Agendabundel

Toelichting Stemverklaring van de FNP De FNP stemt voor de Programmabegroting met de aantekening dat men geacht wil worden tegen het onderdeel hondenbelasting te zijn omdat het hebben van een hond een positief effect heeft.

1 Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2022

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2022 Zaaknummer: 2021-051921 ----------------------------------------------------------Inleiding Hierbij bieden wij u ter vaststelling de gemeentelijke begroting 2022 en meerjarenraming t/m 2025 aan. Hierin worden de plannen en investeringen voor 2022 toegelicht. Het blijft een belangrijke opgave om de gevolgen en financiële schade van de coronapandemie zoveel mogelijk op te vangen en waar mogelijk het herstel te versnellen. Dat herstel staat in het teken van de transitie naar een groen, duurzaam, digitaal en inclusief Leeuwarden. Omdat er in maart 2022 lokale verkiezingen zijn, vormt 2022 de overgang naar een nieuwe raadsperiode. In voorliggende begroting zetten we daarom bestaand beleid voort en zijn we terughoudend met het doen van nieuwe investeringen. Nieuwe ambities zijn straks voorbehouden aan een nieuw bestuur. Ontwikkeling financiële positie Ondanks de coronacrisis is onze financiële huishouding gezond gebleven. Na verwerking van de uitkomsten van de Gemeentefondscirculaires, uitzettingen en inkrimpingen van de domeinen en de voorjaarsbrief, is op dit moment sprake van een structureel overschot van € 40.000 in 2025. De laagste stand van de Algemene Reserve in de meerjarenraming is € 31,1 mln. Er zijn 2 ontwikkelingen verwerkt in de financiële positie die we hier expliciet willen benoemen. Dit betreft: a.

Extra Rijkmiddelen voor de jeugdzorg in 2022. Op basis van een brief van de minister gaan we ervan uit dat onze gemeente van het Rijk een bedrag van € 12 mln. extra krijgt om het budgettekort op de kosten voor Jeugdzorg te compenseren. b. Aangenomen moties door de gemeenteraad bij de behandeling van de jaarrekening. De incidentele lasten hiervan in 2022 bedragen in totaal € 2,15 mln. Het gaat om de volgende moties en bedragen: - Culturele ambities evenementen € 260.000 - Culturele ambities BOSK € 200.000 - Samen maken we Leeuwarden groen € 200.000 - Sport in Middelsee € 1.250.000 - Steun sport, w/b/d verenigingen € 240.000 Daarnaast willen we een aantal vraagpunten oplossen, omdat het aanzienlijke rekeningresultaat dat in 2021 (over het boekjaar 2021) is behaald dit nu mogelijk maakt. Voorgesteld wordt om in totaal € 11,2 mln. extra budget beschikbaar te stellen voor de volgende onderwerpen: Co-financiering programma Leeuwarden Oost, € 4,5 mln. Het Rijk heeft inmiddels een specifieke uitkering van € 20,5 mln. beschikbaar gesteld in het kader van de regeling herstructurering Volkshuisvesting. Hieraan is een gemeentelijke co-financiering gekoppeld van € 9 mln. Voor € 2,5 mln. kan dekking worden gevonden ten laste van de middelen uit het GRP. Er zijn twee subsidies aangevraagd, € 1 mln. bijdrage van de provincie en € 1 mln.

greendeal subsidie, die allebei worden aangemerkt als zeer kansrijk. Voorgesteld wordt, om de resterende € 4,5 mln. te reserveren middels

Blad 2

-

-

een onttrekking aan de Algemene Reserve. Deze onttrekking aan de Algemene Reserve is in de begroting verwerkt. In tegenstelling tot wat wij u meldden in de informerende brief bij de aanbieding van het Ambitiedocument Leeuwarden-Oost van 31 augustus jl. wordt voorgesteld om het beschikbaar stellen van krediet te koppelen aan de besluitvorming over het op te stellen Uitvoeringsplan Leeuwarden-Oost en niet al nu mee te nemen in de Begroting 2022. Extra dotatie aan de voorziening ‘onderhoud verhardingen’ van € 5,5 mln. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2020 kwam naar voren dat op basis van de meest recente weginspecties de voorziening onderhoud verhardingen een negatieve stand kent. Vooruitlopend op een nog vast te stellen beleidskader is daarom een extra dotatie van 2x het verwachte jaarlijkse tekort in de begroting verwerkt. Door COVID-19 zijn aanpassingen aan de huisvesting van de ambtelijke dienst noodzakelijk. Voorgesteld wordt hiervoor een extra budget van € 1,0 mln. uit te trekken. Voor noodzakelijke aanpassingen aan de verkeersveiligheid van de oversteekplaats bij het Stationsgebied wordt een extra budget van € 0,2 mln. uitgetrokken.

Tabel Ontwikkelingen en vraagstukken samengevat Aard mutatie

2021

Bedragen x € 1.000 2022

voorgaand jaar

2023

2024

2025

-1.350

Aangenomen moties

-2.150

2.150

Compensatie budgettekort Jeugdkosten

12.000 -12.000

Cofinanciering programma Leeuwarden Oost

-4.500

4.500

Extra dotatie voorziening onderhoud wegen

-5.500

5.500

Fietsoversteek Stationsgebied

-200

200

Aanpassing huisvesting COVID-19

-1.000

1.000

Totaal

-1.350

0

In de bijlage is een weergave opgenomen van deze aanpassingen op programma- en beleidsproductniveau. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.3 Uiteenzetting Financiële positie van de begroting. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Net als in de afgelopen jaren is ook in voorliggende begroting het risicoprofiel weer opnieuw bepaald. Voor alle risicogebieden geldt dat de benodigde weerstandscapaciteit toereikend is. Om de algemene risico’s op te vangen is een weerstandscapaciteit van € 5,7 mln. x 1,5 = € 8,6 mln. nodig en beschikbaar. De risico’s als gevolg van het COVID-19 virus in 2022 zijn hierin niet meegenomen, omdat daar vrijwel onmogelijk een inschatting van valt te maken. In de meerjarenbegroting is wel met ingang van 2021 een structurele stelpost van € 1 mln. opgenomen voor het opvangen van (structurele) financiële schade als gevolg van COVID-19. De risico’s in de grondexploitaties (€ 1,18 mln.) en de risico’s in De Zuidlanden (€ 7,0 mln.) worden gedekt uit de reserve grondexploitatie ad. € 6,86 mln. De buffer is daarmee op dit moment ontoereikend. Maar bij de jaarrekening 2021 wordt op basis van de dan bekende standen het verschil verrekend tussen reserve grondexploitaties en de Algemene Reserve.

Blad 3

In de komende maanden delen we een beschouwing op de hoogte van ons weerstandsvermogen met u. Wijziging belastingtarieven en invoering DIFTAR De belastingtarieven en het tarievenbeleid maken integraal onderdeel uit van de politieke discussie rondom de begroting. Uitgangspunt voor de tarieven 2022 zijn de tarieven 2021 gecorrigeerd met het inflatiepercentage. In de tarieven van de OZB zijn eveneens de verhoogde perceptiekosten verwerkt als gevolg van opgedragen wettelijke uitvoeringsvoorschriften vanuit de Wet WOZ. Zoals is besloten bij de Midterm review van de afgelopen collegeperiode (2020), gaan we bij de opbrengsten leges wederom uit van een stijging van gemiddeld 10% wanneer de kostendekkendheidspercentage en de wetgeving dit toelaat. Om de hoeveelheid restafval in onze gemeente terug te dringen en de afvalscheiding te verbeteren stapt Leeuwarden per 2022 over op een nieuw systeem van afvalstoffenheffing. Bewoners gaan vanaf 1 januari 2022 een tarief betalen voor de werkelijke hoeveelheid aangeboden restafval per huishouden (DIFTAR). In de begroting zijn de indicatieve tarieven opgenomen omdat de definitieve besluitvorming nog moet plaatsvinden. Alle belastingverordeningen voor 2022 (met tarieven) ontvangt u voorafgaand aan de begrotingsbehandeling.

