Document · PDF

BIJLAGE 1 - Ontwerpend onderzoek

Commissie Ruimte en Infrastructuur 10 september 2025, gemeente larenBij agendapunt: Project Natuurbrug Westerheide - N52523.388 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

▻ 16 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan voor langzaam verkeer deels verstoort

4 42

▻ vrij doorzicht voor langzaam verkeer deels verstoort door laag plafond

▻ Door de vorm van het talud en brug worden in deze optie minder karresporen aangetast, maar leid de lengte hiervan toch tot einig verstoring van het relief.

2 2 1

▻ 54 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan deels verstort

▻ vrije doorzicht door verlaging van weg deels verstoort, vooral automobilisten

▻ Voor de aanleg van de verdiepte ligging is veel ruimte nodig en voor de tijdelijke aanleg van omleidingswegen worden spoorbundels definitief

1 1 1

▻78 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan verstort

▻ vrije doorzicht door verlaagd mogelijk

▻ Voor de aanleg van de verdie ruimte nodig en voor de tijdelijk omleidingswegen worden spoo

Variant 4

±15.64

R750 1:13

1:17.5

±21.7

30.0

situ

5a 5b 43

Variant 4 Cultuurhistorie Op deze pagina een kaart waarop alle cultuurhistorische elementen rondom het projectgebied in beeld zijn gebracht. Banscheiding 1428 Stelling Hilversum WOII Historische Stenen Karrensporen Grafheuvels Vondstmeldingen Paalkuilen en Huttenleem Wallen Greppels Raatakkerpatronen Paden van Interesse

5a 5b 44

Variant 4

situ

5a 5b 45

Variant 4 Half verdiepte ligging Totaal wordt de Hilversumse weg over 276

1:13

1:17

meter verdiept. Het verkeer moet gedurende de bouw van het verdiepte wegdeel aan weerszijden om de bouwput worden geleid.

±21.7

Dit betekent dat alleen al voor de bouw van de verdiepte ligging 54 laanbomen moeten worden gekapt. Gedurende de bouw van de verdiepte ligging kan de omleiding van het verkeer ook eenzijdig langs de noordzijde van de bouwput worden aangelegd. Het zuidelijke vrij liggende

30.0

fietspad moet dan tijdelijk worden afgesloten en het noordelijke vrij liggende fietspad wordt gedurende de bouw als dubbelzijdig fietspad in gebruik genomen. Deze laatste optie heeft nadelen als het gaat om verkeersveiligheid, maar er hoeven dan minder monumentale laanbomen te worden gekapt namelijk 33 bomen in plaats van 54 bomen. Om de N525 is ook een kostbare omlegging van alle kabels en leidingen in het profiel van de N525 noodzakelijk en bij een verdiepte wegligging zijn extra maatregelen nodig voor de afvoer van regenwater, zoals kolken, leidingen en pomp instalaties.

Variant 4

Variant 5a 25 bomen 9 - Zomereik 15 - Beuk 1 - Pijnboom

Onderzoeksvariant 5a Variant 5a heeft een vlakke constructie met

Gekapt bos: 500m2

prefab ligger elementen. De N525 wordt ter hoogte van de natuurbrug volledig verdiept aangelegd. De natuurbrug ligt daardoor Archeological Site

nagenoeg vlak in het landschap met zeer korte Offset Protection

aanlooptaluds en dus een goed overzicht voor het wild dat over de natuurbrug loopt. Daarmee ligt natuurbrug volledig in het zichtveld van de automobilist en wordt de zichtlijn over de N525 geblokkeerd.

1:10

±18.8

31.2 6.0

1:14

Variant 1a

Belangrijkste kenmerken

Hoofdcriteria

Onderscheidt binnen hoofdcriterium

A Doelsoorten gekoppeld aan bosmillieu

Overzicht en zichtlijnen Ecologisch functioneren over de natuurbrug 1/5

Variant 1b

Constructie: vlak Segmenten: 1 Segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,4m +nap; 7,4m +mv Lengte aanlooptallud: 235m Te kappen bomen N525: 7 bomen Te kappen bosoppervlakte: 18.000 m2

Weging

Opmerkingen

▻ 7 laanbomen en 18000m2 bos te kappen ▻ Lange brug met weinig gronddekking ▻ Geen grote bomen op de brug ▻ Grote hoeveelheid volwassen bos kappen ▻ Korte zichtlijnen over de brug ▻ Afscherming verkeersgeluid walletjes

▻ 18000 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻relatief korte brug constructie ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Belangrijkste kenmerken

Constructie: vlak Segmenten: 3 segmenten 2 kolommen rijen Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,4m +nap; 7,4m +mv Lengte aanlooptallud: 238m Te kappen bomen N525: 12 bomen Te kappen bosoppervlakte: 18.500 m2

Weging

Opmerkingen

▻ 12 laanbomen en 18500m2 bos te kappen ▻ Lange brug met weinig gronddekking ▻ Geen grote bomen op de brug ▻ Grote hoeveelheid volwassen bos kappen ▻ Korte zichtlijnen over de brug ▻ Afscherming verkeersgeluid walletjes

Variant 2

Belangrijkste kenmerken

▻ 18500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻lange brug constructie waardoor lange aanlooptaluds noodzakelijk zijn ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Variant 3

Constructie: licht getoogd Segmenten: 3 segmenten 2 kolommen rijen Keermuren: hellend 45º Maximale hoogte: 24,5m +nap; 7,5m +mv Lengte aanlooptallud: 226m Te kappen bomen N525: 19 bomen Te kappen bosoppervlakte: 17.300 m2

Weging

Opmerkingen

Constructie: getoogd Segmenten: 1 segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,3m +nap; 7,3m +mv Lengte aanlooptallud: 221m Te kappen bomen N525:16 bomen Te kappen bosoppervlakte: 12.500 m2

Belangrijkste kenmerken

▻17300m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Variant 4

Weging

Opmerkingen

▻ 16 laanbomen en 12500 m2 bos te kappen ▻ Korte brug met veel gronddekking ▻ Grote bomen op de brug mogelijk ▻ Minder grote hoeveelheid bos kappen ▻ Korte zichtlijnen over de brug ▻ Afscherming verkeersgeluid walletjes

▻12500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taldus weinig doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

7.00m NAP 6.00m NAP

Belangrijkste kenmerken

Variant 5

Constructie: getoogd Segmenten: 1 segment Keermuren: geen keermuren Maximale hoogte: 21,7m +nap; 4,7m +mv Lengte aanlooptallud: 148m Te kappen bomen N525: 54 bomen Te kappen bosoppervlakte: 5.800 m2

Weging

Opmerkingen

▻ 54 laanbomen en 9.600 m2 bos te kappen ▻ Korte brug met veel gronddekking ▻ Grote bomen op de brug mogelijk ▻ Kleine hoeveelheid bos kappen ▻ Lange zichtlijnen over de brug ▻Betere afscherming verkeersgeluid

▻ 5800 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door lager brug redelijk veel doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

Belangrijkste kenmerken

Constructie: vlak Segmenten: 1 segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 18,8m +nap; 1,8m +mv Lengte aanlooptallud: 76m Te kappen bomen N525: 78 bomen Te kappen bosoppervlakte: 1.300 m2

Weging

Opmerkingen

▻ 78 laanbomen en 1200 m2 bos te kappen ▻ Korte brug met weinig gronddekking ▻ Geen grote bomen op de brug mogelijk ▻ Zeer kleine hoeveelheid bos kappen ▻ Langste zichtlijnen over de brug ▻ Beste afscherming voor verkeersgeluid

▻500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ doorzicht door lage brug niet verstort ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

N525 Westerheide

Hilversum - Laren

2347-NNW Natuurbrug Option 5 Ontwerp: SMARTLAND Getek: V. Lulzac Gecontr: L. Emmen

5.00m NAP 4.00m NAP

R750

9.00m NAP 8.00m NAP 7.00m NAP

±14.53

6.00m NAP

±15.07

±15.51

±14.28

5.00m NAP

3.00m NAP

situ

2 2

Cultuurhistorie en landschappelijke inpassing 1/5

.00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP

.00m NAP

A 3

5a 5b

▻ redelijk vrij doorzicht voor alle verkeersdeelnemer

Behoudt en beleving van de laanbeplanting

Lineaire karakter

C Behoud archeologische

▻7 bomen te kappen

▻ de diagonale vorm en breedte van de brug leidt er toe, dat veel karresporen afgedekt worden.

