[T25.06106] Concept Begroting 2026-2029

43

Gemeente Lansingerland

Jeugd GRJR (C680.000 nadeel) We zien op basis van de trends een forse stijging op perceel B/ behandeling met verblijf. Vanuit andere zorgvormen zijn er zijn een aantal kinderen doorgestroomd naar deze zorg en omdat dit zeer dure trajecten zijn kan een kleine stijging van de vraag zorgen voor een relatief grote stijging van de kosten. In de prognose bij de perspectiefnota is de begroting op perceel E fors naar beneden bijgesteld. In de meest recente prognose is het voordeel op perceel E/ambulant minder groot dan eerder gedacht, omdat we een lichte stijging zien in het aantal kinderen dat specialistische GGZ nodig heeft. Hier staat tegenover een verwacht voordeel op LTA en voordeel op de overige percelen. Dit resulteert in een nadeel van C680.000. Eenmalige bijdrage verbouwing CJG (C190.000 voordeel) Betreft bijdrage voor eenmalige verbouwing CJG en is in 2025 verwerkt in de Zomerrapportage. Deze is niet meer van toepassing in 2026. Overige verschillen (C28.000 nadeel) Het verschil nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (t68.000 nadeel) Het verschil van C 68.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (t699.000 nadeel) Geen onttrekking ten behoeve van jeugd (C 774.000 nadeel) In 2026 is geen onttrekking aan de reserves meer voorzien ten behoeve van jeugd. Dit betekent een nadeel van C 774.000. Overige verschillen (C 75.000 voordeel) Het verschil van C75.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Beleidsveld Participatie Doelstelling Wat willen we bereiken? We willen dat volwassenen in Lansingerland grip hebben op hun eigen leven en mee kunnen doen in de Lansingerlandse samenleving We gaan ervan uit dat veerkrachtige volwassenen zorgen voor een veerkrachtige samenleving, waarin ieder mee kan doen naar vermogen. We zorgen voor zichtbare en laagdrempelige voorzieningen en bieden voor de meest kwetsbare inwoners voor een passend aanbod voor hulp en ondersteuning. In het beleidsplan Grip op het leven in Lansingerland (BR2500049) hebben we vastgelegd dat we de komende jaren werken aan zes prioriteiten. In de bijbehorende uitvoeringsplannen staat op welke manier het college uitvoering geeft aan de prioriteiten. Hieronder hebben we uitgewerkt hoe we in 2026 op de prioriteiten investeren. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We faciliteren een wendbare samenleving die zelf initiatief neemt en waar oog is voor elkaar We stimuleren ontmoeting, zodat inwoners netwerken ontwikkelen en onderhouden. Daarbij ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. We werken hierin niet alleen, maar sluiten kansrijke allianties met samenwerkingspartners om gezamenlijke doelen te bereiken.

44

v

Gemeente Lansingerland

We stimuleren een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet naar vermogen We willen dat inwoners zich inzetten via (vrijwilligers)werk, dagbesteding, onderwijs of in een netwerk, zoals verenigingen en religieuze organisaties. Via de collectieve zorgverzekering maken we een maatschappelijk vangnet mogelijk, zodat een basis in gezondheid voor iedereen haalbaar blijft zonder dat iemand buitengesloten wordt. We verwachten dat het aantal inwoners dat gebruik maakt van de collectieve zorgverzekering stijgt naar 1.870. We versterken de sociale basis gericht op het vergroten van het doen-vermogen en eigen regie We zetten erop in dat inwoners zoveel mogelijk gebruik maken van hen eigen netwerk om hun doen-vermogen en eigen regie te vergroten. Dat betekent dat zij in eerste instantie hulp vragen aan vrijwilligers, mantelzorgers, ondernemersverenigingen, religieuze organisaties, gezondheidscentra of anderen. We zorgen voor de beschikbaarheid en de bekendheid van een passend aanbod Om te voorkomen dat mensen buiten de boot vallen, werken we samen met partners zoals het Volwassenfonds Sport & Cultuur. Zo krijgt iedereen de kans zich te ontwikkelen en volwaardig deel te nemen aan sport en cultuur. Met voorzieningen zoals de Voedselbank waarborgen we dat iedereen de nodige ondersteuning krijgt om goed te blijven functioneren en mee te doen aan de samenleving.

