Bijlage 2 - Jaarstukken 2025 Laren

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 1.3.3.1 Het Bibob-beleid is afgerond, Damoclesbeleid moet worden herzien. Het stuk ligt al klaar ter beoordeling bij het OM. Planning is dat dit in Q1 afgerond is. Ook is na het wijzigen van de APV de vergunningsplicht voor bepaalde bedrijven/ branches en zijn de bijbehorende formulieren geformaliseerd.

Betrokkenheid verbonden partijen

Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek De voorbereiding op rampen en crises wordt door de gemeente op regionaal niveau georganiseerd door deelname aan de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek. In deze gemeenschappelijke regeling werken brandweer, geneeskundige hulpdiensten en gemeenten samen om zo effectief mogelijk op te treden wanneer zich een ramp of crisis voordoet. In totaal nemen zes gemeenten (Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren) deel aan deze gemeenschappelijke regeling. Daarnaast wordt binnen de gemeenschappelijke regeling afgestemd over de regionale en lokale inspanningen in het kader van Bevolkingszorg: de gemeentelijke crisisbeheersing. De Veiligheidsregio adviseert ook bij de beoordeling van evenementenvergunningen. Ook wordt er hard gewerkt aan een goede samenwerking met de Veiligheidsregio Flevoland. De samenwerking heeft tot doel een meer doelmatige, georganiseerde en gecoördineerde preventie en hulpverlening bij ongevallen en rampen in het verzorgingsgebied te bewerkstelligen. Ontwikkelingen Voor het versterken van de voorbereiding en paraatheid zijn er diverse activiteiten en projecten uitgevoerd op het gebied van risicogerichte voorbereiding, gezamenlijke paraatheid, leiding en coördinatie, informatiemanagement en crisiscommunicatie.

Concreet leidt dit onder meer tot de ontwikkeling van het Veiligheidsinformatiecentrum, de verdere professionalisering van informatiemanagement en het toekomstbestendig maken van de crisisorganisatie.

Jaarstukken 2025

28

Gemeente Laren

Het Veiligheidsinformatiecentrum is op 3 juni 2025 operationeel geworden bij de succesvolle opening van de nieuwe gezamenlijke meldkamer Midden-Nederland. Vanaf 1 januari 2026 heet dit het VIC Midden-Nederland wordt het ingezet voor de drie veiligheidsregio’s Utrecht, Gooi en Vechtstreek en Flevoland. De bevordering van kwaliteit en professionaliteit heeft verder vorm gekregen door het verder professionaliseren van de multidisciplinaire organisatie voor opleiden, trainen en oefenen. Hiernaast hebben ook de reguliere werkzaamheden gericht op het voorkomen en bestrijden van crises doorgang gevonden. In 2025 vroeg ook het thema Weerbaarheid & Veerkracht veel aandacht van de lokale, regionale en landelijke crisisorganisatie. Omdat ons land hierop nog nauwelijks was voorbereid, vergde dit veel tijd en inzet. Er zijn in 2025 veel belangrijke, vooral richtinggevende en beleidsvormende stappen gezet waardoor in 2026 gestart kan worden met de uitvoering van de ontwikkelde plannen. Bestuurlijk belang Het algemeen bestuur heeft 6 leden en 6 plaatsvervangers. De gemeente Laren is met 1 lid vertegenwoordigd in het bestuur.

BEL Combinatie Door de verbonden partij BEL Combinatie worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst de uitvoerende en ondersteunende werkzaamheden uitgevoerd.

Jaarstukken 2025

29

Gemeente Laren

Wat heeft het gekost? Best. en dienst. verlen. in veilig Laren 1.1 Burgerzaken en dienstverlening Lasten

Realisatie 2024 574.077

Begr. 2025 v.wijziging 364.449

Begr. 2025 na wijziging 402.282

Realisatie 2025 342.523

Verschil

858.800

662.949

700.782

664.951

-35.831

Baten

-284.723

-298.500

-298.500

-322.429

-23.929

1.2 Bestuurszaken

2.342.643

1.996.729

2.216.729

2.652.452

435.723

Lasten

2.443.434

2.014.095

2.234.095

2.661.125

427.030

Baten

-100.791

-17.366

-17.366

-8.673

8.693

1.3 Openbare orde en veiligheid Lasten

1.633.773

1.817.145

1.736.470

1.689.549

-46.921

1.738.985

1.907.660

1.826.985

1.786.985

-40.000

Baten

-105.212

-90.515

-90.515

-97.436

-6.921

Saldo

4.550.493

4.178.323

4.355.481

4.684.523

329.042

-59.759

Toelichting op het verschil Burgerzaken en dienstverlening Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

In 2025 zijn onder andere de lasten van de verkiezingen en KCC lager uitgevallen dan begroot. Dit heeft geleid tot een voordeel van € 35.830 binnen dit product.

€ -35.830 Lasten

Voordeel

Diverse leges waaronder burgelijke stand (huwelijken), reisdocumenten (paspoortenpiek), etc zijn in 2025 hoger uitgevallen dan begroot. Dit heeft geleid tot een voordeel bij de baten van € 23.929.

€ -23.929 Baten

Voordeel

Totaal

€ -59.759

Toelichting op het verschil Bestuurszaken Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Per saldo is op enkele onderdelen sprake van een onderschrijding op personele kosten. Dit is vooral aan de orde bij de griffie en bestuursondersteuning

€ -198.500 Lasten

Voordeel

In 2025 is het budget voor de accountantskosten overschreden door de extra werkzaamheden die accountant heeft moeten uitvoeren (inzake jaarrekening 2024).

€ 29.200 Lasten

Nadeel

Voor 2025 was een incidenteel budget geraamd voor de kosten van de projectleider voor de aanbesteding van het nieuwe Raadsinformatiesysteem van € 30 duizend. Hiervoor zijn dit jaar € 12 duizend aan kosten gemaakt, deze kosten zijn onttrokken aan de algemene reserve. De resterende kosten zullen doorlopen naar 2026.

€ -18.000 Lasten

Voordeel

Gemeente Laren dient op basis van de jaarlijkse actuariële berekening en het advies van ProAmbt op de overgang naar de nieuwe pensioenwet, een voorziening voor pensioenen voormalige wethouders te beschikken ter hoogte van € 1.434.928. Dit heeft geleid tot een eenmalige bijstorting en overschrijding op de mutaties voorzieningen bij het College B&W van € 623.023.

€ 623.023 Lasten

Nadeel

Totaal

€ 435.723

Toelichting op het verschil Openbare orde en veiligheid Verklaring

Jaarstukken 2025

Bedrag

30

B/L

Gemeente Laren

V/N

Groene Gerritsweg 2-4d, Brandweerkazerne Rolst. € 30.243 (nadelig) De afwijking tussen de begroting en de realisatie wordt deels veroorzaakt doordat de onderhoudskosten niet (tijdig) in de begroting zijn opgenomen. Hierdoor vallen de werkelijke lasten hoger uit dan begroot. Dit betreft een structureel aandachtspunt, aangezien in 2024 eenzelfde afwijking is geconstateerd. Daarnaast zijn de kosten voor storingen hoger uitgevallen dan begroot. Dit hangt samen met de technische staat van de installatie, die het einde van de levensduur nadert. Als gevolg hiervan neemt het aantal storingen en de bijbehorende onderhoudskosten toe. De installatie zal naar verwachting in 2026 worden vervangen. Voor de toekomstige situatie wordt verwacht dat de jaarlijkse onderhouds- en storingskosten zich zullen stabiliseren op een niveau van circa € 10.000 tot € 15.000, wat als realistisch kan worden beschouwd voor de begroting.

€ -46.921 Lasten

Brandweer/rampenbestrijding € 27.328 (voordelig) De afwijking van € 27.328 wordt veroorzaakt doordat de destijds vastgestelde begroting van de veiligheidsregio onvoldoende financieel is verwerkt in onze begroting, het budget was iets te hoog, daardoor ontstaat hier een klein overschot. A.P.V. € 25.262 (voordelig) De afwijking van € 25. 262 wordt veroorzaakt door een lager beroep op handhaving en uitvoering dan vooraf geraamd. Met name bij toezicht en evenementen zijn minder kosten gemaakt, onder andere door een beperktere inzet van externe capaciteit en een efficiëntere planning van activiteiten. Diverse kleinere verschillen tellen nog op tot per saldo een voordeel van € 24.574.