4 5 5

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻12 bomen te kappen

▻ vrij doorzicht over de gehele profielbreedte van bosrand tot bosrand voor alle verkeersdeelnemer

▻ de diagonale vorm en breedte van de brug leidt er toe, dat veel karresporen afgedekt worden.

3 3 5

▻19 bomen te kappen

▻ ruim vrij doorzicht voor alle verkeersdeelnemers

▻ Door de vorm van het talud en brug worden in deze optie minder karresporen aangetast, maar

2 4 4

±11.27

±11.33

▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk 444

▻ 16 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan voor langzaam verkeer deels verstoort

▻ vrij doorzicht voor langzaam verkeer deels verstoort door laag plafond

▻ Door de vorm van het talud en brug worden in deze optie minder karresporen aangetast, maar

±18.09

±17.02 ±15.06

±13.06

±12.28

▻ regenwater deels goed vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

3 2 2

▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk ▻redelijk makkelijk passeerbaar voor dieren ▻ veel grond en vegetatie kan gehouden worden ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻ 54 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan deels verstort

▻ vrije doorzicht door verlaging van weg deels verstoort, vooral automobilisten

▻ Voor de aanleg van de verdiepte ligging is veel

R2000

Doelsoorten gekoppeld aan bodem en vegetatie

2.00m NAP 1.00m NAP 0.00m NAP

R2000

4.00m NAP

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

R750

3.00m NAP 2.00m NAP 1.00m NAP 0.00m NAP

4 1 1

±18.50

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk ▻makkelijk passeerbaar voor dieren ▻ veel grond en vegetatie kan gehouden worden

▻78 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan verstort

▻ vrije doorzicht door verlaagd weg niet meer mogelijk

▻ Voor de aanleg van de verdiepte ligging is veel

Proj. Nr.: 2204-PAA Blad: 1/1 Datum: 13-03-2024 Maatvoering: m Schaal: 1/500 Papierformaat: ISO A3

± 7

Variant 5a

±12.28

R750 1:14 1:10

±18.8

6.0

31.2

situ

5a 5b 49

Variant 5a Cultuurhistorie Op deze pagina een kaart waarop alle cultuurhistorische elementen rondom het projectgebied in beeld zijn gebracht. Banscheiding 1428 Stelling Hilversum WOII Historische Stenen Karrensporen Grafheuvels Vondstmeldingen Paalkuilen en Huttenleem Wallen Greppels Raatakkerpatronen Paden van Interesse

5a 5b 50

Variant 5a

situ

5a 5b 51

Variant 5b 25 bomen 9 - Zomereik 15 - Beuk 1 - Pijnboom

Onderzoeksvariant 5b Variant 5b heeft dezelfde constructie maar

Gekapt bos: 500m2

heeft hoge keermuren langs de vrij liggende fietspaden. Hierdoor kan de verdieping compacter worden aangelegd. Dit scheel

Archeological Site

ruimte in de bosrand langs de weg. De

Offset Protection

laanbeplanting kan na de bouw worden herplant.

1:10

±18.8

31.2 6.0

1:14

Variant 1a

Belangrijkste kenmerken Onderscheidt binnen hoofdcriterium

Hoofdcriteria

A Doelsoorten gekoppeld aan bosmillieu

Ecologisch functioneren 1/5 7.00m NAP 6.00m NAP

Overzicht en zichtlijnen over de natuurbrug

Constructie: vlak Segmenten: 1 Segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,4m +nap; 7,4m +mv Lengte aanlooptallud: 235m Te kappen bomen N525: 7 bomen Te kappen bosoppervlakte: 18.000 m2

Belangrijkste kenmerken

Weging

Opmerkingen

Variant 1b

▻ 18000 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻relatief korte brug constructie ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Variant 2

Weging

Opmerkingen

▻ 18500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻lange brug constructie waardoor lange aanlooptaluds noodzakelijk zijn ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Belangrijkste kenmerken

Variant 3

Weging

Opmerkingen

▻ 19 laanbomen en 17300m2 bos te kappen ▻ Lange brug met weinig gronddekking ▻ Geen grote bomen op de brug ▻ Grote hoeveelheid volwassen bos kappen ▻ Korte zichtlijnen over de brug ▻ Afscherming verkeersgeluid walletjes ▻17300m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

Belangrijkste kenmerken

Opmerkingen

5.00m NAP 4.00m NAP

R750

1.00m NAP 0.00m NAP 9.00m NAP 8.00m NAP

±15.51

±15.07

7.00m NAP

±14.53

6.00m NAP

±15.51

±14.28

5.00m NAP

.00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP .00m NAP

.00m NAP

situ

Doelsoorten gekoppeld aan bodem en vegetatie

5a 5b

Behoudt en beleving van de laanbeplanting

Cultuurhistorie en landschappelijke inpassing 1/5

B Lineaire karakter

4 5 4

▻7 bomen te kappen

▻ redelijk vrij doorzicht voor alle verkeersdeelnemer

▻ de diagonale vorm en breedte van de brug leidt er toe, dat veel karresporen afgedekt worden.

4 5 5

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

±11.27

▻12 bomen te kappen

▻ vrij doorzicht over de gehele profielbreedte van bosrand tot bosrand voor alle verkeersdeelnemer

▻ de diagonale vorm en breedte van de brug leidt er toe, dat veel karresporen afgedekt worden.

3 3 5

444

▻19 bomen te kappen

▻ ruim vrij doorzicht voor alle verkeersdeelnemers

▻ Door de vorm van het talud en brug worden in deze optie minder karresporen aangetast, maar

▻ 5800 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door lager brug redelijk veel doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk ±18.09

±17.02

2 4 4

▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk

▻ 16 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan voor langzaam verkeer deels verstoort

▻ vrij doorzicht voor langzaam verkeer deels verstoort door laag plafond

▻ Door de vorm van het talud en brug worden in deze optie minder karresporen aangetast, maar

3 2 2

vlak N525 Constructie: Segmenten: 1 segment

Keermuren: loodrecht Belangrijkste Westerheide Maximale hoogte: 18,8m +nap; 1 kenmerken Lengte aanlooptallud: 76m

Te kappen bomen N525: 78 bome Te kappen bosoppervlakte: 1.300

Weging

±18.50

±15.06

±11.33

▻ regenwater deels goed vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

Constructie: getoogd Segmenten: 1 segment Keermuren: geen keermuren Maximale hoogte: 21,7m +nap; 4,7m +mv Lengte aanlooptallud: 148m Te kappen bomen N525: 54 bomen Te kappen bosoppervlakte: 5.800 m2 Opmerkingen

4 R2000

.00m NAP

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

R2000

1.00m NAP 0.00m NAP .00m NAP .00m NAP

Variant 5

Weging

±13.06

±12.28

4.00m NAP 3.00m NAP 2.00m NAP

Belangrijkste kenmerken

▻12500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taldus weinig doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

R750

3.00m NAP 2.00m NAP

Constructie: getoogd Segmenten: 1 segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,3m +nap; 7,3m +mv Lengte aanlooptallud: 221m Te kappen bomen N525:16 bomen Te kappen bosoppervlakte: 12.500 m2

Weging

Variant 4

▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk ▻redelijk makkelijk passeerbaar voor dieren ▻ veel grond en vegetatie kan gehouden worden ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻ 54 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan deels verstort

▻ vrije doorzicht door verlaging van weg deels verstoort, vooral automobilisten

▻ Voor de aanleg van de verdiepte ligging is veel

Opmerkingen

Hilversum - Laren

▻ 78 laanbomen en 1200 m2 bos ▻ Korte brug met weinig grondde ▻ Geen grote bomen op de brug m

2347-NNW Natuurbrug ▻ Zeer kleine hoeveelheid bos k Option 5 ▻ Langste zichtlijnen over de bru

▻ Beste afscherming voor verkee

Ontwerp: SMARTLAND

▻500 m2 aan bos oppervlak te ka Getek: V. Lulzac

▻ doorzicht door lage brug niet

herbeplanting met bomen (con Gecontr: L.▻ Emmen deels mogelijk

Proj. Nr.: 2204-PAA Blad: 1/1

▻ regenwater makkelijk vast te h

Datum: 13-03-2024 ▻ mogelijkheden voor nat en dro

▻ grote diversiteit aan beplantin ▻makkelijk passeerbaar voor die ▻ veel grond en vegetatie kan ge