We verwachten dat in 2026 het aantal inwoners dat gebruik maakt van het Volwassenfonds Sport en cultuur groeit naar 380. We zetten in op het bereiken van alle inwoners die mogelijk recht hebben op een vergoeding. We investeren in het terugdringen van schuldenproblematiek In 2026 blijven we inzetten op het vroegtijdig signaleren en ondersteunen van inwoners met (dreigende) schulden. Samen met maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en andere ketenpartners bouwen we aan een sterk netwerk rondom mensen met financiële zorgen. We bieden ondersteuning die aansluit bij de persoonlijke situatie, met als doel dat inwoners hun financiën op orde krijgen én houden. Een voorbeeld is de pilot voor jongeren met schulden, waarin we hen begeleiden naar een schuldenvrij leven in ruil voor inzet en verantwoordelijkheid voor hun eigen financiële toekomst. We verwachten dat in 2026 ongeveer 200 formele schuldhulptrajecten in te zetten. Dit is in lijn met voorgaande jaren. We investeren in de vindbaarheid van de sociale basis via het lokale team In 2026 zetten we stevig in op een lokaal team, dat kan verwijzen naar de sociale basis. Ook investeren we in het bekender maken van het aanbod in de sociale basis, zodat ouders en jeugdigen de weg er naartoe makkelijker vinden.

We bieden een passend aanbod aan hulp en ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners, gebaseerd op onze gemeentelijke taken In 2026 treedt de Participatiewet in Balans in werking. In deze nieuwe wet mogen volwassenen zelf richting geven aan hun participatietraject. Daarnaast is er meer ruimte voor maatwerk en gaan we uit van vertrouwen. We investeren in inkomensondersteuning Volwassenen die niet zelfstandig voor het bestaansminimum kunnen zorgen hebben recht op een Participatiewet uitkering. Met het verstrekken van inkomensondersteuning waarborgen we de bestaanszekerheid van inwoners en vergroten we hun mogelijkheden tot maatschappelijke participatie. Mede door de aanhoudende druk van hoge prijzen en inflatie heeft er een groeiende groep mensen te maken met financiële uitdagingen. We verwachten dat het aantal uitkeringen in 2026 stijgt naar 690. Dit komt door het behalen van en het inlopen op de taakstelling Statushouders en de bevolkingsgroei. We verwachten dat de uitgaven toenemen onder andere door de vraag naar meer individuele bijzondere bijstand en door de uitvoering van de Tijdelijke Regeling Alleenverdienersproblematiek. We bieden maatwerk voor doelgroepen In 2026 blijven we inzetten op maatwerk voor bijstandsgerechtigde inwoners. Wij bieden hen hulp en ondersteuning op maat bij re-integratie.

Waar mogelijk zetten we in op directe bemiddeling naar werk met behulp van de matchmaker en het werkgeversservicepunt.

45

Gemeente Lansingerland

Maatwerk voor een grote groep (langdurig) werkloze inwoners Voor hen raakt regulier werk steeds verder uit beeld. We zien bij deze groep steeds vaker dat er sprake is van multiproblematiek. Voor deze inwoners is het belangrijk om persoonlijke belemmeringen weg te halen, meer ruimte voor bij- en omscholing te bieden of een route naar maatschappelijke participatie en/of passende hulp en ondersteuning vanuit de Wmo te organiseren. Voor deze groep is samenwerking met andere afdelingen en organisaties zoals sociaal ontwikkelbedrijven noodzakelijk. Hiermee versterken we de sociale infrastructuur waarin inwoners zich kunnen ontwikkelen naar vermogen. Maatwerk voor ondernemers Begeleiding en bijstand voor ondernemers bieden we via het Regionaal Bureau Zelfstandigen (RBZ) van de gemeente Rotterdam. Bijstandsgerechtigden die de stap naar zelfstandig ondernemerschap willen maken, krijgen daarbij begeleiding door het RBZ. RBZ voert ook bijstandsverlening voor ondernemers uit. Maatwerk voor jongeren In 2026 treedt de Wet van School naar Duurzaam Werk in werking. Jongeren van 18 tot 27 jaar die (dreigen) uit te vallen op school worden intensief terug begeleid naar school of werk in het Doorstroompunt. De coachende taak die nu bij het Doorstroompunt ligt wordt een gemeentelijke taak. Maatwerk voor inburgeraars Wij ondersteunen statushouders in samenwerking met organisaties bij inburgeren.