De tarieven voor de onroerendezaakbelasting (OZB) en de rioolheffing worden daarna nogmaals aangeboden op basis van de definitieve uitkomst van de herwaardering. De hoogte van het tarief is namelijk mede afhankelijk van de waardeontwikkeling van woningen en zakelijk vastgoed. Om te waarderen gebruiken we zoveel mogelijk verkooptransacties van onroerende zaken. Daarom stellen we deze tarieven pas eind 2021 vast. Ook de definitieve tarieven afvalstoffenheffing worden eind 2021 in een aanvullend voorstel aangeboden. Vervolgacties op hoofdlijnen U kunt van ons op korte termijn nog de Turap en de uitkomsten van de Septembercirculaire verwachten. Deze informatie kunt u betrekken bij de behandeling van de begroting in november. Leeuwarden, 28 september 2021, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. {{Signer1}}

secretaris. {{Signer2}} *Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.

1 Bijlage raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2022

Bijlage Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2022 Aanpassingen begroting n.a.v. ontwikkelingen en vraagstukken Programma PRG003 - Economie en toerisme

Product BLP061 - Vastgoedbeheer BLP062 - Grondzaken BLP066 - Toerisme

PRG003 - Economie en toerisme

PRG006 - Wonen en milieu PRG006 - Wonen en milieu

BLP039 - Handhaving omgevingsrecht

Lasten Baten 3.350.000 -1.100.000 200.000 2.450.000

60.000 60.000

Saldo Toelichting -3.350.000 Sport Middelsee en huisvesting 1.100.000 ambtelijke dienst -200.000 Culturele ambitie BOSK -2.450.000

0

-60.000 Culturele ambitie evenementen -60.000

PRG007 - Infrastruct. en mobiliteit PRG007 - Infrastruct. en mobiliteit

BLP018 - Verkeer en vervoer

200.000 200.000

-200.000 Verkeersveiligheid Stationsgebied -200.000

PRG010 - Veiligheid PRG010 - Veiligheid

BLP052 - Evenementen

75.000 75.000

-75.000 Culturele ambitie evenementen -75.000

PRG014 - Beheer leefomgeving

BLP015 - Verhardingen BLP056 - Openbaar groen

5.500.000 200.000 5.700.000

-5.500.000 Storting in voorziening onderhoud -200.000 Samen maken we Leeuwarden groen -5.700.000

PRG015 - Alg. baten en lasten PRG015 - Alg. baten en lasten

BLP079 - Alg. baten en lasten

7.650.000 7.650.000

Bijdrage cofinanciering € 4,5 mln. en 4.500.000 -3.150.000 storting € 1,350 mln. * 4.500.000 -3.150.000

PRG016 - Alg. dekkingsmiddelen PRG016 - Alg. dekkingsmiddelen

BLP086 - Gemeentefonds

PRG017 - Overhead PRG017 - Overhead

BLP102 - Management

125.000 125.000

-125.000 Culturele ambitie evenementen -125.000

PRG020 - Sociale basis

BLP116 - Burgerkracht BLP117 - Sport, bewegen en gezondheidsbeleid

80.000

-80.000 Steun sport, w/b/d verenigingen

160.000 240.000

-160.000 Steun sport, w/b/d verenigingen -240.000

PRG014 - Beheer leefomgeving

PRG020 - Sociale basis Totaal

12.000.000 12.000.000 Hervormingsagenda jeugdstelsel 12.000.000 12.000.000

16.500.000 16.500.000

0

* De mutaties leiden tezamen tot een onttrekking aan de Algemene Reserve van € 1,35 mln. Deze onttrekking komt in de exploitatie terug als baat, waarmee de begroting weer sluitend is gemaakt.

1 Concept raadsbesluit Begroting gemeente Leeuwarden 2022

Concept raadsbesluit Begroting gemeente Leeuwarden 2022 ----------------------------------------------------------DE RAAD VAN DE GEMEENTE LEEUWARDEN; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 september 2021 (zaaknummer 2021-051921); BESLUIT: 1. De begroting 2022 en meerjarenraming t/m 2025 van de gemeente Leeuwarden vast te stellen. 2. Tot het doen van uitgaven en het verwerven van inkomsten in overeenstemming met de overzichten van baten en lasten in de programma’s en het totaaloverzicht in paragraaf 3.2.1. 3. De in bijlage A van de begroting 2022 genoemde structurele en incidentele mee- en tegenvallers vast te stellen, en voor de jaarschijf 2021 de begroting dienovereenkomstig te wijzigen, voorzover nog niet meegenomen in de 3e begrotingswijziging boekjaar 2021. 4. De investeringskredieten vast te stellen, zoals opgenomen in paragraaf 2.2.8 en in bijlage B van de begroting 2022.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 08 november 2021,

voorzitter. {{Signer1}}

griffier. {{Signer2}}

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.

1 Begroting 2022 gemeente Leeuwarden - september 2021

Begroting 2022 September 2021

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Inhoudsopgave Begroting Samenstelling van het bestuur ..................................................................3 Leeswijzer ..........................................................................................4

1. Inleiding .................................................................................... 6 2. Beleidsbegroting .......................................................................... 9 2.1 Domeinen ......................................................................................9 2.1.1 Domein Sociaal ....................................................................... 9 Programma Werk en inkomen ................................................... 10 Programma Sociale basis ......................................................... 14 Programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning ................ 19 2.1.2 Domein Fysiek ...................................................................... 24 Programma Economie en toerisme.............................................. 25 Programma Wonen en milieu .................................................... 30 Programma Infrastructuur en mobiliteit ...................................... 38 Programma R uimtelijke ordening ............................................... 41 Programma Beheer leefomgeving ............................................... 45 2.1.3 Domein Veiligheid.................................................................. 51 Programma Veiligheid ............................................................ 52 2.1.4 Domein Bestuur en middelen .....................................................

63 Programma Bestuur ............................................................... 64 Programma Algemene baten en lasten ......................................... 67 2.1.5 Domein Overige lasten en baten ................................................. 73 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ........................................ 73 Overzicht kosten van overhead ................................................. 74 Overzicht onvoorziene uitgaven ................................................ 76 Overzicht vennootschapsbelasting .............................................. 77 2.2 Paragrafen ................................................................................... 78 2.2.1 Lokale heffingen ................................................................... 78 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................... 85 2.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................... 93 2.2.4 Financiering ......................................................................... 98 2.2.5 Bedrijfsvoering .................................................................... 102 2.2.6 Verbonden partijen en andere samenwerkingsverbanden ................... 105 2.2.7 Grondbeleid........................................................................

