Transcript Gemeenteraad 05.07.2023

De heer Friesen: Wat ik even wil aangeven, voorzitter, is dat of het percentage nu 15 procent is of 26 of 11, de verschillende percentages die genoemd zijn die zitten allemaal in een gebied. Dat is allemaal van een niveau waar je als gemeente niet zou moeten willen zitten als je kijkt naar landelijk gemiddelde als je kijkt naar de stresstest voor gemeenten, die hebben het dan over een bandbreedte van 20 tot 50 procent solvabiliteit, wat dan in feite als een gemiddelde wordt gezien. Ook al zit je dan op 25, 26 procent, dan nog zit je aan de onderkant van die bandbreedte. Dus met andere woorden wat het cijfertje ook exact mag zijn, dat doet aan de conclusie denk ik over de duurzame financiële positie van Laren niet zoveel. Dank u wel. De voorzitter: Dank wethouder Van Midden. We gaan naar de tweede termijn van de raad en volgens mij is heel veel besproken en beantwoord en ik ga de tweede termijn in omgekeerde volgorde doen. De heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Dank u wel, voorzitter. Ik ben extra blij met de opmerking als laatste net van de accountant over die cijfers. Want ik had hier opgeschreven, begrijp ik het in het snelle praten nu goed tussen de heer De Jong en de wethouder, valt het allemaal wel mee? Nee, het valt dus niet mee dus ik denk dat we dat wel met elkaar hier vast mogen stellen dat we gewoon echt nog steeds een zorgelijke toestand hebben.

Dan nog een paar opmerkingen. De wethouder, op moment dat het over inflatie ging had hij het vooral over de percentages, het ging ons als CDA niet zozeer om het percentage an sich maar meer om de wetenschap of al die afdelingen hun inflatie allemaal wel meenemen of dat die cijfers die zeg maar samengebundeld worden ook allemaal wel een vorm van inflatiecorrectie in zich hebben. Dat is volgens ons het grootste risico omdat dat zeg maar in de vorige rondes niet keihard gegarandeerd kon worden, het werd meegenomen maar niet meer. Dat wil ik ook nog wel een keer aanstippen. Hoeft niet meer voor nu, maar wel denk ik voor het komende jaar ook al wanneer terugkomt gekoppeld wordt naar ons als raad. Dan vind ik het wel een beetje ongemakkelijk worden als we zo in het afraffelen van deze jaarrekening opeens praten over het zwembad afstoten, dan hebben we het opeens over het Brinkhuis, die een langdurige lening krijgt. Maar waarbij ik alleen maar constateer dat als we een paar weken geleden een feestje hebben, dat inwoners van Laren opeens tien euro voor een optreden van drie kwartier moeten gaan betalen, als dat het verdienmodel van het Brinkhuis moet gaan worden dan hebben we denkt nog een andere discussie hier, want dat is niet heel erg goed gevallen op allerlei plekken in het dorp kan ik u melden.

Ik denk ook niet dat dat het verhaal moet zijn want zomaar er een commerciële instelling van maken, dat vind ik dus allemaal wat afraffelen dus daar wil ik wel graag dat we daar nog eens een keer nader over spreken. Dan nog als laatste ook de sterkere balans. Het is niet om de wethouder nou tekort te doen maar de oorlog is ons overkomen, de verkoop van het raadhuis komt al uit de vorige periode eigenlijk. Dus ik denk dat een sterkere balans is mooi maar het komt ook wel een beetje naar ons toevallen maar ik wil toch de wethouder ook wel op het hart drukken dat dat we niet alleen maar, en daar komen we ook in de kadernota zo op terug, niet alleen maar mee moeten wandelen in het over

het ravijn van 26 het springen maar we missen ook gewoon wel echt een stukje visie van het college daarop hoe we het nou echt structureel voor Laren gaan verbeteren. Want dat en dan sluit ik af, hoor ik de account nog steeds zeggen. Structureel hebben wij nog niks opgelost. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Ik denk dat de tegemoetkoming die de wethouder gedaan heeft om ons mee te nemen in zijn plan van aanpak, dat het een hele hoop bezwaren weg zal nemen en dat we volgend jaar fris en vrolijk met fantastische stukken hier aan de tafel beginnen. Wel twee opmerkingen nog naar aanleiding van de discussie. Er wordt enorm gehamerd op de solvabiliteit en mijnheer De Jong wil graag in gesprek daarover. Ik sluit graag aan, want volgens mij is daar een heel hoop over te zeggen. Met name als het gaat over de verkoop van het Brinkhuis, sorry van het gemeentehuis. Misschien kunnen we dat ook nog verpatsen. Dan krijgen we in ieder geval nog wat geld binnen, oh dat is niet van ons. Dat is jammer. Nee, maar dat wil ik graag deelgenoot van zijn. Want volgens mij heeft de verkoop van het gemeentehuis niet zoveel bijgedragen aan een betere solvabiliteit. Maar dat is een persoonlijke mening.

Wel vind ik de oplossing om de achterstallige huur van het Brinkhuis om te zetten in een lening wel een hele creatieve maar ook een hele moeizame en ik sluit me graag aan bij mijnheer van Den berg. Hoe gaat in hemelsnaam het Brinkhuis, want dan hebben we het over onder 80.000 euro per jaar, extra ophoesten, terwijl ze nu een verdienmodel hebben wat jaarlijks tekort na tekort na tekort oplevert, waardoor ze zelfs niet in staat zijn om de gewone huur te betalen. Dus ik vind het wel een hele moeizame constructie. En laten we maar omschrijven als een dubieuze debiteur als ik het zo mag noemen. Ik hoop dat de heer Van Midden mij gerust kan stellen dat hier absoluut geen sprake is van een dubieuze debiteur. De voorzitter: De heer De Jong. De heer De Jong: Ik heb op één vraag nog geen antwoord gekregen we hebben bestemmingsreserves voor die vluchtelingen gevormd, daar hadden de kosten van de BEL van de ambtenaren die hun werk verricht hebben van afgetrokken moeten worden en hadden van wat we dan die 375.000, die dan minder daar gereserveerd had, hadden we onze algemene reserve echt kunnen versterken? Ik kan dat niet begrijpen dus misschien kunt u dat uitleggen. Of misschien kan het nog gebeuren. Het kan natuurlijk ook, u heeft toch nog niet definitief als u dit nog even meeneemt dat het zou wel wenselijk zijn.

Het Brinkhuis, ik heb nu twee keer gevraagd om voor de jaarrekening en een bijeenkomst in tekst en uitleg over het Brinkhuis te krijgen. Dat is niet gebeurd. Dat zou voor mij reden geweest zijn om nu tegen de jaarrekening te stemmen. Als u mij de garantie geeft dat uiterlijk oktober wij een gesprek hebben met Brinkhuis dan zal ik de hand over mijn hart halen. Idem dito, in het verleden krijgen we ook jaarlijks gewoon toelichting hoe het loopt. Ik denk het zijn twee verbonden van partijen die waar we in grote risico's lopen. Ook daar zou ik uiterlijk oktober ook de garantie van de wethouder willen hebben, dat we ook bij hen een bijeenkomst hebben en ik denk dat ik dan namens velen praat hier van de raad. De voorzitter: Mijnheer Van den Berg interruptie op de heer De Jong. De heer Van den Bergh: Is de heer De Jong voornemens omdat misschien in de commissie bovenlokale samenwerking te gaan doen of, want die hebben we net opgeheven maar. De heer De Jong: Waar het moet, dat interesseert me niet als het maar gebeurt. Waar vind ik niet interessant. De voorzitter: Het zwembad van de heer De Jong gaan we agenderen in de gepaste commissie. Het einde van uw termijn, de heer De Jong? De heer De Jong: Zeker, burgemeester.

De voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van Dorst-Brakel. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel voorzitter. Creativiteit, ik hou van mooie dingen, maar dat bedoelde ik niet wat ik bedoelde was eigenlijk precies wat ook de wethouder al aangaf. Dat is wat ik zo graag zou willen zien dat de domeinen zelf ook hun eigen verantwoordelijkheid in de cijfers nemen en dat we daar wat meer inzicht in krijgen. Dat was eigenlijk mijn bedoeling dus. Daar heb ik eigenlijk gewoon best een goed antwoord op gehad. Het onderwerp Brinkhuis, ik vraag me altijd af commercieel heel goed, zeker. Maar wat is het doel van Brinkhuis? Dat blijft toch altijd mijns inziens sociaal cultureel werk. Dus laten we daar alsjeblieft niet te veel op gaan bezuinigen. Dat waren mijn twee opmerkingen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank mevrouw Van Dorst-Brakel. Dan is het woord aan de heer Merckx. De heer Merckx: Dank u wel voorzitter en aan mijn voorgangers. Ik denk dat de wethouder een heel goed betoog heeft geleverd en dank ook aan onze accountant met een verhelderende verklaring over het werk. Het is wel bijzonder, moet ik zeggen om te horen dat er is gestreefd naar een goedkeurende verklaring. Dat noemen wij reverse engineering. Dat is toch wel heel bijzonder dat we dus met stoom en kokend water hebben we blijkbaar het zo georganiseerd dat er een goedkeurende verklaring is gekomen.

Dat is dan toch nog eens een keer de moeite van een gesprek waard, denk ik. Maar goed, er ligt een goedkeurende verklaring op creatieve wijze die mevrouw Van Dorst-Brakel. Maar daarover, in de jaarrekening staan namelijk ook nog een heel aantal inderdaad creatieve weergaven van doelstellingen en wat daar gerealiseerd is en dan hebben wij het met name over de bolletjestruien die worden uitgereikt, de groene, de gele en de rode. In de rode hebben we een hele lastige daar en daar willen we toch nog even bij stilstaan, want dat gaat wel richting de kadernota, maar wij zouden het bijzonder op prijs stellen als er onmiddellijk actie wordt genomen op de verkeersoverlast die door vrachtwagens worden gerealiseerd, daar zien wij heel graag een onmiddellijk of een window of andere tijdsloten voor het zware vrachtverkeer in het dorp. Dat is er één maar over het algemeen zijn die bolletjes, die zijn niet concreet en daar staan geen realisaties in. We gaan iets organiseren we zullen keer een pop-up gemeenschap hebben. Het gaat allemaal maar over de wolligheid et cetera. Het lijkt wel een schilderij van Mauve, zo wollig is het allemaal. Daarnaast hebben we nog even een paar zaken die we in de commissie hadden willen bespreken en die zullen wij nu maar even schriftelijk gaan stellen.

Onder andere een vraag over de wooncoach, dat die voor mensen in de sociale huurwoning beschikbaar is, maar er zijn ook mensen die wonen met een klein inkomen niet in een sociale huurwoning maar in een klein huis en die hebben misschien ook behoefte aan een wooncoach. Er is geld beschikbaar gesteld voor de leerachterstanden voor COVID-19 in te lopen, de corona steun aan de basisscholen, wat is daar de status van? Daar gaan we ook nog vragen over stellen. Er zijn een heleboel zeg maar elementen gedaan richting de sociale kant, de week van de eenzaamheid, budgetcoaches, energiecoaches, daar zijn natuurlijk is dat lastig om daar direct resultaat van neer te schrijven, maar daar kan u wel zeggen hoeveel mensen hebben gebruik gemaakt van een budgetcoach? Hoeveel mensen zijn daadwerkelijk bij een energiecoach geweest? Ook de week van de eenzaamheid en deze vragen, de reden daarvoor is namelijk ook dat er zijn een heel aantal ambtenaren bij betrokken om dit te organiseren. Dat is dat is niet zomaar even een uurtje bedenken en dan gaat hij. Nee daar wordt daadwerkelijk serieus werk verricht de ambtenaren om een goed programma op te schrijven. Kortom, er wordt veel meer geld in geïnvesteerd dan alleen een budgetcoach of een energiecoach. Dus daar zien we graag en dat gaat ook weer terug naar concrete resultaten met doel en verantwoording.

Dat komt zomaar het woord smart objectives komt hierbij naar bovendrijven. U weet vast wel wat er staat. Dan heb ik nog een hele concrete vraag. Het viel mij op, ik ben even de pagina kwijt, excuses daarvoor. Maar in het overzicht van onze bezittingen staat dat de gemeente Laren 112.000 vierkante meter landbouwgrond in Eemnes bezit. Gaan we daarmee doen, beste college want ik weet niet of we zelf koeien in bezit hebben die we daar zullen gaan houden of is dat misschien een mooi uitlaatgebied voor onze honden, dat we vorig jaar hebben afgeketst? Kortom ik zou graag zien wat daarmee wat daarmee gaat gebeuren. Als laatste ook of nou één na laatste, misschien de op twee na laatste. Ik ben zo blij dat we nu de notulen ingaan als het zwembad van de heer De Jong. Dat is dat is heel fijn. U bent een hoop problemen rijker geworden vanavond mijnheer De Jong. Maar als

dit een zwembad is dat dat door een heel aantal bezoekers uit Eemnes en Blaricum wordt gebruikt, dan zou ik ook graag zien dat niet alleen in de verslaglegging naar buiten komt wat onze kosten zijn maar ook wie daar daadwerkelijk gebruik van maakt en hoeveel mensen uit mijn zwemmen in het in het water van Laren en hoeveel mensen uit Blaricum zwemmen in het water van Laren. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Vos. De heer Vos: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Mijnheer Merckx, voordat we nou helemaal de geschiedenis ingaan met betrekking tot het zwembad. Daar zijn volgens mij heel dingen over gezegd over de verdeling en dergelijke. Als we nou iedere keer met beschouwingen teruggaan naar het verleden met betrekken tot het zwembad, vind ik dat wel een beetje zonde want dan wordt het een soort ritueel om altijd te gaan lopen mopperen over het zwembad. Voor iets wat dat meer dan tien jaar geleden benoemd is, ik vind dat een beetje jammer eerlijk gezegd. De voorzitter: Mijnheer Merckx. De heer Merckx: Dank u wel, mijnheer Vos. Als u nou veel gaat zwemmen in het zwembad, dan zal deze vraag niet nodig zijn, want dan is er gewoon geen bijdrage meer nodig. Ik begrijp dat het misschien een herhaling van zetten is.

Maar dat is dan ook hetzelfde voor het geval van de discussie in de BEL-gemeenten zelf tussen Laren, Eemnes en Blaricum over de 36 procent die Laren betaalt versus de 30 procent die Eemnes betaalt. Dus laten we daar dan dat onder hetzelfde noemer schuiven want ik vind wel dat daarover gesproken moet worden. Dan het laatste, want het Brinkhuis is namelijk al twee keer genoemd. Ook de heer Van den Berg die noemt de kosten, de gestegen kosten en inflatie en onze wethouder, de heer Van Midden, die zegt: het CPB heeft daar een mening over. Maar er zijn in deze jaarrekening een heel aantal posten overgeheveld van 2022 naar 2023. We weten allemaal dat wellicht de prijzen van de Albert Heijn en de Jumbo dat die harder gestegen zijn dan van het wegenonderhoud. Maar degenen die pasgeleden een verbouwing hebben gedaan zullen allemaal weten dat de bouwmaterialen gigantisch veel duurder zijn geworden. Dus wij maken ons zorgen over of er nog voldoende middelen zijn voor de aanbestedingen. Van onderhoud et cetera, activiteiten investeringen die doorgeschoven zijn van 2022 naar 23 en zijn daarmee die overheveling nog wel kostendekkend? Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank mijnheer Merckx, de heer Loeff. De heer Loeff: Dank voorzitter en dank aan de accountant en de wethouder voor hun beantwoording van de vragen en hun visie op de jaarrekening. Die roepen een paar vragen bij ons op.