Totaal

Jaarstukken 2025

€ -46.921

31

Gemeente Laren

Voordeel

Buitenruimte onderhouden in Laren Visie Een prettige woonomgeving is een belangrijke factor voor de leefkwaliteit van onze inwoners. We willen die leefkwaliteit borgen en waar mogelijk verbeteren. Daarbij houden we steeds rekening met onder andere hergebruik van materialen, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Waar mogelijk combineren we werkzaamheden op het gebied van groen, rioleringen wegen met elkaar. Zo krijgen een goede op elkaar afgestemde inrichting en beperken we de overlast voor inwoners. Een groene woonomgeving biedt de mogelijkheid tot recreëren, het zoeken van rust of zet juist aan tot lichaamsbeweging. We zetten ons in voor het behoud van de bestaande groenstructuur, maar ook voor het, waar mogelijk, uitbreiden en verbeteren ervan. Creatieve speelmogelijkheden zijn voor kinderen van alle leeftijden belangrijk. Een goed verdeeld aanbod van speel- en sportvoorzieningen en speelaanleidingen is essentieel. Voor jong en oud, met en zonder beperking. We beschermen de volksgezondheid en zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving. Dit doen we door huishoudelijk afvalwater en hemelwater gescheiden in te zamelen en af te voeren. Bij wegbeheer is een evenwichtige aanpak nodig voor het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging/reconstructie.

Waar mogelijk zoeken we bij het wegonderhoud samenwerking in de ambities die naar voren komen uit het nog vast te stellen Water- en Rioleringsprogramma (werk met werk maken).

Wat hebben wij bereikt? Verkeer en vervoer 1. Vaststellen verkeersvisie 2035 In 2025 is de Verkeersvisie 2035 als nieuw integraal beleidsplan voor verkeer en vervoer vastgesteld. Hierin is aandacht besteed aan thema's als:

Jaarstukken 2025

32

Gemeente Laren

• • •

Een autoluwer dorpscentrum met meer aandacht voor langzaam verkeer, verblijven en bereikbaarheid. Landelijke beleidsthema's: GOW 30, Regionaal mobiliteitsplan (RMP) en het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Behoud van het aantal parkeerplaatsen.

Uitvoeringsprogramma De gemeenteraad heeft het Uitvoeringsprogramma, onderdeel van de ontwerp-verkeersvisie, niet vastgesteld. Het college had dit wel gedaan en zal de uitvoering ter hand nemen waar dit in lijn is met de gewijzigd vastgestelde verkeersvisie. 2. Voorbereiding reconstructie Eemnesserweg west Na reconstructie van het oostelijk deel van de Eemnesserweg in 2024 is in 2025 gestart met de voorbereiding van reconstructie de Eemnesserweg west. Daartoe is een klankbordgroep met aanwonenden meegenomen in het proces dat leidt tot een voorlopig ontwerp. Ook is overlegd met andere belanghebbenden zoals Transdev (het vervoersbedrijf), politie en de brandweer. In de tweede helft van 2025 is een inloopbijeenkomst georganiseerd en is een verkeersbesluit gepubliceerd voor het instellen van voorrang en (asfalt) fietsstroken als onderdelen van de voorziene GOW30 inrichting op de Eemnesserweg west. Daarop zijn enkele bezwaren binnengekomen bij de Commissie voor de Bezwaarschriften. Er is een verweerschrift ingediend en inmiddels heeft een hoorzitting plaatsgevonden. De Commissie geeft een advies aan het college, dat nog een besluit op bezwaar zal nemen. 3.

Regionale verkeersprojecten Binnen de Regio lopen een aantal langjarige mobiliteitsplannen en -programma's waaruit in de komende jaren projecten voortkomen die aan de colleges en raden zullen worden voorgelegd: • Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV); o In 2025 is bij het Rijk subsidie aangevraagd in relatie tot het SPV voor de gemeente Laren. Begin 2026 ontvangen we daarop een reactie. • Nationaal toekomstbeeld Fiets/ Doorfietsroutes; o In overleg met de provincie Noord-Holland zijn voorbereidingen getroffen voor realisatie van twee doorfietsroutes (Huizen-Hilversum en Bussum-Laren) die deels door de gemeente Laren lopen. Deze routes zijn opgenomen in het door het college vastgestelde uitvoeringsprogramma van de verkeersvisie. Bij de kruising Brink worden de fietsroutes onderbroken. • Regionaal Mobiliteitsplan (RMP); o Gemeenten werken daartoe in regioverband samen aan regionale uitvoeringsagenda's duurzame mobiliteit. Alle wethouders mobiliteit van de regio & V hebben in 2025 hun commitment daarvoor uitgesproken. • Knooppunt Crailo / Ter Gooi: in samenwerking met de regio G&V is de inzet te komen tot ontwikkeling van een ‘mobiliteitshub’. Dit past in de regionale Hubstrategie die door Noord-Holland, Utrecht, Regio G&V en de betreffende gemeenten is vastgesteld. 4.

WoKT aanvraag Knoop Crailo In augustus 2025 is door de gemeente Laren (mede namens de gemeenten Gooise Meren en Hilversum) een Rijkssubsidie aangevraagd in het kader van Woningbouw op Korte Termijn (WoKT) die plaatsvindt rondom knooppunt Crailo. Er worden daar in totaal circa 1.250 woningen gerealiseerd verdeeld over een nieuw buurtschap (GEM Crailo, gelegen in de gemeenten Laren, Gooise Meren en Hilversum) en bij Craibosch (op het terrein van het voormalige ziekenhuis TerGooi in gemeente Blaricum). Mede als gevolg van deze ontwikkelingen vormt de regionale bereikbaarheid, en in het bijzonder de fietsveiligheid, een belangrijke opgave. De subsidieaanvraag behelst een optimalisatie van de twee kruisingen van de N527 ten noorden en zuiden van de Rijksweg A1. De aanvraag is gehonoreerd, €3,2 miljoen euro is toegekend. Daarmee ligt daadwerkelijke optimalisatie van de kruisingen binnen handbereik. Openbare Ruimte •

Integraal beheer openbare ruimte

Jaarstukken 2025

33

Gemeente Laren

Het integraal onderhouden van het groen in de Openbare ruimte. Hiervoor is in 2025 per onderdeel het areaal in kaart gebracht en zijn waar nodig opnieuw kwaliteitsnormen vastgesteld. De buitendienst gaat de A-kwaliteit gebieden per 1 januari 2026 onderhouden. De komende jaren onderzoeken we welke werkzaamheden vanuit het IBOR bij de buitendienst kunnen worden belegd. • Beleids- en Beheerplan Openbare Verlichting 2026-2030 Voor het veilig in veilig in stand houden van de openbare verlichting is een beleids- en beheerplan van wezenlijk belang. Het beleid geeft aan welke richting we opgaan en wat de kosten daarvan zijn. In 2025 is het herijkte beleids- en beheerplan voor de komende jaren opgeleverd en vastgesteld door de raad. • Speelruimteplan Laren 2024-2033 In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor de uitvoering volgens het bijbehorende Uitvoeringsplan bij het SpeelruimteplanLaren 2024-2033. Met dit plan laten we het openbare speel- en sportaanbod weer aansluiten op de actuele trends en ontwikkelingen, zoals toegankelijkheid en inclusiviteit, klimaatadaptatie en duurzaamheid en een integrale en bewonersgerichte aanpak van de speelruimte. Het Speelruimteplan richt zich als eerste stap met name op de bestaande speel- en sportveldjes, gericht op de jeugd (tot 12 jaar).

Daarnaast kijken we samen met de Sportraad, conform de sportvisie, naar mogelijkheden om sport- en speelplekken toe te voegen voor andere leeftijdsgroepen en in het westelijk deel van Laren. Daarbij kijken we ook naar mogelijke kansen op schoolpleinen.

• Groenbeleidsplan In het Groenbeleidsplan Laren zijn 11 projecten benoemd. In de periode 2025 – 2028 voeren we deze projecten uit. In 2025 is project P4 afgerond (ontwikkelen en toepassen beleid omtrent groeiplaatsen invasieve soorten). P8 (Beheerarealen op orde maken en houden), P10 (Optimaliseren afstemmingsproces groenaannemer en buitendienst) en P11 (Stimuleren en aanjagen innovatie in het groenbeheer) zijn opgenomen in de groenbestekken en daarmee ook afgerond. Van projecten P1 (Pleksgewijs voorstellen maken om het groen te versterken) zijn enkele onderdelen afgerond. P5 (Inzichtelijk maken kansen voor een klimaat adaptieve inrichting) is in gang gezet. Beide worden in 2026 afgerond. Een ander onderdeel van het Groenbeleidsplan is het stimuleren van inwonersbetrokkenheid, o.a. via Zelfbeheer. In 2025 is contact geweest met alle bekende deelnemers. De gegevens zijn weer up to date. De deelnemers hebben dit jaar een bedankje gekregen in de vorm van een waardebon. Tenslotte is in 2025 in BEL-verband een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld voor het beheersen van de invasieve exoten. Dit zijn planten of dieren die van nature niet in Nederland voorkomen. Invasieve exoten winnen het van de lokale, inheemse beplanting. Met dit PvA is er een duidelijke strategie om deze soorten zo veel mogelijk in toom te houden.

