2023-09-28 Rapport Move professionals Woodbrookers geanonimiseerd

I

I

I

I

I

I

IMIZ

Iit

www. moveprofessionalZ. nl september 2022 24 ltr TII tll

Mr"Ë,!.+r'

JEUGDHULP FRIESLAND

*

5. Reconstructie van de context, feiten en omstandigheden

5.1 Context Locatie BWB Woodbrookers bestaat per l juli 2022, L2,5 jaar. Woodbrookers was eerst een zelfstandige stichting en kwam voott uit een samenwerking tussen Jeugdhulp Friesland, Elker en het Poortje (nu onderdeel van Elker), Formeel is per 28 augustus 2017 stichting Behandelcentrum Woodbrookers ontbonden en voortgezet door Stichting Jeugdhulp Friesland. De huidige locatie is in 2010 als nieuwbouw opgeleverd. BWB huisvest zowel jongeren in een open setting als jongeren in een gesloten setting. Er zijn zes groepen met elk zes bedden (voorheen acht bedden per groep). Per 19 mei zijn er vijf groepen met elk zes bedden. Elke jongere heeft een eígen woonslaapkamer. Daarnaast zijn er gezamenlijke huiskamers, multifunctionele ruimten, was- en droogruimte en sanitaire ruimten, BWB beschikt over onderwijsvoorzieningen, therapieruimten, sport- en spelruimten, groot keuken, vergaderruimten en kantoren voor medewerkers. De gesloten groepen bevinden zich in één gebouw, waarbij de groepen van elkaar gescheiden worden door

deuren die op slot zitten. Elke groep beschikt over een grote gezamenlijke leefruimte met een open keuken, eettafels en een zithoek met televisie. Aansluitend aan de gezamenlijke leefruimte is een kantoor dat met een raam verbonden is met de gezamenlijke leefruimte en een tuin met een hek eromheen. Verder is er een toilet en een ruimte waar jeugdigen hun was kunnen doen. Op de eerste etage bevinden zich de slaapkamers van de jeugdigen en de douches. Alle slaapkamers beschikken over een toilet en één slaapkamer beschikt daarnaast over een douche.

In het hetzelfde gebouw bevinden zich twee afzonderingsruimtes, waar jeugdigen bij onveiligheid in geplaatst kunnen worden. Voorheen waren dit drie afzonderingsruimtes, echter is één ruimte omgebouwd tot een chillruimte. In de chillruimte hebben jeugdigen de mogelijkheid om muziek te maken en te gamen. De normale bezetting op BWB is in de ochtend, de middag en de avond twee jeugdzorgwerkers (C en D) voor elke groep. Er zijn drie slaapdiensten voor BWB en één waakdienst bij de Algemene Dienst. Elke groep heeft een dag- en weekprogramma, met taken, corvee, groepsgesprek en weekafsluiting. Binnen

het gedwongen kader wordt het bestek op kantoor bewaard en na ieder eetmoment geteld. Jongeren mogen alleen plastic bestek meenemen naar hun kamer. School en vrijetijdsbesteding

Het onderwijs voor de jeugdigen wordt verzorgd op het terrein door Portalis. Portalis is onderdeel van Elker. Poftalis is een school voor Voortgezet Speciaal Onderwijs cluster 4. De school verzorgt onderwijs en arbeidstoeleiding aan alle jongeren die bij BWB wonen, waarbij wordt samengewerkt met de school van herkomst. Jeugdigen kunnen een individueel programma volgen, gaan soms geheel, soms gedeeltelijk naar school. Als kinderen niet naar school kunnen/willen, wordt er een thuiswerkprogramma gemaakt dat kinderen op hun kamer kunnen volgen. In de vakanties zijn er geen schoolactiviteiten. Wel worden er soms thematische activiteiten of uitstapjes in de vakanties georganiseerd. Er is binnen BWB in de onderzochte periode geen activiteiten- of sport programma en er is geen activiteitenbegeleider meer. Wel zijn er in de zomervakantie vier weken lang de zorgnoemde plusweken, waarin vakantie activiteiten worden georganiseerd, Kinderen kunnen individueel zo mogelijk deelnemen aan clubjes of hobby's, en gaan soms samen met JZW'ers op stap, Er was een activiteitenbegeleiders aangenomen maar die is vrij snel na aanstelling door ziekte uitgevallen. Daardoor werden er in de onderzochte periode geen periodieke of structurele activiteiten aangeboden op het terrein.

www.moveprofessionalZ. nl september 202225

llilt ttl lrt lr rr Àrt'ill lvlft oóte*bdàR

JEUGDHULP FRIESLAND

*

Toekomst De transformatievisie van Jeugdhulp Friesland richt zich op de af- en ombouw van de residentiele voorzieningen. Binnenkort opent een kleinschalige woonvoorziening in Heerenveen. De transformatievisie is

vastgelegd in een document. BWB is haar huidige behandelaanbod aan het transformeren naar een kleine kliniek met open en gesloten behandelgroepen van elk zes jongeren' JHF wil daarbij een belangrijke rol spelen bij het terugdringen van gesloten plaatsingen. Een kleinschalige

woonvorm is in ontwikkeling als alternatief voor de JeugdzorgPlus naast de bestaande groepen voor behandeling met verblijf. Jongerenraad Er is jarenlang een jongerenraad geweest binnen BWB. De afgelopen twee jaar (ongeveer) ligt dit stil, vanwege discontinuiteit in de activiteitenbegeleiding. De jongerenraad werd altijd begeleid door de activiteitenbegeleider. Per 1 juni 2022 starter een nieuwe activiteitenbegeleider, deze zal de jongerenraad weer oppakken, waarbij ook de Geestelijk Verzorger een rol gaat spelen. Daarnaast is er een ervaringsdeskundige aangenomen die hierbij betrokken zal ziin. Coronacrisis en wisselingen in het management en behandelteam

I.

!

Dan is de coronaperiode is nog niet ten einde. De impact eeide worden bij BWB geplaatst in van corona op de samenleving hiervan is groot en de gevolgen zijn ook binnen BWB merkbaar. Op BWB staat veel de continuiteit van vaste medewerkers in die periode onder druk omdat er, met name in team ziekte en verloop is. Er werken daardoor meer inval- en uitzendkrachten.

f,

Daarnaast is er verloop in het management en het behandelteam. De locatie wordt sinds 2019 duaal ts er aangestuurd door een Manager Algemene Zaken en een Manager Behandelzaken, Tot locatie verbonden, jarenla een ervaren Manager Behandelzaken (OrthopedagooglGZ-psycholoog) aan de is gegaan. Zijn opvolger (klinisch psycholoog) is in de proefperiode die is de Manager itie nog vacant. Per vertrokken. Deze manager was sinds was aan BWB heeft er sinds verbonden Zaken die dáárvoor Manager Algemene De nieuwe Manager Algemene Zaken is uitgevallen en wordt met ingang van

gestopt. Momenteel is de met een nieuwe baan bij

Zaken in verband

verbonde n aan BWB.

gewerkt. De op interim basis

vervangen, Ook in het behandelteam vi nden wijzigingen plaats in de onderzochte periode. De kinder- en jeugdpsychiater even vervangen, maar deze psychiater vertrekt na twee *ordt veftrekt in weer ingevuld. De was er een vacature. De positie it p"r weken bij BWB, Tussen en deze positie is nog vacant. verpleegkundig specialist vertrekt in

I

I

L

Alle geïnterviewden noemen deze wijzigingen als belangrijke factoren die van invloed zijn geweest op de verminderde stabiliteit en continu't'teit van de locatie. Begeleidings- en behandelteam

In BWB waren in juli 2021 in totaal 108 medewerkers werkzaam (80 fte). Het begeleidingsteam bestaat uit B tot 10 jeugdzorgwerkers C en D per groep. Daarnaast zijn er zorgcoórdinatoren (zoco's) werkzaam. Er zijn verschillende (doorlopende) vacatures voor jeugdzorgwerkers D en C. BWB heeft een eigen flexpool, maar deze wordt minimaal ingezet omdat de medewerkers in de flexpool vaak snel doorstromen naar een aanstelling in een team. Er wordt samengewerkt met uitzendbureau Ultracare.

www. moveprofessionalZ. nl september 2022 26

Ilrl rll llt lb Àrl,-rll.. ll I'loE

o.oÍ6sals

JEUGDHULP FNIESLAND

*

De zoco werkt duaal samen met de regiebehandelaren. De zoco is verantwoordelijk voor de werkprocessen en faciliteeft de medewerkers, de regiebehandelaren zijn verantwoordelijk voor het behandelklimaat en de behandelplannen. De zoco ondersteunt de regiebehandelaar bij interuisie en supervisie van teamleden en behandelaren. De Zoco is het eerste aanspreekpunt voor de jeugdzorgwerkers, deze moet eerst gebeld worden voordat er door begeleiders contact wordt opgenomen met de regiebehandelaar.