Het eerste ging eigenlijk over de opmerking van de accountant over u bent daar als raad aan zet als het gaat over de verbetering van processen, want dat gaat via een contractmanagement via een verbonden partij. Ik neem uit die woorden op te maken dat u het hier heeft over de BEL-combinatie en die BEL-combinatie is een bedrijfsvoering organisatie met een dienstverlening overeenkomst en daar staan volgens mij bestuurders aan het hoofd. Dus ik ben heel benieuwd naar nadere toelichting hoe wij als raad via die DVO-bedrijfsvoering organisatie sturing kunnen geven aan het proces en de wethouder heeft al het een en ander gezegd dat hij dat doet en hij neemt ons mee met het zogenaamde VIBE-programma. Ik ga ervan uit dat u dat in uw controle ook bent tegenkomen dat u in een soort management letter heeft gegeven en dat u ook een mening heeft of een oordeel heeft over dat programma en of dat effect gaat hebben. Ik ben wel benieuwd naar uw reactie ten aanzien van dat verbeterprogramma en of u daarin bent gedoken of daar iets over kunt zeggen tegen ons verder trekken we daar ons inderdaad ook de opmerking van de wet houden over de zes á zeven ton huurachterstand. Als ik hem even bereken, dan kom ik uit gedeeld door 10 gedeelte 12 op ongeveer 6.000 euro per maand wat het Brinkhuis zou moeten in binnenhalen aan commerciële activiteiten.

Nou zes miel is behoorlijk wat en ik ben heel benieuwd of dat dan echt uit puur commerciële activiteiten is, zoals bijvoorbeeld huwelijksvoltrekkingen die niet door de gemeente worden gehouden, maar gewoon zaalverhuur of zoiets dergelijks. Of zit dat

bijvoorbeeld in de verrekening van huur die nu te ontvangen is omdat het college daar gaat zitten of staat het daar los van? Want het roept wel vragen op en dat merk ik ook bij de andere collega's. Hoe zit dit nu financieel in elkaar? Ik sluit ons aan bij de vraag van de heer De Jong terecht, laten wij voor oktober hierover goed geïnformeerd worden. Hetzelfde geldt inderdaad voor het zwembad. Wij hebben als fractie van Larens Behoud afgelopen jaar de suggestie gedaan via deze raad maar ook rechtstreeks aan het bestuur van het Brinkhuis om het PostNL punt bij het zwembad te organiseren omdat daar parkeerruimte is omdat de mensen daar gewoon voor zijn om de pakjes in ontvangst nemen en te verzenden. Nul reactie, nul resultaat. Dan denk ik ja dat is misschien een verdien modelletje van 10.000 euro per jaar maar het is wel 10.000 euro dus ik zie wat dat betreft ook weinig creativiteit. Als het nou over creativiteit hebben en oplossingen voor verbetering van inkomsten, dan kan er echt meer gebeuren. Dat gaat niet alleen over die zwembezoekers het gaat over het meer openstellen van je zwembad voor sportfaciliteiten, voor zaken die wat geld in het laatje brengen. Je ziet ook regelmatig dat in sporthallen vlooienmarkten worden gehouden. Gewoon commerciële verhuur gebeurt niet bij deze sporthal, onderdeel volgens mij van het contract.

Ik mis echt een stap en ik wil de wethouder vraag daarvoor oktober met die organisatie ook mee te komen. Verder was ik had nog een vraag ten aanzien van de bouwopbrengsten op dit moment leges zijn heel erg belangrijk. Er staan een aantal dingen op stapel, daar is het een en ander gerealiseerd maar er stond ook in het jaar in de jaarrekening dat er wat minder inkomsten waren het afgelopen jaar. Kunnen we ons iets bij voorstellen, maar er staat ook een soort winstwaarschuwing in omdat de bouwregels gaan veranderen qua toezichthouderschap en dat de leges daardoor onder druk komen te staan. Heeft u dat meegenomen in de toekomst en de begroting en wat kunnen we dan verwachten? Want zoals ik het begrijp is dit toch een behoorlijk percentage als je van de inkomsten die de gemeente Laren zelf kan binnenhalen of zou moeten binnenhalen. Dat is nog iets waar we mee zitten. Ten laatste de stoplichtanalyse als je hem zo ziet is natuurlijk ontzettend handig om te zien. Rood, geel of oranje en groen. Een paar rode, een paar gele maar heel veel groene maar als je bijvoorbeeld kijkt naar pagina 73 van het klimaatbeleidsplan, dan staat daar heel veel groen en het is allemaal willen, willen, zullen we onderzoeken, blijven we motiveren, wordt nog in 2021 plan van aanpak opgesteld, er staat zelfs een foutje in, verder vormgegeven in de vorm van een verkenning. Daardoor staat het allemaal op groen.

Maar eigenlijk zijn het allemaal wensen en dan denk ik nou dan zouden ze eigenlijk op oranje moeten staan op zijn minst en dan is het beeld toch wel iets anders. Dus misschien moeten we ook eens een keer kijken naar de stoplichtrapportage of dat nou werkelijk ons helpt om een goed beeld te vormen want op het oog denken we staan op groen maar misschien moeten we eerder op oranje staan in ieder geval wat betreft het onderwerp 3 op pagina 73 het klimaatbeleidsplan en de stappen die daar zouden willen worden gezet. Dat was onze tweede termijn. De voorzitter: Mijnheer Loeff, zit in dat laatste ook nog een vraag aan college besloten over het klimaatbeleid? Zit in dat laatste ook nog een vraag aan het college besloten? De heer Loeff: Ja eigenlijk wel, een reactie op de groene stippen ten aanzien van we willen en wij zien ze eigenlijk op oranje staan en niet zozeer op groen. Dus ik ben wel benieuwd hoe het college daarnaar kijkt. De voorzitter: Dank mijnheer Loeff. Dan kijk ik naar het college, maar eerst naar de accountant. Of hij nog ziet dat de vraag aan hem zijn gesteld. Eén in ieder geval, de heer Friesen. De heer Friesen: Ik wil op een paar dingen voorzitter als dat mag reageren, want de opmerking van mijnheer Merckx over reverse enginering die doet natuurlijk wel wat pijn in mijn accountants hart, dat snapt u.

Kijk, het is niet zo dat, kijk we hebben in het verleden wel eens meegemaakt bij de invoering van sociaal domein en 2015 dat op een gegeven moment gemeente zeiden: we hebben eigenlijk het systeem niet goed in geregeld want het is allemaal nieuw, moeilijk en ingewikkeld. Weet je wat, accountant doe maar een oordeelonthouding, ja dat kan niet. Wij moeten streven naar een goedkeurend oordeel en kunnen pas gaan rusten en dat geldt dus ook voor de organisatie op moment dat dat doel bereikt is. Dat was de portee van mijn opmerking. Vervolgens kreeg ik andere vraag over VIBE. Wat ik dan altijd al leuk vind is op moment dat de

vraag stellen dan ook eigenlijk in de vervolgvragen dat het dan vervolgens ook eigenlijk zelf al het antwoord geeft. Want, ja natuurlijk heb ik kennisgenomen van VIBE en zie ik ook inderdaad wat de wethouder ook in zijn reactie aangaf, zie ik ook dat en dat heb ik ook in mijn eerste bijdrage aangegeven zie ik dus ook dat energie in de organisatie anders is en dat dus ook de manier waarop een gewerkt wordt veranderd is. Alleen dat was eigenlijk is die beweging te laat ingezet om echt effect te hebben over in het jaarrekeningproces 2022. Maar u stelt ook een vraag: wij zitten nou als raad aan het stuur want het is tenslotte een bedrijfsvoering organisatie. Nou dat zit nou precies in die groene bolletjes want wat straks in de begroting komt te staan, zijn de ambities en de doelstellingen die het college stelt. Op het moment dat het college zegt wij willen iets of wij gaan proberen iets te doen, dan is het denk ik aan de raad de taak om te zeggen: wij vinden die ambities niet stevig genoeg wij vinden die niet concreet genoeg en dan geef je het college dus in die zin ook als raad een beetje ruimte om te zeggen van ja als we zo dat zo vaag opschrijven dan zegt het college nou dat is een groen bolletje. Daar mag u natuurlijk van alles van vinden, maar dat is wel de ruimte die u zelf hebt gegeven. Nou en dat proces werkt eigenlijk ook met verbonden partijen zo.