Maatvoering: m Schaal: 1/500

Papierformaat: ISO A3

1 1

▻78 bomen te kappen ▻ zicht op bomenlaan verstort

▻ vrije doorzicht door verlaagd w mogelijk

▻ Voor de aanleg van de verdiept

Variant 5b

±12.28

R750 1:14 1:10

±18.8

6.0

31.2

situ

5a 5b 53

Variant 5b Cultuurhistorie Op deze pagina een kaart waarop alle cultuurhistorische elementen rondom het projectgebied in beeld zijn gebracht. Banscheiding 1428 Stelling Hilversum WOII Historische Stenen Karrensporen Grafheuvels Vondstmeldingen Paalkuilen en Huttenleem Wallen Greppels Raatakkerpatronen Paden van Interesse

5a 5b 54

Variant 5b

situ

5a 5b 55

Variant 5b Volledig verdiepte ligging

1:14 1:10

De verdieping van de N525 is in dit geval 444 meter lang. Bij een tijdelijke omlegging van de rijloper voor auto- en fietsverkeer aan weerszijden van de bouwput moeten 78

±18.8

monumentale laanbomen worden gekapt. Als het verkeer via de noordzijde wordt geleid 6.0

zijn dit 36 laanbomen. Door de taluds van fietspaden naar maaiveld kunnen de gekapte laanbomen niet worden vervangen door nieuwe laanbomen.

31.2

Variant 5b

Aanvullend cultuurhistorisch onderzoek

Adriaan Haartsen Cultuurhistoricus / Directeur Bureau Lantschap Cultuurhistorisch onderzoek Cultuurhistorische beoordeling varianten

5 58

Het natuurlijke landschap

Hierdoor kwamen de oorspronkelijke zandgrind- en leemlagen scheef te staan en liggen

Hilversum en Laren liggen in het Gooi, een

nu in smalle langgerekte stroken aan het

lage heuvelrug die in de voorlaatste ijstijd,

oppervlak. Onder het ijs is keileem afgezet

het saalien, werd gevormd. Voorafgaande

(grondmorene). Aan de zuidkant van de N525,

aan de landijsbedekking hebben de Rijn en de

bij de waterwinlocaties, komt deze keileem

Maas veel zand en grind vanuit de gebergten

dicht onder het oppervlak voor.

naar onze streken getransporteerd. In het saalien bereikte het landijs uit Scandinavië

Tijdens het afsmelten van het landijs en

ons land en bedekte het noordelijke deel

gedurende de zeer koude omstandigheden in

ervan. De dikke ijsmassa’s schoven langzaam

de laatste ijstijd zijn kleine smeltwaterdalen

naar het zuiden en werkten als enorme

ontstaan die we aan weerskanten van de N525

bulldozers. De bodemlagen werden opgedrukt

in het terrein kunnen zien. Het dal aan de

tot stuwwallen, waarvan de stuwwal van het

oostkant van de weg is sterk aangetast door de

Gooi er één is. Doordat de bodem tot een

grote put van de waterwinlocatie van Vitens.

grote diepte bevroren was (permafrost) is

Het westelijk van de weg gelegen dal is nog

de onder-grond in grote schollen opgedrukt.

goed herkenbaar.

Geologische kaart van Hilversum en Laren (Rijks Geologische Dienst, 1934). De weg (blauw) loopt door fluvioglaciale smeltwaterafzettingen (II 4) bij Hilversum, doorsnijdt een gebied met grondmorene op minder dan twee meter (II 4/II 3) bij de grindwaterwinningen en vervolgt zijn weg tot Laren over gestuwde preglaciale afzettingen: zand en grindlagen met een bestrooiing van grondmorenepuin (II 2).

Heide tussen Laren en Hilversum. 1 maart 1934. foto Ir. William Burdet.

Cultuurhistorie Bewoningsgeschiedenis

N525, zijn aangelegd als schuilplaats voor vee en bewoners in onrustige tijden.

Het plangebied en omgeving kent een lange

Bij Hilversum was vroeger bijna geen grasland

bewoningsgeschiedenis. De grafheuvels van

te vinden. Om het vee te laten grazen moesten

onder andere de Zeven Bergjes zijn opgeworpen

de boeren ze helemaal naar de Hilversumse

in de jonge steentijd of de bronstijd. Vlakbij de

Meent brengen, ten westen van Bussum. Een

N525 zijn vondsten gedaan van Drakenstein

meent was een gemeenschappelijke weide

aardewerk (midden tot late bronstijd). Resten

en mocht door de boeren worden gebruikt op

van Celtic fields of raatakkers duiden op boeren

grond van de oude gebruiks-rechten. De meent

die hier in de ijzertijd of het begin van de

lag dus ver bij de boerderijen vandaan, en

Romeinse tijd hun bedrijf hebben uitgeoefend.

hetzelfde geldt voor de hooilanden. Die lagen

Nog in de middeleeuwen vond de bewoning

op acht kilometer afstand aan de Zuiderzee,

plaats op de hogere delen van het gebied, zoals

ten oosten van Huizen. Om deze hooilanden te

het kerkhof van Sint Jan laat zien. Het dorp

bereiken was de route over Laren de kortste.

Laren, dat hier vroeger omheen lag, is rond 1500 verplaatst naar de huidige plek. De kerk

In de tijd van voor de verharding kon het

is afgebroken in 1586, maar het oude kerkhof

gebeuren dat een weg onbegaanbaar werd,

bleef lang in gebruik als begraafplaats, ook

bijvoorbeeld doordat de wielsporen te diep

vanuit de omringende dorpen. Verschillende,

waren uitgesleten. Vaak werd dan een nieuw

vaak rechte ‘doodwegen’ liepen naar het kerkhof, waaronder de weg van Hilversum naar Laren.

Doodwegen naar het St.-Janskerkhof bij Laren. De – al dan niet genummerde – stippen geven prehistorische grafheuvels of urnenvelden aan. Tevens staan op de kaart drie schansen (bron: R.H.J. Klok, Archeologisch reisboek voor Nederland, Bussum 1977). De schans (Rijksmonument) langs de N525 is niet ingetekend.

wagenspoor getrokken parallel aan de oude weg. In het plangebied zijn ‘sporenbundels’ aanwezig waar verschillende wagensporen naast elkaar liggen, ook op de plek waar

De weg tussen Hilversum en Laren was

het ecoduct moet komen (noordelijk van de

niet alleen van belang voor kerkbezoek

engen: aaneengesloten bouwlandcomplexen

plaggensteken, stenen verzamelen, schapen

en begrafenisstoeten. De route werd veel

waar de boeren uit het dorp hun akkers

weiden, hout sprokkelen, alsmede kleinschalige

gebruikt door de Hilversumse boeren. In de

hadden. Daarbuiten, op de hogere en minder

leem-, grind- en zandwinning. In het plangebied

Op de kaart van Ketelaer is te zien dat de

middeleeuwen was het Gooi geleidelijk aan

vruchtbare gronden, strekten de heidevelden

liggen tal van kuilen waar grind en leem

wegen tussen Hilversum en Laren nog niet

geheel door boeren in gebruik genomen.

en stuifzandgebieden zich uit. Dit waren

gewonnen is. Ook voor het houden van bijen

zo kaarsrecht waren als de huidige N525.

Op grond van hun naam is af te leiden dat

gemeenschappelijke gronden van de boeren

waren de heidevelden belangrijk. Resten van

Omstreeks 1850 kregen de dorpen een

Blaricum, Laren, Bussum, Huizen en Hilversum

die vanouds gedeelde rechten hadden, de

vroegere bijenschansen (kleine, door walletjes

rechtgetrokken, verharde weg. Dit hing samen

in de vroege middeleeuwen zijn ontstaan.

Erfgooiers. Deze ‘woeste gronden’ werden voor

omgeven percelen) zijn nog terug te vinden op

met de verdeling van de gemeenschappelijke

Rondom de dorpen lagen de zogeheten

tal van doeleinden benut, bijvoorbeeld voor

de heide. Grotere schansen, zoals die langs de

woeste gronden van de Erfgooiers. In 1843

waterwinlocatie van Vitens).