120 2.2.8 Investeringsprogramma .......................................................... 124 2.2.9 Leeuwarden duurzaam ........................................................... 126

3. Financiële begroting .................................................................. 135 3.1 Samenvatting .............................................................................. 135 3.2 Baten en lasten ........................................................................... 137 3.2.1 Overzicht van baten en lasten .................................................. 137 3.2.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................ 139 3.3 Uiteenzetting financiële positie ....................................................... 140 3.3.1 Ontwikkeling financiële positie ................................................. 140 3.4 Enkele specifieke onderwerpen ....................................................... 153 3.4.1 Meerjarenraming baten en lasten .............................................. 153 3.4.2 Overzicht van incidentele baten en lasten en structurele stortingen en onttrekkingen reserves .................................................................. 158 3.4.3 Geprognotiseerde balans......................................................... 160 3.4.4 Stand en verloop van de reserves en voorzieningen .......................... 162 3.4.5 Arbeidsgerelateerde verplichtingen ............................................ 165 3.4.6 EMU saldo .......................................................................... 166

1

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

BIjlagen ..................................................................................... 167 Bijlage A. Overzicht mee- en tegenvallers................................................ 167 Bijlage B. Meerjaren investeringsprogramma ............................................ 182 Bijlage C. Overzicht subsidies aan instellingen .......................................... 189 Bijlage D. Monitor bezuinigingen ........................................................... 194 Bijlage E. Overzicht kengetallen ........................................................... 200 Bijlage F. Overzicht van baten en lasten per taakveld ................................. 202

2

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Samenstelling van het bestuur Burgemeester Sybrand Buma Verantwoordelijk voor:  Politie, Brandweer, integraal veiligheidsbeleid, openbare orde en handhaving  Horecabeleid  Europese/internationale zaken, VNG/VFG  

Wethouder Friso Douwstra (CDA) Portefeuilles:  Economische zaken, acquisitie en werkgelegenheid  Campussen, kennis en innovatie, beroeps- en hoger onderwijs  Economische zaken en samenwerking met

Grotestedenbeleid Communicatie en Public affairs

 

regiogemeenten Werk en Participatiewet Verkeer en vervoer

Wethouder Hilde Tjeerdema (D66) Portefeuilles:  Jeugdbeleid en Jeugdwet  Wet maatschappelijke ondersteuning, zorg en opvang: bovenregionaal

Wethouder Bert Wassink (GroenLinks) Portefeuilles:  Duurzame ontwikkeling, circulaire economie, gezondheidszorg  Natuur, landbouw, recreatie en toerisme

  





Primair en voortgezet onderwijs Sport Publieke dienstverlening en burgerzaken Informatisering & automatisering

 

Beheer openbare ruimte, onderhoud kapitaalgoederen, monumenten en erfgoed Wijken- en dorpenbeleid Integratie en vluchtelingen

Wethouder Hein Kuiken (PvdA)

Wethouder Hein de Haan (PvdA)

Portefeuilles:  Financiën, bedrijfsvoering en personele zaken  Cultuur, evenementen, stads- en regiomarketing, Historisch centrum Leeuwarden, Legacy 2018  Wet maatschappelijke ondersteuning, zorg en opvang: lokaal  Inkomen, armoedebeleid en schuldhulpverlening

Portefeuilles:  Ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling  Volkshuisvesting  Stads- en dorpsvernieuwing  Bouw-, woon- en milieutoezicht, vergunningverlening  Vastgoed en grondbedrijf

Gemeentesecretaris Eelke de Jong Verantwoordelijk voor: de gemeentelijke organisatie

3

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Leeswijzer Hoofdstructuur Voor de opzet en inhoud van de begroting gelden wettelijke eisen die zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De opbouw van deze begroting is als volgt:

Figuur 1 Hoofdstructuur begroting

Leeswijzer In hoofdstuk 2 staat de beleidsbegroting. Omdat er in maart 2022 lokale verkiezingen zijn, is 2022 een brugjaar naar een nieuwe raadsperiode. Vooralsnog is de focus gericht op de doelen, zoals gesteld in het collegeprogramma De kracht van samen (2018), in het Koersdocument Sociaal Domein (2018). Uitgangspunt is dat de begrotingsuitvoering voor ongeveer 95% uit reguliere activiteiten bestaat. Dat zijn going concern taken (vermeld in de financiële overzichten met beleidsproducten aan het eind van ieder domein) waar minder politieke sturing op nodig is, zolang er geen essentiële afwijkingen zijn. De beleidsbegroting bevat: 1. Vier domeinen, die zijn afgeleid van het Collegeprogramma en de organisatieopzet: Sociaal, Fysiek, Veiligheid, Bestuur en middelen. Ieder domein bevat:  Een kort overzicht van global goals en ambities uit het collegeprogramma voor 2022: Wat willen we bereiken?  De doelstellingen met een tekstuele toelichting op speerpunten en activiteiten in 2022 die bijdragen aan de realisatie daarvan: Wat gaan we daarvoor doen en met wie?  Overzichten van bij de activiteiten betrokken verbonden partijen en relevante beleidsnota's.  De raming van baten en lasten voor 2022 op beleidsproducten niveau: Wat gaat dat kosten?  Een overzicht met bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren: beoogde maatschappelijke effecten en kengetallen.

De resultaten zijn te vergelijken met die van andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl. 2. Na Bestuur en middelen volgen de voorgeschreven overzichten: Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien. 3. In afzonderlijke paragrafen staan de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Iedere paragraaf is een dwarsdoorsnede van de voorgaande domeinen op het gebied van:  lokale heffingen;  weerstandsvermogen en risicobeheersing; 4

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

      

onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen en andere samenwerkingsverbanden; grondbeleid; investeringsprogramma 2022; Leeuwarden duurzaam.

In hoofdstuk 3 staat de financiële begroting met daarop een toelichting. Het overzicht van baten en lasten 2022 staat in paragraaf 3.2. De uiteenzetting van de financiële positie staat in paragraaf 3.3. Daarin komen ondermeer aan de orde: de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van het vorige begrotingsjaar, de balansprognose, het geraamde verloop van reserves en voorzieningen en de meerjarenraming baten en lasten. Na hoofdstuk 3 volgen de bijlagen. In de bijlagen is onder andere een overzicht met baten en lasten per taakveld opgenomen. Het betreft een verdelingsprincipe van voorgeschreven taakvelden ten behoeve van de informatie voor derden (ministerie en CBS). Tegelijkertijd maakt dit ook de vergelijking van onze financiën met andere gemeenten mogelijk: www.financiengemeenten.nl.

5

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

1. INLEIDING

In deze begroting en meerjarenraming staan de geraamde inkoms ten en uitgaven van de gemeente Leeuwarden voor 2022 t/m 2025. Omdat er in maart 2022 lokale verkiezingen zijn, vormt 2022 de overgang naar een nieuwe raadsperiode. Vooralsnog vormen de doelen, zoals gesteld in het collegeprogramma De kracht van samen (2018) en in het Koersdocument Sociaal Domein (2018), de leidraad voor deze begroting. We bouwen aan een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen. We helpen zoveel mogelijk mensen aan het werk. Samen met inwoners, ondernemers en organisaties maken we Leeuwarden niet alleen sociaal en leefbaar, maar ook duurzaam, gezond en klimaatbestendig. Daarmee sluiten we aan bij internationaal gemaakte afspraken (sustainable development goals) over een duurzamere wereld in 2030. In deze begroting worden de plannen voor 2022 toegelicht die bijdragen aan de realisatie van alle gestelde doelen. De coronacrisis heeft onze samenleving behoorlijk ontwricht. Bepaalde bevolkingsgroepen, sectoren en wijken zijn er hard door geraakt. Ondanks alle steunmaatregelen zijn zij getroffen door onder andere (jeugd)werkloosheid, bestaansonzekerheid, onderwijsachterstanden, schuldenopbouw, fysieke en mentale gezondheidsklachten, onveiligheid en eenzaamheid. De negatieve economische en maatschappelijke gevolgen zijn groot.

Het blijft dan ook een belangrijke opgave om de gevolgen en financiële schade van de pandemie zoveel mogelijk op te vangen en waar mogelijk het herstel te versnellen. Dat herstel staat in het teken van de transitie naar een groen, duurzaam, digitaal en inclusief Leeuwarden. Dat vergroot onze veerkracht. De coronacrisis heeft al langer bestaande vraagstukken vergroot. De rode draad van de sustainable development goals is: ‘Laat niemand achter’. Maar door technologische ontwikkelingen en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de leefomgeving, dreigt dit wél. De kansenongelijkheid is toegenomen. Wij blijven onze inspanningen richten op de meest kwetsbare inwoners en wijken, zoals inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt of met langdurige schulden. Sinds de decentralisaties in 2015 heeft onze gemeente de beweging gemaakt naar de juiste hulp dichtbij mensen bieden, tegen lagere kosten. De accenten voor 2022 in het vernieuwen van het sociaal domein zijn onder meer: het continu verbeteren van de jeugdhulp en verdere ontwikkeling van de buurt- en dorpskamers. Het tempo in de klimaatadaptatie, de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie moet omhoog.