Die dienen bij u keurig netjes een begroting in, die dienen bij uw keurig netjes en jaarrekeningen en u mag daar ook een zienswijze op in leveren, in ieder geval als het gaat over de begroting en in die begroting staan ook allerlei doelstellingen. Dus op het moment dat je als raad aan het stuur wil zitten van uitbesteden taken, moet je dus bij de behandeling van de begroting van zo'n van zo'n verbonden partij dus ook scherp zijn dat je zegt: passen die doelstellingen nou ook in het beleid dat wij als lagen voorstaan? En dan bent u als raad dus ook bezig met het stuur op verbonden partijen en dat is wat ik bedoel van dan moet u dus ook even naar uzelf kijken van bent u in dat proces scherp genoeg? Als het gaat over de vraag van mijn linkerbuurman over de uren, dan is dat een vraag die misschien waar de wethouder zo meteen ook nog even op ingaat. Maar dan wil ik twee dingen op zeggen. Eén is en dat heb ik net ook al aangegeven, toen in februari maar met name in maart 2022 hoe Oekraïense vluchtelingen deze kant op kwamen, en ineens gered moest worden om dat allemaal op te vangen, was de eerste doelstelling zorgen dat die opvang geregeld wordt. Dan is het u geschreven misschien wel wat minder belangrijk want uiteindelijk gaat het eerst om het primaire proces om de maatschappelijke opvang.

Bovendien had het Rijk toen ook nog niet bedacht hoe gaan we dit financieren? Uiteindelijk heeft het Rijk besloten om dat te doen via zogeheten specifieke uitkering. Daar hangen allerlei eisen aan en dan heb ik ook een rol. Dat betekent dus dat de organisatie moet kunnen onderbouwen waarom al die uren gemaakt zijn. Op het moment dat die uren op dat moment niet geschreven zijn, is dat achteraf dus ook niet te herstellen. Dat betekent dus dat dat soort voorschriften ook een van de redenen zijn waarom dus die 375.000 euro niet kon worden, alle interne uren, niet volledig konden worden toegerekend aan in feite de Oekraïne opvang. Als het gaat over de opmerking van mijnheer Vos en dat is mijn denk ik mijn laatste opmerking. Het woord dubieuze debiteur, kijk op het moment dat u voor dubieuze debiteur in de mond neemt, dan heb ik ook als ik ook als accountant iets te doen. Want dan gaat het over de waardering van uw activa, van uw bezittingen en daar heb ik ook een rol in en dat is ook precies wat er gebeurd is. Ik heb met het college heel nadrukkelijk het gesprek gevoerd: hoe kijken jullie nou aan tegen het verdienmodel van het Brinkhuis? Neem daarin ook een positie in, wat vinden jullie daarvan? Hoe kijken jullie daar tegenaan? Daar is dus inderdaad een uitkomst in uitgekomen. En net als ik heb ik geen glazen bol en kan ik niet in de toekomst kijken.

Maar hebben we uiteindelijk wel geconcludeerd dat als je kijkt naar hoe de begroting is opgebouwd, hoe in feite het toekomstig verdienmodel van het Brinkhuis eruitziet, ook met de verhuizing van het college daarnaartoe. Dat je zegt: ontstaat er dan voldoende aflossing capaciteit? Het feit dat we uiteindelijk geconcludeerd hebben dat, u kunt zich voorstellen dat op moment dat daar een vordering van een aantal tonnen als wij daar qua waardering onzekerheden op zouden hebben geplakt, dan had u dat in de tabel in mijn accountantsverslag teruggelezen. Dus uiteindelijk hebben wij geconcludeerd dat wij dat op dit moment in ieder geval niet zien maar daar is inderdaad een heel gesprek aan voorafgegaan. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Friesen. Dan kijk ik naar het college. De heer Merckx: Voorzitter, excuses.

De voorzitter: Mijnheer Merckx. De heer Merckx: Even een wellicht wat domme vraag. Excuses daarvoor. Maar bij de urenverantwoording voor de inzet van de ambtenaren van de Oekraïne is dat volgens de BEL-verdeling gegaan? De voorzitter: U bedoelt naar percentage? Volgens de DVO? Wordt heen en weer gekeken nu. Gaat de wethouder meenemen in zijn beantwoording. De heer Van Midden. De heer Van Midden: Dank u wel mijnheer de voorzitter. Ik zou meteen op de vraag van de heer Merckx ingaan van hoe de die verdeling is gebeurd van Oekraïne opvang met name de ambtelijk capaciteiten. Dat is niet, daar hebben we niet geen DVO of DVO-sleutel toegepast. We hebben gewoon een soort beste schatting gemaakt van het aantal uren wat vanuit de ambtelijke organisatie ingezet is voor Laren. Hebben met de drie wethouders behoorlijke challenge opgedaan en uiteindelijk zijn we hier opgekomen. Wat de heer Friesen al aangeeft, op dat moment was een crisis. We moeten zo snel mogelijk moeten we uiteinde ik die opvang organiseren. Dat hebben we eigenlijk voor het grootste deel gedaan met de ambtelijk capaciteit binnen MO. Dus we kondigde op zich wel redelijk identificeren, maar het is eigenlijk gewoon een soort beste schatting geweest van het aantal uren wat besteed is. Vooral het idee dat dat redelijk in de werkelijkheid benaderen. De voorzitter: Interruptie van mevrouw Van Dorst-Brakel.

Mevrouw Van Dorst-Brakel: Ik wou daar alleen maar even mijn complimenten overgeven dat we daar geen discussie over hebben. Dank u wel. De voorzitter: Overigens geruststellende gedachte is misschien het overgrote deel van de vluchtelingen uit de Oekraïne in Laren zijn opgevangen en hier is ook het overgrote deel van de opvang mogelijk is gemaakt en de uren ook hier zijn besteed. De heer De Jong. De heer De Jong: Ik kan me voorstellen dat die eerste twee, drie maanden dat je de uren niet toegerekend hebt maar dat je daarna wel mee aan de slag gegaan bent en misschien in de eerste maand nog iets had kunnen herstellen, want normaal worden er gewoon uren geschreven. Dus ik begrijp dat je het aantal maanden niet gedaan hebt, maar de rest had dan toch wel toegerekend kunnen worden en wel afgetrokken. De voorzitter: De wethouder. De heer Van Midden: Dat klopt, wel iets zuiver doen. We hebben er wel deels van gebruikgemaakt maar je ziet bijvoorbeeld ook dat kijk naar een specifiek geval een ambtenaar vrijwel eigenlijk de hele tijd tot het eind van het jaar bezig geweest met de opvang voor Oekraïners en daar heb je geen uren voor nodig dus daar kan je gewoon die capaciteit toeschrijven. Maar nogmaals, het is een soort best effort wat we gedaan hebben.

In het verlengde van de vraag waarom voegde dit toe aan de bestemming erven en niet algemeen reserve? Simpel, omdat dit uren zijn die normaliter hadden besteed moet worden aan de werkzaamheden voor Laren en uiteindelijk ook die bestemming wil laten houden. Dus wij stoppen daarom in een bestemmingsreserve en laat het niet verdwijnen om het zo maar zeggen in algemene reserve. Dat is de hele simpele achtergrond over het algemeen ook het idee achter bestemmingreserve. Even meteen verdergaan met Liberaal Laren, want voor Liberaal Laren is de avond van de garanties, heb ik begrepen. Ik wil ieder geval de garantie geven dat we voor oktober of uiterlijk oktober bij een bijeenkomst organiseren met de Brinkhuis en ik denk dat we dan echt de challenge kunnen doen, ook op de cijfers en de begroting en de lening en verdiencapaciteit en dat soort dingen. We hebben we eigenlijk het volledige financiële beeld en kunnen we ook het goede gesprek voeren. Ik wil voordat we zeggen natuurlijk is zo dat we willen dat de Brinkhuis wat meer eigen broek ophoudt. Betekent ook wat commerciële activiteiten. Aan de andere kant hebben ze ook nadrukkelijk hun maatschappelijke functie, waar we uiteindelijk ook als gemeenschap aan bijdragen. In die zin verandert natuurlijk het zeg maar

doel van het Brinkhuis niet. Maar laten we daar de Brinkhuis avond gebruiken om de uitgaat op in te gaan. Eigen hetzelfde met het zwembad. Toevallig zag ik vandaag de jaarrekening binnenkomen van het zwembad. Maar laten we daar ook in september, oktober een bijeenkomst over organiseren. Dan kunt u ook de vraag stellen van wat doet u eraan om al die bezoekers naar ons toe te trekken. Welke extra activiteit zou je kunnen organiseren als zwemmen tussen de postpakketten en meer van dat soort zaken? Dus laten we daar dan uitgebreid op terugkomen. Mijnheer Van den Berg, u gaat even in op zeg maar de solvabiliteit en valt wel mee of valt niet mee, u zegt valt niet mee. Ik het vind jammer dat u dat zegt want ik vind het meevallen. Ik moet zeggen ik ben hartstikke blij dat we die incidentele baat hebben en kunnen toevoegen aan reserve. Ik zou haast willen zeggen, daar kunnen we ook wat mee en of het uiteindelijk een solvabiliteit is van 20, 28 of wat voor procent ook dat maakt me niet eens zoveel uit. Het enige wat ik wil zien, is dat ik uiteindelijk de middelen ter beschikking heb. Om de investeringen die wij willen gaan doen als college en dat zullen echt investeringen zijn, ook zware investeringen zijn in toekomstige generaties van Laren.

