuze dan aan de inzet van ambassadeurs. Graag op kennisdelen. Daar komt de gemeente weer aan met haar “clowns”. Het kan een beetje “marketing-achtig” worden.
Opmerkingen bij i Als u als raadslid eerder betrokken wordt bij de voorbereiding van beleid en besluiten die mensen raken? (45 punten) Ik zou als raadslid vooraf kaders en spelregels willen vaststellen. Vervolgens het proces overlaten aan college en ambtelijke dienst. Het moet wel functioneel zijn. Het kost allemaal wel veel tijd. Als raad moeten we minder doen in plaats van meer. De neiging om in details te gaan zitten is groot. We lopen qua tijd ook tegen grenzen aan. Je kan in Leeuwarden er gemakkelijk een fulltime werk van maken. Probleem is wel dat de tijd ontbreekt. Een raadslidmaatschap hoort 15-20 uur per week te zijn. Alleen in de luisterende rol. Geen eigenaar worden van het proces. We worden mijns inziens vroegtijdig geïnformeerd. Daar zijn ambtenaren voor. Soms verschiet je je kruid te vroeg. Graag alle besluitvorming en discussies in het openbaar. Als raadslid heb je een politieke kleuring. Op het moment dat je meedenkt vooraf mis je je politieke kleuring. Ik ben tegen het vooraf zoeken en meedenken in oplossingen want je haalt dan de politieke angel eruit. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering en de raad kan haar ondervragen. Het is goed dat je weet wat er speelt maar je moet wel ruimte houden voor discussie en deze moet vrij zijn ook al ben je eerder betrokken geweest. Voorbeeld autoluwe binnenstad.
We hebben als … wel ideeën ter verbetering aangeleverd maar we zijn het er nog steeds niet mee eens. het hangt af van het onderwerp (maar gebeurt ook al) Hoe eerder je erbij betrokken wordt, hoe beter je de situatie herkent en later bij de besluitvorming een oordeel als fractie kunt vormen. Energiecorporatie is prima. Energietransitie is een lastige zaak want het net kan het niet aan. Eerst moeten die problemen worden opgelost. Het gaat ook om een stukje vertrouwen. Leeuwarden heeft voldoende goede mensen in huis die je het vertrouwen kunt geven om zaken uit te voeren. Je stelt als raad de kaders vast (op voorhand) en geeft dit het college mee om uit te voeren. Opmerkingen i. In de vorm van raadswerkgroepen? (18 punten) Ik heb daar geen vertrouwen in. Als je een werkgroepje maakt met een select gezelschap dan krijg je daar een voorsprong of een selectieve mening waarvan men denkt dat die van de raad is. 42
Dit geeft meer mensen de kans om Bedoeld om raadsleden te informeren Het wordt vaak praten om het praten Afhankelijk van waar het om gaat. Er moet niet het beeld ontstaan dat “De raad zal het probleem wel aanpakken”. Kost heel veel tijd. Overdag is een groot probleem. Je moet raadsleden ook tegen zichzelf in bescherming nemen. Deze moeten ook in de openbaarheid. Transparantie. Ieder moet mee kunnen denken. Het kost tijd. Dat moet dan maar. Weken van 40 uur als raadslid moet je ervoor over hebben. Je bent 7 dagen per week raadslid. Bijvoorbeeld wel bij grote veranderingen pre-omgevingsvisie. Het is afhankelijk van het onderwerp
Opmerkingen bij i Klankbordgroep? (27 punten) Hier komt nog wel iets uit waar je mee verder kan al loopt een klankbordgroep weleens door een raadswerkgroep heen. Ik waardeer het wel als er ook externen in zitten. Initiatief ligt elders en wij bekijken hoe het gaat. Proberen los te laten maar toch betrokken blijven Ik doe dat uit plichtsbesef. Het is wel handig om kennis op te doen. En als je kennis hebt kun je dat ventileren. Kanttekening is dat er soms iets wordt gevraagd waarvan ik vind dat dit in de openheid moet bediscussieerd te worden. Transparant. Dat zou verplicht moeten zijn voor ambtenaren. We komen van helemaal geen input ophalen. We zien al verbetering. Het gaat ook om vertrouwen. Opmerkingen i. Expertmeetings? (56 punten) Je wordt als raad meer een geheel als je de zelfde informatie hebt. Prostitutie wetgeving is een mooi voorbeeld van apolitiek handelen. Wel tevreden over hoe het gaat Je hebt kennis nodig om mening te kunnen vormen. Levert veel kennis op over feiten! Dat hebben we nodig voor een kwalitatief goede besluitvorming Moet je per onderwerp bekijken. Omgevingsvisie van de gemeente Leeuwarden had een mooie start maar hield daarna hard op. Terugkoppeling was ook minimaal. Ja mits niet nee tenzij. Zijn niet goed op de hoogte gehouden van de voortgang van het proces. Bij het stellen van kaders wel heel handig.