In het eerste kwaftaal van2022 was het ziekteverzuim bij BBWB IB,B7o/o (norm <4,7o/o) met een meldingsfrequentie (jaar) van 2,16. Het behandelteam bestaat uit GZ psychologen en orthopedagoog generalisten (regie behandelaren/behandel coórdinatoren) en andere inhoudelijke specialisten als een kinder- en jeugdpsychiater, verpleegkundig specialist GGZ en verpleegkundigen. Ook zijn er klinisch psychologen betrokken in of bij de behandeling van jongeren in de kliniek. Er is een vacature Verpleegkundig Specialist GGZ; en een Vacature Verpleegkundige (tijdelfik) voor 18 uren per week tot in verband met veruanging van de huidige verpleegkundige. Er is één vaktherapeut. Er zijn geen psychomotore therapeuten.

In de onderzochte periode was sprake van het vertrek van de manager behandelzaken (-

Il,

Deze manager behandelzaken had volgens respondenten een cruciale en gezaghebbende rol binnen BWB. Er was veel vertrouwen in hem en hij speelde een belangr'rjke rol bij het reflecteren op complexe of

vastgelopen zorgsituaties binnen BWB. Daarnaast was er ook een vacature voor de algemeen manager. Een deel van de taken van deze manager kwamen tijdelijk terecht bij de zoco. In de casus van heeft de zoco ook direct therapeutisch contact met en doet onder meer familieopstelling met Oaarnaast voert de zoco inhoudelijke gesprekken met ouders. Verschillende gesprekspartners van ouders probeerden elk afspraken met ouders te maken en hen te betrekken bij de behandeling. De verschillende gesprekspartners maakten afspraken en rapporteerden over hun contact met ouders, maar er was niemand die hierover het overzicht had, de regie voerde of gezamenlijk de lijnen uitzette, Er was geen strategie in de samenwerking met de ouders. Zie verder ook de paragraaf over regie op de behandeling.

I

l.

I

Geestelijke verzorgi ng Er is binnen BWB een geestelijk verzorger (gv) werkzaam, met een levensbeschouwelijke achtergrond met de primaire taak om jongeren te begeleiden bij levensvragen. De gv is elke maand op alle residentiele groepen zichtbaar aanwezig en laagdrempelig aan te spreken door jongeren. Daarnaast verzorgt de gv trainingen beroepscode en ethiek (verplicht) en zingeving (niet verplicht) voor alle medewerkers, ook managers en gedragswetenschappers, Training is in principe eenmalig. Onderdeel van ethiek is de module moreel beraad, maar daaruan wordt nog weinig gebruik gemaakt. Moreel beraad en het methodisch bespreken van dilemma's binnen casui'stiek is geen vast onderdeel van het werkproces binnen BCW. Incidenteel wordt de gv hieruoor uitgenodigd.

I),

I

!

Jeugdige neeft nooÍt contact gezocht met de geestelijk verzorger. Jeugdige heeft binnen de groep wel contact gezocht. De gv heeft via andere jeugdigen en va medewerkers wel gehoord van de Ímpact van de incidenten, maar is daarbij niet gericht betrokken geweest. In algemene zin vertellen jeugdigen aan gv over de gevolgen van interventies in de groep. Die maken veel indruk op groepsgenoten en zorgen voor onrust en

triggers.

www. moveprofessionalZ. nl

september 202227

rrrr !.!t.n

I I

M+"',!Ë# I

JEUGDHULP FRIESUlND

*

Cruciale factoren in de context

1) Context van corona zorgt voor ziekte en personeelsverloop. Daardoor veel wisselingen (in 2021) in

I

en veel inval- en uitzendkrachten. Zl Vertrek van manager behandelzaken is groot gemis, zowel in regie, veftrouwen ervaring. Veel van de gesproken medewerkers/behandelaren melden dat dit veftrek grote impact heeft.

met name team

3) De functie van kinder- en jeugdpsychiater wordt in

vacant. Er was wel een

is enkele weken een is er een nieuwe psychiater bij BWB werkzaam geweest, maar al snel gestopt. Sinds

consultfunctie beschikbaar vanuit Kinnik (GGZ Friesland)' In

I

nieuwe psychiater aangesteld.

vacant. De verpleegkundig 4l De functie van verpleegkundig specialist GGZ jeugd, is per I specialist heeft zich na de laatste opname van I bij BWB teruggetrokken uit de casus, onder meer vanwege het niet eens zijn met een nieuwe opname van I 5) In de casus I, was geen systeemtherapeut betrokken, omdat ouders hiermee niet instemden

6) Er is geen activiteitenprogramma binnen BWB. Als kinderen geen of weinig school hebben (en in vakanties rs er wern

te doen binnen BWB

7l Moreel beraad en bespreken van dilemma's is nog geen Íntegraal onderdeel van teamondersteuning.

5.2 Opnameproces Stroomschema en procesbeschrijving JHF heeft een stroomschema met daarin de B stappen van de clíëntstroom vanaf screening tot einde zorg.

Hieraan zijn functies en (summier) acties toegevoegd. In het schema worden geen doorlooptijden genoemd. Dit schema geldt JHF breed. Daarnaast is er een procesbeschrijving16 voor de Hoog Specialistische Jeugdhulp. Dit beschrijft de toegang, indicatíe en toelating van de Hoog Specialistische Jeugdhulp en de bijbehorende administratieve processen. Van belang voor dit onderzoek is dat de aanmelding voor Hoogspecialistische Jeugdhulp (HSJ) van kinderen met Fries WoonPlaatsBeginsel (WPB) door verwijzer wordt gedaan bij Team Toegang van JHF, Het kan gaan om ambulante hulp of opname bij BBWB Er geldt een opnameplicht voor kinderen met Fries woonplaatsbeginsel. Verwijzers zijn de ouders zelf (als de arts de verwijzer is en de ouder geen bemoeienis wil van een wijk- en gebiedsteam); een medewerker van een wijk- en gebiedsteam; of een jeugdbeschermer van een GI. De procesbeschrijving vermeldt niet op welke wijze wordt samengewerkt met plaatsende instantie na opname bij BWB. Plaatsende instantie: gebiedsteam

In de casus van I is het gebiedsteam van de gemeente Noardeast-Fryslán de verwijzer. De casus is aanvankelijk aangemeld via ambulante spoedhulp (JHF), De casus wordt dan door het gebiedsteam met voorrang opgepakt. Bij het gebiedsteam maakt de regisseur Jeugd normaal gesproken de probleemanalyse in samenwerking met de gedragswetenschapper. In de casus van I is er een eerste probleemanalyse vanuit de ambulante spoedhulp gedaan en is er door het gebiedsteam een regisseur aan gekoppeld. Deze heeft geen aanvullende probleemanalyse en/of gezinsanamnese uitgevoerd, gezien de snel oplopende crisissituatie waarin de opname plaatsvond, maaÍ er zijn wel gesprekken gevoerd met ouders en I zelf.

16

Procesbeschrijving cliëntstroom Hoogspecialistische Jeugdhulp - Team Toegang - versie 28-12-2020

www. movepJo fcsslenaZ.n

L

september 2022 28

lar !TI rlt Àrll ll

{ !J9$r9l::r:9slr

JEUGDHULP FNIESLAND

*

Uiteindelijk volgt een machtiging tot gesloten plaatsing bU BWB, in het vrijwillig kader (omdat ouders instemmen met de plaatsing). Het gebiedsteam heeft nog weinig ervaring met gesloten plaatsing en de samenwerking daarÍn met de instelling. BWB op haar beurt is gewend samen te werken met de GI (jeugdbescherming) bij gesloten plaatsing.