Dan heb ik het ook over het onderwijs, hebben we het over duurzaamheid, dan hebben we het over wonen en dan wil ik echt de discussie ook voeren van we hebben we nou het geld ook beschikbaar om die investeren te doen en tot welk niveau willen we uiteindelijk het geld ter beschikking stellen? Dat het dan met een mooi woord risk appetite dat is risicobereidheid. Dus tot welk niveau ben je uiteindelijk bereid op reserve in te leveren om uiteindelijk die prachtige doelstellingen die we gaan formuleren de uitvoeringsprogramma's op de verschillende onderdelen om die te kunnen financieren. Want dat is de eigenlijke discussie. De voorzitter: U hebt een interruptie van de heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Voorzitter, zonder te gaan heen en weer pingpongen. Maar ik sla alleen maar aan op de opmerking van de accountant die dat volgens mij zegt of het nou 15, 20, 26 is, het zit allemaal nog steeds in de gevarenzone. Als ik dan nu nog wel zeggen: maar ik ben er wel blij mee want daardoor hebben wij geld om te investeren dan denk ik van niet voor nu meer maar volgens mij praten we dan toch echt langs elkaar heen of luisteren we allebei niet goed naar de accountant. Dus moet het niet jammer vinden dat ik die opmerking maak. Wij maken ons volgens mij zorgen en dat is mede ingegeven door wat iedereen hier aan tafel zegt. De voorzitter: Wethouder.

De heer Van Midden: Ja, mijnheer de voorzitter. Ik vind toch jammer dat u de term gevarenzone gebruikt. Want dat is gewoon niet zo. En natuurlijk hebben we nog wel wat te doen en zeker als het gaat om een structureel evenwicht, zeker als we kijken naar de programma's die we moeten doen, maar we zitten niet in gevarenzone. Uiteindelijk hebben we het in eigen hand. Wat mij is er gewoon een beheerste situatie, wat ik al uitlegde, als we kijken naar onze dagelijkse gang van de huishouding, dan hebben we het allemaal behoorlijk in de hand. Als het gaat om opvangen en tegen schokken, bijvoorbeeld uit vluchtelingen, hebben ook gelukkige een bestemming of een reserve waarmee dat kunnen opvangen. En met onze programma's moeten gewoon heel goed kijken van nou wanneer hebben we welk geld nodig en waar gaan we dat vandaan halen? Dat vind ik een uitermate beheerste situatie. Dat is ook geen situatie waarbij handelt vanuit de gevarenzone. Nee, dat is een situatie bij je uiteindelijk handelt vanuit de beperkte beschikbaarheid van je middelen en uiteindelijk hebben we toch te maken met schaarste. Nou, binnen die schaarste moeten wij de juiste keuzes zien maken. En dat soort spelletje wat we gaan spelen. Dat heeft niks met gevaar of gevarenzones en we vertrekken ook niet vanuit een financieel beeld wat er in de gevarenzone zitten.

Nee, dat zitten we niet we hebben, maar we moeten wel heel kritisch met ons onze middelen omgaan. Dat is eigenlijk wat ik wil zeggen. En gelukkig heb ik dan wat achterhand in de vorm van die incidentele baten want kan ik ook lekker eventueel daar waar we tekorten ontstaan dingen aanvullen. Nadat stelt me heel erg gerust, kan ik u vertellen. De voorzitter: Blij dat de wethouder in ieder geval gelukkig is. De heer Van Midden: Ja, mijnheer de voorzitter.

De voorzitter: Gaat u lekker verder mijnheer de wethouder. De heer Van Midden: Ik wil ook niet lijken dat ik een soort blije eikel beleid aan het voeren op financieel gebied. Maar ik probeer toch in ieder geval wat realisme ook op die bij te brengen. Dus, maar goed ik ga even verder. Even kijken. CDA gingen ook nog over Brinkhuis in het verdienmodel en dat wij ook geld heffen voor feestjes. Volgens mij was het niet een feestje van Brinkhuis, maar stelde Brinkhuis gewoon zijn klooster beschikbaar en was de organisatie zelf die uiteindelijk daar een vergoeding voor vroegen maar hou met goede. De voorzitter: Laten we niet op de details ingaan, interruptie. Onbekende spreker: Maar dat was niet zo. De voorzitter: Helder, helder. Kunnen we willen van de tijd toch een poging doen dit agendapunt zo meteen af te ronden want we moeten ook nog de kadernota doen. Dus pakt u vooral uw interrupties als u echt even de wethouder scherp wilt bevragen. Wethouder vervolg uw betoog. De heer Van Midden: Dan pakken nog even twee dingen mijnheer de voorzitter, als u mij toestaat. Eén, alles rondom inflatie, inflatiecijfers. Dan reken ik zo zowel CAO als CPI-inflatie. Ik durf te weren dat we dat goed in beeld heb ik.

En als we kijken naar de huidige situatie, we hebben natuurlijk een behoorlijk aantal lopende contracten die al ingekocht zijn op basis van de prijzen die toen golden, nou die veranderen niet. Daarnaast moeten we uiteraard bepaalde contracten herzien of opnieuw sluiten. Nou daar houden we rekening met zeg maar de nieuwe inflatie en daar waar we in het verleden budget berekeningen gemaakt hebben waarvan we nu zien dat die achterhaald zijn, denk bijvoorbeeld aan het wegenonderhoud laat ik op dit moment nieuwe budgetten uitrekenen om op basis van actuele gegevens weer goede beslissingen en goede prioriteiten te kunnen stellen dus in die zin hebben denk ik een goed beeld en hebben ook op dat gebied een beheerste omgeving. Dat betekent niet dat ik af en toe misschien wel eens verrast kan worden maar over het hele beeld en als het gaat en materiële dingen, hebben we het goed in beeld. De heer Merckx stelde de vraag ook: de werkzaamheden die doorgeschoven worden, wat dat ook het voorstel is omdat eigenlijk een aantal dingen die in 2022 opgepakt zijn en de budgetten die erbij horen om die doorschuiven naar 2023.

Discussie hebben ook gevoerd in de commissie MNF daar is eigenlijk door het CDA kan ik me herinneren, dezelfde vraag stelt van zijn de middelen nog voldoende om die werkzaamheden uit kunnen voeren en hebben we ook beloofd dat we daar een risicoanalyse op zouden doen en aan kunnen gaan van welke werkzaamheden eventueel gevaar oplopen dus dat komt eraan. Ik belooft die ergens in de zomer geloof ik op te leveren als ik de gemeentesecretaris aankijk is dat volgens mij een toezegging geweest, dus die komt eraan. Dan had ik als laatste de bolletjes, de stoplichten. De toelichting van de accountant is mij uit hart gegrepen. Eigenlijk is het aan de raad om het challenge te doen op het smart karakter van de doelstellingen die we die we afspreken en volgens mij hebben we ook naar aanleiding van de jaarrekeningen van vorig jaar de toezegging gedaan ook dat we dat ook zullen gaan doen. Dat uiteindelijk op het moment dat wij daar volledig verantwoordelijkheid voor hebben het ook veel smarter te gaan formuleren. Dan hebben we nog een specifieke vraag of het sociaal domein, pagina 73 heel veel groen kan dat niet anders en dat zal mijn collega de heer De Groot toelichten. De voorzitter: Daarvoor geeft de voorzitter het woord aan de heer De Groot, het ging over duurzaamheid volgens mij. De heer De Groot: Ja, het ging over duurzaam.