We versterken de regie en gaan nauwer samenwerken met betrokken partijen, bijvoorbeeld inwoners, bedrijven, andere overheden en platforms als Vereniging Circulair Friesland (VCF), Innovatiepact Fryslân, Freonen fan Fossylfrij Fryslân en BouwCirculair. Het is nog maar de vraag of de coronacrisis een blijvende verandering in ons mobiliteitsgedrag teweeg zal brengen. Wij richten ons met volledig uitstootvrije mobiliteit in 2035 op een toekomstbestendig mobiliteitssysteem waarin de gebruiker centraal staat en de impact op de leefomgeving minimaal is. De uitdagingen in het veiligheidsdomein worden steeds complexer. De coronacrisis heeft de problematiek in kwetsbare wijken vergroot. We gaan overlast en criminaliteit tegen door sociaal en veiligheidsdomein te verbinden. Door een explosieve stijging van digitale communicatie en de verdere digitalisering van de samenleving, neemt de cyber gerelateerde criminaliteit toe. Om de digitale risico’s beter te beheersen, blijven we de digitale weerbaarheid vergroten. Ondermijning is een groot maatschappelijk probleem. Onze aanpak ervan is langjarig en mede gericht op het wegnemen van de voedingsbodem voor ondermijning in de samenleving. 6

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

De gevolgen van de crisis gaan nog een tijdje doorebben in de samenleving en blijven naar verwachting in 2022 ook onze eigen bedrijfsvoering nog beïnvloeden. De gezonde financiële positie van de gemeente is de kurk waar we op drijven. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 zal een nieuw bestuur weer eigen scherpe keuzes maken en eigen duidelijke politieke prioriteiten stellen binnen de beschikbare middelen (financiën en capaciteit). Daarbij hebben we de innovativiteit, creativiteit, flexibiliteit, en talenten van onze inwoners, ondernemers, instellingen en andere overheden hard nodig om de (lokaal overstijgende) maatschappelijke vraagstukken samen zo doelmatig en effectief mogelijk aan te pakken.

Hoe dekt de gemeente haar uitgaven? Figuur 2

Totaal 598,1 mln

7

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Hoe wordt het geld besteed? Figuur 3

Totaal 598,1 mln

8

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

2. BELEIDSBEGROTING

2.1 Domeinen 2.1.1 Domein Sociaal Portefeuillehouders: Friso Douwstra, Hein Kuiken, Hilde Tjeerdema en Bert Wassink.

Wat willen we bereiken? Algemeen strategisch doel: iedereen doet mee en iedereen telt mee

Global goals:  Uitbannen van armoede (1)  Goede gezondheid en welzijn voor iedereen (3)  Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen (4)  Inclusieve, economische groei en fatsoenlijk werk voor iedereen (8)  Verminderen ongelijkheid (10) Ambities: We bouwen aan een ‘inclusief’ Leeuwarden: een gemeente waarin iedereen kan meedoen én meekomen. Daarom willen we iedereen actief bij de samenleving betrekken. We helpen zoveel mogelijk mensen aan het werk. Ook mensen die kwetsbaar zijn en op grotere afstand van werk staan. Dat doen we samen met ondernemers, onderwijs - en kennisinstellingen en belangenorganisaties. Ook doen we er alles aan om inwoners bestaanszekerheid te bieden en we helpen voorkomen dat mensen vastlopen in armoede en schulden. We richten ons daarbij steeds vaker op het versterken van de sociale netwerken van mensen die tijdelijke of permanente ondersteuning nodig hebben. We kiezen voor vernieuwing van het Sociaal domein. We zetten de ingezette ontwikkeling voort en verdiepen deze waar mogelijk. We organiseren de ondersteuning anders. Zo kunnen we de juiste hulp dichtbij mensen bieden, tegen lagere kosten. Daarbij kijken we nog beter wat inwoners zelf in hun eigen leefomgeving kunnen organiseren. Zo kunnen we hulp en zorg waarborgen voor wie dat echt nodig heeft.

We maken daarbij gebruik van de programma’s Stedelijke vernieuwing Leeuwarden Oost en Onderwijs, Economie en Arbeidsmarkt. Met betrokken partijen willen we het academisch klimaat van de stad verder versterken. Het succes van LF2018 benutten we om de dynamiek van Leeuwarden blijvend te versterken.

9

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Wat gaan we daarvoor doen en met wie? Programma Werk en inkomen

1. Bevorderen economische kansen en werk voor iedereen Global goal: Inclusieve, economische groei en fatsoenlijk werk voor iedereen • Vermindering gebruik bijstand Het collegeprogramma 2018-2022 geeft de opdracht om de kosten en volume BUIG te verlagen. Tot aan het voorjaar van 2020 was de beoogde neergaande lijn een feit. In 2020 is er een lichte toename geweest als gevolg van instroom door COVID-19. In 2021 heeft zich dit gestabiliseerd. Voor 2022 wordt wederom een lichte toename (+50) verwacht. Deze is het gevolg van aflopende steunmaatregelen van de overheid. Hierdoor verwachten we een instroom vanuit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) en een doorval vanuit de WW. In 2022 zullen we de middelen vanuit de compensatie pakketten vanuit de overheid inzetten ter bestrijding van de te verwachte bestandstoename. Daar waar mogelijk sluiten we ook aan bij de activiteiten vanuit de arbeidsmarktregio. Zoals bestrijding jeugdwerkloosheid (nazorg en begeleiding schoolverlaters), inzet van regionale mobiliteitsteams en heroriëntatie zelfstandigen. Hiermee zetten we maximaal in om de te verwachte toename om te buigen naar een afname. Door toepassing van ons instrumentarium blijven we iedereen in beweging brengen.

Dit geldt ook voor mensen die vanwege de crisis werkloos zijn geraakt en zo snel mogelijk weer richting kansrijke sectoren op de arbeidsmarkt moeten worden begeleid en zij die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben en daarmee afhankelijk zijn van een beschutte werkplek. a. We zetten in op stijging van de uitstroom uit de bijstand Het totale bijstandsbestand wordt beïnvloed door instroom en uitstroom. Op de uitstroom hebben we meer invloed dan op de instroom (aanvragen van een uitkering). Door COVID-19 is in 2020 de uitstroom uit de bijstand als gevolg van de economische onzekerheid bij bedrijven afgenomen met bijna 7%. In 2021 is hierin een licht herstel merkbaar. Er wordt voor 2021 en 2022 een lichte economische groei verwacht. In combinatie met de extra middelen die beschikbaar zijn en de activiteiten vanuit de arbeidsmarktregio spreken wij de ambitie uit dat in 2022 de uitstroom stijgt met 10% ten opzichte van 2020 (+180). Met een goed ingericht aanvraag en beoordelingsproces leidt dit hopelijk ook tot daling van het bestand en meer inwoners die actief zijn via school, werk of ondernemerschap. b. Het aantal beschutte werkplekken neemt toe conform de wettelijke aantallen Sinds de invoering van de Participatiewet (2015), moet de gemeente beschut werk aanbieden aan inwoners die hiervoor in aanmerking komen.

Het gaat hierbij om mensen die veel begeleiding en werkplekaanpassingen nodig hebben. In Leeuwarden worden steeds meer mensen naar deze plekken geleid om aan de opdracht te voldoen. Het is een uitdaging om deze werkplekken te realiseren, het is zeer arbeidsintensief. De meeste plekken worden bij Ca paris ingericht. Het Rijk bepaalt jaarlijks bij ministeriële regeling het aantal dat ten minste gerealiseerd moet worden per gemeente. De aantallen voor 2022 worden aan het eind van dit jaar gepubliceerd. c.