Cultuurhistorie

Legenda Banscheiding 1428 Stelling Hilversum WOII Historische Stenen Karrensporen Grafheuvels Vondstmeldingen Paalkuilen en Huttenleem Wallen Greppels Raatakkerpatronen Paden van Interesse

Inventarisatiekaart van cultuurhistorische elementen. In lichtblauw zijn de karrensporen en sporenbundels aangegeven. Ten noorden van de grote kuil van de waterwinning van Vitens zijn in groen de raatakkers aangegeven; de blauwe ster is de plek waar bewoningssporen uit de bronstijd zijn gevonden.

Kaart van Ketelaer, 1769. Tussen Hilversum en Laren lagen verschillende onverharde wegen naast elkaar. De Laage Laarderweg was de meest gebruikte, maar in natte perioden werd de westelijk ervan gelegen Hooge Laarderweg gebruikt. was hierover een overeenkomst bereikt. De

Topografische en Militaire Kaart (TMK) van

bosbeheer een breed pad aangelegd. Het

de weg te financieren. Naar het voorbeeld

Laage Laarderweg werd uitgekozen als de

ongeveer 10 jaar later zijn de percelen aan

oostelijke deel hiervan is nog aanwezig en ligt

van de Rijksstraatwegen werd laanbeplanting

te verharden weg en aan weerskanten van

de oostkant van de weg gedeeltelijk bebost.

aan de rand van de waterwinning van Vitens.

aangebracht, die al op de TMK is ingetekend.

de weg werden percelen uitgegeven aan

De uitgezette percelen aan de westkant zijn

De weg zelf is omstreeks 1850 door de

Lange tijd bleven de beide gemeenten

particulieren. Op de kaart van 1845 (hieronder)

niet planmatig bebost, behalve een strook

gemeenten Hilversum en Laren met grind

verantwoordelijk voor het onderhoud van de

zijn deze percelen blauw ingekleurd en

langs de weg. Loodrecht op de weg werd ten

verhard. Er is in 1853 een tolhuis gebouwd bij

weg, maar in 1993 is het een provinciale weg

betreft het ‘gecultiveerde heidegrond’. Op de

behoeve van de ontginning en het toekomstige

het St.-Janskerkhof om het onderhoud van

geworden.

Cultuurhistorie worden aangeduid. Beide pompstations zijn

werd het pompstation van de Hilversumse

rond 1900 aangelegd. Door de beperkte

Waterleiding ook in een diepte gebouwd. Deze

opvoercapaciteit van de toenmalige pompen

kuil werd in de jaren ’50 en ’60 uitgebreid

zijn de pompstations verdiept aangelegd. Aan

tot een laagte van bijna 200 bij 500 meter.

de westzijde van de weg werd het pompstation

Oogmerk was toen vooral zandwinning voor

van Nieuwer-Amstel op het kruispunt van twee

de verbetering van de Rijksweg bij Naarden. In

diepe sleuven gebouwd. Via een pijpleiding

die tijd startte men ook de andere grote zand-

ging het water naar de Laarder Watertoren.

en grindwinningen in de omgeving van het

Het tracé is herkenbaar aan een kaarsrecht

plangebied, zoals de Kuil van Koppel.

pad over de heide. Aan de oostkant van de weg

Kaart van de verdeling van 1843, ingekleurd en van legenda voorzien door landmeter J.H.F. Jansen in 1845. Het noorden is rechts. Door de uitgifte van percelen aan weerskanten van de weg werd de breedte van de weg begrensd. Enige jaren later is de weg verhard.

De nieuwe weg kreeg een wandelpad, later

Waterwinning

ook een fietspad. Rond 1880 begon men met de aanleg van een trambaan aan de westkant

Een andere ontwikkeling was de waterwinning.

van de weg. De trambaan was onderdeel van

De zandige stuwwal is een inzijgingsgebied

de Gooische Stoomtram, die van Amsterdam

van grondwater. Dat maakte het gebied

naar Hilversum liep en de verschillende Gooise

aantrekkelijk voor de winning van drinkwater.

dorpen aandeed. De spoorverbinding werd in

Aan de westkant van de weg kwam de ‘Bron

1947 opgeheven.

der Nieuwer-Amstelsche Waterleiding’, aan de oostkant de ‘Bron der Hilversumsche Waterleiding’ , zoals ze op oude kaarten

Het plangebied op de kaart van het Actueel Hoogtebestand Nederland (www.ahn.nl). Behalve de diepe kuilen van de grootschalige zand- en grindwinning uit de jaren ’50 van de vorige eeuw zijn tal van kleinere winningsvlakken en reeksen kuilen te zien. Deze hangen samen met de smalle zones waarin leem- en grindlagen dagzomen en vertellen op die manier iets over de geologische geschiedenis van het gebied. Ook de talrijke karrensporen en sporenbundels zijn goed te zien.

Cultuurhistorie Kwetsbaarheidsanalyse en waardering De voorgenomen aanleg van het ecoduct over de N525 heeft effecten op de cultuurhistorische betekenis van het plangebied. Voor het ecoduct zijn verschillende varianten ontworpen. In de onderstaande tabel is de kwetsbaarheid van de cultuurhistorisch waardevolle elementen en ensembles aangeduid.

Cultuurhistorie Toelichting op de waardering

•

Bij (landschaps)architectuur wordt

Waardering

gekeken of een object bewust esthetisch Het plangebied als geheel is van grote

is vormgegeven (detaillering, volumes,

cultuurhistorische betekenis vanwege de

verhoudingen).

vele sporen uit diverse perioden van de

•

functionele relatie of een visuele relatie.

geschiedenis. Dat maakt het gebied kwetsbaar voor grootschalige ingrepen zoals de bouw

Bij samenhang kan het gaan om een

•

Bij structurerende werking wordt

van een ecoduct. In de bovenstaande tabel

beoordeeld in hoeverre een object de

is aangegeven welke cultuurhistorische

vormgeving en inrichting van de omgeving

elementen bedreigd worden en welke niet.

heeft bepaald.

De bedreigde elementen zijn hieronder nader

•

De informatiewaarde geeft aan in hoeverre het object iets vertelt over de geschiedenis

gewaardeerd.

van de omgeving. •

Methode

De totaalwaardering is een gewogen oordeel over de cultuurhistorische betekenis van het object. Dit wil niet

•

Bij herkenbaarheid wordt gekeken in

altijd zeggen dat een hoog gewaardeerd

hoeverre de oorspronkelijke functie nog

object voor alle aspecten een hoge score

afleesbaar is aan het object.

heeft. Soms zijn zaken als zeldzaamheid,

Bij herinneringswaarde gaan we na of

kenmerkendheid of architectuur

het object verbonden is aan een bekende

doorslaggevend voor een hoge score.

persoon of gebeurtenis, of dat het om een bijzondere of veelbezochte plek gaat. •

Bij zeldzaamheid wordt beoordeeld in hoeverre het object op landelijke schaal zeldzaam is.

•

Bij kenmerkendheid kijken we in hoeverre een object qua vorm of functie kenmerkend is voor de ruimere omgeving. Voorbeelden hiervan zijn de schaapskooien en -driften.

•

Bij gaafheid wordt de mate van authenticiteit van de oorspronkelijke vorm en detaillering beoordeeld.

Cultuurhistorie Celtic field, raatakkerpatroon

Eventuele archeologische bodemsporen

Een verschijnsel dat sinds LIDAR (een

Spoorbundels De sporenbundels vertellen iets over

technologie die de afstand tot een object of

De aanleg van het ecoduct kan nog onbekende

de vroegere infrastructuur. Sommige

oppervlak bepaalt door middel van het gebruik

archeologische sporen aantasten. We

karrensporen hebben verband met het

van laserpulsen) in ’t Gooi prominent in beeld is

kunnen hiervoor geen waarderingstabel

historische wegenpatroon dat we van oude

gekomen, zijn de raatakkerpatronen (groen op

invullen. Op grond van de huidige kennis is

kaarten kennen, bij andere is die relatie

de nventarisatiekaart van cultuurhistorische

de waarschijnlijkheid om archeolo-gische

onduidelijk. Het feit dat er meerdere sporen

elementen). Tot voor kort waren deze

artefacten of bodemsporen aan te treffen

ontstaan zijn zegt iets over de intensiteit

waarnemingen van de netwerken vrij zeldzaam

het grootst aan de oostkant van de weg, ten

van het vroegere verkeer en dus over de

aan het oppervlak. Je kunt ze slechts zeer

noorden van de waterwinning van Vitens.

waarschijnlijkheid dat we met een interlokale

zelden nog waarnemen in het veld, en als je iets

verbinding te maken hebben.

zou vinden, kun je nog geen overzicht vormen.