Jaarstukken 2025

34

Gemeente Laren

• Bosplantsoenen Het bosplantsoenareaal moet gezond, veilig en goed onderhouden zijn. Zo is het een goede bijdrage voor de groenstructuren, recreatie, klimaatadaptatie en biodiversiteit van het openbaar groen. De bomen in bosplantsoenen staan nu niet als boom geregistreerd maar er is wel boomveiligheidscontrole nodig, om zo aan de wettelijke aansprakelijkheid te voldoen. In 2025 is een inspectie van het bosplantsoen inclusief de bomen afgerond. Het bosplantsoen is over het algemeen gezond en veilig. Op enkele locaties is extra aandacht nodig, dat voeren we vanaf 2026 uit binnen het normale onderhoudsbudget. De bomen zijn daar waar nodig voor de veiligheid vanaf 2026 in de normale inspecties opgenomen. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van de standplaats ten opzichte van voetpaden. Riolering • Maatregelen wateroverlast Vanuit het vastgestelde Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028 zijn maatregelen voor wateroverlast bij extreme buien meegenomen in alle in uitvoering zijnde reconstructies voor zover het van toepassing was. Daarnaast zijn ook de maatregelen meegenomen in de integrale reconstructie die in 2025 in voorbereiding zijn genomen. • Beheerdata De beheerdata van het rioolbeheersysteem is op de landelijke server van Stichting RIONED geplaatst volgens de landelijke standaard GWSW (Gegevens Woordenboek Stedelijk Water).

Hier is een eenduidige bestandsuitwisseling mogelijk naar diverse partijen die data van ons verlangt. • Rioolinspectie In een groot deel van de gemeente Laren is het hoofdriool gereinigd en geïnspecteerd. De resultaten worden verwerkt in het beheersysteem en maatregelen vanuit de inspectie worden de komende tijd uitgevoerd.

Jaarstukken 2025

35

Gemeente Laren

FOTO: Binnenzijde inspectiebus

• Van wateroverlast naar Laren Regenklaar Het projectteam "Laren Regenklaar” is medio 2025 ontbonden. Daarmee is het masterplan Laren Regenklaar voor het grootste gedeelte gerealiseerd. Het uiteindelijke doel van het “Masterplan Laren Regenklaar” was het uitrollen van een pakket aan maatregelen door gehele gemeente Laren om schade bij extreme piekbuien tegen te gaan. Deze maatregelen omschreven zowel maatregelen op particulier terrein als op openbaar gebied.

In totaal zijn er 4.000 panden aangepakt / afgekoppeld. Dit komt neer op een deelnamepercentage van 90%. Daarnaast zijn er ca. 1.500 regenwaterkolken afgekoppeld van het riool. Er is 2 kilometer aangepast en er zijn op de volgende locaties waterbergingen (bovengrondse opslag van water, bijv. wadi’s) gerealiseerd. Daarnaast zijn er nog zogeheten waterkelders (ondergrondse wateropslag) op deze locaties gerealiseerd: - Breeweg - De Rijt/De Kei. Door het toepassen van deze maatregelen worden, ter indicatie, de volgende aantal m3 water uit het riool gehouden bij een bui van 46mm/uur: - Panden: 3.500 m3 water bespaard uit het riool. -Wegen: 2.700 m3 water bespaard uit het riool. De nog lopende activiteiten vanuit het masterplan Laren Regenklaar zijn binnen het team Openbare Ruimte ondergebracht. Dit betreft maatregelen op openbaar terrein die meegenomen worden met integrale reconstructies.

Jaarstukken 2025

36

Gemeente Laren

• Vijver “de Coeswaerde” Een belangrijk onderdeel van het “Masterplan Laren Regenklaar” was een grotere waterberging creëren op de locatie van de vijver. Dit heeft geleid tot een nieuwe inrichting van de Coeswaerde met een grotere watercapaciteit. In april 2025 is de eerste fase van de natuurvijver “de Coeswaerde” afgerond en is officieel in gebruik genomen. De nieuwe waterberging heeft op dit moment een capaciteit van circa 1.400 m3 hetgeen al vele malen groter is dan de oorspronkelijke situatie. Zodra de schakelkast door Liander is verplaatst naar een minder prominente plek op de Brink, wordt de vijver nog vergroot. Uiteindelijk zal de bergingscapaciteit, na afronding van de werkzaamheden medio 2026 ca 1.800 m3 bedragen.

• Aanleg glasvezel in Laren In heel Nederland is sinds de invoering van de Telecommunicatiewet, daar waar het commercieel interessant is, op verschillende plaatsen een glasvezelnetwerk aangelegd. Veelal uitgevoerd door een combinatie van marktpartijen. Zo bleek een combinatie van aanbieders ook geïnteresseerd te zijn in de aanleg van een glasvezelnetwerk in de BEL-gemeenten. Door KPN is een glasvezelnet aangebracht in Laren. De werkzaamheden zijn voor een groot deel uitgevoerd. De civiele werkzaamheden zijn in het tweede kwartaal van 2025 afgerond. • Wegen In 2024 is het Wegenbeheerplan 2024-2028 vastgesteld. In dit plan staat beschreven hoe de gemeente haar verhardingenareaal onderhoudt en welke financiële middelen hiervoor nodig zijn.

Jaarstukken 2025

37

Gemeente Laren

Het doel van het wegenbeheerplan is inzicht geven in de kosten die in de komende beheerperiode aan wegenonderhoud moeten worden uitgegeven om het (bestaande) wegenareaal veilig en begaanbaar te houden binnen de wettelijke, bestuurlijke en financiële kaders.

Ons natuurlijk kapitaal Doelstellingen 2.1.1

2.1.2

2.1.3

Activiteiten

Aanleg en onderhoud Speelruimteplan

2.1.1.1 In 2024 is het Speelruimteplan Laren 2024-2033 vastgesteld. Vanaf 2025 werken we hiermee aan de verbetering van de (in)formele speelvoorzieningen tegen acceptabele aanlegen onderhoudskosten. Goed ingerichte speelplekken dragen namelijk bij aan sportieve, motorische, culturele en sociale ontwikkeling voor jong en oud, de uitgangspunten van de Sportvisie. IBOR: Integraal Beheer Openbare 2.1.2.1 Het optimaal inrichten en onderhouden van het Ruimte groen in de openbare ruimte. Hiervoor benoemen we per onderdeel het areaal en stellen we, waar nodig (opnieuw), de kwaliteitsnorm vast. In 2025 geven we de ontwikkeling verder vorm op welke wijze en door wie de openbare ruimte zal worden onderhouden. Daarnaast zullen de verbindingen worden gelegd met de beheerplannen wegen, riolering, civiele kunstwerken. We benaderen het onderhoud van groen en grijs integraal en betrekken inwoners.

2.1.3.1 Onderhoudsprojecten zijn een grote kostenpost en wegen gaan daarna weer tientallen jaren mee. Wanneer we investeren moet de afweging daaronder dus toekomst bestendig zijn. In 2024 is het nieuwe wegenbeheerplan door de raad vastgesteld. 2.1.3.2 In 2023 is het Groenplan vastgesteld. In de periode 2025 – 2028 voeren we de daarin genoemde projecten uit, te weten:

2.1.4

Een goede dekking van geschikte 2.1.4.1 Elk jaar wordt een deel van de speelplekken en bereikbare (in)formele aangepakt. Het Speelruimteplan Laren 2024speelvoorzieningen tegen 2033 en bijbehorend uitvoeringsplan zijn daarbij acceptabele aanleg- en uitgangspunt. onderhoudskosten.

2.1.5

Het bosplantsoenareaal is gezond, 2.1.5.1 We gaan uit van twee fasen:1. Inventariseren de veilig en goed onderhouden huidige staat van onderhoud. Op basis daarvan maken we een plan van aanpak voor de inhaalslag en voor structureel onderhoud en boomveiligheidscontrole, inclusief kostenraming.2. Uitvoering incl. participatie.