Zij krijgen taallessen in combinatie met verschillende werkactiviteiten om mee te doen binnen gemeente Lansingerland. Het inburgeringsproces stemmen we af op de inburgeraar zodat iedereen naar vermogen meedoet. Als gemeente krijgen we jaarlijks een taakstelling vanuit het rijk voor de huisvesting van statushouders. De afgelopen jaren is een achterstand ontstaan op de realisatie van deze taakstelling. Het budget voor inburgering is afhankelijk van het aantal gehuisveste statushouders. In 2026 verwachten wij de taakstelling te behalen en voor een klein deel de achterstand in te lopen. Van de gehuisveste statushouders is ongeveer 70% inburgeringsplichtig.

We bieden als gemeente een brede, integrale toegang, zodat inwoners passende hulp en of ondersteuning krijgen In 2026 onderzoeken we de mogelijkheden voor het inzetten van ervaringsdeskundigen (bij beleid en/of casuïstiek). Daarnaast investeren we in stress- en cultuursensitieve dienstverlening. Ook zetten we in op de doorontwikkeling van de toegang sociaal domein naar het lokale team. Daarmee kunnen we (vaak complexe) problematiek meer integraal oppakken wanneer vanuit meerdere domeinen hulp nodig is (zoals bij armoede, schulden, huisvestingsproblematiek, psychische problematiek of problematiek van kinderen). We werken aan stevige verbindingen tussen zorg, werk en inkomen, schuldhulpverlening, gezondheid en wonen.

46

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

20.839

19.072

21.838

21.570

22.234

22.929

Baten

13.529

12.028

13.977

13.200

13.525

13.762

Totaal saldo van baten en lasten

-7.310

-7.044

-7.862

-8.370

-8.709

-9.168

Onttrekkingen

280

Mutaties reserves

280

Resultaat

-7.031

0

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (ē2.912.000 nadeel) Uitkeringen (Ŝ503.000 nadeel) Het aantal aanvragen voor bijstandsuitkeringen stijgt naar verwachting de komende jaren, met daarbij ook een toename van het aantal inwoners met meervoudige hulpvragen, onder andere als gevolg van de taakstelling statushouders, de instroom van de groep die voorheen een Wajong kreeg toegekend en wijzigingen in de bevolkingssamenstelling. Verder zien we veel jongeren die een uitkering aanvragen en bestaat het huidige bestand voor een groot deel uit mensen met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt, die we dus niet op korte termijn naar werk kunnen bemiddelen. Daarnaast stelt het CPB in het Centraal Economisch Plan (februari 2025) dat de werkloosheid oploopt naar 4^ in 2026. De arbeidsmarkt is in 2025 krap gebleven; ondanks de krimp van de economie bleef de werkgelegenheid groeien. Met vertraging verwacht het CPB echter toch een toename van de werkloosheid, wat onder normale omstandigheden na 2025 een landelijke stijging van het aantal bijstandsuitkeringen betekent. Wet inburgering (Ç2.277.000 nadeel) Deze taak valt per 1 januari 2026 onder het beleidsveld 4.3 Participatie. Tot en met 2025 viel dit onder beleidsveld 4.1 Samenleving. Daar worden de lasten dan ook verantwoord. Hierdoor ontstaat er eenmalig een verschil.