I

Over de rol van het gebiedsteam na plaatsing is in de casus van onduidelijkheid. Het gebiedsteam verwacht de regievoerder te blijven, waarin samen met ouders keuzes worden gemaakt, naar aanleiding van wat professionals bij BWB zien en wat nodig is in het belang van de cliënt. De bedoeling van het gebiedsteam is dat er een driehoek ontstaat waarin wordt samengewerkt: gebiedsteam, ouders en zorginstelling. BWB gaat er van uit dat na plaatsing zij regievoerder zijn, en het gebiedsteam betrekken op momenten dat er wijzigingen moeten plaatsvinden. Dit verschil van perspectief resulteert in een moeizame samenwerking tussen BWB en gebiedsteam. Aanvankelijk wordt geen informatie gedeeld en wordt het gebiedsteam door BWB niet geïnformeerd over het behandelplan, de voortgang, de knelpunten en de incidenten. Ouders geven hier ook geen toestemming voor, Het gebiedsteam heeft zelfstandig contact met ouders, en wordt door ouders geïnformeerd over de gang van zaken, Het lukt hun niet om de informatie bU BWB te checken. Ouders geven het gebiedsteam geen toestemming om informatie te delen met BWB, Op management niveau wordt in november 2021 dit probleem opgepakt en wordt gezamenlijk (manager BWB en gebiedsteam) een memo gemaakt met voorstellen over de samenwerking en het delen van informatie. De manager behandelzaken van BWB veftrekt kort daarna.

Mogelijk is hierdoor de memo op de achtergrond geraakt en nooit daadwerkelijk operationeel geworden,

Intake en opname De intake binnen BWB wordt normaal gesproken gedaan met de jongere, de oude(s)/gezaghebbende(n), de verwijzer en eventuele andere betrokkenen. Bij gesloten plaatsingen vindt de intake plaats binnen twee weken na plaatsing e/o afgeven van de spoedmachtiging. Bij open plaatsingen wordt de intake voorafgaand aan plaatsing gedaan door een regiebehandelaar van één van de open groepen. BWB heeft geen specifieke opname criteria voor BWB vastgelegd en er zijn volgens de regiebehandelaar

weinig contra indicaties, behalve voorliggende psychoseproblematiek. Er geldt een opnameplicht voor kinderen met Fries woonplaatsbeginsel. BWB heeft niet vaak te maken met gesloten machtiging in het vrijwillig kader en er is geen apad werkproces voor dit de soort opnames, ook niet over de regie en afstemming binnen de samenwerking met het gebiedsteam als verwijzer bij zo'n gesloten plaatsing. BWB heeft veel vaker te maken met een GI als verwijzer, waarbij een voogd meestal de le gesprekspartner is waarmee wordt afgestemd.

In de casus van I zijn bij opname en intake geen voorwaarden gesteld aan- of afspraken gemaakt over de wijze van afstemming en betrokkenheid van ouders in relatie tot de behandeling. De wensen van de ouders (met gezag) van I waren leidend. Diagnostiek Diagnostiek wordt binnen JHF ingezet wanneer hier een specifieke hulpvraag ligt. Gezinsanamnese wordt uitgevraagd bij de intake. Uitgangspunt is dat systematische behandeling een (rand)voorwaarde is. Dit kan in zijn in de vorm van ouderbegeleiding, systeemtherapie of

ft,.

L7

www. moveprofessionalZ. nl

september 202229

llllr :l III ,lI IFrt Í\rl I'lm DíoÍeshirls

JEUGDHULP FNIESLAND

*

Bij sommige jeugdigen is bij opname op BWB al diagnostiek aanwezig, soms door een vorige zorgaanbieder uitgevoerd, soms ook in thuissituatie van jeugdigen. Als er geen diagnostiek aanwezig is en er tUden de intake vragen zijn over intelligentie, onderliggende stoornissen of ziekten, worden onderzoeksvragen opgesteld door de regiebehandelaren. Er is een diagnostiekcentrum beschikbaar binnen JHF waar diagnostisch assistenten werkzaam zijn. Soms wordt de aanvraag voor het diagnostiek onderzoek daar neergelegd, maar andere keren, vooral als er een wachttijd is, wordt het diagnostisch onderzoek door de regiebehandelaren zelf gedaan, soms ook door één van de klinisch psychologen. Er zijn binnen BWB geen specifieke richtlijnen of afspraken over wie in welke situatie het onderzoek uitvoert en ook niet over de

termijn waarbinnen dit moet gebeuren.

Bevindingen diagnostiek In de casu-s van Iïu, u1. bij I

I

opname al diagnostiek beschikbaar, waarbU opvalt dat er tussen bij Accare daadwerkelijk *rt.nitrcna" hypothesen worden beschreven en herhaald, waarna in probleemanalyse in het behandelplan, diagnostisch- en intelligentie onderzoek heeft plaatsgevonden. In de noch in de diagnostiek wordt onderscheid gemaakt tussen gedrags- of psychiatrische problematiek. Er wordt niet nadrukkelijk ingezet op welke problematiek voorliggend is en er wordt geen afweging gemaakt welke

I

I,

discipline dan logischerwijs de regie in de behandeling zou moeten nemen.

In de casus van l. vindt een week na de opname de intake plaats tussen ouders, l. en de regie behandelaar (rb) van gtoep I bii BWB, die meteen daarna op vakantie gaat, Ook de zoco is hierbij aanwezig. Er zijn geen andere discipli nes betrokken, De rb maakt vanuit de intake een risico-inventarisatie en zet bij de klinisch psycholoog (kp) telefonisch een aanvraag tot diagnostiek uit. Deze is niet tijdelijk ingezet. maar als kp Omdat de rb op vakantie gaat meteen na het intakegesprek, werkt een vervangend rb het intakeverslag van collega uit en zet de onderzoeksvraagstelling met betrekking tot de aangevraagde diagnostiek daarbij. stelt op verzoek van ouders vanuit de info uit de intake een conceptbehandelplan op. Hierbij is geen

(I)

! !

systeemtherapeut of psychiater betrokken. De kp start de diagnostiek in oktob er 202L De kp heeft daarnaast ook therapeutische gesprekken met ook contact met de ouders.

I en

gereed is zijn niet alle onderzoeksvragen door de kp Als de diagnostiek rappoftage in beantwoord en een aantal onderzoeken zijn volgens de rb niet volgens de gelden diagnostische richtlijnen de specifieke onderzoeksvragen nooit heeft uitgevoerd. De kp laat dan desgevraagd aan de rb weten dat was aangevraagd, pas in ontvangen. Niet helder is waarom het diagnostisch onderzoek, dat in

I

l-kp

I

I

de diagnostiek niet onder toezicht van- of in samenwerking is gestart. Wel duidelijk is dat Oe met een collega heeft uitgevoerd, en dat er geen aanwijzingen zijn gegeven of de wijze waarop die moest worden uitgevoerd, of de termijn waarbinnen.

onderzoeksvragen bij een andere kp neergelegd, maar dat Veruolgens worden in werd uitgeplaatst naar Fier. Dit zou worden opgepakt in onderzoek komt stil te liggen, omdat (heropname maar dit traject komt niet van de grond, onder meer door alle plaatsgevonden. Eerder zij n de resultaten van het door de kp wel goed uitgevoerde incidenten die daarna verslag ontvangen van intelligentieonderzoek met ouders gedeeld en hebben ouders op

I I I),

de resultaten van dit intelligentieonderzoek.

www. moveprofessionalZ. nl september 2022 30

tl*.

l.!t.'

MS-ffsSi

I I I

JEUGDHULP FRIESLAND

*

I

Daarna heeft er bij BWB geen diagnostisch onderzoek van meer plaatsgevonden. Ab in wordt bij Kinnik (kinder- en jeugdpsychiatrie) vindt er daar diagnostiek plaats, Hieruit komt onder meer naar voren dat er bij problematiek. sprake is van

I

Eeplaatst

I

!

Cruciale factoren opname proces

1) Voor een gesloten plaatsing in vrijwillig kader is binnen BWB geen specifieke werkwijze opgesteld. 2) Geen specifíeke aandacht in opnameproces voor samenwerking en afstemming met ouders en ketenpartners in vrijwillig kader.

3) Eigen richtlijn m.b.t. doorlooptijden in beide casussen, onder andere door vakantie, niet opgevolgd.

4l Regiebehandelaar in casus I maakt een rísico ínventarisatie en zet telefonisch diagnostische onderzoeksvragen uit bU kp, maar ziet niet toe op de uitvoering daarvan.

5) Vervangend rb maakt later vanuit intake concept behandelplan met diagnostische onderzoeksvragen. Deze laatsten bereiken de kp niet.

6) Diagnostíekproces na opname in Istart

f,

eerste resultaten in

Ir.

beschikbaar.

7l Diagnostiekproces wordt niet gemonitord en blijkt niet volgens de richtlijnen te zijn uitgevoerd, waardoor alleen de IQ bepaling bruikbaar ls.