Wat we zien en toen ik aantrad en ik zag de jaarrekening en ik zag de begroting, heb ik ook binnen het college opmerking gemaakt over de formuleringen van die bolletjes. Op dit moment waaraan te raden was proces van de begroting eigenlijk al gaande en was de tijd te gering om daar een verandering aan te brengen. Dus ik heb me wel zeer voorgenomen om te proberen dat allemaal wat smarter te gaan formuleren en daarvoor in te spannen maar dat zal ook iets zijn, wat u nu ziet zijn formulering uit verleden en het ook herkennen als lang in raad zit. Dat moet je ombuigen naar een nieuwe systematiek. Ik

kan u niet garanderen dat dat een jaar zal gaan gebeuren, maar dat mijn streven, mijn acties daarop gericht zijn en ook van mijn collega's dat kunt u wel van mij aannemen. De voorzitter: Dank wethouder De Groot. Wethouder Van Midden, u was klaar he, met uw betoog? De heer Van Midden: Volgens mij heb ik al mijn punten, althans de genoemde punten wel, voorzitter. Tenzij een van de raad constateert dat ik iets vergeten ben. De voorzitter: U heeft ruimhartige toezegging gedaan op de verzoeken van de heer De Jong met betrekking tot het organiseren van informatieavonden over het zwembad en het Brinkhuis. U gaat schriftelijk en mondeling de raad informeren over de voortgang van de verbetering van de planning en control cyclus en het beheersingsproces van de interne financiën. U heeft verder nog toezegging gegeven over een aantal lopende punten waar u in de zomer de raad overgaat informeren en volgens mij is de wethouder daarmee tegemoet te komen aan de raad en kijk ik of de raad klaar is voor besluitvorming. De heer Vos nog voor derde termijn? De heer Vos: U vraagt mij of alle vragen beantwoord zijn en ik had de vraag gesteld aan wethouder of het Brinkhuis beschouwd kan worden als een dubieus debiteur of niet? De voorzitter: De wethouder. De heer Van Midden: Laten we dat bewaren tot de bijeenkomst van Brinkhuis en dan zou ik zeggen, kijk en overtuig u zelf. De voorzitter: Mooi.

Dan zijn we denk ik klaar voor besluitvorming en breng ik in. Overigens, ik denk dat het wel heel goed is in het licht van de wijze waarop wij omgaan met de commissie Bovenlokale Samenwerking, de oproep van accountant om toch wat meer tijd te besteden aan onze verbonden partijen en onze positie statie van die verbonden partijen, denk dat toch wel goed is om als gemeenteraad die opmerking van de accountant toch nog eens mee terug te nemen in het presidium in de raad hoe we daarmee omgaan en dat we toch echt onszelf tijd moeten gunnen om goed de voortgang en ook governance van de verbonden partijen ons daarin te verdiepen. Ik heb dat echt ook gezien als een opmerking van de accountant die ik als voorzitter van de raad zelf zal moeten opvolgen samen met u. Dan kijk ik weer even naar de beslispunten en dan vraag ik of u in kunt stemmen met de het vaststellen van de jaarstukken 2022 inclusief, normaal lees ik ze voor maar er zijn negen beslis punten. Dus ik ga ik ga gewoon vragen of kunt iets stemmen met de negen gevraagde beslispunten? Ik kijk naar de leden van de gemeenteraad. Normaal vraag ik of uw stemming winst. Maar nu gaan we gewoon stemmen. Kunnen de fracties die voor de jaarstukken en de gevraagd beslispunten stemmen, dit kenbaar maken? Dat zijn de fracties van Larens Behoud, D66, het CDA, Liberaal Laren, de VVD en Groen Laren en daarmee de jaarstukken unaniem vastgesteld.

Met dank aan de accountants en ook complimenten aan de wethouder en de ambtelijke ondersteuning. 4.

Algemene politieke beschouwingen (max. 5 minuten per fractie)

6. Kadernota Laren 2024 De voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt vier. Maar even voor met ik ben zo vrij want we hebben agendapunt vier, dat zijn de algemene politieke beschouwen. Agendapunt vijf is de reactie en agendapunt zes is de kadernota, dat gaan we gewoon samenvoegen. We praten hier over de kade nota waarin we in de eerste termijn de raad horen aan de hand van voorbereide algemene beschouwingen en daarna meteen de eerste termijn van het college daarop kan reageren. Dan is daar wel een volgorde voor aangegeven en begin ik bij de fractie van Liberaal Laren en ik let overigens streng op de tijd, want ik ben liberaal geweest bij de jaarstukken,

maar nu echt bij vierenhalve minuut ga ik knikken en geluid maken en met vijf minuten hamer ik u af. Mijnheer De Jong. De heer De Jong: Prima, ik doe mijn best. Algemene beschouwingen kadernota 2024. Bij de begrotingsbehandeling afgelopen november is Liberaal Laren akkoord gegaan na de belofte van de wethouder dat de volledige inhoud van deze begroting gezien de totaal veranderde wereld waarin we ons toen en thans begeven stuk voor stuk zouden worden getoetst op financiële behaalbaarheid. Plannen uit coalitieakkoord zouden daarom nog breed financieel worden doorgesproken. Is dit nog haalbaar? We doelen op de oorlog in Oekraïne, torenhoge inflatie compensatie, voor de lonen, torenhoge energieprijzen en toenemende stroom vluchtelingen. Alhoewel het Rijk compensatie heeft aangekondigd in de meicirculaire is nu al duidelijk dat bijvoorbeeld de loonstijgingen vanuit het februari akkoord van 9,25 procent in het gunstigste geval maar voor 5 procent gecompenseerd gaan worden. Daarnaast zijn er veel onzekerheden betreffende het verschil tussen de werkelijke meeruitgaven en compensatie van het Rijk. Dan is in eerste instantie de vraag: hoeveel komen we in 2024 tekort? Wat betekent dit voor Laren? Kortom, er zijn nog veel onzekerheden.

Geen nieuwe grote investeringen dus maar dat gaat ons niet ver genoeg want u stelt tevens voor om in ieder geval de beleidsstukken voor de uitvoering van het coalitieprogramma in 2024 te laten opmaken. Dat is heel leuk maar als er daarna geen geld is meer voor de uitvoering is het maken van beleidsstukken weggegooid geld en inzet van de BEL-ambtenaren. Eerst zeker weten of hij compensatie van het Rijk tegenover staat, dan pas handelen lijkt ons verstandiger. Regeren is immers vooruitzien. Dit gegeven als mede cijfers uit de jaarrekening lijken ons voldoende om eerst wat gas terug te nemen in plaats van het doorpakken. Dat staat vermeld in de kadernota. Voor de rest zien wij dat ten aanzien van de programma's tal van kosten en lasten niet zijn meegenomen in deze kadernota. Wij noemen de beheerplannen, de schoolgebouwen, de buurtsportcoaches, pilot jeugdwerker, pleegouderzorg, bij veel van deze onvoorziene kosten worden uitgegaan voor kapitaallasten. Vraag: hoeveel meer wordt er in 2024 geleend en wat is de totaalsom leningen dan? Nog een laatste opmerking en vraag wat ons niet duidelijk is. Hoe verklaart u de bedragen uit de meicirculaire? 2023 voordeel van 750.000 euro, 2024 253.000, 2025 198.000 euro bij elkaar geteld dik 1,2 miljoen. Gedeeltelijk bedoeld om het ravijnjaar op te vangen. Daarna blijft er in 2026 en 27 nog wat over, dus dit is 1 miljoen voordeel.

Hoeveel van dit voordeel gaat er gereserveerd worden om eventuele tegenvallers op te vangen? Sluit de kadernota die er nu voorligt aan op de jaarrekening, want daar gaan nog wijzigingen in plaatsvinden, dus sluit hij nog daarop aan of zal die aangepast moeten worden? Zijn er nu al bekende feiten die nog meegenomen moeten worden in de kadernota? Dat waren mijn punten. De voorzitter: Dank mijnheer De Jong. Dan is het woord aan de heer Erwin Van den Berg van de fractie van het CDA. De heer Van den Berg: Voorzitter, dank u wel. Net bij de behandeling van de jaarrekening deed u nog als allerlaatste een appel op die commissie BLS bovenlokale samenwerking die wij eigenlijk bedacht hadden op te gaan heffen maar die misschien met opmerkingen van de accountant wel weer een nieuw leven krijgt. Opgeworpen en dat willen we nog eens graag ondersteunen die oproep zo vertalen wij maar. Geacht college, leden van de raad, en aanwezige hier op de tribune. Vanavond bespreken we zoals de uitnodiging weergeeft de kadernota van de gemeente Laren. Een kader nota die gebaseerd is op plannen van het college, met een coalitieakkoord als fundament.