Overige verschillen (Ç132.000 nadeel) Het verschil van C132.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (ē1.949.000 voordeel) Uitkeringen (Ŝ315.000 voordeel) Voor het BUIG-budget (inkomsten) gaan we uit van de raming van LIAS BUIG. De bijstelling van het budget leidt vooralsnog tot een negatief effect op lasten- en batenniveau. Wanneer de definitieve BUIG 2026 is gepubliceerd, volgt een (definitieve) bijstelling van de BUIG. De gemeente neemt diverse maatregelen (BR2400047) om de tekorten op de BUIG-gelden terug te dringen. Wet inburgering (Ŝ1.637.000 voordeel) Deze taak valt per 1 januari 2026 onder het beleidsveld 4.3 Participatie. Tot en met 2025 viel dit onder beleidsveld 4.1 Samenleving. Daar worden de lasten dan ook verantwoord. Hierdoor ontstaat er eenmalig een verschil. Overige verschillen (Ç3.000 nadeel) Het verschil van C3.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

47

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning Doelstelling Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners zelfstandig mee kunnen doen in de samenleving, zo lang als mogelijk thuis blijven wonen en actief mee kunnen doen aan het maatschappelijk leven. Als gemeente zetten we in op het creëren van een leefomgeving waarin het maken van gezonde keuzes en het hebben of behouden van een positieve en gezonde leefstijl makkelijker worden. We laten onze inwoners hierbij zoveel mogelijk de eigen regie voeren, het is aan de inwoners zelf of ze hier iets mee willen doen. We zetten voornamelijk in op het versterken van de vitaliteit van onze inwoners die hier een extra steuntje in de rug bij nodig hebben. Zowel voor volwassenen als ouderen zetten we in op eigen regie. We maken nog sterker de beweging naar een sterke sociale basis met een passend lokaal aanbod, zodat hulp beschikbaar blijft voor inwoners die het echt nodig hebben. We zien dat de komende jaren de groep ouderen sterk groeit. Vanwege hun toegenomen vitaliteit kunnen zij langer en beter voor zichzelf en hun omgeving zorgen. Met onze inzet willen we de vitaliteit en de eigen regie van de 67-plusser verder versterken. We zien ook dat vanwege de groei van het aantal inwoners de komende jaren de vraag om hulp zal toenemen. Door oplopende kosten en een tekort aan personeel zorgt dit voor problemen in de zorg.

We zetten een beweging in gang waarmee we de sociale basis verstevigen, zodat we de vraag om maatwerkvoorzieningen kunnen afvlakken. In het beleidsplan Grip op het leven in Lansingerland (BR2500049) hebben we vastgelegd aan welke prioriteiten we de komende jaren werken voor volwassenen. In het beleidsplan Vitaal en waardig ouder worden in Lansingerland (BR2400112) hebben we vastgelegd aan welke prioriteiten we de komende jaren werken voor ouderen. In de bijbehorende uitvoeringsplannen staat op welke manier het college uitvoering geeft aan de prioriteiten. Hieronder hebben we uitgewerkt hoe we in 2026 op de prioriteiten investeren. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We stimuleren een actieve deelname aan de samenleving We hebben de 67-plusser nodig in de samenleving. We nodigen daarom met name 67-plussers uit om te investeren in de samenleving door een maatschappelijke rol te spelen als bijvoorbeeld maatje, als bestuurslid of als belangenvertegenwoordiger. In 2026 ontwikkelen we een passende opdracht voor het Vrijwilligers Informatie Punt Lansingerland (VIP) en andere partijen om dit faciliteren. Voor nog niet actieve inwoners zetten we een stapje extra om hen bewust te maken van de kansen en mogelijkheden. We onderzoeken hoe we deze groep kunnen bereiken en wat er nodig is om hen als vrijwilliger te betrekken.