8) Geen psychiatrÍsche diagnose. 9) Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen gedragsproblemen ten gevolge van externe factoren en lemen ten

van een

5.3 Behandeling Klinisch integrale behandeling r8 Binnen behandelcentrum BWB wordt klinisch integrale behandeling (JeugdzorgPlus) geboden aan jongeren van 12-18+ jaar. Deze behandeling is bedoeld voor jongeren met zeer ernstige ontwikkelings- en gedragsproblemen. Klinisch integrale behandeling binnen de JeugdzorgPlus is alleen mogelijk wanneer de rechtbank een machtiging gesloten Jeugdzorg heeft afgegeven. Deze kan worden aangevraagd door het wijkof gebiedsteam of door de gezinsvoogdijinstelling. De duur van de klinisch integrale behandeling in de JeugdzorgPlus is gelijk aan de duur van de machtiging gesloten jeugdzorg. Vanwege de grote rÍsico's in hun ontwikkeling is door de rechtbank een machtigíng gesloten jeugdzorg afgegeven,

In de modulebeschrijving van JHF wordt aangegeven dat de ontwikkelingsbedreiging en gedragsproblemen van jeugdigen vaak samengaan met verslavingsproblematiek, systemische problematiek of psychiatrische klachten. Daarnaast kunnen er problemen zijn met de lichamelijke gezondheid van de jongere. Na opname vindt een intake plaats met de jongere, gezaghebbenden en de verwijzer, waarin gezamenlijk

wordt besproken waaraan gewerkt zal worden, hoe dit zal gebeuren en wat het doorlopende traject zal zijn. De onderzoeksvragen die overblijven uit de intake moeten worden beantwoord door observatie en

psychodiagnostiek. In de volgende fase staat de behandeling centraal en worden psychotherapeutische behandeling en trainingen opgestart. De bedoeling is dat de behandeling zich steeds meer rícht op het oefenen met het geleerde in de thuissituatie en op school. Na intake wordt er in principe elke drie maanden geëvalueerd met alle betrokkenen, Na intake wordt er in

ieder geval in principe elke 3 maanden geëvalueerd met alle betrokkenen. Binnen zes weken na opname moet 18

Bron: JHF (2022-01) module-jzplus-klinisch-integrale-behandeling-12-18

Wllw.A.otleptAÍessrq

le

nALZ. n I

september 202231

tlr tl,

rtt lY&,rlv?'loo

JEUGDHULP FNIESLAND

*

het hulpverleningsplan zijn vastgesteld. De behandeling moet worden geëvalueerd op minimaal de helft van de behandelduur, waarbij de noodzaak van evaluatie op schrift ter beoordeling aan de regiebehandelaar is. De behandeling wordt afgesloten met een afsluitbrief. Uit het onderzoek komt naar voren dat er in de onderzochte periode gewerkt wordt vanuit een basis behandelklimaat, waarbinnen schematherapeutisch werken centraal staat. Rb's geven aan dat zij stappen proberen te zetten om meer te werken vanuit de individuele ontwikkelingsstoornissen, diagnostiek en problematiek van jeugdigen (volgens de richtlijnen) maar dat door het grote verloop onder personeel, en ook gebrek aan gerichte deskundigheid bij jzw'ers m.b.t. specifieke stoornissen en problematieken, dit nog niet goed van de grond komt. Schemagericht werken BWB biedt integrale behandeling via een leef- behandelklimaat dat is gebaseerd op schematherapeutisch werken en geweldloos verzet/verbindend gezag. Op de behandelgroepen van BWB wordt gericht gewerkt met jongeren vanuit een schema therapeutische benadering. Schematherapiele is een vorm van psychotherapie

die ervanuit gaat dat door negatieve levenservaringen mensen inde kindertijd niet (volledig) hebben gekregen wat zij nodig hadden. Dit tekort in wat iemand nodig had kan, in combinatie met aanleg, schema's hebben ontwikkeld die het huidige functioneren beïnvloeden. Door vanuit deze principes te werken wordt geprobeerd de jongere en ouders te helpen om gevoelens en ervaringen te gaan herkennen en te begrijpen en als het nodig is om nieuw gedrag te leren waardoor de jongere zich meer gelukkig voelt, meer zelfstandig kan zijn en

fijne contacten met anderen kan opbouwen.

In beide casussen in dit onderzoek is sprake van een nog onvoldoende goed geïmplementeerde werkwijze voor schema therapeutisch werken, Zowel behandelaren als begeleiders spreken van een werkwijze die zeer goed moet worden getraind, herhaald en gecoacht. Medewerkers moeten ook inzicht krijgen in hun eigen schema's en modi en daarvoor is ook een veilige teamontwikkeling van belang. En hoewel JHF vol heeft ingezet op de trainingen, de coaching, en boosters als follow up, blijkt het grote personeelsverloop en de inzet van veel inval- en uitzendkrachten hierin een knelpunt te zijn geweest in de periode waarover dit onderzoek gaat (juli 2021- maart 2022). Door corona, zijn coaching en trainingssessies bovendien niet, of alleen online doorgegaan. Genoemde knelpunten resulteerden in onvoldoende goed geschoold personeel, problemen in teamvorming en teamontwikkeling, en onvoldoende borging van het schema therapeutisch behandelklimaat. Verder valt in beide casussen op dat de behandeling zich met name richt op het probleemgedrag van de of jeugdigen en veel minder op de oorzaken hiervan en het leren n met eigen In de casus problemen of bij ouders. het omgaan met bijvoorbeeld netwerk een aanzuigende werking heeft op Jroch wordt er duidetijk dat een het leren in de behandeldoelen geen aandacht besteed aan de achtergronden en functie hiervan voor

Iir

len

zich bewust te worden van de risico's van dit netwerk. Geweld loos verzet/verbindend gezag

De methode'geweldloos verzet/verbindend gezagre'is in 2021 geïntroduceerd bij BWB, maar nog lang niet alle medewerkers hebben deze training kunnen volgen. M.b.t. fysiek ingrijpen wordt aljarenlang gebruik gemaakt van de methode van FMT (fysiek mentaal ingrijpen), uitgevoerd door Fysiek Mentaal Trainingsbureau. Deze methode is niet specifiek ontwikkeld voor de jeugdzorg of JeugdzorgPlus, en is volgens verschillende respondenten verouderd. De methode, inclusief de reader waarmee gewerkt wordt dateert uit 19

De methode is gebaseerd op de voorvechters van Geweldloos verzet als Gandhi en Martin Luther King, Nieuwe autoriteit en Geweldloos Verzet is gebaseerd op gerichte aandacht, aanwezigheid, nabijheid en interesse en is vrij van iedere vorm van geweld. Fysiek geweld en het gebruik van dreigende, vernederende of beledigende woorden worden vermeden, escalaties worden voorkomen.

www. moveprofessionalZ. nl

september 2022 32 llÉl rtt lll lá Ir,tl4lli!la l'loEdoÍffils

JEUGDHULP FNIESLAND

*

2009 en sindsdien is deze niet meer gewijzigd. In de methode wordt in bepaalde situaties ook gebruik gemaakt van het toedienen van pijnprikkels. Verschillende inval- en uitzendkrachten zijn langer geleden getraind in deze methode. Er is geen werkwijze of plan van aanpak om de omschakeling naar de methode verbindend gezaglgeweldloos verzet organisatiebreed in te zetten. Ook is er (nog) geen inhoudelijk plan of werkwijze met betrekking tot de afschaling van gedwongen plaatsen en vrijheidsbeperkende ingrepen in dit verband.

ïherapieën BWB biedt naast een basis leef- behandelklimaat dat is gebaseerd op schema therapeutisch werken ook

verschillende individuele- en groepstherapieën en trainingen aan de jongeren, gericht op hun specifieke problematiek. Therapieën zoals schematherapie, cognitieve gedragstherapie, traumatherapie, vaktherapie beeldend, cognitieve gedragstherapie en systeemtherapie. Trainingen zoals Agressie Regulatie Training

(ARï), I

en Make a Move. Therapieën en trainingen heeft Jeugdhulp Friesland zelf in huis evenals de

verschillende disciplines die de therapieën uitvoeren. Onderwijs is beschikbaar op het terrein van het Behandelcentrum en wordt uitgevoerd door Poftalis, onderdeel van Elker.

In de casus van I is de verpleegkundig specialist actief betrokken bij de behandeling van l, onder meer met ondersteuning. Daarnaast volgt I lindividueel) ltherapie. I onder meer door om zicht te krijgen op I In de coachgesprekken wordt samen met gezocht in welke motivatiestadia I zit en lgemotiveerd kan worden om te stoppen met I. Er worden in I behandelplan vorderingen gemeld met betrekking tot inzicht in het waarom van het I door | (omgaan met -. en het zoeken vinden en van alternatieven. In de periode dat I bi; BWB verblijft zijn er tot I Il veel incidenten van Hieruoor wordt samen met lr een Er wordt gekeken naar

signaleringsplan opgesteld (waarin verschillende fase

voorzten

van kenmerken, eigen mogelijke acties en die van de omgeving) en een veiligheidsplan (d.d. bij

in samenspraak met de GGZ

I

|

I

!