Een document dat ook ons best wel laat bereikt heeft nog weer later, zelfs als vorig jaar, dat gold ook net voor de jaarrekening, maar dat geldt eigenlijk voor dit stuk ook en dat maakt dat er ook wel weer ook in dit stuk beperkt tijd is om inhoud kritisch door te nemen en weinig tijd is om het fractiespecialisten is om te overleggen. Dat moet volgend jaar echt allemaal eerder. Het lijkt wel een herhaling van het onderwerp van zojuist. Het CDA Laren constateert het volgende. Laren is een fijne gemeente om te wonen en te werken, maar bestaat een opmerkelijk verschil tussen de kwaliteit en de financiële positie waarin deze mooie gemeente zich bevindt en de kadernota die onderstreept dat toch eens door aan te geven dat er waarschijnlijk geen ruimte is voor nieuw beleid in de komende jaren. Ik verwijs daarvoor naar pagina 5 en pagina 15 van de kadernota. Dat contrast is zeer zorgelijk, maar eigenlijk ook heel raar. Want waarom heeft

zo'n bloeiende gemeente nu zo'n zorgelijke financiële positie? Met het succes van Singer heeft Laren en haast grootstedelijke voorziening binnen haar grenzen die voor neveneffecten zorgt, zoals parkeerdruk. Dat legt een extra last op de gemeentelijke voorzieningen, naast alle andere taken die er al zijn en zich verder ontwikkelen. Maar ook de winkelvoorzieningen en de algemene ambiance van Laren trekken veel bezoekers. Gelukkig maar, zeggen ook wij maar er is ook een schaduwzijde daaraan. We moeten oppassen dat Laren niet aan haar eigen succes ten onder gaat. En dat vergt een actieve opstelling van het gemeentebestuur en daarbij behorende aanpak van de gemeentelijke financiën. In deze kadernota is het CDA Laren op zoek gegaan naar uw analyse en maatregelingen en uw reactie op dit door het CDA Laren niet voor het eerst geconstateerde contrast. Voorzitter, antwoorden of ideeën hebben wij als CDA Laren helaas niet kunnen vinden. Natuurlijk, de verkoop van het gemeentehuis doet zich gelden. Het flatteert alleen maar de zorgelijke financiële positie enigszins. Het is incidenteel geweest en eigenlijk eet de gemeente zichzelf hiermee op. Een in de gemeenteraadsvergadering van 28 juni jongstleden merkte de wethouder financiën een nieuwe, eenmalige financiële meevaller op.

De gelden door de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam betaald als tegenprestatie voor het uittreden uit van het Goois Natuurreservaat, worden naar rato over de gemeentes verdeeld. Heel fijn dat deze meevallers zich voordoen, maar het adresseert niet het door ons gesigneerde probleem. Het CDA Laren is van mening dat aanvullende maatregelen met betrekking tot financieringsopzet van ons businessmodel van Laren aan de orde zijn en ons als CDA Laren staat daarbij voor ogen dat het gemeentebestuur nu het initiatief neemt om naast overheidsuitkeringen en gemeentelijke belastingen en heffingen een derde inkomstenbron ontwikkeld in de vorm van inkomsten uit economische activiteiten gemeenten mogelijk worden gemaakt. Hebben we daar een paar vragen bij. Wilt het gemeentebestuur onze analyse met betrekking tot het ontwikkelende contrast tussen de groei en bloei van Laren enerzijds en de kwetsbare financiële positie anderzijds? Vraag twee, deelt het gemeentebestuur onze visie op de noodzaak om de ontwikkeling van een derde inkomstencategorie uit economische activiteiten ter hand te nemen, actief? Vraag drie, welk bedrag zal Laren ontvangen uit hoofde van de herschikking GNR? Vraag vier, is dit bedrag vrij besteedbaar voor de gemeente? Anders gevraagd komt dit bedrag ten goede van de algemene reserve? Om vervolgens over te gaan naar het volgende.

We hebben al geconstateerd dat inflatie voorlopig hoog blijft, althans de DNB, De Nederlandse Bank geeft dat mee en de gevolgen daarvan zien wij niet terugkomen in deze kadernota. Zoals u al eerder aangaf, maakt elke afdeling een eigen inschatting van deze gevolgen. Maar of en in hoeverre het totaaleffect van de inflatie is meegenomen, valt uit die kadernota niet af te leiden. Wij noemen dat nog steeds een zeer zorgelijke situatie. Immers, er moeten leningen die tegen lagere rentes zijn aangegaan worden herfinancieren en dat bij een oplopende rentestand. Nieuw twee vragen, wat is uw eigen mening een idee bij deze situatie? En vraagt zes is, bent u bereid die doorrekening alsnog te laten maken en voorafgaande aan de begrotingsraad in november aan ons te presenteren? Voorzitter, afgelopen jaren wordt er steeds meer gesproken over het jaar 2026 als zijnde het zwarte gat in de gemeentelijke begrotingen. Nou, ik wil niet zeggen dat de wethouder straks als een blij ei stond te huppelen achter dit katheder, maar ik kon uit zijn opmerkingen opmaken dat hij het allemaal niet zoals een probleem ziet. Wij zien dat wel als een probleem, maar we willen hem ook in dit geval nog eens extra weer vragen.

Wat is nu uw eigen visie hierop en wat gaat u aan dit jaar doen? Los van al wat u er al over gezegd heeft? Voorzitter, naar mening van het CDA Laren is een eigen visie op het ontwikkelen van een eigen inkomstenbron en tegelijkertijd verlagen van de kosten. De voorzitter: U bent ruim over de tijd mijnheer Van den Berg, wilt u naar de afronding gaan? De heer Van den Berg: Ja, ik ga naar de afronding. Tegelijkertijd verlagen van de kosten onontbeerlijk om zo vrolijk en fijn verder te leven als we in aanvang van onze inbreng verwoorden en we noemen dat verband de verkeersvisie en we zullen daar op een ander moment nog nader op terugkomen, maar wij menen dat met die verkeersvisie die nu voorligt en een ondergrondse parkeergarage voor zowel Singer als voor de gemeenschap een oplossing kan zijn om enerzijds inkomsten te gaan genereren en anderzijds kosten te gaan besparen, want u kunt dan de subsidie op Singer gaan verminderen. Dat voor CDA Laren telt een leefbaar fijn dorp met een toekomstbestendige financiële situatie en een beleving die in overeenstemming komt met de werkelijkheid. Voorzitter. Dank u wel.

De voorzitter: Dank mijnheer Van den berg. Dan kom ik bij de fractie van Groen Laren. De heer Vos: Eerst maar even starten met een cliché. Vertrouwen gaat te paard en komt te voet, alleen in Laren is dat jammer genoeg volgens mij schuifelen. De titel van mijn bijdrage is dan ook vertrouwen in Laren, want dat schijnt de titel te zijn van het coalitieakkoord. Het is hopelijk niet zonder reden. In dat genoemde documenten vorig jaar hebben we heel hoopvolle belofte gezien. De allermooiste was dat ons vreugde echter dat het college duurzaamheid als prioriteit mee zou nemen. Ik geef u een hele kleine beknopte bijlage uit het document. Ik citeer: bijdrage aan een duurzame toekomst. De afgelopen jaren heeft Laren zich terughoudend opgesteld in het uitvoeren van de energietransitie. De komende jaren willen we een inhaalslag maken, ruimte voor alle generaties. De belangrijkste opgave voor de komende jaren is om te komen tot een aanbod van woningen dat betaalbaar is. Toenemende verkeersdrukte in het dorpscentrum betere voorzieningen voor fiets- en voetganger. Behoud en verbetering van goed openbaar vervoer is ons inzet. We zijn inmiddels een jaar verder en waarschijnlijk is het inderdaad schuifelen of misschien is het inmiddels al wel ook een boeteprocessie geworden. Een stapje vooruit en dan en twee terug. Het schiet in ieder geval niet op. Alle mooie beloften ten spijt.