Visualisatie raatakkers

Waardering spoorbundels

LIDAR-beeld met raatakkerpatroon ten noorden van Vitens-terrein

Waardering raatakkerpatroon

Cultuurhistorie Langgerekte kuilen of kuilenreeksen

Individuele karrensporen Over de heide liepen vroeger tal van paden. Bij

karrensporen hebben meestal geen interlokale

Langgerekte kuilen of kuilenreeksen vertellen

in de ijstijd zijn oorspronkelijke lagen scheef

sporenbundels is de waarschijnlijkheid groot

betekenis gehad en zijn daarom minder hoog

iets over de vroegere delfstofwinning en

komen te liggen. Vooral grind- en leemlagen

dat het een belangrijke route betrof. Individuele

gewaardeerd.

vertellen tegelijkertijd iets over de opbouw van

komen hierdoor als smalle zones aan of dichtbij

de ondergrond. Door de opstuwing van schollen

het oppervlak voor.

Waardering individuele karrensporen

Kleinschalige vlakvormige leem- of grindkuilen

Waardering langgerekte kuilen of kuilenreeksen

Ontginningsweg 1845

Kleine vlakvormige komen op enkele plekken

kuilen nog storthopen aanwezig, bijvoorbeeld

in het plangebied voor. Ze hebben (uiteraard)

van grindwinning waarbij men het zand

De ontginningsweg dateert van omstreeks

Van de bebossing aan de westkant van de weg

relatie met het voorkomen van zand, leem of

achterliet.

1850 en was bedoeld voor de bebossing en het

is niets terecht gekomen en hier is de weg

bosbeheer van de percelen langs de weg, die in

inmiddels weer verdwenen.

grind in de ondergrond. Soms zijn in of naast de

1843 in particuliere handen waren gekomen.

Waardering kleinschalige vlakvormige leem- of grindkuilen

Waardering ontginningsweg 1845

Cultuurhistorie Laanbeplanting

Zichtlijn op het tolhuis

Al bij of kort na de aanleg van de verharde weg

afgelopen 170 jaar. De keuze van de variant van

Tolhuizen zijn in de regel naast de weg

door te laten. Er is – historisch gezien – dus

tussen Hilversum en Laren is laanbeplanting

het ecoduct zal het effect van de aanleg ervan

gebouwd, en niet er middenop. Op de weg was

geen sprake van een zichtrelatie tussen de weg

aange-bracht, een kenmerk van de weg van de

op de laanbeplanting bepalen.

een slagboom die werd weggehaald om mensen

en het tolhuis.

Waardering laanbeplanting

Het Oude Tolhuis aan de Hilversumseweg. Tegenwoordig museum Hofland. Laanbeplanting westzijde

Waardering totaal Cultuurhistorische elementen Celtic field Spoorbundels Individuele karrensporen Kleinschalige vlakvormige leem- of grindkuilen Langgerekte kuilen of kuilenreeksen Ontginningsweg 1845 Laanbeplanting

Laanbeplanting oostzijde

Bronnen Waardering Waardering Waardering hoog middel laag (3 punten) (2 punten) (1 punt) 3 3 1 2 4 2 4

3 5 4 5 3 3 3

2 1 4 2 2 5 2

Som

(3x3)+(3x2)+(2x1) (3x3)+(5x2)+(1x1) (1x3)+(4x2)+(4x1) (2x3)+(5x2)+(2x1) (4x3)+(3x2)+(2x1) (2x3)+(3x2)+(5x1) (4x3)+(3x2)+(2x1)

Waardering totaal 17 20 15 18

•

Laanbeplanting, kuilenreeksen en spoorbundels scoren het hoogst, dit betekent dat de varianten waar veel laanbeplanting, kuilenreeksen, spoorbundels, etc. sneuvelen slecht scoren in de beoordelingsmatrix op bladzijde 75

•

Cultuurhistorische Projecten Weesp,

voor Nederland, Bussum.

2023. Natuurverbinding N525. Analyse

•

www.geopark-heuvelrug.nl

cultuurhistorische kenmerken en waarden

•

Anonymus, 2020. De weg tussen Laren en

van de weg en de onmiddellijke omgeving.

Hilversum. www.awn-

20 17

R.H.J. Klok, 1977. Archeologisch reisboek

•

archeologie/afdeling/naerdincklant/ april-2020/.nl.

Ecologische waardering

Klaas Jan Wardenaar Ecoloog/ Directeur Bureau Smartland

Ecologische beoordeling varianten

6 68

Ecologische beoordeling varianten Inleiding

vergeleken te worden op hun invloed op

das inmiddels weer aanwezig in de bossen

gebied het bestaande gevarieerde droge

bestaande natuur.

van de Gooise zuidflank. Daarnaast komt

heidebiotoop, beheertype N07.01, met

de hazelworm voor in vrijwel alle zuidelijke

voornamelijk struikheide als beplanting,

bossen. De flora van deze bossen is doorgaans

en daarnaast heischrale vegetaties met

soortenarm. Wel komen plaatselijk de

kenmerkende flora waaronder stekel- en

bijzondere soorten dubbelloof, eikvaren en

kruipbrem, jeneverbes en korstmossen. Maar

De huidige natuurwaarden in het studiegebied voor de Natuurbrug Westerheide betreffen voornamelijk bos- en heidebiotopen, inclusief

Bestaande natuurelementen, waarde en mogelijke verandering

kaal zand en solitaire bomen, en de overgangen of gradiënten daartussen, met alle plant en

Binnen het onderzoeks- en mogelijk plangebied

dennenorchis voor. Specifiek is hier ook de

het heidebiotoop kent tevens met een variatie

diersoorten die daarin leven. In de studie van

zijn vier hoofdelementen te onderscheiden die

oude bosbodem waardevol, met een aantal

aan kaal zand, steilrandjes en vochtiger plekken

bureau Waardenburg zijn de huidige situatie

ecologische waarde vertegenwoordigen en

bijzondere paddenstoelen als getuige daarvan.

(al deze elementen met name in stuifkuilen,

van de natuur en de basisvereisten aan de

derhalve in de afweging een rol moeten spelen.

natuurverbinding helder beschreven. De

Dit zijn:

Op basis van flora en fauna, maar ook op basis

kwalificerende structuurelementen die de

Natuurbrug moet gebieden, zones en routes

1. het bosgebied rond en met name aan de

van bodem, is aan de meeste habitats een

waarde van het habitat bepalen. Binnen de

gaan verbinden die nu nog gescheiden of

zuidzijde van de N525

objectieve waarde toe te kennen. Hiertoe is

droge heide is variatie in structuur belangrijk

afgesneden zijn. Dit gaat kortweg over het

2. de droge heide aan de noordzijde van de

door Bij12 in de Index Natuur en Landschap

voor insecten, reptielen en vogels. Reptielen

verbinden van de Westerheide en Zuiderheide

N525

een beoordeling opgezet van verschillende

als de levendbarende hagedis profiteren van

voor een groot aantal doelsoorten van

3. de solitaire bomen op de Westerheide

vegetatietypen. Hoofdaspect is deze

open lage plekken om op te warmen, vogels

bos en heide, elk met hun eigen eisen aan

4. de laanbomenstructuur van de N525.

beoordeling is de ‘vervangbaarheidsklasse’,

vinden voedsel in de grazige delen en kunnen

ofwel, hoeveel tijd kost het om een bepaald

uitkijken vanaf solitaire bomen. Insecten

habitat in goede kwaliteit te vervangen nadat

overwinteren in het struweel en vinden in de

het is verstoord. In de tabellen van Bij12 is

zomer voedsel in een vegetatie van heide, gras

de verbinding. Doelsoorten daarbij zijn: Das, Boommarter, Eekhoorn, Dwergmuis,

Droog bos

Ree, Vleermuizen, Ringslang, Hazelworm,

karrensporen en grindkuilen). Dit zijn mede

Zandhagedis, Levendbarende hagedis,

Bosbiotoop, moet deels worden gekapt

aangegeven dat de vervangbaarheidsklasse van

en kruiden. Voor droge heide kenmerkende

Rugstreeppad, Heikikker, Heideblauwtje en

Het bestaande bosgebied bestaat uit

dit habitat ‘3 - moeilijk herstelbaar’ is.

insecten zijn het heideblauwtje, heivlinder

Kale bosmier. Het Edelhert wordt genoemd als

aangeplant dennenbos met Grove of

mogelijke doelsoort in de toekomst.