2.1.6

Opstellen beheerplan Beschoeiingen (nieuw)

Jaarstukken 2025

2.1.6.1 Tijdens het opstellen van de begroting 2025 wordt gewerkt aan een nieuw beheerplan voor de periode 2025 - 2029. Vaststelling door de raad volgt.

38

Gemeente Laren

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 2.1.1.1 In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor de uitvoering volgens het bijbehorende uitvoeringsplan bij het Speelruimteplan. Dit heeft vertraging opgelopen. In 2026 pakken we in één keer de speelplekken op die voor 2025 en voor 2026 op de planning staan. Alle toestellen worden jaarlijks geinspecteerd en zo nodig vindt (groot) onderhoud plaats. 2.1.4.1 In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor de uitvoering volgens het bijbehorende uitvoeringsplan bij het Speelruimteplan. Dit heeft vertraging opgelopen. In 2026 pakken we in één keer de speelplekken op die voor 2025 en voor 2026 op de planning staan. Alle toestellen worden jaarlijks geinspecteerd en zo nodig vindt (groot) onderhoud plaats. 2.1.6.1 Tijdens opstellen beheerplan civiel kunstwerken is gebleken dat een beheerplan beschoeiingen niet noodzakelijk is omdat het areaal zeer nihil is. Het geringe areaal is wel visueel geïnspecteerd en eventuele onderhoud wordt meegenomen in het dagelijks beheer.

Wegen, verkeer en vervoer Doelstellingen

Activiteiten

2.2.1

2.1.1.1

Jaarstukken 2025

39

Gemeente Laren

IBOR: Integraal Beheer Openbare Ruimte

2.2.2

In 2025 is Laren Regenklaar

Jaarstukken 2025

Het optimaal inrichten en onderhouden van het groen in de openbare ruimte. Hiervoor benoemen we per onderdeel het areaal en stellen we, waar nodig (opnieuw), de kwaliteitsnorm vast. In 2025 geven we de ontwikkeling verder vorm op welke wijze en door wie de openbare ruimte zal worden onderhouden. Daarnaast zullen de verbindingen worden gelegd met de beheerplannen wegen, riolering, civiele kunstwerken.1. We benaderen het onderhoud van groen en grijs integraal en betrekken inwoners.a) We geven uitvoering aan het wegenbeheerplan. 2. We pakken knelpunten in parkeerdruk en overlast aan. We maken het prettiger om andere vervoermiddelen dan de auto te gebruikena) Vooruitlopend op nieuw verkeersbeleid gaan we experimenteren om te kijken hoe maatregelen in de praktijk uitpakt. In 2023 leidde dat onder andere rond Singer (Hein Keverweg) en op de Nieuweweg (bij evenementen) tot aanpassingen. In 2024 is er een proef gedaan met eenrichtingverkeer op de Rijt. Ook is een pilot voorbereid voor een pendelbus voor Singer. En bijvoorbeeld een uitbreiding van de fietsenstalling voor het Brinkhuis. We geven daarbij duidelijk aan hoe we evalueren en vervolgstappen bepalen. Ook in 2025 blijven we experimenten doen om beleid in de praktijk uit te proberen.b) Zwaar vrachtverkeer door het dorp en voor bevoorrading zorgt voor overlast en een gevoel van onveiligheid.

In 2024/ 2025 verkennen we (mogelijk aan een thematafel) welke maatregelen mogelijk zijn om dit te beperken, zodat het in het nieuwe verkeersbeleid wordt meegenomen.c) De gemeente stuurt op dit moment maar beperkt op OV en fietsgebruik. De middelen en invloed zijn ook beperkt, maar in 2025 verkennen we (onder andere met de jongerenraad) welke maatregelen we kunnen nemen om OV en fietsen aantrekkelijker te maken. Voor het stimuleren van fietsgebruik werken we regionaal samen. Daarnaast moet besluitvorming plaatsvinden over de wenselijkheid van doorfietsroutes door het dorp.d) Samen met de regiogemeenten verbeteren we de kwaliteit van het busstation bij Crailo in Blaricum. We breiden in 2025 de fietsenstallingen uit, verbeteren de bereikbaarheid van de stalling en zorgen voor een prettigere beleving voor de reiziger. Hiervoor is een budget van 11.174 euro opgenomen als bijdrage namens gemeente Laren. 2.2.2.1

40

Gemeente Laren

In 2025 worden de laatste onderwerpen vanuit realisatieplan van Laren Regenklaar afgerond. Daarmee wordt een mooie samenwerking tussen inwoners en gemeenten afgesloten. Nieuwe ontwikkelingen en zienswijze die door het nieuwe water- en rioleringsprogramma 2024-2028 aan de orde zijn gesteld worden in de komende jaren afzonderlijk of binnen reconstructieprojecten verwerkt en uitgevoerd. 2.2.3.1 Tijdens het opstellen van de begroting 2025 wordt gewerkt aan een nieuw beheerplan voor de periode 2025 - 2029. Vaststelling door de raad volgt. Vooralsnog zijn de budgetten van de begroting 2024 aangehouden. In Laren bevinden zich in totaal 18 civiele kunstwerken.

2.2.3

Civiele kunstwerken

2.2.4

Vaststellen verkeersvisie 2035

2.2.4.1 Begin 2025 wordt voor de BEL gemeenten de Verkeersvisie 2035 als nieuw integraal beleidsplan voor verkeer en vervoer vastgesteld, waarin aandacht wordt besteed aan thema's als:- Autoluw met meer aandacht voor langzaam verkeer en verblijven.- Landelijke beleidsthema's: GOW 30, Doorfietsroutes, Regionaal mobiliteitsplan (RMP) en het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV).

2.2.5

Opstellen van een uitvoeringsprogramma

2.2.5.1 Het uitvoeringsprogramma bevat projecten die uitvoering geven aan de in de verkeersvisie 2035 omschreven doelen.

2.2.6

Regionale verkeersprojecten

2.2.6.1 Binnen de Regio loopt een aantal projecten welke in de komende jaren aan de raden zullen worden voorgelegd:- Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV);- Nationaal toekomstbeeld Fiets/ Doorfietsroutes;Regionaal Mobiliteitsplan (RMP);

Toelichting bij afwijking (oranje of rood):

Afvalwater en waterhuishouding Doelstellingen 2.3.1

Activiteiten

Klimaatbestendige buitenruimte 2.3.1.1 Aanpak water- en rioleringsprogramma waarbij integraal wordt meegelift met reconstructies

Toelichting bij afwijking (oranje of rood):

Betrokkenheid verbonden partijen Niet van toepassing

Jaarstukken 2025

41

Gemeente Laren

Wat heeft het gekost? Buitenruimte onderhouden in Laren 2.1 Ons natuurlijk kapitaal Lasten

Realisatie 2024 1.311.017

Begr. 2025 v.wijziging 1.596.507

Begr. 2025 na wijziging 1.596.527

Realisatie 2025 1.528.623

Verschil

1.319.984

1.620.199

1.620.219

1.539.254

-80.965

-8.966

-23.692

-23.692

-10.631

13.061

2.2 Wegen, verkeer en vervoer Lasten

1.659.232

2.027.034

1.876.318

1.587.475

-288.843

1.901.231

2.089.484

2.214.366

2.130.739

-83.627

Baten

-241.998

-62.450

-338.048

-543.264

-205.216

2.3 Afvalwater en waterhuishouding Lasten

-393.973

-601.537

-751.952

-600.470

151.482

1.098.478

889.409

889.409

1.072.692

183.283

Baten

-1.492.451

-1.490.946

-1.641.361

-1.673.162

-31.801

Saldo

2.576.276

3.022.004

2.720.893

2.515.628

-205.265

Baten

-67.904

Toelichting op het verschil Ons natuurlijk kapitaal Verklaring

Bedrag

Openbaar groen De onderschrijding is voornamelijk het gevolg van lagere stortkosten en lagere lasten integraal bestek. Veel werkzaamheden in de openbare ruimte zijn uitbesteed en zijn de stortkosten in de bestekken van de aannemers opgenomen. Bij het integraal bestek is de stelpost voor onvoorzien niet gebruikt.

€ -43.500 Lasten

B/L

Voordeel

V/N

Diverse kleinere verschillen in kosten en baten leiden samen tot een voordeel van € 24.404,-

€ -24.404 Lasten

Voordeel

Totaal

€ -67.904

Toelichting op het verschil Wegen, verkeer en vervoer Verklaring

Bedrag

Openbare verlichting € 35.250 (voordeel) Lagere last is voornamelijk het gevolg van lagere energielasten van € 35.000. Een deel als gevolg van afrekeningen van voorgaande jaren.