(h"t van incident dat aanleiding was om casus te betrekken in dit onderzoek) heeft geleid tot een officiële waarschuwing. Hierna nemen de incidenten af. De escalatie in

De effecten van individuele therapieën en gesprekken met

I

I

gedrag, zijn niet apart geëvalueerd of op beschreven. De evaluatie van de behandeldoelen worden besproken tussen rb, coach en andere betrokken disciplines en integraal in het behandelplan beschreven.

In de casus van lis geprobeerd om een systeemtherapeut mee te laten kijken, maar ouders hebben daartegen bezwaar, waardoor dit niet van de grond komt.

I maakt gebruik van indivÍduete ftherapie "n'I',

bij de kp van BWB. Er is echter geen

verslaglegging van deze therapieën, noch van de uitkomsten ervan.

Scholing medewerkers JHF heeft voor de eigen medewerkers verschillende scholingen in huis. Relevant voor dit onderzoek zijn de

scholingen rond het schema therapeutisch werken en geweldloos verzet. Er zijn (basis en booster) trainingen met betrekking tot schema therapeutisch werken en dit worden onderhouden middels superuisie, intervisie. Daarnaast zijn er scholingen m.b.t. specifieke problematiek. Medewerkers zijn FMT-getraind (omgaan met agressie), basiscursus Geweldloos Verzet; basistraining Suitidepreventie voor begeleider JZ+.

www. moveprofessionalZ. nl

september 202233

ll"rl alr ttr=lI. tFaa Í\tt l'l@pÍoíe6ffióls

JEUGDHULP FNIESU1ND

*

In de onderzochte periode zijn veel trainingen, in verband met corona, niet of alleen online doorgegaan. Daarnaast zijn veel invallers en uitzendkrachten werkzaam geweest, die niet allemaal actueel geschoold waren. Regie op de behandeling

De rb is formeel eindverantwoordelijk voor de behandeling. Deze regiebehandelaren zijn orthopedagoog generalist of psycholoo g GZ. Êr wordt geen onderscheid gemaakt in regie bij specifieke voorliggende problematiek, Bij psychiatrische problematiek is wel een psychiater of een vs ggz betrokken, maar deze zijn geen regiebehandelaren. De vs is, in overleg met de psychiater, verantwoordelijk voor het medische beleid voor de jeugdigen. Binnen BWB wordt daarnaast gewerkt met coaches (primair aanspreekpunt voor alle zorg rondom jeugdige, contactpersoon voor jeugdige en ouders) en met zorgcoórdinatoren (facilitering van team). Aansturing gebeurt vanuit een manager behandelzaken, een manager algemene zaken en een directeur behandelzaken. Het vertrek van verschillende functionarissen in de onderzochte periode, waaronder de manager behandelzaken, is van invloed geweest op de coórdinatie en regie op de behandeltrajecten. Doordat regiebehandelaren, psychiater en klinisch psycholoog vertrokken zijn er hiaten ontstaan in de afstemming en het overzicht. Het vertrek van de manager behandelzaken wordt door alle respondenten genoemd als een groot gemis, juist ook in het uitzetten van de lijnen, het behouden van overzicht en het creëren van rust en reflectie,

In de casus van I is de regie vrijwel vanaf de staft van opname, versnipperd geraakt, onder meer door de vakantie periode, waarbij de regiebehandelaar direct na de intake op vakantie ging en die periode vervangen werd, maar ook door de intensieve aandacht die ouders in deze casus vroegen, Lijn -en behandelverantwoordelijkheid liepen door elkaar heen. De zoco voerde intensieve gesprekken met ouders. Maar ook de rb, de coach en de verpleegkundig specialist hadden contact met ouders én met jeugdige, net als de psychiater en de klinisch psycholoog, de manager behandelzaken en later de directeur behandelzaken. In de casus van I was er daarnaast contact tussen de manager behandelzaken, de regiebehandelaar en het regieteam van de gemeente, dat op haar beurt ook zelfstandig contact had met ouders. Uit het onderzoek blijkt dat hierdoor het gevoel van regie en overzicht hebben in de casus van betrokkenen ontbrak.

www. moveorofessionalZ. nl

september 202234 llrl lll lr Àrl:;llE ll

alr

l:!gr-rgssgrel:

JEUGDHULP FNIESUlND

*

I Orj

Cruciale factoren m.b.t. het behandelproces

1) Bínnen BWB wordt Hoogspeclallstische zorg aangeboden

2l Er is in deze casussen niet gewerkt vanuit behandelhypothesen of verklarende analyses 3) Behandelklimaat, vbm, therapieën vooral gericht op probleemgedrag en minder op achterliggende diagnoses en problemen

4) Schematherapeutisch behandelklimaat gericht op ínzicht in eigen schema's en gedrag van jeugdigen, maar veel minder op leren omgaan met eigen stoornissen/beperkingen, stoornissen van ouders of ongewenst beihvloedend netwerk

s) Veftrek manager behandelzaken heeft grote impact op kwaliteit en continulteit binnen BWB. 6) OngemerK en onbedoeld hebben ouders in casus I de Oenandellijn doorkruist en zijn hierín onvoldoende begrensd

7l In casus I gon regie op invloed en rol ouders, en er zijn onvoldoende eisen gesteld aan hun inbreng

8) Basisklimaat is voor alle Jeugdigen gelUk; schematherapeutisch werken. Daarnaast volgen jeugdigen lndlviduele therapieën en ls maatwerk mogelijk

9) Continuïtelt basisklimaat en deskundigheid staat onder druk door veel personeelswisselingen ro) Geweldloos vezet/verbindend gezag is nog niet geïmplementeerd en geborgd 11) Training FMT is sterk verouderd en niet actueel afgestemd op de huidige situatie en jeugdÍgen binnen BWB

12) Systeemanalyse geen voorwaarde/ geen verplicht onderdeelvan behandeling 13

Geen

van beha

aan

ne ln het kader van

5.4 Incidenten en vrijheidsbeperkende maatregelen Regrstratie JHF heeft een digitaal incidenten meldformulier (MIZ melding) via het Intranet, In de praktijk maken de

jeugdzorgwerkers de meldingen, De meldingen worden in behandeling genomen door de zoco die ze na afstemming (indien nodig) met de regiebehandelaar afsluit inclusief afsluitende tekst, De Manager Algemene Zaken ontvangt een kopie van alle meldingen. De vrijheidsbeperkende maatregelen worden digitaal geregistreerd. Er wordt gebruik gemaakt van het registratieformulier OGA (ongeplande gedwongen afzondering) dat landelijk wordt gebruikt in het kader van het project 'Ik laat je niet alleen',

In 202I is op BWB een kwaliteitsteam gestart, In dit multidisciplinaire team zitten de manager Algemene Zaken, de zoco, een rb, twee jeugdzorgwerkers, een medewerker zorgadministratie en de beleidsmedewerker kwaliteitszorg. Elk kwartaal wordt in dit team de kwartaalrapportage van de MIZ meldingen en ongeplande gedwongen afzonderingen besproken. Verbetermaatregelen komen in beperkte mate voort uit dit overleg. Eén keer per zes weken worden de MIZ meldingen en Ongeplande Gedwongen Afzonderingen (OGA) besproken met de zoco's; dít is vooral cijfermatig, bij opvallende meldingen wordt beperkt stilgestaan. Organisatiebreed worden rapportages op locatieniveau gemaakt, als input voor het gesprek in het kwaliteitsteam. In 202120 zijn er binnen BWB 910 unieke incidentmeldingen gemaakt, ten opzichte van 1806 meldingen in 2020 en zijn er 634 ongeplande afzonderingen geregistreerd ten opzÍchte van 1118 registraties

20

Bron: JHF factsheet jaaroverzicht incidenten BWB 2021

wwur.mpnelrsle

ssto La I Z. n I

september 202235

llr llr ltt

Mfi"ï!'+ó

JEUGDHULP* FRIESLAND

in2020. De MIZ meldingen hadden betrekking op 70 unieke jeugdigen. Erwaren 27 jeugdigen met 10 of meer meldingen, samen waren zij bij B0o/o van de incidentmeldingen binnen BWB betrokken. waaruoor behandeling noodzakelijk was, niet als calamiteit of andere melding, gemeld bij de IGJ. In de casus gemeld bij de IGJ. meldingen over mogelijk zijn