Corsicaanse den, als afgeleide vorm van

In de verschillende alternatieven worden

is de heide belangrijk voor broedvogels

het droge berken-eikenbos, behorend bij

verschillende oppervlaktes gekapt. Dit

als de roodborsttapuit, boompieper en

Alle bestudeerde varianten van de Natuurbrug

het beheertype N15.02 - Dennen-, eiken- en

oppervlak is bepalend voor de beoordeling.

boomleeuwerik. Behoud van steilranden

voldoen in principe aan de eisen voor deze

beukenbos, of bij beheertype N16.01 - Droog

Deze effecten worden in het project zelf deels

verdient extra aandacht, lokaal reliëf en

doelsoorten, slechts subtiele verschillen kunnen

bos met productie. Bos- en/of struweelvogels

gecompenseerd door herplant, en door de

padranden kunnen voor veel insecten de

optreden, bijvoorbeeld in de mate van vrij zicht

met een bovengemiddeld hoge dichtheid zijn

passage en continuïteit over de N525.

benodigde, snel opwarmende, plek zijn om

over de natuurbrug of in de maatvoering van

hier havik, sperwer, bonte vliegenvanger,

een vochtige zone of poelen. Dit is derhalve

kuifmees, zwarte mees en goudvink. Verder

slechts beperkt onderscheidend bij de selectie

broeden er boomvalk, wespendief en raaf. Door

van het voorkeursalternatief. De verschillende

de aanleg van verschillende natuurbruggen

Heidebiotioop wordt deels vergraven of bedekt

Solitaire bomen bespreken we zelfstandig.

onderzochte modellen dienen daarom vooral

en dassentunnels in het gebied is ook de

Naast bos is het hoofdbestanddeel van het

Vanuit de tabellen van Bij12 is aangegeven dat

en blauwvleugelsprinkhaan. Daarnaast

bijvoorbeeld holen te graven of juist koel en

Droge heide

luchtvochtig aan de noordzijde voor andere organismen zoals bijvoorbeeld mossen.

Ecologische beoordeling varianten de vervangbaarheidsklasse van dit habitat

De vervangbaarheidsklasse van solitaire

nog iets hoger is dan het hiervoor besproken

bomen is in de Index Natuur en Landschap

bos, namelijk ‘2 – nauwelijks tot moeilijk

niet concreet beschreven. Maar gesteld

herstelbaar’.

dat de ouderdom van de bestaande grote bomen soms groot is, geschat 150 jaar voor

In de verschillende alternatieven worden

de oude eiken, maar vaak ook jonger zal zijn,

verschillende oppervlaktes heide bedekt of

geschat 30 jaar voor de grote berken, en dat

vergraven. Dit oppervlak is bepalend voor

ook deze jongere bomen dus redelijk snel tot

de beoordeling. Deze effecten worden in

een voor de structuur belangrijke grootte

het project zelf deels gecompenseerd door

kunnen opgroeien, is het verdedigbaar dat de

herplant of -ontwikkeling, door een gevarieerde

vervangbaarheidsklasse van deze elementen

inrichting en reliëf, en door de passage en

ook ‘3 – moeilijk herstelbaar’ is.

continuïteit over de N525. In de verschillende alternatieven moeten

Solitaire bomen

verschillende aantallen solitaire bomen gekapt worden. Dit aantal is bepalend voor

Een aantal solitaire bomen in de heide worden

de beoordeling. Deze effecten worden in

bedekt of gekapt. Binnen het gevarieerde

het project zelf geheel gecompenseerd door

droge heidebiotoop zijn solitaire bomen

herplant.

belangrijke structuurelementen. Dit gaat op de Westerheide voornamelijk om ruwe berk, grove den en zomereik. Deze bomen zijn een

De laanstructuur

uitkijkplaats en broedgelegenheid voor vogels. Verder zijn ze een voortplantingsplaats

De continue laanbomenstructuur wordt

voor insecten en een groeiplaats voor

doorbroken. Tegenover de hiervoor besproken

mossen en korstmossen. Naast natuurlijke–

natuurlijke habitats heeft ook de laanstructuur

vertegenwoordigen solitaire bomen ook

van de N525 waarde voor natuur. In dit

cultuurhistorische- en landschappelijke

geval gaat het vooral om de lijnvormige

waarden, als historische of hedendaagse

laanstructuur, de luwe tussenruimte tussen

beschrijft RHDHV (2020): ’Uit de NDFF blijkt

watervleermuis zijn waargenomen in de

ijkpunten in het open landschap. In de

de boomkronen en de nestelvoorzieningen

dat in het verleden de Brandt’s vleermuis,

omgeving van het plangebied. Alle vleermuizen

box worden de kwaliteiten van de drie

in de oudere laanbomen. In de Natuurtoets

franjestaart, gewone dwergvleermuis,

zijn beschermd op basis van bijlage IV van de

hoofdboomsoorten beschreven.

Voorrangsplein N525, een locatie op ca 300

gewone grootoorvleermuis, laatvlieger,

Europese Habitatrichtlijn en onder artikel

meter afstand van het huidige zoekgebied,

rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis en

3.5 van de Wet natuurbescherming.’ .. ’Bijna

Tabellen Vervangbaarheidsklasse - B12 - Index Natuur en Landschap

Ecologische beoordeling varianten

Pinus sylvestris (grove den). Deze soort is een echte voedselbron voor vogels en ruim 170 verschillende insectensoorten, zoals de tientallen verschillende soorten lieveheersbeestjes die we in onze contreien hebben rondvliegen. Zij zoeken hun voedsel met name tussen de naalden en dennenappels. Dit voedsel bestaat voornamelijk uit blad- en schildluis. De volwassen bomen trekken ook vogels aan die een voorkeur voor naaldhout hebben, zoals goudhaantjes en zwarte mezen. Sperwers nestelen zich graag in volwassen bomen en bosuilen rusten overdag tussen het groen.

Betula pendula (ruwe berk). Maar liefst 300 insectensoorten gebruiken de ruwe of zilverberk als voedsel en schuilplaats. De bladeren worden gegeten of gebruikt door rupsen van diverse motten zoals de oranje berkenspanners en door wantsen zoals gewone kielwantsen, berkenkielwantsen. De bladeren trekken ook bladluizen aan die voedsel bieden aan lieveheersbeestjes en andere soorten verderop in de voedselketen - deze overvloed aan insectenlarven is een feest voor kuikens tijdens de nesttijd. Spechten en andere vogels nestelen vaak in de stam van oudere bomen, terwijl kleine vogels zoals kleine barmsijzen, putters, staartmezen en groenlingen genieten van de overvloedige zaden en insecten.