Daarnaast stimuleren we inwoners om deel te nemen aan sport- en cultuuractiviteiten, waar nodig met wat ondersteuning door bijvoorbeeld de ActiefPas van Welzijn Lansingerland. Ook binnen Welzijn op recept denkt de welzijnscoach mee welke passende activiteiten er zijn voor een inwoner die hierbij wat ondersteuning kan gebruiken. Inwoners blijven op deze manier onderdeel van de samenleving wat de inclusieve samenleving bevordert. We investeren in regiebehoud Onze gemeentelijke opgave op het gebied van de Wmo, toewerken naar een maatschappij waarin inwoners zo lang mogelijk mee kunnen doen, sluit aan bij onze opgave uit het Regionaal Gezondheidsakkoord (RIGA). Vanuit het RIGA werken we (sub-)regionaal samen aan de gezondheidsvraagstukken die er spelen in de regio. We werken aan een beweging van een systeem gericht op medicalisering naar een gezonde leefomgeving waarin we zelf- en samenredzaamheid stimuleren. Zo zetten we onder andere in op het versterken van de ketenaanpakken (Valpreventie, Welzijn op Recept, GLI Volwassenen, Kinderen naar Gezonder Gewicht en Kansrijke Start), het oprichten van een ‘leefstijl expertise centrum’ en het waarderend vernieuwen en/of uitbreiden van onze Gezond en Wel thuis locaties, die we in samenwerking met het DSW Zorgkantoor faciliteren.

48

Gemeente Lansingerland

We investeren in de sociale basis We zorgen voor een passend lokaal aanbod We investeren in een passend lokaal voorzieningenaanbod voor volwassenen en ouderen met een hulpvraag. Dat betekent dat we met onze samenwerkingspartners een aanbod organiseren op maatschappelijke participatie, hulp bij alledaagse dingen zoals boodschappen doen, koken, administratie, dagbesteding of op pad gaan. Daarnaast zorgen we voor voldoende ontmoetingsmogelijkheden zodat inwoners kunnen werken aan hun sociale netwerk. Hiermee houden we de maatwerkvoorzieningen beschikbaar voor wie het echt nodig heeft. We scherpen ons pakket aan maatwerkvoorzieningen aan Collectief vervoer In september 2026 moeten wij een nieuw contract afsluiten. De mogelijke financiële gevolgen hiervan zijn onduidelijk. We onderzoeken of we de randvoorwaarden voor collectief vervoer moeten aanscherpen om het systeem beschikbaar te houden voor wie het echt nodig heeft. Begeleiding Mantelzorg De beschikbaarheid van de zorg staat onder druk door oplopende kosten en beperkte capaciteit. Van de samenleving vragen we meer verantwoordelijkheid, zowel van volwassenen als de 67-plussers. We doen een groter beroep op mantelzorgers. Als gemeente investeren we actief in de ondersteuning van mantelzorgers. Per 1 januari 2025 zijn de nieuwe contracten voor begeleiding mantelzorg ingegaan.

We verwachten een toename in de vraag op mantelzorg, maar we hebben nu onvoldoende gegevens om een goede inschatting te maken van de vraagontwikkeling van dit product. Eigen bijdrage Wmo-voorzieningen We verhogen de eigen bijdrage die gebruikers van Wmo-voorzieningen moeten betalen naar het wettelijk maximum. Momenteel is dit C 21 per maand en dit wordt eind 2025 geïndexeerd. Hulp bij Huishouden De kosten voor Hulp bij Huishouden namen de afgelopen jaren aanzienlijk toe vanwege de stijging van personeelskosten, de hogere verzilvering en vergrijzing. Wij moeten keuzes maken om de schaarste zo te verdelen dat individuele hulp beschikbaar blijft voor wie het echt nodig heeft. We zetten in op de eigen kracht en het sociale netwerk van inwoners, maar zien ook dat juist het inzetten van hulp in sommige gevallen noodzakelijk is voor inwoners om hun eigen regie te behouden. We onderzoeken de impact van het verder versoberen van de hulp om zo kosten te beperken. We verwachten dat ruim 1.000 van de ruim 11.000 ouderen in 2026 een beroep doet op één of meer maatwerkvoorzieningen.