Maar bij de voorbereiding anders niet. Opmerkingen i Anders? Wel ik benader ambtenaren ook rechtstreeks. Ook …heeft wel direct contact met ambtenaren per telefoon. Dit gaat prima. Een betere overdracht aan nieuwe raadsleden. Meerjaren agenda. Wat is er besloten eerder? Toegankelijkheid archief, besluitvorming per onderdeel. Wat zijn de overwegingen eerder geweest om dit besluit te nemen?
43
Ik bel altijd rechtstreeks met ambtenaren. Er zijn er al 3 boos op me. Eentje heeft ook geklaagd bij zijn leidinggevende. Maar ik vind het mijn recht als raadslid om me goed te laten informeren. Dus ik ga er gewoon mee door. Dialoogfase met de burgers. Bijeenkomsten voor de burgers aanhaken raadsleden Denk om rolzuiverheid Ik vraag al aan ambtenaren hoe zij er over denken en haal zo mijn informatie op. Dit gaat via de Griffie en dat bevalt me prima. Direct contact met de ambtenaren. Hier en daar maar niet veel. Ik ken ook heel veel niet. Een organisatie smoelenboek “wie doet wat” zou voor mij erg nuttig wezen. Nee ik heb nog geen contact met ambtenaren Ik ben er nog maar net. In direct contact met ambtenaren. De griffie hoeft daar niet tussen. Directe contacten met ambtenaren. Alleen op de dossiers. Dan weet ik die te vinden. Komt niet zo vaak voor. Door dat digitale vergaderen krijg je niet meer de kans om in direct informeel contact te hebben met ambtenaren. Dat was altijd tijdens het koffie drinken of na de raadsvergadering erg plezierig. met de voeten op tafel sessie. Liefst combinatie van deskundigen bewoners, ambtenaren en raadsleden. Voorbeeld armoede werkgroep. De directe toeging tot de ambtenaren. Daar maak ik zeker gebruik van. Ook buiten de griffie om.
Veel rechtstreekse contacten met ambtenaren soms via de Griffie als ik niet precies weet wie ik moet hebben maar ook veel contacten rechtstreeks als het mijn eigen portefeuille financiën aan gaat. Graag alternatieven om over te besluiten. Keuze mogelijkheid. Ik sluit graag aan bij initiatieven/verzoeken vanuit de bevolking Direct contact met ambtenaren heb ik al en vind ik belangrijk via 14058. Via de wethouder …... Ik heb ook wel direct contact met ambtenaren over bepaalde dossiers die in mijn pakket zitten. …… op het dossier WMO is een positief voorbeeld. Anders vraag ik de Griffie wie ik moet hebben. Ik heb wel direct contact met gemeente ambtenaren. Ik heb ook weleens een aanvaring gehad met ambtenaren. Ik gebruik de Griffie weleens om te vragen wie ik moet hebben. Maar het contact leg ik altijd zelf. Direct contact met ambtenaren via de telefoon maar ook direct op bezoek bij ambtenaren een mooi voorbeeld is Bouwe de Boer. Wanneer breng je wat naar de raad? Bijvoorbeeld visie op de sociale basis. Eerste toets: een ontwerp met een voorstel voor kaders. Getraptheid is van belang. Dit hoeft nog niet gelijk een raadsbesluit te zijn. De directe contacten met de ambtenaren gebruik ik heel veel. ……. is heel goed. De rechtstreekse lijn met ambtenaren is van belang. We realiseren ons dat dit alleen informatief is van aard. Een ambtenaar geeft geen politieke antwoorden.