Quercus robur (zomereik). Eikels zijn favoriet bij dassen, eekhoorns, spechten, boomklevers en Vlaamse gaaien. Eikenbladeren en -bloemen zorgen voor een rijke aanvoer van insecten zoals keverlarven, galwespen en vlinderrupsen zoals de Eikenpage die op hun beurt weer veel vogels aantrekken, zoals bosrietzangers, gekraagde roodstaarten en mezen. Als de boom ouder wordt, kunnen vleermuizen zich ook voeden met de insecten. In de herfst breken de zachte, afgevallen bladeren af tot een rijke bladschimmel die ongewervelde dieren en schimmels ondersteunt, waaronder larven van het zeldzame vliegend hert en van melkzwammen. Volwassen eiken worden uiteindelijk groot en knoestig, met gaten en spleten in de bast die perfecte nestelplekken vormen voor bonte vliegenvangers en pimpelmezen. In totaal zou de zomereik in onze contreien zo’n 420

voor vleermuizen. Mogelijk gebruiken

De modellen verschillen vooral in het aantal

enkele algemenere soorten als de gewone

bomen dat gekapt zal moeten worden, en in de

dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis

continuïteit van de laan die overblijft of met

daarnaast delen van het plangebied als

het ontwerp en de inrichting van het ecoduct

foerageergebied.’ ’Concluderend worden

kan worden hersteld. Voor de positie van het

Brandt’s vleermuis, franjestaart, gewone

ecoduct is het wenselijk vooral zo veel mogelijk

dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis,

van de aanwezige eiken te sparen. Wanneer

laatvlieger, rosse vleermuis, ruige

oude beuken moeten wijken is het opnemen

dwergvleermuis en watervleermuis worden

van vervangende slaapplaatsen een belangrijke

verwacht in het plangebied. Ook kunnen er

randvoorwaarde. Ook voor laanbomen of

vaste rust- en verblijfplaatsen van met name

-structuren is geen vervangbaarheidsklasse

ruige dwergvleermuis en rosse vleermuis in het

beschreven. Maar vergelijkbaar met de solitaire

plangebied aanwezig zijn.’

bomen gaat het ook hier over structuur, waar redelijk jonge bomen al invulling aan kunnen

Hierbij speelt vooral de structuur van de

geven, en over ouderdom, waar nestholtes

laan een rol, en in tweede instantie ook de

uit volgen, maar die ook vervangbaar

insectenrijkdom en de verblijfsfunctie in de

zijn. Hieruit is het verdedigbaar dat de

vorm van slaapplaatsen, die de boomsoorten

vervangbaarheidsklasse van deze elementen

genereren. De laanbomen langs de N525

‘4 – eenvoudig tot moeilijk herstelbaar’ is.

bestaan globaal uit twee groepen: oude beuken

En dat vooral de onderbreking van de laan de

van 80-90 jaar oud en jongere eiken van

kwantitatieve beoordelingsfactor is.

ongeveer 40 jaar oud (inmeting 2018). Een deel van de aanwezige oude beuken is al zo slecht dat ze aan vervanging toe zijn. De eiken zijn in principe toekomstbomen.

soorten insecten aantrekken en ondersteunen. Unieke habitatkenmerken ontwikkelen zich naarmate de boom ouder wordt, dus hoe ouder, hoe meer verschillende wilde dieren hij kan ondersteunen. Habitat

A: B: Vervangbaarheids Oppervlak of aantal 1a 1b 2 klasse (VK)

B: Score: Punten naar ranking: best=6pt slechtst=1pt (VK) X (Punten) 1a 1b 2 3 4 5 1a 1b 2 3

alle vleermuissoorten maken gebruik van

maar soms ook watergangen, oevers, dijken,

lijnvormige elementen in het landschap

hoge taluds e.d.. Binnen het plangebied zijn

Droog bos

3 17000 13500 15000 10600 9000

3200

als vliegroute tussen verblijfplaats en

meerdere bomen aanwezig die onderdeel zijn

Droge Heide

Solitaire bomen

2 5000

6300

3300

2350

foerageergebied, of tussen zomer– en

van een bomenrij en als zodanig onderdeel

Laanstructuur

120

200

125

450

825

winterverblijven. Dit zijn vaak bomenrijen,

kunnen zijn van een vaste vliegroute

160

Punten naar ranking 6

49 46

12 20

18 8

18 12

57 53 52

Beoordeling onderzoeksvarianten

6 72

Beoordeling onderzoeksvarianten Beoordeling van het onderzoek

Een brug met capaciteiten voor een dikker

grote diversiteit aan soorten scoort beter voor

ecoduct door. Het eindpunt van de laan blijft

substraatpakket (zoals de toogconstructie)

dit criterium.

zichtbaar. De mate waarin de zichtlijn over de N525 wordt onderbroken bepaald de score op

Ontwerpend onderzoek komt neer op het

kan op het brugdek dichter en steviger

vergelijken van verschillende ontwerpen (de

beplant worden. Er kunnen grotere bomen

onderzoeksvarianten). Ontwerpend onderzoek

en struiken op het brugdek groeien. Voor een

maakt gebruik van verbeelding en referenties.

lagere brug met een korter aanlooptalud hoeft

De varianten zijn objectief en gelijkwaardig

minder bestaande bos gekapt te worden, wat

A. Behoud en beleving van de laanbeplanting:

(Karresporen). Met de aanleg van de aanloop

verbeeld met tekeningen en visualisaties, om

gunstig is voor de soorten van het bosmilieu.

De radiale wegenstructuur en lanen is één

taluds voor het ecoduct wordt reliëf met

zo de verschillende mogelijkheden goed te

Een ecoduct waarbij veel bestaand bos kan

van de kernkwaliteiten in het Bijzonder

archeologische waarde afgedekt met

kunnen vergelijken. De onderzoeksvarianten

worden gehandhaafd en waarbij grote bomen

Provinciaal Landschap (BPL) van de provincie

gebiedsvreemde grond. Het middeleeuwse

zijn vergeleken en beoordeelt aan de hand

en struiken op het brugdek kunnen worden

Noord-Holland. De radiaal weg N525 tussen

archeologische monument (schapenkamp) in

van 4 hoofdcriteria en 11 subcritria. Elk

ontwikkeld scoort hoog binnen dit criterium.

Hilversum en Laren wordt begeleid door een

het noorden wordt in alle varianten ontzien

subcriterium is beoordeeld met 1 tot maximaal

B. Overzicht en zichtlijnen over de natuurbrug:

laanbeplanting van (oorspronkelijk) beuken die

echter in de ene variant op grotere afstand

5 punten. De scores zijn samengebracht

De mate waarin doelsoorten (vooral hoefdieren)

deels vervangen zijn door eiken. Omdat deze

dan in de andere variant. Verder gaat het

in een beoordelingsmatrix. Een minder

overzicht op hun omgeving behouden terwijl

bomen de lineariteit van de weg en de zichtas

om het afdekken van karrensporen uit de

goede score op ecologisch functioneren

ze de natuurbrug passeren en al zicht hebben

versterken heeft het kappen van deze bomen

middeleeuwen parallel aan de weg en over de

betekent dus niet dat de onderzoeksvariant

op de habitat aan de andere kant van de

een negatief effect op de cultuurhistorische

heide en de langgerekte grindkuilen die de

ecologisch slecht functioneert. Alle ontworpen

faunapassage voordat zij passeren. Een laag

waarde van de weg. De hoeveelheid laanbomen

lengterichting van de stuwwal volgen. In het

onderzoeksvarianten functioneren ecologisch

ecoduct scoort voor dit criterium beter.

die ten behoeve van de aanleg van het ecoduct

reliëf zijn deze sporen uit het verleden nog

goed. Het gaat bij de beoordeling om de

C. Doelsoorten gekoppeld aan water, bodem en

moeten worden gekapt is bepalend voor de

steeds zichtbaar en het ontwerp zal beter

onderlinge verschillen, de ene variant kan

vegetatie. Op het brugdek moet water worden

score van de variant op dit criterium.

scoren als deze minder worden afgedekt,

ten opzichte van een andere variant minder

vastgehouden om verdroging te voorkomen.

B. Lineaire karakter; beleving van de zichtlijn:

bijvoorbeeld door de oppervlakte van het

optimaal functioneren. Om tot een objectieve

Een vlakke constructie heeft het voordeel dat

De mate waarin de functie van de weg als

benodigde aanlooptalud, het ontwerp van de

rangorde van de onderzoeksvarianten te

water makkelijker kan worden vastgehouden

zichtas op het voormalige tolhuis wordt

taluds en de afstand tot het archeologisch

komen hebben we eerst de beoordelingscritria

op het brugdek. Bij een toogconstructie

behouden, ook gerelateerd aan het rechte

monument. In alle varianten worden er

gedefinieerd.

moeten voor het vasthouden van water meer

tracé. Zichtas biedt in de richting van Laren

archeologische waarden afgedekt, hoe

kunstgrepen worden genomen. Mogelijkheden

zicht op het voormalig tolhuis van Laren. Bij

minder oppervlakte wordt afgedekt hoe beter

voor zowel vocht als droogte op het dek

het verlagen van de weg, om daarmee een laag

een variant scoort. Als het afdekken van

maakt een groter variatie aan vegetatie en

ecoduct ten opzichte van bestaand maaiveld

archeologische waarden zorgvuldig gebeurt

1. Ecologisch functioneren

bodemleven mogelijk. De brug wordt daarmee

te creëren, wordt het vrije doorzicht tussen

kunnen deze waarden wellicht behouden

A. Doelsoorten gekoppeld aan bosmilieu: In

een aantrekkelijkere route voor een grotere

Hilversum en Laren verstoord. Het ecoduct

worden voor de toekomst. Ze liggen dan

hoeverre faciliteert de brug de doelsoorten

diversiteit aan soorten, waaronder ook de

met beplanting blokkeert de zichtlijn over

niet meer aan de oppervlakte, maar blijven

gekoppeld aan het bos milieu. Bij voorbeeld:

amfibieën. Een ecoduct met condities voor een

de weg. Je kijkt makkelijker onder een hoog

in principe wel gespaard voor toekomstig

Beoordelingscriteria

2. Cultuurhistorie en landschappelijke inpassing

dit criterium. C. Behoud archeologische waarden, archeologisch monument en reliëf

onderzoek.