We zetten in op passend wonen We werken aan bewustwording van ouderen, zodat zij zich zelf tijdig voorbereiden op het ouder worden. Dat betekent dat ze nadenken over verhuizen of aanpassen van hun huidige woning. Als gemeente investeren we in ontmoetingsplekken in de kernen en in kansrijke allianties met zorg- en welzijnsorganisaties om steunpunten in de wijk te creëren. We passen woningen aan als dat echt nodig is en er geen alternatief is. We zien dat er geen standaard jaarlijkse trend is in het aantal aanvragen. De hoogte van de kosten voor woningaanpassingen wordt beïnvloed door de grootte van de aanpassing aan de woning. We verwachten een groei van het aantal woningaanpassingen, oorzaken hiervoor zijn te weinig zorggeschikte woningen en de groei van het aantal ouderen. Daarnaast is het moeilijker om een indicatie te krijgen voor een verpleeghuisplek. Door aangescherpte regels van de brandweer mogen hulpmiddelen, zoals scootmobielen, niet meer in de algemene ruimten van wooncomplexen staan. Daarom verwachten we dat we meer aanpassingen moeten realiseren om een scootmobiel-fetsenstalling te creëren. We maken hierover afspraken met 3B-wonen en we onderzoeken of we in het uitvoeringsplan bij de woonvisie deze ontwikkeling kunnen invoegen.

49

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

14.937

15.778

16.353

16.456

16.760

17.106

Baten

505

535

544

331

347

364

-14.431

-15.243

-15.809

-16.126

-16.413

-16.741

Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen

114

Mutaties reserves

114

Resultaat

-14.317

0

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (Š575.000 nadeel) Huishoudelijke hulp (Ç534.000 nadeel) De stijging is een gevolg van verschillende zaken: met de aanbieders zijn afspraken gemaakt over het jaarlijks indexeren van de tarieven, bijvoorbeeld voor de stijgende kosten die zij maken voor hun personeel. Daarnaast zien we een toename van het gebruik van de voorziening. Het grootste deel van de gebruikers van Hulp bij Huishouden zijn ouderen. Het aantal ouderen neemt toe en ze blijven steeds langer thuis wonen. Zij hebben in toenemende mate ondersteuning nodig om thuis te blijven wonen. Overige verschillen (Ç41.000 nadeel) Het verschil van C41.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (t9.000 voordeel) Het verschil van C9.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

50

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld

Realisatie 2024

Begr 2025

Begr 2026

Percentage inwoners dat maatwerkondersteuning ontvangt in het kader van de Participatiewet, Jeugdwet of Wmo

7*

8*

7*

Aantal jeugdigen woonachtig in Lansingerland Aantal jeugdigen waarvoor een of meerdere indicaties zijn afgegeven voor een maatwerkvoorziening Percentage uitgaven vrij toegankelijke voorzieningen Percentage uitgaven lokale en regionale maatwerkvoorzieningen Gemiddelde zorguitgave per jeugdige met een of meerdere indicaties voor een maatwerkvoorziening Percentage uitgaven maatwerkvoorzieningen voor regionaal ingekochte Jeugdzorg Percentage uitgaven maatwerkvoorzieningen voor lokaal ingekochte Jeugdzorg

15.896 2.071

15.800 1.982

15.900 2.150

20* 80*

o L n O o

Kengetallen Sociaal Domein Kengetal

25* 75* C 11.277

20* 80* C 11.510

62%

70*

59*

38%

30*

41*

Aantal lopende bijstandsuitkeringen op 31 december Aantal bijstandsgerechtigden op 31 december Percentage inwoners met een bijstandsuitkering Aantal kandidaten uitgestroomd naar betaald werk Aantal formele schuldhulptrajecten Aantal inburgeraars op 31 december Het aantal goedgekeurde aanvragen bijzondere bijstand

617 762 1,15* 65 156 n.v.t. n.v.t.