In het jaarverslag valt te lezen dat een flinke bedragen van allerlei geplande activiteiten van 22 naar 23 overgeheveld worden. De woningnota en de duurzaamheidsvisie presenteren heel veel mooie plannen maar van uitvoering gaat het naar zeggen van de wethouders nog niet zo snel. Ambtelijke capaciteit wordt genoemd ook prioriteiten zijn helaas niet genoemd. En van echte voortvarendheid kun je ook volgens mij niet spreken. Waarschijnlijk, dan gaan we binnenkort over praten, nou binnenkort, morgen. Het verkeersplan zal waarschijnlijk weer hetzelfde gezegd worden. Als u de kadernota leest, dan zou je de indruk kunnen krijgen dat na 2027 niets meer is. Ik denk dat er echt sprake is van een ravijn waar we in 2026 met zijn allen ingestort zijn. De positieve saldi van 24 en 25, die zouden dan het negatieve saldi van 26 en 27 dekken. Ik weet het niet, maar daarna dan? Is er niet een visie en wat een verdere planningshorizon? Als college de duurzaamheid echt serieus neemt, dan moeten de financiën na 27 ook beschouwd gaan worden en daar nu ook al actie ondernemen. De begroting structureel dekkend maken zonder erg afhankelijk te worden van de Rijksbijdrage. Dat kun je alleen maar vinden volgens mij in het drukken van de kosten of de rol van inkomsten. Misschien en ik speel met mijn voortanden, moeten dan maar eens gepraat gaan worden over de hoogte van de OZW.

Volgens het jaarverslag is dat voldoende ruimte voor. Maar behalve de kosten en opbrengsten in evenwicht brengen zouden we ook kunnen gaan investeren, investeren in duurzame plannen die aansluiten op de duurzame ambities van het college en van ons hoop ik. Investeren eens in de hertenkamp, hertjes is de vrijheid, die moeten trouwens toch weg. Mooi groen park boven een parkeergarage en een energieneutraal bouwproject met betaalbare woningen. Dat gaat inderdaad geld kosten. Maar mijnheer Van Midden heeft een volle knip heb ik begrepen en we kunnen die beschouwen als een investering die zich weer terugverdient. Sturen op verkeersdrukte met een garage en betaald parkeren kunnen we sturen op mobiliteit. Nog een los ideetje wat niet zoveel geld kost misschien kunnen we met het instellen van de milieuzone ook het vervuilende vrachtverkeer weer uit het dorp. Investeren in een gezonde BEL-combinatie. En dan geen investering in geld, maar in gezonde cultuur waar mensen heel graag willen werken. Dan ontstaat er waarschijnlijk ook meer ambtelijke capaciteit want dat schijnt een beperking te zijn voor onze wethouders. Ga met spoed, met spoed aan de slag met flexwoningen, tiny houses en andere snelle stappen in de woonbehoefte en stop alsjeblieft met het laten ontwikkelen van dure appartementen en villa's.

Want anders als ons liberale tafelgenoten vinden wij dat Laren voor iedereen zou moeten zijn. Wij roepen het college dan ook op om kleur te bekennen en bij voorkeur groen en concrete en ambitieuze kaders te schetsen voor de Larense burgers en haar belofte waar te maken. Dit met name ook in het belang van de jeugd, de woningzoekenden en de leefbaarheid van het dorp. Maak je belofte voor die burgers waar. Misschien kunnen ze dat dan op vertrouwen. Groen Laren wil volop bijdrage en constructief ‘…’. En het laatste wat wij zouden willen is dat dit college als ravijncollege de geschiedenisboeken ingaat. Tot slot als toegift nog een paar concrete vragen als u mij de tijd vergund. De voorzitter: Nou, eigenlijk niet.

De heer Vos: Ik zal heel snel lezen. Fijn. Allereerst een vraag met betrekking in de meicirculaire wordt gesproken. De voorzitter: Dat moet sneller. De heer Vos: Nog sneller? In de meicirculaire belangrijk opmerk betrekt de hoogte van de bijdrage relatie met de belastingcapaciteit, hoe interpreteert het college zogenaamd belastingcapaciteit? In uitvoeringsinformatie van enkele zaken die vragen bij ons oproepen hoe kunnen wij als gemeente 22.000 euro kosten hebben voor een rekenkamer bij het ontbreken daarvan? Juist als vorig jaar enorm verschillende huuropbrengsten van de Van Nispenstraat 27, 29, is dit verschil niet aan te merken als subsidie? Dank u wel. De voorzitter: Dank mijnheer Vos. De fractie van de VVD. Dat is de heer Koldenhof die het woord gaat voeren. De heer Koldenhof: Dank u wel, voorzitter. Geachte leden van de raad en van het college uiteraard en uiteraard ook acht aanwezigen op de publieke tribune en de luisteraars thuis. Vandaag houden wij algemeen de beschouwing in het licht van de vast te stellen kadernota. Nou is die kadernota uitdrukkelijk gepresenteerd als beleidsarm. Dat nodigt echter daarmee de gemeenteraad voor volgens mij uit om nieuwe accenten te zetten voor een beleidsrijke begroting voor 24 die het college zal gaan voorbereiden.

Is in de afgelopen jaar een goede stap gezet door het college om de financiën van onze gemeente toekomstbestendiger te maken. Het stemt de VVD tot tevredenheid, aangezien zonder een gezonde financiële huishouding onze zelfstandigheid en discussie kan komen te staan. Maar de VVD spreekt tegelijkertijd haar zorgen uit als het gaat om diezelfde financiële toekomst van Laren. Want ondanks de verbetering in de solvabiliteit tot 15 procent in een daling van de schuldquote, is er weinig ruimte voor nieuw beleid helaas. De jaren waarin het onzeker is of er voldoende geld is om alles te kunnen blijven doen, zoals voorheen naderen met rasse schreden, zo hebben we tot voor kort begrepen. Graag ontvang ik daarom van de wethouder nog een keer zijn visie op het perspectief van het ravijnjaar, hoe dat er dan uitziet. We hebben pas op een heel laat moment ook een brief nog gekregen over de meicirculaire dus dat hebben we niet meer helemaal kunnen uitdiepen. Maar ik wil dat graag nog straks van de wethouder horen hoe hij de gemeenteraad met name ook daarin gaat meenemen als het erop aankomt dat er moeilijke keuzes of scenario's moeten worden gemaakt in 2026 of vanaf 2026. Iets anders voorzitter, de oorlog in Oekraïne heeft het afgelopen jaar een enorm stempel gedrukt op het land zelf, maar ook op Laren.

Het is geweldig om te zien dat inwoners zich blijvend hebben willen committeren aan de vluchtelingen en de vele andere initiatieven op touw hebben gezet. Daarvoor is de VVD hen zeer erkentelijk. Nou ligt het in de aard van onze bewoners om veel zelf te ondernemen. Maar wij kunnen ons voorstellen dat met het Rijksgeld dat de gemeente ontvangt en wordt gereserveerd, misschien nog nieuwe initiatieven gestimuleerd kunnen worden. Want helaas is één ding zeker: die oorlog die zal nog lang duren. Dat zal mogelijk ertoe leiden dat een deel van de vluchtelingen hier gewoon blijft wonen. De VVD pleit daarom voor een uitgebreid integratieplan dat is gericht op een veel langer verblijf. Wij verzoeken het college eventueel in regioverband onderzoeken of het Rijksgeld dat ter beschikking is gesteld op deze manier duurzaam kan worden geïnvesteerd in deze naar verwachting nieuwe Nederlanders. In januari 2023 heeft de VVD een motie ingediend om de verdraagzaamheid voor de LHBTI-gemeenschap te onderzoeken en waar mogelijk te vergroten. Dit mede in het licht van het monument van de verdraagzaamheid en de gesprekken die met de jongerenraad en andere instellingen en uiteraard alle inwoners van start zijn gegaan. Uit de gesprekken met vooral jongeren blijkt dat haar LHBTI-acceptatie ver van geaccepteerd is op scholen en sportclubs in Laren, maar ook in het openbaar verkeer.