Maar hebt wel deze informatie nodig. Het hangt van het thema af. Ik weet inmiddels de weg te vinden. De omgevingen (intranet, smoelenboek) zijn dichtgezet en het zou weer open toegankelijke moeten zijn voor de raadsleden. Ik zelf heb geen directe contacten met ambtenaren. Zou wel handig zijn. Ik heb regelmatig rechtstreeks toegang tot ambtenaren. En waardeer dit zeer om een goed oordeel te kunnen vormen over de kwesties die aan ons voorgelegd 44
worden. Ieder raadslid weet dat je geen politiek moet bedrijven bij de ambtenaren. We weten goed hoe dit werkt. Tegenwoordig kun je in teams alle medewerkers zoeken, en de gegevens (telefoon, mail) gewoon vinden. Zoals de mogelijkheid om meer van te weten en dan direct de ambtenaren te benaderen. Wel via de Griffie. Delen is prima over de hele raad. Rechtstreekse contacten met de ambtenaren en wethouder. Positief Burgerpanel inzetten met zaken die een hele stad raken. Direct contact met ambtenaren. ………….. kent de mensen binnen het ambtelijk apparaat ook. Gaat niet via de Griffie. Het directe contact met de ambtenaren stel ik zeer op prijs. Sommige zijn er heel goed in. Zoals bijvoorbeeld Suïcide van …….. Directe contacten met de ambtenaren maak ik wel eens gebruik van. Wisselend afhankelijk van het onderwerp. De directe contacten met de ambtenaren die ik heb worden vaak geregeld via de Griffie Als raadslid moet je ook door het college eerder geïnformeerd worden. Het college zou beter aan moeten voelen wat politiek sensitief ligt bij de raad. Dit moet dan wel geagendeerd worden. Als het echt impact heeft dan graag via de raad. Bijvoorbeeld dat bij FVC een nieuwe plek is aangewezen bij Middelsee. Autoluw maken van de binnenstad. Direct contact met de ambtenaren? Ik deed dat eerder heel vaak maar nu weinig. De afstand tot de ambtenaren in Leeuwarden is voor mijn gevoel groot.
Ik heb er wel behoefte aan. Er zijn veel raadsleden/fractieondersteuners dat maakt het misschien wel lastig voor de ambtenaren. Alles gaat erg formeel in Leeuwarden. Dichtbij sparren is niet mogelijk. Rechtstreeks naar betrokken ambtenaren. Ik heb nu wel incidenteel contact rechtstreeks. Maar was vooral in …………………….was dat veel vaker. Is vaak wel handig. Rechtstreeks contact met de ambtenaar. Doet ….. heel vaak. Mailen en bellen. In het algemeen komt er heel vlot antwoord terug. In ……..liep ze regelmatig binnen. In Leeuwarden is fysiek enkel op afspraak mogelijk. Contacten lopen ook wel via de griffie als het niet bekend is wie het is. Niet veel maar er is wel contact. Fractie bestaat uit ervaren raadsleden. We redden ons meestal zelf wel. Maar als het nodig is kennen we de weg. Direct contact met ambtenaren komt nog niet voor. Soms via de Griffie. Ik ben voorzichtig en terughoudend. Woordvoerders overleg zeer nuttig. Direct contact met ambtenaren weinig. Heb ik weinig behoefte aan. Directe contacten met ambtenaren. Bellen en emailen. Ik heb behoefte smoelenboek. Het gebeurt me zelden dat ik ze gelijk dezelfde dag te pakken heb. ….. is een hele goede.
Opmerkingen bij j In het VNG-magazine van 5 februari 2021 staat de volgende zin: “Het uit de wind houden van kwetsbare burgers is belangrijker dan het uit de wind houden van bestuurders”. Wat vind u van deze stelling? (55 punten) Ook al besef ik dat ik ook onderdeel ben van het bestuur. Een kwetsbare burger heeft meer bescherming nodig als hij/zij wordt benadeeld. 45
Er zitten altijd twee kanten aan het verhaal. Eerst even wederhoor toepassen. Je moet de onmachtigen altijd in bescherming nemen. Tegenover al die bestuurders kun je dit niet maken. Wel heel algemeen. Kan hier niet zoveel mee. Wat is een kwetsbare burger? Iemand die het er niet mee eens is? Als het iemand is van de toeslagaffaire dan is het duidelijk anders. Ik ben niet voor betutteling. Zorg dat het iedereen voor de wind gaat. Is wel afhankelijk van de situatie soms moet ook een wethouder uit de wind worden gehouden als hij onterecht wordt aangevallen. De impact op de bewoner is vaak vele malen groter dan de impact op de bestuurder. Wel na hoor en wederhoor. Je bent er ten dienste van de inwoners. Een bestuurder is ook een burger Kwetsbare burgers moet je überhaupt goed mee omgaan. Het hangt helemaal van de situatie af soms zijn er ook kwetsbare bestuurders. zonder context kan er daar niets over zeggen. Je moet er een middenweg in vinden. Allemaal aan dek en aan de slag met het onderwerp. Je moet vooruit. Dat is mijn passie. “Kom binnen praat er even over”. Wat fijn dat ik ze even helpen kan. Een beetje tegenwind kan geen kwaad. Je helpt niet altijd kwetsbare burgers door ze uit de wind te houden. Maar je kan ze wel ondersteunen. Niet altijd “Protect en Serve” voor bestuurders. Een bestuurder hoort in de wind te staan.