In beide casussen zijn een aantal ernstige incidenten van

I van

I

lniet

I

De ongeplande gedwongen afzonderingen hadden betrekking op 52 individuele jeugdigen. Er waren 20 jeugdigen met 10 of meer afzonderingen, Samen waren zij bij B0o/o van het totaal aantal afzonderingen

betrokken. Er is op Woodbrookers een projectgroep'terugdringen separeren'actief geweest naar aanleiding van het landelijke project 'ik laat je niet alleen', Door personele wisselingen is de werkgroep op dit moment niet actief. Leren van incidenten in de onderzochte casuÏstiek De incidenten in beide casussen in dit onderzoek en de interventies daarbij zijn geregistreerd op de daaruoor bestemde formulieren, waarbij uitgebreide toelichting wordt gegeven op de omstandigheden, het gedrag van de jeugdige en het handelen van de jzw (zie ook bij de casusbeschrijvingen, incidenten). Respondenten geven aan dat incidenten verschillende keren wel in teamverband zijn besproken en geëvalueerd, en daaruit ook ideeën en verbetertips kunnen komen, Met individuele jeugdigen worden incidenten besproken en gekeken naar achterliggende oorzaken (triggers en modi) en gezocht naar alternatieven voor onveilig gedrag'

In het MIZ formulier zit een categorie

In de overzichten van incidenten in

beide casussen die voor dit onderzoek zijn overlegd, staan

uitingen niet apart geregistreerd.

In de casus van

is onder meer naar aanleiding van de incidenten samen met datum onbekend) opgesteld naar aanleid versres

met

een

veiligheidsplan (datum onbekend) opgesteld in samenwerking met de GGZ. een plan gemaakt voor een In de casus van I is samen met lop I gemaakt procedure assistentie bij incidenten. Later ls er een signaleringsplan (versie d.d. onbekend). datum itingen en één die betrekking heeft op die betrekking heeft op Ook en/of het Er is geen signaleringsplan gemaakt met betrekking tot niet situaties in verschillende het zich op heeft is er een (ongedateerd) veiligheidsplan voor I Aat betrekking goed voelen door l.

Incidentevaluaties gebeuren niet volgens een bepaalde methodiek. Er is geen (bv Prisma) analyse gemaakt per jeugdige van basisoorzaken, trends of patronen in de incidenten, Er is geen vaste werkwijze of afspraak over het betrekken van interne e/o externe expertise en disciplines in situaties waarbij een jeugdige een groot aantal ernstige incidenten veroorzaakt. Incidenten of ernstige meningsverschillen met ouders/familie van jeugdigen, worden niet geregistreerd of geanalyseerd.

www.moveorofessionalZ. nl september 2022 36

ll.l llr llr l* Í\rI .ll Ir lvloE ri!íesffili

JEUGDHULP FRIESLAND

*

Cruciale factoren m.b.t. leren van incidenten en de inzet van vrijheidsbeperkende maatregeten

' . '

De incidenten en vbm in beide casussen zijn binnen BWB geregistreerd en beschreven. De gegevens zijn vooral cijfermatig geanalyseerd. Er zijn een aantal meldenswaardige incidenten niet gemeld bij de IGJ. Er heeft geen methodische inhoudelijke analyse op casusniveau plaatsgevonden om Ínzícht te

krijgen in trends, omstandigheden, aanleidingen, et cetera

'

Er zijn geen normen of afspraken vastgelegd over wanneer (bij complexe casuïstiek e/o groot aantal incidenten) externe expeftise / onafhankelijke wordt ingevlogen om mee te kijken. Dit geldt ook voor vastgelopen zorgsituaties of samenwerkingsproblemen met ouders.

5.5 Regionaal expertiseteam (REX) Het Regionaal Expeftiseteam Jeugd (REX) Friesland richt zich op complexe zorgvragen, waar de reguliere hulpverlening (nog) geen antwoord op heeft of niet uitkomt met het gezÍn(systeem)/het kind/jongere. Iedereen mag melden: jongeren, ouders, gebiedsteams, zorgaanbieders. Er is bijvoorbeeld sprake van onvoldoende passend en adequaat hulpaanbod in de regio en/of er is een samenwerkingsprobleem met betrokken partijen en/of de ingezette (jeugd)hulp is niet effectief gebleken. Het Regionaal Expertiseteam Jeugd zorgt voor passende jeugdhulp, waarbij de vraag van de cliënt centraal staat. De betrokken partijen bij de casus hebben zowel een inspanningsverplichting als een oplossingsverplichting. Gemeenten en aanbieders committeren zich aan het advies van het REX en het is in die zin bindend. Als het gaat om adviezen over maatwerkovereenkomsten dan is sprake van een zwaarwegend advies.

In beide casussen Ín dit onderzoek is het expeftisecentrum gedurende het verblijf van de jeugdigen niet door BWB geconsulteerd. Er is niet overwogen om het expertisecentrum in te zetten bij de analyse van het grote aantal incidenten, noch bij de niet goed tot stand komende werkrelatie met ouders van l. Terugkijkend vertellen verschillende betrokkenen dat ze dit achteraf betreuren en een frisse multidisciplínaíre blik goed

hadden kunnen gebruiken.

I

is het REX wel ingeschakeld door de ouders van met als doel een nieuwe plek te vinden voor nadat de behandeling door JHF was opgezegd. Er zijn verschillende gesprekken gevoerd met ouders en vanaf het tweede gesprek waren daar ook de twee jeugdbeschermers bij, BWB is uitgenodigd en was tijdens het eerste en derde gesprek aanwezig. Er was op dat moment geen overdracht van BWB beschikbaar, Het expertiseteam heeft geprobeerd informatie te verkrijgen over de achtergrond van "n incidenten alleen gezinssysteem en over het stuklopen van de behandeling bij BWB. Ouders vertelden dat de bU BWB voorkwamen, maar ook na beëindiging van de zorg daar zijn er vergelijkbare incidenten geweest.

Op

!,

I

Een nieuwe plek vinden bleek moeilijk om twee redenen; ouders en

I

I

waren het vaak oneens over een voorgestelde plek, en daarnaast was er'gesteggel'over terminologie bij de zorgaanbieders, bijvoorbeeld of het nu wel of niet betrof.

I

l. is aanvankelijk met een zorgmachtiging opgenomen in I

I

I

lEtwee

(Accare omdat niet bij ouders kon zijn. In die periode heeft opnieuw is ze opnieuw Het REX kreeg signalen van een kínderarts en een kinderpsychiater dat ouders zich niet hielden aan de instructies na de met daardoor kans op Na het

|

I"n

I21.

21

Eerd

Deze informatie kon in dit onderzoek niet geverifieerd worden, maar de namen van betrokken

I

ziin bij onderzoekers bekend

www. moveprofessionalZ. nl

september 2022 37

JEUGDHULP FNIESLAND

*

keer beoordeeld (twee verschillende ziekenhuizen). Het betrof een beoordeling in het hier en nu, waarbij conclusie was, dat er op dat moment geen sprake was van

de

I

is er veel mailverkeer geweest vanuit de ouders Tijdens de zoektocht naar een goede behandelplek voor getypeerd als polariserend. Het REX heeft REX naar het REX. De mails worden door de leden van het geprobeerd te achterhalen wat het voorliggende probleem was en welke patronen de situatie met ouders en Dat is onvoldoende gelukt, omdat zo complex maakten, in het zoeken naar een geschikte plek voor ouders weinig en gefragmenteerde informatie verstrekten en niet open stonden voor systemische analyse. advies Deze constatering werd door meerdere van de betrokken partijen gedaan. Er is door het REX het REX heeft verbeteren, te ouders met gegeven een communicatieplan op te stellen om de communicatie gelukt hierover hieftoe input geleverd en het plan is door de jeugdbeschermers opgesteld. Maar het is niet onveiligheid ervaart in de interactie met ouders. afspraken te maken. Het REX formuleert de hypothese dat

I

I

I

heeft het REX de casus opgeschaald, en heeft alle bestuurders om tafel gevraagd. Hierbij waren Jeugdbescherming, Elker, GGZ Friesland, JHF, Acare, Fier, kinderarts, en het gebiedsteam betrokken' Uitkomst van dit overleg was, dat er geen geschikte plek meer was voor l. :nf heeft daarop een crisisplek ingericht, bemenst vanuit JHF, Elker en KINNIK. Er werd een beschermende en bewaakte omgeving en weer in contact met het ;".;;à;á. i, ni"r. echter maar één nacht geweest, en daarnu nij Elker met dezelfde constructie geplaats en vervolgens aangemeld bij Zikos' netwerk gekomen. Daarna is

Haf I

Daar verblijft

I

I

i.

l.

l. op dit moment

(I)

nog steeds.