Het inzetten van het instrument loonkostensubsidie leidt tot plaatsing van 50 mensen met een arbeidsbeperking Het gemis aan looncapaciteit wordt in de vorm van loonkostensubsidie aan de werkgever verstrekt. De gemeentelijke jobcoaches begeleiden het gehele traject van intake met de bijstandsgerechtigde tot het jobhunten bij de werkgever tot aan de financiële afhandeling en de coaching gesprekken op de werkvloer. 10

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

d.

100% van de bijstandsgerechtigden wordt (indien mogelijk) geactiveerd richting werk, school of ondernemerschap Als gemeente hebben we vanuit onze rol gefocust op het ‘kennen van alle bijstandsgerechtigden’ en het kiezen van de kortst mogelijke route richting duurzaam werk, onderwijs of ondernemerschap. Door COVID-19 is het project om iedereen in beeld te krijgen door te screenen vertraagd, maar in 2021 wordt dit project afgerond. In 2022 gaan we opvolging geven aan de screening met het doel bijstandsgerechtigden maximaal in beweging te krijgen. Hiervoor hebben we met iedereen periodiek persoonlijk contact. Deze manier van werken staat onder druk met de huidige budgetten. Dit kan alleen gerealiseerd worden wanneer we inzetten op (digitale) innovatie van onze dienstverlening. Hiermee is al begonnen en is ervaring opgedaan bij robotisering en digitalisering ten tijde van de TOZO. We verwachten met de inzet van digitale technieken de administratieve lasten te verminderen. Voor de medewerkers ontstaat hierdoor meer tijd voor begeleiding en coaching van de bijstandsgerechtigden. Ten behoeve van deze ontwikkeling werkt de sector Uitvoering van het Sociaal domein samen met andere afdelingen binnen de gemeente, externe partners en ervaringsdeskundigen. Dit in nauwe verbinding met de Leeuwarder Digitale Agenda.

• Programma Onderwijs, Economie en Arbeidsmarkt De samenleving verandert continue. De snelheid van deze veranderingen neemt toe. Veranderingen op het gebied van technologie, beroepsbevolking, globalisering en maatschappelijke vraagstukken vragen om een toenemende flexibiliteit van de samenleving. De samenleving die zich het best aanpast (survival of the adaptable) aan deze veranderingen ontwikkelt een sterke economische, maatschappelijke veerkracht en gezondheid. De veranderingen op de arbeidsmarkt hebben grote gevolgen voor de kwaliteit van werk. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) adviseert bedrijven, instellingen, sociale partners en de overheid in te zetten op goed werk voor iedereen die wil en kan werken. Goed werk is essentieel voor de brede welvaart in ons land: voor de economie en voor de sociale samenhang. Onderwijs, Economie en Arbeid zijn krachten die elkaar versterken als ze gelijk optrekken in de dynamiek van constante veranderingen. Als er geen samenhang is, kan dit ingrijpende gevolgen hebben voor de ontwikkeling en groei van de samenleving. Vanuit het programma OE&A worden de volgende strategische doelen gesteld: 1. Verhogen arbeidsparticipatie 2. Verminderen mismatch vraag en aanbod 3. Vergroten aantrekkingskracht Human Capital 4. Samenwerken in 1 economische regio.

Hierbij zoeken we samen met externe partners naar de antwoorden op belangrijke vragen als: hoe creëren we de banen voor de toekomst? Waar moeten we nu dus voor opleiden? Welke innovaties moeten we daarvoor nu stimuleren? En welk academisch klimaat past daarbij?

2. Armoedebestrijding zodat iedereen mee kan doen Global goal: uitbannen van armoede De ambitie van het college is om armoede in Leeuwarden uit te bannen. Onze gemeentelijke armoedeaanpak is heroverwogen en geactualiseerd. Besluitvorming hierover vindt eind 2021 plaats. De focus van de armoedeaanpak is primair gericht op het doorbreken van de regeneratie van armoede. Daarnaast gaat de aandacht uit naar: - het vergroten van de bestaanszekerheid; - het verbeteren van de dienstverlening en bedrijfsvoering van de financiële hulpverlening; - de aanpak van de schuldenproblematiek;

11

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

-

het ontstaan van (nieuwe) armoede door life events, inzet van ervaringsdeskundigheid, versterken van de digitale dienstverlening, effectmeting en monitoring en met inzet van o.a. de Moedige Dialoog versterken van de samenwerking.

 Doorbreken van de regeneratie van armoede Armoede heeft een negatief effect op de ontwikkeling en kansen van kinderen en kan leiden tot regeneratie van armoede. Om de regeneratie te doorbreken en de ontwikkelkansen van kinderen te stimuleren wordt ingezet op het versterken en ondersteunen van kwetsbare gezinnen. Voor de korte termijn zijn de interventies gericht op de maatschappelijke participatie van kinderen. We zetten in op het verzachten van de omstandigheden met behulp van onder andere Sam& (de nieuwe naam van het kindpakket) en proberen daarnaast ook het gebruik van dergelijke regeling te stimuleren. a. In 2022 streven we ernaar dat 10% meer kinderen ten opzichte van 2021 maatschappelijk participeren door gebruik te maken van Sam&. Om de regeneratie duurzaam tegen te gaan is het van belang de verbinding te leggen en te borgen met de beleidsterreinen en uitvoering van Jeugd, Onderwijs en Gezondheid. Denk daarbij aan de projecten kansrijke start en kansengelijkheid en het versterken van de steunstructuur op de IKC’s, maar ook de inzet van de cultuur- en sportcoaches en aanvullende activiteiten vanuit het Nationaal Programma Onderwijs.  Het vergroten van de bestaanszekerheid Uit ervaringen van onder andere de Inclusieve Stad blijkt dat voor steeds meer huishoudens rondkomen niet vanzelfsprekend is.

Terwijl juist bestaanszekerheid een essentiële voorwaarde is om een bijdrage te kunnen leveren aan de samenleving. Daarom is het investeren in het vergroten van de bestaanszekerheid van belang. Vergroten bereik minimaregelingen Om de gevolgen van armoede te verzachten is het van belang om het inkomen op orde te hebben. Minimaregelingen kunnen daar een bijdrage aan leveren. We constateren dat inwoners niet altijd gebruikmaken van de minimaregelingen. Dat maakt het vergroten van het gebruik en toegankelijker maken van de regelingen noodzakelijk. Daarom gaan we in 2022 verder op de ingeslagen weg en investeren we in de communicatie en voorlichting over de inkomensondersteunende regelingen en in het ontzorgen door de toegang tot de regelingen verder te vereenvoudigen. We verkennen hoe we in 2022 daarbij gebruik kunnen maken van de VoorzieningenWijzer. Op basis van een persoonlijk gesprek en een applicatie met alle minimaregelingen en toeslagen brengt een consulent in kaart waar iemand recht op heeft en vraagt het aan. b. Daarbij realiseren wij in 2022 een stijging van 5% ten opzichte van 2021 in het gebruik van de minimaregelingen. Verlagen woonlasten en aandacht voor hoge zorgkosten Grip krijgen op de uitgaven is van essentiële waarde. Voor het verlagen van de woonlasten is gekozen voor een integrale benadering.

Met woningbouwcorporaties en huurdersorganisaties maken we afspraken over de betaalbaarheid van woningen en het verlagen van de woonlasten door middel van een sociaal energiebeleid en de voorzieningenwijzer. We zetten energiecoaches in om mensen met een laag inkomen praktische hulp te bieden en ze bewust te maken van wat ze zelf kunnen doen om de energierekening te verlagen. We werken samen met de Provincie en andere gemeenten in Fryslân om de positieve ervaringen van Leeuwarden te delen en van elkaar te leren. Het sociaal energiebeleid van Leeuwarden heeft inmiddels ook Europese aandacht. We hebben halverwege 2021 extra subsidie van het Rijk gekregen waardoor we 2.000 particuliere woningeigenaren en 3.000 huurders kunnen gaan bereiken. Er zijn

12

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

voor dit doel 5 extra energiecoaches vanuit de bijstand opgeleid en aangesteld. We werken samen met de woningbouwcorporaties en sociale partners. c.