€ -83.627 Lasten

B/L

Overig € 48.400 (voordeel) Bij diverse onderdelen als straatreiniging (€ 20 duizend), verkeersinstallaties, verkeersmaatregelen (€ 19 duizend) en gladheidsbestrijding is sprake van lagere kosten, die samen optellen tot een voordeel van 48.400.

Jaarstukken 2025

42

Gemeente Laren

V/N Voordeel

Wegen, straten en pleinen -€ 169.988 (voordeel) De inkomsten van wegen, straten en pleinen betreffen leges en degeneratiekosten i.v.m. het leggen en veranderen van kabels en leidingen binnen de gemeente. Inkomsten zijn niet exact vooraf te ramen en geheel afhankelijk van het aantal aanvragen van nutsbedrijven. In 2025 zijn er meer aanvragen geweest. Voordeel € 137.000. In de jaarrekening van 2023 is een last opgenomen voor een bijdrage voor het 3e geluidsscherm N525. Factuur is niet ontvangen en het bedrag wordt in de jaarrekening afgeboekt als baat. Voordeel € 32.500.

€ -205.216 Baten

Voordeel

Openbare verlichting -€ 28.284 (voordeel) Inkomsten zijn schade uitkeringen van schades die veroorzaakt zijn door gemotoriseerd verkeer. Overige verschillen tellen op tot € 6.944 voordeel

Totaal

€ -288.843

Toelichting op het verschil Afvalwater en waterhuishouding Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Riolering onderhoud € 40.722 (voordeel) Onderschrijding is het gevolg van lagere lasten voor onderhoud. Onderhoudslasten zijn afhankelijk van het aantal en omvang van de storingen die worden gemeld of geconstateerd aan het rioolstelsel. In 2025 geeft dit een lagere last van circa € 40.000.

€ 183.283 Lasten

Nadeel

€ -31.801 Baten

Voordeel

Dotatie voorziening Riolering € 248 duizend (nadeel) Daar staat tegenover dat de dotatie aan de voorziening Riolering € 248 duizend hoger is uitgevallen dan begroot, doordat er een voordelig resultaat voortkomt uit de rioolheffing, zie ook de tabellen kostendekkendheid. Overige verschillen in de lasten leiden tot een voordeel van € 24 duizend. De hogere baten worden voornamelijk veroorzaakt door een iets hogere opbrengst rioolrechten

Totaal

Jaarstukken 2025

€ 151.482

43

Gemeente Laren

Duurzaam en prettig wonen in Laren Visie De ruimtelijke kwaliteit van ons dorp is voor een belangrijk deel het gevolg van consequent beleid gericht op bescherming en voorzichtige ontwikkeling. De geschiedenis van de gebouwen, de oude verbindingsroutes en de groene omgeving vormen de dragers van het fraaie aanzien van ons dorp. Elke vierkante meter heeft waarde en elke ontwikkeling staat niet voor niks ter discussie. Maar discussie of angst voor verandering helpen ons niet om verder te komen, want de druk op onze schaarse ruimte neemt toe. De kinderen van onze inwoners willen graag in het dorp blijven wonen, maar ook ouderen willen graag kleiner, zelfstandig, in Laren blijven wonen. Om de wensen rond bereikbaarheid en betaalbaar wonen in goede banen te leiden is een heldere visie nodig. Die visie wordt in 2025 beschreven in een verkeersvisie en een omgevingsvisie.

Wat hebben wij bereikt? Product 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet Omgevingsvisie Op 17 december 2025 is na een uitgebreide voorbereidingsprocedure de omgevingsvisie vastgesteld. In maart 2025 hebben we de beoogde hoofdlijnen van de omgevingsvisie aan bewoners en ondernemers voorgelegd en besproken tijdens een inloopavond en met een digitale reactiemogelijkheid via de projectwebsite. Alle inbreng is verwerkt tot een ontwerp omgevingsvisie. Van 16 juli t/m 14 september is iedereen in de gelegenheid gesteld tot het indienen van een zienswijze. De verkregen zienswijzen zijn via een Nota van beantwoording voorzien van een reactie en hebben ook geleid tot materiële aanpassingen in de vastgestelde omgevingsvisie.

Jaarstukken 2025

44

Gemeente Laren

Omgevingsplan Afgelopen jaar stond ook in het teken van het werken aan de eerste omgevingsplanwijziging die ter inzage is gelegd en vervolgens in december door de gemeenteraad is vastgesteld. Deze eerste (beleidsarme) wijziging heeft betrekking op de algemene regels over bijvoorbeeld bouwen, archeologie etc. Die als gevolg van de Omgevingswet onderdeel moeten worden van het Omgevingsplan. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de totstandkoming van de tweede planwijziging, waarin regels voor de woongebieden komen. Hiervoor hebben er in 2025 al verschillende werksessie plaatsgevonden. Integraal inrichtingsplan watergang Gooiergracht We willen samen met waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeenten Blaricum en Eemnes een Inrichtingsplan en een uitvoeringsplan opstellen voor: het saneren van de waterbodem, het realiseren van extra waterberging en dras/nat gebieden, het aanpassen van het waterbodemprofiel, het verbeteren van diverse oevers en, in beperkte mate, het versterken van cultuurhistorische waarden en recreatieve functies. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht had in 2025 meer tijd nodig voor het opstellen van een watergebiedsplan voor de Gooiergracht dan vooraf was gepland/verwacht. Dit is een belangrijke basis om vervolgens een inrichtings- en uitvoeringsplan op te kunnen stellen. De werkzaamheden worden daarom vervolgd in 2026.

3.2 Wonen en bouwen Woonbeleid In het uitvoeringsprogramma, behorende bij de Woonvisie Laren 2023-2027, is een aantal maatregelen opgenomen om het tekort aan betaalbare woningen in te lopen en de doorstroming te verbeteren. Bij de beoordeling van nieuwbouwplannen sturen we strak op de betaalbaarheidseisen uit de Woonvisie (1/3 sociale huur, 1/3 middensegment, maximaal 1/3 vrije sector). Om het verhuizen naar een beter passende woning gemakkelijker en aantrekkelijker te maken voor huurders in een sociale huurwoning zijn de gemeenten en woningcorporaties in de Regio Gooi en Vechtstreek per 1 mei 2025 met een regionale pilot gestart voor meer doorstroming met o.a. een verhuisbijdrage, hulp bij verhuizing en inzet van extra wooncoaches. Eind 2025 is gestart met het opstellen van een notitie om te komen tot een voorstel voor het splitsen van kavels om meer woningen te kunnen realiseren. Vereveningsfonds Eind 2025 is het vereveningsfonds woningbouw door de raad vastgesteld. Deze regeling voorziet in een financiële afdracht als ontwikkelaars/initiatiefnemers niet in overeenstemming met de woonvisie kunnen bouwen. Als er moverende redenen zijn, moet in een gemeentelijk fonds worden gestort zodat later op een andere locatie wel sociaal/betaalbaar kan worden gebouwd.

Crailo Bij Crailo bouwen we, in samenwerking met de gemeenten Hilversum en Gooise Meren, circa 590 woningen passend bij de woningbehoefte en binnen de grondexploitatie. In 2025 zijn al woningen in Gooise Meren opgeleverd. Laren volgt de aankomende jaren. Harmen Vosweg De GREX is in 2025 afgesloten. Ligweide De 10 hofwoningen zijn in 2025 opgeleverd. Daarnaast begonnen met de realisatie van vier twee-onder-eenkapwoningen, die . Deze naar verwachting eind 2026/begin 2027 zullen worden opgeleverd. 7 sociale huurwoningen Eemnesserweg De gronden zijn in 2025 bouwrijp gemaakt en de bouwvergunning is verleend. De woningen hebben sanitair op de begane grond, zijn maximaal circulair en door gebruik te maken van geprefabriceerde bouwdelen wordt de overlast voor omwonenden beperkt. Caliskamp Er is overeenstemming over de bouw van 32 woningen op het braakliggende stuk, waarvan twaalf in de vrije sector. Over bouw op de andere percelen lopen nog gesprekken.