Cruciate factoren m.b.t. inzet REX na beëindiging behandeling bii BWB

. . . . . .

REX is niet door BWB ingezet om de vastgelopen casus vanuit de vele incidenten en/of vastgelopen

I

gezamenlijk te analyseren. werkrelatie met ouders REX is door ouders ingezet na beêindigíng BWB. Communicatiepatronen met ouders herhalen zich, waarbij het niet lukt om een verklarende analyse te maken van de achtergrond van de problematiek in dit gezinssysteem. komt gedrag van l. blijft bestaan, waarbij l. verschillende keren in het Het

f

I

en verschillende

I

hun ernstige zorgen uiten.

Onvoldoende helderheid over voorliggend probleem, hypothese REX: onveiligheid in interactie ouders. tussen Het REX spreekt van een 'collectief onvermogen'om een oplossing te creëren.

len

5.6 Woodbrookers in de buurt Met een van de vaste buurtvedegenwoordigers is gesproken over de relatie tussen de Woodbrookers en de buurt. Kern van de ervaringen is dat de relaties met BWB zo'n 10 jaar lang goed zijn geweest, waarbij er wel incidenten waren, maar waarbij er goed contact was tussen directie BWB en de buurtvertegenwoordiging, en er adequaat werd opgetreden tegen overlast. Vanaf ongeveer september 2021 is dit radicaal veranderd, volgens de betrokken buurtveftegenwoordiger met name omdat het rookbeleid bij BWB was veranderd waardoor jongeren niet meer op het terrein mochten roken en er toen grote groepen jongeren op straat en in de buurt kwamen. Vanaf dat moment zijn er steeds meer incidenten geweest waarbij de ernst is opgelopen van puberaal hanggedrag, tot forse vernielingen aan auto's en straatmeubilair, bedreiging van bewoners en bezoekers en daadwerkelijke molestatie van bewoners.

jaar met jaar met per bijeenkomst een een kleine veftegenwoordiging van de buurt een bijeenkomst was, en één keer Er was altijd een goede communicatie structuur tussen bewoners en BWB, waarbij er twee keer per

www. moveprofessionalZ. nl

september 2022 38 llrrl

atr

Àrlll. ll l- rr

lvloÉ míersBls

JEUGDHULP FRIESLAND

*

alle buurtbewoners die dat willen. Maar sinds de directiewisseling in januari is dit overleg tot tweemaal toe (onder andere door corona) afgezegd terwijl de escalaties toen juist toenamen. De buurtbewoners hebben aanvankelijk over de onveiligheid in de buurt afspraken gemaakt met de directie van BWB, maar ervaren handelingsverlegenheid en een niet adequaat ingrijpen in het omgaan met deze overlast, onder meer omdat het buiten het terrein van BWB plaatsvond. Als 112 werd gebeld kreeg het meestal geen prioriteit van de politie en een aantal aangiften hebben niet geleid tot verbetering. De situatie leidde tot dusdanige spanning dat de buuft een soort buurtwacht heeft geformeerd om zelf te kunnen optreden bij escalaties en bedreigingen en er serieus gesproken is over honkbalknuppels om zichzelf te beschermen. Om de situatie niet verder te laten escaleren is door de buurtvertegenwoordiging contact gezocht en gevonden met de burgermeester, in een overleg waarbij flink Ís opgeschaald en politie en gemeente aanwezig waren. Hierbij was ook de interim manager van BWB aanwezig. Daar zijn volgens de buurtbewoner verregaande goede en bindende afspraken gemaakt, waarbij de jongeren het terrein niet meer mogen verlaten om te roken, én er twee beveiligers zijn aangesteld die de veiligheid op en rond het terrein vanaf 14.00 tot 23.00 bewaken.

Sindsdien is de rust weergekeerd in de buurt, Er zijn echter grote zorgen over hoe het nu verder gaat.

Cruciale factoren m.b,t. veiligheid in de buurt a

Buurt heeft aantal maanden grote overlast en onvelllgheid ervaren van jongeren Buurt ervaart onvoldoende handhavlng en urgentle blj incldenten Situatle dreigede te escaleren

a

Buurt heeft vla burgermeester hulp gezocht en daarult zljn adequate maatregelen gekomen.

5. Prisma analyse: de kernoorzaken 5.1 Toelichting Met behulp van de hierboven beschreven bevindingen uit het verloop van beide casussen en de bevindingen van feiten en achtergronden en de toelichting daarop van betrokkenen, is een Prisma analyse gemaakt. Die situatie die aanleiding was voor dit onderzoek (in Prismatermen; de topgebeurtenis) omschrijven we als volgt Topgebeurtenis

De (ongewenste) situatie waarin twee jeugdigen betrokken waren bij een groot aantal forse incidenten gedrag, die veel impact hebben gehad, en waarop BWB in haar uun en/of huidige behandelsetting onvoldoende antwoord heeft,

J

Een Prisma analyse gaat uit van de'waaromvraag': waarom (waardoor) konden deze incidenten zoals

beschreven plaatsvinden en waarom had BWB hier onvoldoende antwoord op?

-

Cliëntgebonden factoren spelen een rol, maar worden nooit aangeduid als kernoorzaak. Immers, het gaat bij kwaliteÍt van zorg, om de verantwoordelijkheid van de organisatie om iets te doen met de cliëntfactoren.

5.2 Centraleonderzoeksvraag Het onderzoek heeft de volgende centrale onderzoeksvragen als uitgangspunt genomen

Wat kan Behandelcentrum Woodbrookers leren en verbeteren van twee casussen die een veranderende doelgroep illustreren die vaker extreem (zelfbeschadigend, su'Ícidaal en buitensporig agressief) gedrag laten zien? Wat is er nodig om deze groep de zorg te bieden die zij nodig hebben?

w$Lw.maveuafesÍo_rclz.d september 202239 tll

rlr rt. r |*\4&*fit*i,i,

JEUGDHULP FNIESLAND

*

Voor dit onderzoek vatten we de topgebeurtenis samen als: de ongewenste situatie, In een Prisma analyse wordt, nadat de feiten en omstandigheden rond de ongewenste situatie in kaart zijn gebracht, geanalyseerd welke factoren een cruciale rol hebben gespeeld (in dit geval aan de hand van twee casussen) bij het kunnen ontstaan van die ongewenste situatie. Veruolgens wordt gekeken naar welke meer structurele problemen of

thema's aan die factoren ten grondslag liggen.

In deze analyse komen zeven kernthema's naar voren. Kernthema's (of basisoorzaken) zijn thema's die in de basis ten grondslag liggen aan het kunnen ontstaan van een ongewenste situatie. In de multidisciplinaire analyse worden ze gevonden door eerst de cruciale factoren patronen, of momenten te benoemen (suboorzaken) die een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij het kunnen ontstaan van de ongewenste situatie. Vervolgens wordt de vraag gesteld: waarom/waardoor deze factoren cruciaal konden worden. Het antwoord op die vraag is een kernthema (of kernprobleem)' Hieronder wordt, kort en bondig steeds eerst het kernthema (in rood) geformuleerd dat aan de basis ligt bij het kunnen ontstaan van de ongewenste situatie. Binnen elk kernthema worden cruciale factoren benoemd onderdeel zijn van dit kernthema. Elke factor wordt in de rechterkolom geclassificeerd naar prismadomein, waarbij het kopje medewerkers ook naar behandelaren e/o management kan verwijzen. De onderste balk vat

(in rood) samen wat de gevolgen waren in deze situatie.

5.4 Kernthema's (fundamentele oorzaken incidenten)uit het onderzoek Inleiding Uit de multidisciplinaire Prisma analyse van het onderzoek komen onderstaande kernthema's naar voren, die in beide casussen antwoord geven op de vraag hoe de ongewenste situatie uit de topgebeurtenis heeft kunnen ontstaan. Omdat het onderzoek een bredere onderzoeksvraag had, zijn er ook meerdere thema's benoemd. De thema's liggen in de kern (de basis) ten grondslag aan het kunnen ontslaan van de situatie en/of waarin twee jeugdigen betrokken waren bij een groot aantal forse incidenten van behandelsetting huidige gehad, in haar BWB en waarop gedrag, die veel impact hebben onvoldoende antwoord heeft kunnen geven,

f

1. Probleemanalyse en diagnostiek Uit het onderzoek komt naar voren dat in beide casussen er weinig is gekeken naar de achtergrond en komt de diagnostiek niet van de grond en wordt geen oorzaken van het probleemgedrag. In de casus van

I

systeemanalyse gemaakt.

www.moveorofessionalZ. nl september 2022 40

l+irl I

I

llrl.