In 2022 streven we ernaar om het bereik van de energiecoaches te vergroten met 10% ten opzichte van 2021.

 Verbeteren van dienstverlening en bedrijfsvoering van de financiële hulpverlening Om rekening te houden met de kwetsbare mensen en te zorgen dat de financiële hulp toegankelijk is voor iedereen en daadwerkelijk ondersteunend is, zetten we in onze dienstverlening de mens centraal, we werken vanuit vertrouwen, belonen in plaats van straffen en waar nodig leveren we maatwerk. Deze verandering streven we na door de Op Maat benadering voort te zetten, te werken met een stress-sensitieve benadering en door in onze dienstverlening oog te hebben voor laaggeletterdheid en burgers met een licht verstandelijke beperking.  Aanpak schuldenproblematiek Voor burgers met geldzorgen is het belangrijk om escalatie te voorkomen. Snelle en effectieve schuldhulpverlening draagt bij aan het bestrijden van armoede en zorgt ervoor dat burgers kunnen deelnemen aan het sociaal-maatschappelijk leven. De gemeentelijke aanpak richt zich primair op preventie en vroegsignalering en daarnaast ook op het aanbieden van toegankelijke en effectieve hulpverlening bij problematische schulden. De aanpak vroegsignalering wordt in 2022 gecontinueerd waarbij we meer aandacht zullen hebben voor het nog meer verbeteren van de effectiviteit van onze aanpak. In het kader van de preventie stellen we een preventieplan op. Betrokken verbonden partijen   

Stichting Kredietbank Nederland (KBNL) Leeuwarden Caparis NV Drachten Sociale Werkvoorziening Fryslân Drachten

Relevante (beleids)nota’s  

Koersdocument Sociaal Domein (2018) Flexibel Inkomen Leeuwarden (2015)

Extra inzet Er is geen sprake van de inzet van extra middelen.

13

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Programma Sociale basis

1. Sociale basis De sociale basis is het geheel van informele contacten en netwerken van bewoners(organisaties) en vrijwilligers(organisaties). Onze visie is dat een sterke sociale basis de ruggengraat vormt van de Leeuwarder samenleving. Een sterke sociale basis bestaat uit inwoners die zich inzetten voor elkaar en voor hun wijk of dorp. De ondersteuning geboden door beroepskrachten sluit hierop aan. De komende jaren gaat de gemeente, samen met de sociale basis en betrokken organisaties aan de slag. De gemeente Leeuwarden werkt samen met bewoners, (vrijwilligers -)organisaties en beroepskrachten aan een sterke sociale basis. De gemeente biedt daarnaast ruimte voor (bewoners )initiatieven en ontwikkelingen die bijdragen aan de leefbaarheid en vitaliteit van de Leeuwarder wijken en dorpen. Eind 2021 is de Visie op de versterking sociale basis door de raad vastgesteld. We beschrijven in deze notitie hoe de gemeente, zelf eveneens onderdeel van de sociale basis, zich wil verhouden tot de partijen die de sociale basis in Leeuwarden vormen. De notitie beschrijft hoe we tot een sterk netwerk komen, welke afspraken daartussen moeten worden gemaakt en welke rol de gemeente hierin heeft in te nemen.

2. Door onderwijs de kans vergroten op werk en een gezond leven Global goal: inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen 

Versterken ontwikkeling jonge kind

a. De Steunstructuur 12-: inzet jeugdondersteuners op negen Plus IKC’s In de eindrapport ‘pilot Steunstructuur 12-’ zijn de inhoudelijke en financiële opbrengsten van de Steunstructuur 12- en de van inzet van de nieuwe functie Jeugdondersteuners op drie Integrale Kindcentra geëvalueerd. De jeugdondersteuners hebben geïnvesteerd in preventie en het normaliseren van gedrag van kinderen en het professionaliseren/ondersteunen van het personeel. De opbrengsten zijn opgenomen in het nieuwe uitvoeringsprogramma Kansen voor Kinderen 2. In dit uitvoeringsprogramma wordt voorgesteld om negen IKC’s in aandachtswijken te versterken met de inzet van een jeugdondersteuner. Door gezamenlijk te bouwen aan een dekkend, preventief aanbod dat passend is bij de populatie van het IKC krijgt ieder kind in de gemeente Leeuwarden gelijke kansen binnen en buiten onderwijs-en opvangtijd. Bovenstaande leidt tot de volgende ambitie: a. De zorgstructuur (jeugdondersteuners) op IKC’s wordt uitgebreid naar negen IKC’s. b. Versterken samenhang en kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie (VVE) Vanaf schooljaar 2020/2021 is de Toeleidingsmonitor van de GGD ingevoerd. Hiermee ontstaat beter zicht op het proces van indiceren VVE tot aan plaatsing van peuters op de speelleergroepen.

Op deze wijze kunnen gerichter interventies worden verricht door ouders te stimuleren hun (VVE-) peuter naar een speelleergroep te verwijzen. Vanaf 2022 wordt de monitoring uitgebreid waardoor we het bereik van alle peuters (ook niet-doelgroepkinderen) binnen de gemeente Leeuwarden in beeld krijgen. Bovenstaande leidt tot de volgende ambitie: b. In 2022 vindt een groei van 3% van de doelgroepkinderen (peuters met VVE) plaats. Vanuit het Kwaliteitsteam VVE zijn de dertien IKC’s met de meeste doelgroepkinderen geïnterviewd met de medewerkers van de kinderopvang en het onderwijs. Deze gesprekken hebben geleid tot plannen van aanpak om de kwaliteit van VVE verder te verhogen en de doorgaande lijn tussen voor -

14

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

en vroegschools te verbeteren. In 2022 zal een evaluatie van deze plannen van aanpak plaatsvinden onder begeleiding van het lectoraat Early Childhood van hogeschool NHL/Stenden.

3. Beperken van ongelijkheid (door achterstanden weg te werken) Global goals: Verminderen ongelijkheid, Goed Onderwijs  Aanpak laaggeletterdheid regionaal In samenwerking met de arbeidsmarktregio Friesland wordt een herijkt Regionaal Programma Educatie (RPE) uitgewerkt. Dit RPE is in oktober 2021 opgeleverd. Onderdeel van dit programma is de besteding van extra Rijksmiddelen voor de aanpak laaggeletterdheid van 2020 -2024. De contactgemeente ontvangt in de periode 2020 t/m 2024 jaarlijks een extra budget voor de aanpak van laaggeletterdheid van gemiddeld € 155.000 per jaar. Deze middelen worden in gezamenlijkheid met alle Friese gemeenten besteed.  Aanpak laaggeletterdheid lokaal We zetten in op de ontwikkelen van een herkenbaar (digi)taalnetwerk, door verbinding te leggen met het gebiedsgericht werken, de capaciteit van educatiepunten te vergroten in de wijken en dorpen en door uitbreiding van educatie bij werkgevers. Daarnaast zetten we in samenwerking met publieke dienstverlening en communicatie in op toegankelijke dienstverlening en communicatie. De aanpak van laaggeletterdheid is onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda. We leggen de focus op preventie. In januari 2022 start de pilot gezinsaanpak met het doel om kinderen en hun ouders te ondersteunen bij taalachterstanden.