Beoordeling onderzoeksvarianten 3. Uitvoering

4. Ruimtelijke beleving

A. Kosten voor aanleg: Het type constructie,

A. Ruimtelijke inpassing (landschappelijke

toetreding, gevoel van ruimte en gevoel

de snelheid van bouwen, hoeveelheid materiaal

beleving). Welke variant biedt de beste

van sociale veiligheid. De varianten waar de

maar ook de graafwerkzaamheden en nieuw

mogelijkheden voor landschappelijke inpassing?

onderdoorgang als een donkere tunnel wordt

aan te brengen grond hebben invloed op de

Aspecten die bij deze beoordeling een rol spelen

beleefd scoort laag op dit criterium. Voor

te verwachten kosten van het ecoduct. Hoe

zijn de beleving van: het reliëf, aansluiting op

fietsers doet dalen en stijgen ook afbreuk aan

hoger de te verwachten kosten, des te lager de

de open heidevlakken met solitaire bomen, de

het gebruikscomfort van de fietspaden.

variant scoort op dit criterium.

aansluiting op bestaande bosvlakken en de

B. Invloed tijdens de bouw op het gebruik

invloed op bestaande wandelroutes over de

van de N525. De N525 is een druk gebruikte

heide. Het gaat bij dit criterium om de beleving

verbindingsweg; afsluiten van de weg en/of het

van de natuurbrug vanuit het landschap,

aanpassen van het profiel of de hoogteligging

de heide en het bos. Voor wandelaars in het

van de weg maakt de uitvoering vele malen

heidegebied is het fijn om zo min mogelijk van

complexer en duurder. Als voor een prefab

de weg te zien of te horen.

constructie gekozen wordt kunnen de prefab

B. Ruimtelijke beleving door de weggebruikers

elementen s’nachts of in het weekend worden

(snel en langzaam verkeer). Aspecten die bij

in gehesen. Afsluiting van de weg blijft dan

deze beoordeling een rol spelen zijn de beleving

beperkt en er is minder overlast voor de

van: het type constructie, continuïteit van

gebruikers van de weg. Het ecoduct waarvan de

de weg en het comfort van de weg. Het type

uitvoering het gebruik van de N525 het minste

constructie bepaalt of de overbrugging als

beïnvloedt, scoort het beste op dit criterium.

een infrastructureel viaduct wordt beleefd

C. Complexiteit uitvoering waaronder

of een overbrugging van de weg met natuur.

bouwtechnieken, risico’s en bereikbaarheid.

De variant scoort goed op dit criterium als

Bij de verdiepte wegligging dient er

de beleving van natuur over de weg voor de

rekening gehouden te worden met kabels

voorbijganger zo beleefbaar mogelijk wordt

& leidingen (verleggingen), faseringen,

gemaakt. Voor de beleving van de continuïteit

tijdelijk wegomleggingen, het omleidingen

van de weg scoren de varianten het hoogst

van doorgaand verkeer, constructies,

waar wegprofiel, zichtlijn en laanbeplanting

pompinstallaties. Een variant met een

het minst worden onderbroken. Het comfort

complexe uitvoering scoort laag op dit

van de weg wordt mede bepaald door de

criterium.

onderdoorgang van de natuurbrug, licht

Zie beoordelingsmatrix bladzijde 75

Beoordeling onderzoeksvarianten Beoordelingsmatrix

Variant 1a

Belangrijkste kenmerken

Hoofdcriteria

Onderscheidt binnen hoofdcriterium

A Doelsoorten gekoppeld aan bosmillieu

Ecologisch functioneren 1/5

B Overzicht en zichtlijnen over de natuurbrug

C Doelsoorten gekoppeld aan bodem en vegetatie

A Behoudt en beleving van de laanbeplanting

Cultuurhistorie en landschappelijke inpassing 1/5

B Lineaire karakter

C Behoud archeologische waarden, archeologisch monument en relief (Karresporen)

A Kosten voor de aanleg

Uitvoering 1/5

B Invloed tijdens de bouw op het gebruik van de N525

C Complexiteit uitvoering

Ruimtelijke beleving 1/5

Ruimtelijke inpassing (landschappelijk beleving)

B Ruimtelijke beleving door gebruikers (snel en langzaam verkeer)

Score

Constructie: vlak Segmenten: 1 Segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 24,4m +nap; 7,4m +mv Lengte aanlooptallud: 235m Te kappen bomen N525: 7 bomen Te kappen bosoppervlakte: 18.000 m2

Weging

Opmerkingen

4 4 5 4

▻ 18000 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻relatief korte brug constructie ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻7 bomen te kappen

▻ redelijk vrij doorzicht voor alle verkeersdeelnemer

Variant 1b

Belangrijkste kenmerken

Weging

Opmerkingen

2 4 5 5

▻ 18500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻lange brug constructie waardoor lange aanlooptaluds noodzakelijk zijn ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

▻ regenwater makkelijk vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻12 bomen te kappen

▻ vrij doorzicht over de gehele profielbreedte van bosrand tot bosrand voor alle verkeersdeelnemer

Variant 2

Belangrijkste kenmerken

Weging

Opmerkingen

Weging

Opmerkingen

▻17300m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taluds weinig doorzicht mogelijk

▻12500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door hoogte brug en lange taldus weinig doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

▻ 5800 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ door lager brug redelijk veel doorzicht mogelijk ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

▻500 m2 aan bos oppervlak te kappen ▻ doorzicht door lage brug niet verstort ▻ herbeplanting met bomen (continuiteit bos) deels mogelijk

▻ regenwater deels goed vast te houden ▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

▻ mogelijkheden voor nat en droog ▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk

▻ door meer grond grote beplanting (bomen) mogelijk ▻redelijk makkelijk passeerbaar voor dieren ▻ veel grond en vegetatie kan gehouden worden ▻ grote diversiteit aan beplanting mogelijk

3 5

▻ heel veel materiaal ▻meer prefab elementen ▻ minder eenvoudig constructie ▻ meer funderingswerkzaamheden

▻ niet heel veel laanbomen te kappen ▻ in delen te plaatsen

▻ beperkt aantal onderdelen ▻ eenvoudige fundering ▻ eenvoudig opbouw

▻ meerdere onderdelen ▻ complexere funderering met tussen steunpunten ▻ eenvoudig opbouw

▻ brug het meest in zicht (hoge brug constrcuctie) ▻ veel afstand tot landschap vanuit de weg ▻ slecht doorzicht vanaf de heide ▻ lang aanlloptallud beinvloed sollitaire bomen op de heide

Constructie: vlak Segmenten: 1 segment Keermuren: loodrecht Maximale hoogte: 18,8m +nap; 1,8m +mv Lengte aanlooptallud: 76m Te kappen bomen N525: 78 bomen Te kappen bosoppervlakte: 1.300 m2

Belangrijkste kenmerken

Opmerkingen

▻ veel materiaal ▻prefab elementen ▻ eenvoudig constructie

Constructie: getoogd Segmenten: 1 segment Keermuren: geen keermuren Maximale hoogte: 21,7m +nap; 4,7m +mv Lengte aanlooptallud: 148m Te kappen bomen N525: 54 bomen Te kappen bosoppervlakte: 5.800 m2

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15953034/1