I

U!;-EBË! I

JEUGDHULP FNIESLAND

*

1E KERNTHEMA

Onvoldoende probleemanalyse, werkhypothesen en dlagnostiek ln cesus

I onvoldoende gerlchtheld op

oorraken van het tedrag in belde casussên

BLIJKT UIT DE

VOLGENDE SUBOORZAKEN

CRUCIALE FACTOREN

Prisma domein

Bij opname geen beeld van gezinsdynamiek, geen analyse van ontstaan van problemen f in gezin, geen systeemanalyse.

Medewerkers

Tijdens verblijf van I wel aandacht voor invloed u.n !

Medewerkers

uit systeem,

maar systeem wordt niet betrokken bij behandeling.

Mogelijk

I

in recent verleden van J. niet nader onderzocht.

Medewerkers

Diagnostiek proces I te laat opgestart en niet adequaat uitgevoerd

Medewerkers

rig"n I

Medewerkers

ouders onvoldoende uitgevraagd en meegewogen

ln beide casussen is de achtergrond van het gedrag niet nader onderzocht. Daardoor

is de behandeling van

Medewerkers

I teltetilt 'blind' opgestart en ingevuld

2. Onderscheid behandelstrategie naar oorzaken van gedrag Binnen BWB wordt nog onvoldoende gekeken naar de voorliggende problematiek e/o stoornissen van de jeugdigen, en de consequenties die dat moet hebben voor de behandeling en de regie daarop. Het behandelklimaat is nu in basis voor alle jeugdigen hetzelfde, en pas als dat niet blijkt te matchen. Kan een plan op maat worden gemaakt, 2E KERNTHEMA

Onvoldoende onderccheid in behandelstrategie naar oorzaken gedragsproblematlek (psychiatrle, systemisch, extern, et cetera| Prisma domein

CRUCIALE FACTOREN

BLIJKT UIT DE

VOLGENDE

Bij intake/opname proces en bij MDO's is geen psychiater of vs aanwezig of systeemtherapeut betrokken.

Organlsatie en beleid

Binnen fr"t !

Organisatie en beleid

therapeutisch basisklimaat wordt onvoldoende

rekening gehouden r"t Iproblematiek,

l,

"n

andere

factoren die voorliggend kunnen zijn in de behandeling

SUBOORZAKEN

Bij begeleiders en sommige behandelaren onvoldoende kennis van - en gerichtheid op psychiatrische problematiek en psychopathologie als

Medewerkers

achtergrond voor ged rag. Daardoor

lijkt niet te worden herkend dat psychiatrische problematiek een eigen kennis- en deskundigheidsniveau vereist en mogelijk een andere aanpak.

3. Positionering regiebehandelaar De regiebehandelaar voert in beginsel de regie over de behandeling van individuele jeugdigen. Door de betrokkenheid van verschillende behandelaren, én van lijnverantwoordelijken, zijn er in de praktijk verschillende visies, interventies en strategieën ingezet, zonder dat dit goed gecoórdineerd en afgestemd werd. Daarnaast is onvoldoende geconcretiseerd welke bevoegdheden nodig zijn om daadwerkelijk regie én

www,moveprofessionalZ. nl september 2022 4I III

rlr rtt rtt

JEUGDHULP FNIESLAND

*

verantwoordelijkheid te kunnen voeren over complexe behandeltrajecten. Door de overlap in lijn- en behandelverantwoordelijkheid, kon deze situatie blijven bestaan. 3" KERNTHEMA

Onvoldoende duidelifk geposltioneerde integrale regle op behandellng Prisma domein

CRUCIALE FACTOREN

veel verschillende behandelaren en lijnfunctionarissen beffokken, waarbij verschlllende rollen, petten en bevoegdheden door

Medewerkers Medewerkers

elkaar zijn gaan lopen. De regiebehandelaar staat enigszins op afstand van de jeugdige en de

Medewerkers

dageliJkse praktijk, anderen vullen de behandellng in en hebben in

beginsel contact met ouders. Psychiater en vs hebben adviserende en consultatie rol, ook als ggz BLIJKT UIT DE

VOLGENDE SUBOORZAKEN

Medewerkers

problematiek mogelijk voorliggend is. Lijnverantwoordelijken z[n actief in gezinssysteem en beïnvloeden de behandelinhoud, waardoor lijn en behandelverantwoordelijkheid door

Medewerkers

elkaar zijn gaan lopen. Regiebehandelaren hebben geen formele zeggenschap over de

benodigde scholing, bezetting, te consulteren externe expertise of contra indicaties

I

Doordat de manager behandelzaken vertrok, is ook de zich (na een klacht van ouders) inhoudelijk met ouders gaan bezig houden, zonder duidelijke afstemming of strategie. (van kon het overzicht in casus I zoekraken en was er niemand die vanuit afstand en expertise op voorliggende problematiek de regie kon voeren of een (aanpassing van de) behandelstrategie

Daardoor

4. Inhoudelijk methodisch leren van incidenten Uit onderzoek blijkt dat BWB is goed op weg om informatie te verzamelen over incidenten en de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen. Deze informatie wordt nu nog vooral gebruÍkt voor cijfermatige analyses, maar niet voor inhoudelijke analyses naar cruciale factoren en structurele oorzaken, of trends en patronen. Er zijn geen checks and balances ingebouwd waarmee kan worden gestimuleerd dat bij een bepaalde hoeveelheid incidenten, of bij incidenten met een grote impact, et cetera, er een pas op de plaats wordt ingelast, om met andere en/of externe disciplines, gezamenlijk en multidisciplinair de lopende behandeling tegen het licht te houden en een nieuwe behandelstrategie te bepalen. Ditzelfde mechanisme ontbreekt nu bij het vastlopen in het cliëntsysteem. 4" KERNTHEMA Geen effectieve geborgde werkwijze om op casus en teamniveau op de werkvloer te Ieren van incidenten. Prisma domein

CRUCIALE FACTOREN BLIJKT UIT DE

VOLGENDE

lncldenten en lnterventies worden ultgebreld Sereglstreerd, maar onvoldoende benut voor inhoudelijke analyses.

wyvry. nroveprofesstpnalz.tX

september 2022 42

llr TTlr rlt tll# M

9":".t-".I,i:?:,Pil

cb

JEUGDHULP FNIESLAND

Organisatie en beleld

SUBOORZAKEN

lncidenten worden op locatie door een kwaliteitsteam (cijfermatig) lueerd, maar niet inhoudelijk op casus of teamniveau

Organisatie en beleid

Andere interne disciplines (zoals psychiater, vs, verpleegkundige) worden niet betrokken bij incident analyses.

Organlsatle en beleld,

Externe samenwerkingspartners (gebiedsteam, Regiecentrum, Fier, REX,

Organisatie en beleid,

GGZ) worden niet betrokken bij incidentbesprekingen of evaluaties.

Medewerkers

Medewerkers

lncidenten met ouders worden niet geregistreerd of geanalyseerd

Organisatie en beleld,

Er is nog geen werkwijze of mechanisme om risicovolle en vastlopende

Organisatie en beleid,

zorgsituaties tijdig te signaleren, te beoordelen en multidisciplinair ook

met externe expertise te Daardoor

worden incidenten wel geregistreerd, maar wordt er nog onvoldoende effectief geleerd van de incidenten.

5. Handelingsverlegenheid in het effectief doorpakken van veiligheidsproblematiek Uit de gesprekken komt een zekere terughoudendheid naar voren bij medewerkers om adequaat door te pakken in situaties waarvan iedereen achteraf zegt: dit had anders gemoeten en niet zo lang mogen duren. Daarbíj wordt onder andere verwezen naar de wisselingen in management, maar het heeft ook te maken met een cultuuraspect, een te lang volgehouden: wij moeten dat kunnen. 5E KERNTHEMA

Handelingsverlegenheid ln het effectief doorpakken van velllgheldsproblematlek, mede door cultuur en onvoldoende continui'teit in (behandel en algemeenf management Prisma domein

CRUCIALE FACTOREN

ln beide casussen is de onveiligheid voor alle betrokkenen voorafgaand, tijdens en na alle incidenten nlet fundamenteel gestopt. IGJ meldenswaardige