Basisscholen kiezen, samen met dbieb, vanuit hun eigen behoefte, bouwstenen waarmee leesplezier, leesbevordering, taalontwikkeling en digitale geletterdheid van de kinderen optimaal gestimuleerd wordt. Dbieb richt zich hierbij vooral op scholen in de kwetsbare wijken, scholen die IKC zijn of willen worden en 'witte vlekken' op het platteland. Bovenstaande leidt tot de volgende ambities: a. Het bereik van NT1 (Nederlands als eerste taal) deelnemers is met 30% verhoogd ten opzichte van 2021. b. Verdere uitrol van de Bibliotheek op school (dBos) van 38 naar 42 scholen. 

Wet inburgering 2021

Nieuwkomers met inburgeringsplicht Per 1 januari 2022 treedt de Wet inburgering 2021 in werking. De inburgering is gericht op het leren kennen van de Nederlandse samenleving en de Nederlandse taal en draagt bij aan de integratie en participatie van nieuwkomers in de samenleving. Met die nieuwe wet krijgt de gemeente een regierol hierin. Deze nieuwe rol wordt beschreven in een plan dat eind 2021 aan de raad wordt voorgelegd. De staande uitvoeringstaken en projecten rondom nieuwkomers worden samen met nieuwe taken, verantwoordelijkheden en aandachtspunten (door)ontwikkeld tot een en integraal Leeuwarder inburgeringsmechanisme. Er is met name aandacht voor de manier waarop de gemeente in de uitvoering regie voert en samenwerkt met nieuwkomers en samenwerking met samenwerkingspartners versterkt. Er wordt geïnvesteerd in nieuwe methoden om een integrale en effectieve aanpak mogelijk te maken. De nieuwkomer staat in alle elementen centraal en het plan maakt een persoonlijk plan van aanpak voor iedere nieuwkomer mogelijk. Ondertussengroep De gemeente begeleidt een bredere groep asielmigranten binnen de zogenaamde 'ondertussengroep'. Dit zijn nieuwkomers die onder het huidige inburgeringsstelsel vallen (Wet 15

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Inburgering 2013) en in de periode 2013-2021 in onze gemeente zijn gehuisvest. Leeuwarden heeft ongeveer 940 inwoners die tot deze groep gerekend kunnen worden. Een groot deel van deze groep participeert (nog) niet (voldoende) in de samenleving en/of op de arbeidsmarkt. Door deze groep te verbinden met de officiële doelgroep van de inburgeringswet, profiteren ook zij van (onderdelen) van het nieuwe stelsel. Hiermee kan de gemeente hen op een passende manier een impuls geven.

4. Door sporten de kans vergroten om mee te doen aan de samenleving Global goal: Goede gezondheid en welzijn voor iedereen  Beweeginitiatieven sport ontplooien In 2022 wordt in de gemeente Leeuwarden verder uitvoering gegeven aan het Lokale Sportakkoord. Een zogenaamde fanclub bestaande uit bv SPORT, Amaryllis, Friesland zorgverzekeraar, Rabobank, Friesland College CIOS, Sportraad Leeuwarden en gemeente Leeuwarden bepaalt welke initiatieven binnen de verschillende thema’s gericht op sport, gezondheid en beweging aanspraak kunnen maken op het uitvoeringsbudget lokaal sportakkoord. a. Mede hierdoor, maar ook door de inzet van buurtsportcoaches, buurtgezondheidscoach en de subsidieregeling voor sportevenementen, voldoet in 2022 60% van de bevolking in Leeuwarden aan de beweegnorm (op minstens vijf dagen per week minimaal een half uur matig intensief bewegen).

5. Door cultuur sociale, economische en duurzame groei aanjagen Global Goals: Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen Goede gezondheid en welzijn voor iedereen Verminderen ongelijkheid Inclusieve, economische groei en fatsoenlijk werk voor iedereen  Cultuur en COVID-19 Vanwege de onzekerheid over de verdere ontwikkeling van het COVID-19 virus en de onzekerheid en het gedrag van het publiek (zullen mensen bijvoorbeeld straks weer snel een volle theater- of popzaal bezoeken?) gaan we er van uit dat de gevolgen van corona ook doorwerken en merkbaar zullen zijn in 2022. Dit heeft mogelijk ook gevolgen voor de doelen voor 2022. Met het gemeentelijke COVID-19 steunpakket cultuur richten wij ons onder meer op de toekomstbestendigheid van de sector. Doel hiervan is om de sector voor de langere termijn te versterken. We richten ons ook op de amateurkunst en de culturele makers, die het meest getroffen zijn door de COVID-19 crisis. We blijven de contacten over het ondersteunen van de culturele sector onderhouden met de betrokken interne beleidsafdelingen, Rijk en provincies.

 Cultuur in 2022 De uitvoering van de Visie op kunst en cultuur in de gemeente Leeuwarden 'durven en samen doen' 2021-2028 is in 2022 onder andere gericht op: Cultuureducatie vanaf 2-16 jaar (voorschools, basisonderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs) Cultuureducatie voor kinderen in de basisschoolleeftijd en jongeren draagt bij aan de ontdekkingstocht naar wie je zelf bent. Leerlingen ontwikkelen hun artistiek-creatief vermogen door kennis te maken en te oefenen met verschillende maak- en denkstrategieën. Het ‘maken en betekenis geven’ is gericht op artistieke expressie en ontwikkeling van creativiteit. Met deze creativiteitsontwikkeling benut je de talenten van kinderen en jongeren en het kan een opstap zijn naar verdere ontdekking en ontwikkeling van talent, ook buiten de muren van de school. Cultuureducatie maken we toegankelijk voor iedereen, te beginnen bij kinderen en jongeren. Dbieb speelt hierin eveneens een rol.

16

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

a. Verdere uitrol van de Bieb op school (dBos) van 38 naar minimaal 42 scholen. Meertaligheid Gemeente Leeuwarden is sinds eind 2019 City of Literature. City of Literature zet zich in voor een bloeiend en meertalig literair klimaat. Gemeente Leeuwarden richt zich op meer zichtbaarheid van taal/meertaligheid in de openbare ruimte en op taal/meertaligheid in zowel het basis- als het voortgezet onderwijs. Ook heeft zij oog voor meertaligheid op maat voor inwoners met onderscheid tussen de dorpen, wijken en de stad. De uitvoeringsnotitie Fries en meertaligheid is eind 2021 vastgesteld. Deze notitie richt zich op meertaligheid, waarbij de gemeente Leeuwarden met betrekking tot het Nederlands en het (Stads)Fries een uitnodigende houding heeft. Kunstkade initieert voor het schooljaar 2022/2023 een proeftuin taal in samenwerking met culturele organisaties en het voortgezet onderwijs. Doel hiervan is om taal op een creatieve manier in het onderwijscurriculum in te brengen. Hierdoor worden jongeren uitgedaagd om op een andere manier naar taal te kijken en gaat taal op een andere manier leven. Arcadia 2022 Wat is jouw paradijs? Jouw gedroomde samenleving? In Arcadia zoeken we samen met (internationale) kunstmakers naar het antwoord op deze vragen.

In 2022 laten creatieve denkers en slimme doeners honderd dagen lang met installaties, exposities, gesprekken en voorstellingen zien hoe de wereld draait.  Aanpak eenzaamheid We investeren, samen met het beleidsveld armoede en gezondheid, in het project ‘Over de drempel’. Over de drempel is de titel van de aanpak eenzaamheid in de gemeente Leeuwarden. Het programma is actief onder de vlag van Arcadia/LF2028. Over de drempel maakt deel uit van de nationale aanpak Eén tegen eenzaamheid van het Ministerie van VWS. We zetten cultuur in om eenzaamheid te doorbreken. Dit doen we met negen culturele projecten die in 2021 en 2022 ontmoetingen tussen mensen stimuleren. De projecten zijn gericht op het samen dingen doen en vinden plaats in meerdere wijken en dorpen in de gemeente Leeuwarden. Binnen Over de drempel organiseren we tevens bijeenkomsten om initiatieven, o.a. bij sportorganisaties en in de zorg, die zich inzetten voor het bestrijden van eenzaamheid, bij elkaar te brengen. Doel hiervan is om elkaar te versterken en tot nieuwe samenwerking te komen. Ten slotte onderzoeken studenten van de NHL Stenden in het kader van Over de drempel eenzaamheid onder jongeren. 