Jaarstukken 2025

45

Gemeente Laren

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is voor nieuwbouw van woningen en kleine bedrijfspanden sinds 1 januari 2024 van kracht, maar de invoering voor verbouwingen binnen deze zogenaamde gevolgklasse 1 is het afgelopen jaar opnieuw uitgesteld en niet op 1 juli 2025 in werking getreden. Aangezien de meeste behandelde vergunningsaanvragen binnen onze gemeente over verbouwingen gaan (aan- en uitbouwen, dakkapellen e.d.) heeft de beoogde reductie van de gemeentelijke inzet niet plaats gevonden. Concreet houdt dit in dat de vergunningverleners het leeuwendeel van de bouwplannen nog steeds technisch toetsen en dat de bouwinspecteurs nog steeds toezicht houden op de uitvoering van deze vergunningen. Een voorzichtige inschatting is dat de inwerkingtreding voor verbouwingen pas in 2027 in werking zal treden. Uitvoeringsprogramma VTH 2025 We hebben het Uitvoeringsprogramma 2025 tijdig opgeleverd en scherper gemaakt. In 2025 hebben we de inhoud maar vooral de meetbaarheid naar een hoger niveau getild, omdat we zagen dat doelen eerder niet altijd concreet of meetbaar waren. In 2025 hebben we de stap gezet naar resultaatgericht werken. We hebben een dashboard operationeel waarmee wij de resultaten en voortgang gedurende het jaar kunnen bespreken en zo nodig bij kunnnen sturen.

In 2025 is een grote stap gezet in het realiseren van een goede Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en een sterker uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving. De strategie en het uitvoeringsprogramma worden begin 2026 vastgesteld. Product 3.3 Grondexploitatie In Laren is de nog te vergeven ruimte zeer schaars, met weinig speelruimte voor ontwikkelingen. Het grondbeleid voor de gemeente, vastgelegd in de nota Grondbeleid (2020), is vooral gericht op de regisserende functie van de gemeente. De gemeente heeft een belangrijke taak op het gebied van het behoud van de leefbaarheid en het karakter van de gemeente en de versterking van de aanwezige kwaliteit. De gemeente had eind 2025 naast Crailo twee actieve grondexploitaties, namelijk de Ligweide en de woningen aan de Eemnesserweg. Voor verdere informatie wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. Product 3.4 Milieu en duurzaamheid Voor het duurzaamheidsbeleid sluiten we aan bij het landelijk klimaatakkoord. Daarom zetten we extra in op de duurzaamheidsmaatregelen, die zijn vastgelegd in het ‘Koersdocument duurzaamheid en klimaat’, dat de raad in 2023 heeft vastgesteld. Maatregelen hiervoor zijn onder andere te verdelen in energiebesparing, energie opwek en klimaatadaptatie. Lokale Aanpak Isolatie In 2025 zijn we gestart met de isolatieactie.

Eigenaren van woningen met een WOZ-waarde lager dan € 929.000 kunnen een subsidie van € 2.000 aanvragen voor het isoleren van hun woning. Daarnaast kunnen zij via het Duurzaam Bouwloket ondersteuning krijgen gedurende het hele proces. We voeren de isolatieactie tegelijkertijd uit met de andere BEL gemeenten. In de BEL gemeenten zijn er in 2025 vijf informatiemarkten georganiseerd waar medewerkers van de gemeenten, de energiecoöperaties en bedrijven aanwezig waren om vragen over isolatie te beantwoorden. Deze bijeenkomsten werden goed bezocht. In 2025 zijn 190 isolatiemaatregelen volledig afgerond. Daarnaast lopen er nog 223 aanvragen die binnenkort worden uitgevoerd. De isolatieactie loopt door in 2026. Inwoners kunnen zich aanmelden voor de actie tot 1 juli 2026. De isolatieactie wordt gefinancierd vanuit de specifieke uitkering van het Rijk (SPUK) Lokale Aanpak Isolatie, de SPUK Energiearmoede en het Provinciale Energiebesparingsakkoord. Warmtescans Woningeigenaren die in aanmerking kwamen voor de isolatieactie kregen in 2025 de mogelijkheid een warmtescan van hun woning te laten maken. In totaal meldden 641 bewoners zich hiervoor aan. Deze actie heeft goed gewerkt als activatiemiddel voor de isolatieactie. Veel bewoners hebben zich, naar aanleiding van hun warmtescan, ook aangemeld voor de isolatieactie.

Daarnaast hebben de warmtescans inzichten gegeven over de energetische staat en het bespaarpotentieel van de woningvoorraad.

Jaarstukken 2025

46

Gemeente Laren

Energiecoachgesprekken Hut van Mie De energiecoaches van de energie coöperatie de Hut van Mie voeren coachgesprekken bij bewoners thuis. Over 2025 zijn in totaal meer dan 60 coachgesprekken gevoerd. Daarnaast was het bestuur van Hut van Mie actief betrokken bij diverse gemeentelijke projecten. Zo denken en werken zij mee aan de isolatieactie en de aanpak energiearmoede, zijn zij aanwezig bij bewonersavonden en ondersteunen zij bewoners waar nodig bij het aanvragen van subsidies. Energiearmoede Via de SPUK Energiearmoede heeft de gemeente geld gekregen om Energiearmoede tegen te gaan. In 2025 hebben wij Energiehulp aan huis geboden. We hebben ons gericht op alle slecht of matig geïsoleerde huurwoningen. Ook bewoners met een koopwoning kunnen zich aanmelden, wanneer zij behoefte hebben aan Energiehulp. Energiehulp aan huis houdt in dat er iemand langskomt om kleine maatregelen aan te brengen en energieadvies te geven. Kleine maatregelen zijn bijvoorbeeld tochtstrippen, radiatorfolie, isolerende gordijnen, etc. Op deze manier worden woningen energiezuiniger gemaakt, en wordt de energierekening omlaag gebracht. In 2025 hebben 130 bewoners zich aangemeld. Soortenmanagementplan In 2025 is het soortenmanagementplan afgerond en is de vergunning aangevraagd bij de Provincie Noord Holland. We verwachten dat deze vergunning in het eerste kwartaal van 2026 wordt verleend.

In 2025 is gewerkt aan de implementatie van het plan. Daarbij is nauw samengewerkt tussen verschillende afdelingen binnen de organisatie om straks integraal volgens het plan te kunnen gaan werken. In het soortenmanagementplan staat beschreven in welke woongebieden van Laren beschermde diersoorten voorkomen die hinder of nadeel kunnen ondervinden van onder andere isolatiemaatregelen aan woningen, zoals werkzaamheden aan spouwmuren. Het plan geeft daarnaast aan welke mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn wanneer beschermde soorten worden aangetroffen, zodat isolatie toch mogelijk blijft. Ook bevat het plan maatregelen om de biodiversiteit in de gemeente met 10% te vergroten. Verduurzaming van gebouwen Monumentale gebouwen Het verduurzamen van monumentale gebouwen is een uitdaging omdat door de bijzondere status niet alle duurzaamheidsmaatregelen (eenvoudig) zijn te nemen. We vinden het belangrijk dat eigenaren van monumenten voldoende mogelijkheden krijgen om te verduurzamen. In samenwerking met Blaricum, Eemnes en MooiSticht is een Afwegingskader duurzame maatregelen bij Monumenten en Beschermde Dorpsgezichten opgesteld. De gemeenteraad heeft dit kader in oktober 2025 vastgesteld. Gemeentelijke gebouwen Brandweerkazerne De installaties in de brandweerkazerne zijn aan vervanging toe.