Inzet Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) in 2022

Het HCL en COVID-19 De verwachting is dat het HCL ook in 2022, vanwege COVID-19, minder bezoekers voor de exposities zal trekken dan normaal gesproken. Met de exposities en de randprogrammering fungeert het HCL overigens steeds meer als ontmoetingsplaats én als trekker van cultuurtoeristen. De in 2021 gerealiseerde herinrichting van het HCL draagt hieraan bij. Erfgoed-educatie programma’s Het HCL ontwikkelt eigen erfgoed-educatie programma’s en daarnaast ook randprogrammering voor kinderen bij tijdelijke exposities. Dit geldt bijvoorbeeld voor het community-project met fotografen in Heechterp-Schieringen, dat in samenwerking met het wijkpanel wordt gerealiseerd. Professionals en kinderen maken foto’s voor dit project. Als onderdeel van dit project vindt mogelijk een expositie over de ontwikkeling van de wijk in het wijkcentrum plaats.

17

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Archieffunctie HCL Het archiefonderzoek vindt meer en meer via internet plaats. Deze ontwikkeling wordt in 2022 voorgezet. Betrokken verbonden partijen 

Stichting Cultureel Centrum De Harmonie Leeuwarden

Relevante (beleids)nota’s                

Beleidsplan zorg voor jeugd (2014) Omvormingsplan zorg voor jeugd Friesland (2014) Leeuwarden en de wijken en dorpen, de ontwikkelrichting (2015) Een nieuwe bibliotheeksfunctie voor de gemeente Leeuwarden ‘Van Collectie én Connectie’ (2015) Aanvalsplan Laaggeletterdheid (2016) Leeuwarden en de wijken en dorpen: hoe staan we ervoor? (2017) Koersdocument Sociaal Domein (2018) Beweeg- en gezondheidsbeleid: “Samen bewegen naar een gezonde gemeente” (2018) Frysk. Dúdlik yn byld! Taalnota Frysk (2018) Nota broedplaatsen: creatieven in het hart van innovatie, 2018 e.v. (2018) Uitvoeringsnota creatieve broedplaatsen 2020-2028 (2020) Visie op kunst en cultuur in de gemeente Leeuwarden. Durven en samen doen. Lokaal perspectief in een internationale context 2021-2028 (2020) Toekomstdocument We the North 2021-2024 Gemeente Leeuwarden uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid (2021) Uitvoeringsnotitie Fries en meertaligheidbeleid (2021) Visie Versterking sociale basis (2021)

Extra inzet Tabel 1 Extra (incidenteel) budget Onderwerp Beleidsproduct Mienskipsfonds Burgerkracht

<2021 400

Team Integratie en participatie Versterking ontwikkeling jonge kind LEO Filmhuis Slieker Bibliotheek

Burgerkracht Onderwijs

50 200

Kunst en cultuur Kunst en cultuur Kunst en cultuur

20 20 205

Neushoorn We the North Festivals en evenementen

Kunst en cultuur Kunst en cultuur Kunst en cultuur

200 100 300

18

2022 -200

2023 -200 -200

-130 -200 -100 -300

Bedragen x € 1.000 2024 2025

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning

1. Vernieuwing Jeugdhulp Global goal: Goede gezondheid en welzijn voor iedereen • Toegang tot Jeugdhulp In 2022 gaat de nieuwe contractperiode in voor Pleegzorg en EED (ernstige enkelvoudige dyslexie) en in 2023 (of eerder, als mogelijk) Specialistische Jeugdhulp en Wonen. De nieuwe contracten borduren voort op de resultaatsturing die in 2018 is ingezet en ook op de adviezen van de regionale taskforce jeugd. In 2023 zijn minder aanbieders gecontracteerd dan voorheen (het zorglandschap wordt overzichtelijker) en vanuit partnership wordt invulling gegeven aan de transformatie van de jeugdhulp. Een belangrijk onderdeel is de afbakening van specialistische en niet-specialistische jeugdhulp. De specialistische jeugdhulp wordt in de Friese regio nog uitsluitend uitgevoerd door gekwalificeerde professionals. Samen met de jeugdzorgaanbieders werken we aan het verhogen van de kwaliteit van de zorg en de doorontwikkeling van het zorglandschap. Hiervoor is het Fries Kwaliteitskader Jeugdhulp ontwikkeld, belangrijkste speerpunt in dit kwaliteitskader is Continu verbeteren. Op Leeuwarder niveau richten we passende algemene voorzieningen in die aansluiten bij de behoeften van de jeugdige inwoners en de gezinnen. Door de aanscherping van de scope specialistische jeugdhulp kan het nodig zijn om de algemene voorzieningen hierop aan te passen.

Deze algemene voorzieningen zijn doorgaans minder zwaar van aard dan de specialistische jeugdhulptrajecten. De gemeentelijke toegangspoort tot specialistische jeugdhulp is ongewijzigd en i s belegd bij het Jeugdexpertteam. Dit team maakt dagelijks een inhoudelijke afweging welke zorg passend is voor de jeugdige en zij kijken expliciet naar de mogelijkheden van algemene voorzieningen in Leeuwarden. Het Jeugdexpertteam werkt nauw samen met de poh-ggz-jeugd en de jeugdondersteuner op IKC’s. Hun gezamenlijk inzet is erop gericht dat problemen vroegtijdig worden onderkend en genormaliseerd waar mogelijk, hulp snel wordt geboden en escalatie van problemen wordt voorkomen. In de hoog specialistische jeugdhulp wordt in 2022 met vijf zorgaanbieders de transformatie in de jeugdhulp ook voortgezet. Met deze transformatie dringen we de residentiële zorg terug en zetten meer in op ambulante behandeling van jeugdigen in de eigen leefomgeving. Dit sluit a an bij onze visie dat jeugdigen zo thuis mogelijk kunnen opgroeien. Residentiële zorg is zorg waarbij jeugdigen (dag en nacht) verblijven op een jeugdzorglocatie. Ambulante jeugdhulp is begeleiding of behandeling van de jeugdige in de thuissituatie. In relatie tot het bovenstaande staan de volgende ambities in 2022 centraal: a. De gemiddelde zorgzwaarte voor jeugdigen daalt met 5% ten opzichte van het voorgaande jaar.

Dit uit zich in minder zware profielen en/of minder zware intensiteiten van zorg. b. Er vindt een verschuiving plaats van minder residentiële zorg naar meer gezinsgerichte/ambulante behandeling. Het aandeel cliënten met een indicatie voor verblijf ten opzichte van het totaal aantal cliënten met een indicatie neemt af en komt uit op 8,5%. c. Een afname in duur van residentiële zorg: het aandeel kortdurende trajecten ten opzichte van het totaal aantal trajecten neemt toe met 5%-punt ten opzichte van het voorgaande jaar. Het Rijk heeft 2 tranches incidentele middelen (SPUK) beschikbaar gesteld voor de omvorming van grote jeugdhulpplus- en 3 milieuvoorzieningen naar kleinschalige voorzieningen. Deze omvorming sluit aan bij de inhoudelijke transformatie van jeugdhulp, waarbij de hulp zo thuis mogelijk wordt aangeboden. Met kleinschalige voorzieningen wordt een veilig en positief leefklimaat voor de jeugdigen ondersteund. De gemeente Leeuwarden is coördinerende gemeente voor de beide SPUKregelingen. Er wordt nauw samengewerkt in 3-Noord-verband, zodat de beschikbaarheid en continuïteit van het aanbod wordt gegarandeerd. 19