In 2025 heeft de raad besloten om met de vervanging van de installaties een verduurzamingsslag te slaan. Hiervoor is inmiddels een subsidie verkregen, het plan is verder uitgewerkt en de aanbesteding van het werk is opgestart. Naar verwachting kunnen vervolgens medio 2026 de werkzaamheden uitgevoerd gaan worden. Hiervoor dient alleen wel nog de verzwaring van de elektra aansluiting georganiseerd te zijn. Stichting Binnensport Laren (SBL) Met een aflopend energiecontract is de noodzaak om een verduurzamingsslag te slaan bij het zwembad en de aanliggende sporthal groot. Hiertoe heeft SBL een plan opgesteld, is door de gemeente een subsidie aangevraagd en heeft de Raad aanvullend budget beschikbaar gesteld. In 2026 gaat SBL aan de slag met de aanbesteding en vervolgens de uitvoering van de werkzaamheden. Milieuaspecten Milieuaspecten krijgen steeds meer een rol in projecten binnen de gemeente. Om te werken aan de doelstellingen uit het Schone Lucht Akkoord, is er meer aandacht geweest voor luchtkwaliteit, onder andere in het project Hollandse Luchten en in de communicatie over onder andere houtstook. Zoals geschreven in het Actieplan Geluid, dat in 2024 is vastgesteld, is in 2025 bij projecten op het gebied van beheer en onderhoud het verminderen van geluidshinder als criteria of koppelkans meegenomen. Op deze

Jaarstukken 2025

47

Gemeente Laren

manier worden de locaties die in het actieplan werden aangewezen als locaties met teveel geluidsbelasting aangepakt, 3.5 Afval Het jaar 2025 was het laatste volledige jaar dat de GAD-gemeenten, dus ook Laren, het PMD nog gescheiden inzamelden; medio 2026 stappen de GAD-gemeenten over naar het nascheiden van het PMD uit het restafval. In 2025 zijn de voorbereiding ingezet om in het nieuwe jaar een soepele overgang naar het nascheiden van PMD te realiseren. Tijdige communicatie is hierbij de inzet. De afkeur van PMD is in lijn met eerdere jaren nihil geweest, wat bijdraagt aan een goed afvalscheidingsresultaat. Per 2025 was het laten ophalen van grof huishoudelijk afval voortaan een betaalde dienst; de gevreesde weerstand blijf grotendeels uit en inwoners wisten de recyclepunten in het GAD-gebied goed te vinden om hun afval daar zelf onder toezicht te scheiden. Een grote aanbesteding van de verwerking en nascheiding van het restafval verliep uiterst succesvol maar anderzijds dreigen stijgende belastingen op het restafval dit voordeel weer teniet te doen. Circulaire Economie In 2025 zijn een aantal stappen gezet op het gebied van circulaire economie. Zo zijn circulaire principes vastgelegd in het geactualiseerde inkoop- en aanbestedingsbeleid van de BEL-gemeenten.

Deze principes zijn onder andere toegepast bij de aanbesteding van een veegmachine, waarbij van de inschrijver is gevraagd de oude veegwagen bij levering van de nieuwe machine in te nemen en deze op circulaire wijze af te voeren. Daarnaast is circulariteit opgenomen in het Beleids- en Beheerplan Openbare Verlichting 2026–2030 voor Laren. Om circulariteit beter te kunnen meten en monitoren, is in 2025 de Leidse Ladder geïntroduceerd en bevindt deze zich nu in de implementatiefase. De Leidse Ladder is een monitoringssysteem om circulariteit meetbaar te maken in bouw en Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW) projecten. Daarbij brengen wij de huidige situatie, de voortgang en uitdagingen in kaart. Voor de gemeente Laren is de Leidse Ladder toegepast bij de planvorming het project Herinrichting Eemnesserweg. Bij dit project is in de planvorming en uitwerking aandacht besteed aan het hergebruik van materialen en een duurzame inrichting van de openbare ruimte. Eind 2025 is een uitvoeringsprogramma Circulaire Economie opgesteld, waarmee verdere invulling wordt gegeven aan de ambities van de BEL-gemeenten. Hierbij focussen op de thema’s: consumptiegoederen en gedrag, een circulaire gemeentelijke organisatie en circulaire gebiedsontwikkeling (bouw- en infraprojecten). Het uitvoeringsprogramma wordt in januari 2026 ter vaststelling voorgelegd aan de colleges van de BELgemeenten.

In 2025 heeft Laren daarnaast het Houtbouwpact Metropoolregio Amsterdam ondertekend. Met deze ondertekening sluit Laren aan bij regionale afspraken om het toepassen van houtbouw en andere biobased en circulaire bouwmaterialen te stimuleren. In regionaal verband is in 2025 door de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek de Samenwerkingsagenda Circulaire Economie Gooi en Vechtstreek 2025–2030 vastgesteld. Deze agenda heeft als doel de transitie naar een circulaire economie gezamenlijk vorm te geven. Binnen deze samenwerking trekt Laren samen op met andere regiogemeenten om kennis te delen, activiteiten af te stemmen en waar mogelijk gezamenlijk op te trekken bij circulaire initiatieven.

Dierenopvang Gemeenten hebben op het gebied van dierenwelzijn verplichte taken die voortkomen voort uit algemene en specifieke wetten. Gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek hebben deze taken uitbesteed aan de Dierenambulance Gooi en Vechtstreek (1), de Vogelopvang Midden-Nederland (2), de Egelopvang MiddenNederland (3) en verschillende dierenopvangcentra. In 2025 zijn er met deze dierenwelzijnsorganisaties (1-2-3) dienstverleningsovereenkomsten afgesloten, zodat de zorg voor de opvang en het vervoer van dieren structureel georganiseerd en worden de af te nemen diensten van deze dierenwelzijnsorganisaties meer kostendekkend worden gefinancierd. Dit moet ervoor zorgen dat de dierenwelzijnsorganisaties kunnen blijven voortbestaan. Het is niet gelukt om met alle organisaties voor meerdere jaren een dienstverleningsovereenkomst af te sluiten.

Jaarstukken 2025

48

Gemeente Laren

De zwerfdieren werden in 2025 opgevangen door Dierenasiel Eemland in Soest. De gemeente Laren heeft de intentie uitgesproken om de opvang van zwerfdieren in de toekomst in de regio Gooi en Vechtstreek te laten uitvoeren. Het Gooische Nest (waarin dierenambulance Gooi en Vechtstreek en dierenasiel Crailo zich hebben verenigd) gaat een nieuw dierenzorgcentrum bouwen. De opening van dit dierenzorgcentrum is voorzien eind 2026. In 2025 zijn er voorbereidingen gedaan om gezamenlijk met andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek een dienstverleningsovereenkomst op te stellen met het Gooische Nest.

Ruimtelijke ontwikkeling Doelstellingen

Activiteiten

3.1.1

3.1.1.1 Bij alle (Inbreidings)locaties geldt de voorwaarde dat ze stedenbouwkundig passen in de omgeving.

Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, een goede ruimtelijke ordening.

3.1.1.2 Bij de realisatie van minimaal 9 woningen, wordt een evenwichtige samenstelling van de woningcategorieën nagestreefd, passend bij de woonvisie. 3.1.2

3.1.3

3.1.4

Implementeren van de Omgevingswet

3.1.2.1 Het ruimtelijk beleid wordt vormgegeven door de vaststelling van de Omgevingsvisie. Vervolgens wordt dat beleid concreet gemaakt door middel van de vaststelling van het Omgevingsplan. We willen dat de watergang 3.1.3.1 Samen met waterschap Amstel, Gooi en Vecht Gooiergracht voldoende een Inrichtingsplan en een uitvoeringsplan capaciteit heeft voor het bergen opstellen voor: het saneren van de waterbodem, en verwerken van hevige regenval het realiseren van extra waterberging en en dat de waterbodem door het dras/nat gebieden, het aanpassen van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht waterbodemprofiel, het verbeteren van diverse wordt gesaneerd. We willen oevers en, in beperkte mate, het versterken van tevens dat de watergang een cultuurhistorische waarden en recreatieve aantrekkelijke uitstraling behoudt, functies. We halen daarvoor ook ambities en met meer aandacht voor verwachtingen op van andere stakeholders. Het biodiversiteit en versterking van waterschap AGV is o.a. verantwoordelijk voor de cultuurhistorische waarden. het saneren van de waterbodem en het waterhuishoudkundig functioneren en inrichten van de watergang. De Omgevingsvisie biedt een 3.1.4.1 Door, in aanvulling op eerdere participatie in integrale blik op de ontwikkeling 2023 en 2024, een ontwerp-omgevingsvisie voor van de gemeente en dient als te leggen aan de samenleving.

onderbouwing van omgevingsplannen. In de omgevingsvisie wordt duidelijk waar we woningbouw. bedrijvigheid, natuur en verblijf willen accommoderen en hoe we daar balans in vinden. In 2025 wordt het proces afgerond en de Omgevingsvisie definitief vastgesteld. 3.1.4.2

Jaarstukken 2025

49

Gemeente Laren

Door eventuele inspraakreacties op de ontwerpomgevingsvisie te verwerken en de raad voor te stellen de omgevingsvisie vast te stellen.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 3.1.1.2 Bij elk nieuwbouwproject stuurt de gemeente op het toevoegen van voldoende betaalbare woningen en wijst initiatiefnemers op de ambities uit de woonvisie. 3.1.3.1 Waterschap AGV heeft meer tijd nodig voor het opstellen van een watergebiedsplan voor de Gooiergracht dan vooraf was gepland/verwacht. Dit is een belangrijke basis om vervolgens een inrichtings- en uitvoeringsplan op te kunnen stellen.

Wonen en bouwen Doelstellingen

Activiteiten

3.2.1

3.2.1.1 Bouwen van woningen op diverse locaties in Laren conform de door de raad vastgestelde resultaten van het locatieonderzoek woningbouw.

Inlopen van het tekort aan betaalbare woonruimten.

3.2.1.2 Nieuwbouwprojecten dragen bij aan de ambities uit de Woonvisie en voldoen aan de betaalbaarheidseisen (tenminste 66% betaalbaar). 3.2.2

Inzetten op passende huisvesting, 3.2.2.1 We voegen woningen toe in verschillende passend bij de behoefte. prijssegmenten en diverse woningtypen. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor het stimuleren van de doorstroming.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 3.2.1.1 Initiatieven die worden ingediend worden beoordeeld conform de door de raad vastgestelde resultaten van het locatieonderzoek en zullen -voor zover van toepassing- voor besluitvorming worden voorgelegd. 3.2.1.2 Bij elk nieuwbouwproject wordt gekeken naar het programma en hoe het plan bijdraagt aan de ambities uit de woonvisie.

Grondexploitatie Doelstellingen 3.3.1

Activiteiten

Bij eigen 3.3.1.1 Grondexploitaties worden bij substantiële woningbouwontwikkelingen: In wijzigingen geactualiseerd voorgelegd aan de principe een positief saldo, tenzij raad. er alleen of bijna alleen huurwoningen worden gerealiseerd.

Jaarstukken 2025

50

Gemeente Laren

3.3.2

Bij woningbouwontwikkeling van 3.3.2.1 Anterieure exploitatie-overeenkomsten regelen derden, tenminste kostenneutraal kosten die niet door bouwleges worden gedekt. voor de gemeente

Toelichting bij afwijking (oranje of rood):

Milieu en duurzaamheid Doelstellingen 3.4.1

Activiteiten

Circulaire economie beter borgen 3.4.1.1 We gaan specifieke duurzaamheidseisen te in onze organisatie stellen voor onze onze inkoopprocessen en aanbestedingen. 3.4.1.2 We gaan specifieke duurzaamheidseisen borgen in het vergunningsproces.

3.4.2

3.4.3

Een heldere transitiejaar naar 3.4.2.1 We gaan samen met andere GAD gemeenten onze inwoners richting het een heldere communicatie campagne opzetten. uitfaseren van de PMD minicontainer We sluiten aan bij de landelijke 3.4.3.1 We ondersteunen inwoners via verschillende doelstelling voor minimaal 1,5% instrumenten, waaronder voorlichting, het energiebesparing per jaar. Voor energieloket, etc.Voor de opgave om bestaande maatschappelijk vastgoed is onze koopwoningen te isoleren voeren we een gericht doelstelling hoger: 2% per jaar. plan uit. 3.4.3.2 We maken prestatieafspraken met deenergiecoöperatie Hut van Mie.

3.4.3.3 Via de Omgevingsdienst handhaven webedrijven op verplichteenergiemaatregelen.

3.4.4

We zetten in op het opwekkenvan 3.4.4.1 Voor 2026 willen we tenminste één grootproject energie, door het benuttenvan realiseren. In 2025 blijven wegeschikte locaties grote daken en hetstimuleren van verkennen. zon op overigedaken.

3.4.5

Laren aardgasloos in 2050

3.4.5.1 We actualiseren de Transitie Visie Warmte in 2025 om in 2026 een warmte-uitvoeringsplan te kunnen maken.

3.4.6

Streven naar behoud en verbetering van schone lucht en een gezonde leefomgeving.

3.4.6.1 Het project Hollandse Luchten, waar door de inwoners fijnstof is gemeten loopt nog steeds. Er wordt gekeken wat we met de data kunnen. 3.4.6.2 In het kader van de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord een campagne beperking en bewustwording houtstook opzetten. 3.4.6.3

Jaarstukken 2025

51

Gemeente Laren

In 2024 is het Actieplan geluid vastgesteld. Er moet gezorgd worden dat het verminderen van de geluidsbelasting als onderdeel wordt meegenomen bij projecten op het gebied van beheer en onderhoud van wegen. 3.4.6.4 De gemeente is onderdeel van het convenant Gebiedsgericht Grondwaterbeheer het Gooi. Daarbinnen werkt zij samen met andere partijen aan oplossingen voor het aanpakken van vervuilde grondwaterpluimen. 3.4.7

Borging van de continuïteit van de 3.4.7.1 Met de dierenwelzijnsorganisaties (Vogelopvang wettelijke taken die de gemeente Midden-Nederland/Egelopvang Middenheeft in de opvang van dieren. Nederland/ Gooische Nest) zijn voor 2025 nieuwe dienstverleningsovereenkomsten afgesloten.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 3.4.1.2 Loop nog. 1e kwartaal 2026 wordt deze actie weer opgepakt. In 2025 is dit niet gelukt vanwege capaciteitstekort bij vergunningen. 3.4.2.1 De communicatie-campagne komt in hoofdzaak vanuit de GAD maar wordt in samenwerking met de gemeenten voorbereid. 3.4.4.1 We blijven locaties verkennen voor de geschiktheid van zonnepanelen. Helaas is binnen het OERtraject langs de A1 geen geschikte locatie gevonden. 3.4.5.1 Er wordt nu aan de actualisatie van de TransitieVisie Warmte (TVW) gewerkt. In 2026 wordt het TVW vervangen door het nieuwe op te stellen Warmteprogramma. 3.4.6.1 Er zijn sessies geweest over hoe we Hollandse Luchten verder nog kunnen inzetten. Dit moet nog verder uitgewerkt worden. Ondertussen blijft de luchtkwaliteit gemeten worden. 3.4.7.1 Samen met andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek zijn voor 2025 dienstverleningsovereenkomsten (DVO) met de organisaties Vogelopvang Midden-Nederland, Egelopvang Midden-Nederland en Dierenambulance Gooi en Vechtstreek opgesteld en afgesloten. Voor het Gooische Nest is er nog geen dienstverleningsovereenkomst afgesloten. In 2025 zijn er wel voorbereidingen voor deze DVO gedaan. Het proces om te komen tot een dvo moet zorgvuldig doorlopen worden en dat kost tijd. De opening van het Gooische Nest is voorzien eind 2026.

De ingangsdatum van deze DVO is afhankelijk van de realisatiedatum. Voor de opvang van de zwerfdieren heeft de gemeente Laren momenteel een overeenkomst met Dierenasiel Eemland in Soest.

Afval Doelstellingen

Activiteiten

3.5.1

3.5.1.1 Gebruik van materialenpaspoort bij nieuw op te leveren gebouwen

Meer duurzaamheid in de bouw

3.5.1.2 Opstellen van minimale eisen duurzame materialen bij bouwwerken 3.5.2

Duidelijkheid voor inwoners over 3.5.2.1 Heldere en transparante wijze van het scheiden van afval communicatie binnen GAD-gemeenten over het verdwijnen van de PMD-container

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 3.5.1.1 Dit is nog niet structureel geborgd. Per project wordt bekeken welke circulaire eisen en ambities worden opgenomen, waaronder dus een materialenpaspoort.

Jaarstukken 2025

52

Gemeente Laren

3.5.2.1 Het project hiervoor wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door de GAD die dit in nauwe samenwerking met de gemeenten uitvoert. 3.5.1.2 De toepassing is projectafhankelijk. Per project wordt bepaald welke eisen en ambities op het gebied van duurzaamheid en circulariteit worden opgenomen. In 2026 wordt dit concreter. Het convenant Houtbouw Pact helpt daarbij om ambities beter te verankeren in projecten.

Betrokkenheid verbonden partijen

Regio Gooi en Vechtstreek In de regio wordt samengewerkt aan diverse onderwerpen binnen het fysieke domein zoals Ruimte, Bouwen en Wonen. De Regio ondersteunt en levert wat gemeenten afspreken om samen op te pakken. Een voorbeeld van een uitvoerende eenheid is bijvoorbeeld de Grondstoffen en Afvalstoffen Dienst (GAD) en het Regionale Urgentiebureau.

Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek OFGV De OFGV is een uitvoeringsorganisatie op het gebied van milieu en werkt voor twee provincies en 13 gemeenten in zowel Flevoland als de Gooi en Vechtstreek. De OFGV voert milieutaken uit op het gebied van thema’s zoals geluid, bodem en omgevingsveiligheid. Het gaat hierbij om o.a. vergunningverlening, toezicht en handhaving op grond van geldende wet- en regelgeving op het gebied van milieu.