590 739 1,13* 89 190 n.v.t. n.v.t.

690 904 1,35* 95 200 296 257

Aantal 65-plusser in Lansingerland Aantal ondersteuningsplannen voor 65-plussers in het afgelopen kalenderjaar Aantal unieke inwoners waarvoor een of meerdere indicaties zijn afgegeven voor een Wmo-maatwerkvoorziening Jeugd Volwassenen 65-plussers Aantal woningaanpassingen voor 65-plussers in het afgelopen kalenderjaar Gemiddelde zorguitgaven per inwoner met een Wmo- maatwerkvoorziening Jeugd Volwassenen 65-plussers Tevredenheid kwaliteit ondersteuning (bron: CEO)

10.835 C 741

11.128 C 813

11.450 C 892

69 401 853 104

103 445 938 124

155 495 1031 149

C 18 C 69 C 549 77*

C 27 C 76 C 589 80*

81*

80*

C 28 C 84 C 630 nog niet bekend nog niet bekend

Samenleving

C h

Jeugd

Participatie

Maatschappelijke ondersteuning

* door hulp een betere kwaliteit van leven heeft (bron: CEO)

51

Gemeente Lansingerland

Toelichting op kengetallen Sociaal Domein Samenleving Percentage inwoners met maatwerkvoorziening Dit betreft het percentage inwoners met een maatwerkvoorziening op grond van de Jeugdwet, de participatiewet, de gemeentelijk wet op schuldhulpverlening en de Wmo. Jeugd Aantal jeugdigen woonachtig in Lansingerland We meten het aantal jeugdigen van 0-18 jaar die in Lansingerland wonen en volgen hierbij de meest recente Bevolkingsprognose Lansingerland (2024-2040). We bekijken daarbij of het aandeel jeugd in Lansingerland ten opzichte van het aantal inwoners stijgt of daalt. Aantal jeugdigen waarvoor een of meerdere indicaties zijn afgegeven voor een maatwerkvoorziening We meten het aantal jeugdigen van 0-18 jaar die een of meerdere indicaties hebben voor een maatwerkvoorziening. We gaan er hierbij vanuit dat met de groei (of daling) van het aantal jeugdigen in Lansingerland, ook het aandeel jeugdigen met een of meerdere indicaties mee stijgt (of daalt). We meten hier aan af hoe groot het aandeel jeugdigen is met een of meerdere indicaties voor een maatwerkvoorziening en hoe dit zich verhoudt tot voorgaande jaren (stijgt of daalt dit aantal). Percentage uitgaven vrij toegankelijke voorzieningen We meten het percentage uitgaven voor vrij toegankelijke voorzieningen en zetten dit af tegen de uitgaven voor lokale en regionale maatwerkvoorzieningen.

We willen inzicht krijgen in de verhouding in uitgaven tussen vrij toegankelijke voorzieningen en lokale en regionale maatwerkvoorzieningen. Percentage uitgaven lokale en regionale maatwerkvoorzieningen We meten het percentage uitgaven voor lokale en regionale maatwerkvoorzieningen en zetten dit af tegen de uitgaven voor vrij toegankelijke voorzieningen. We willen inzicht krijgen in de verhouding in uitgaven tussen lokale en regionale maatwerkwerkvoorzieningen en vrij toegankelijke voorzieningen. Gemiddelde zorguitgave per jeugdige met een of meerdere indicaties voor een maatwerkvoorziening We meten de gemiddelde zorguitgave in een jaar per jeugdige van 0-23 jaar met een of meerdere indicaties voor een maatwerkvoorziening. We bekijken daarbij of hoe dit zich verhoudt tot voorgaande jaren (stijgt of daalt dit bedrag). Percentage uitgaven maatwerkvoorzieningen voor regionaal ingekochte jeugdhulp We meten het percentage uitgaven voor maatwerkvoorzieningen voor regionaal ingekochte Jeugdhulp en zetten dit af tegen de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen voor lokaal ingekochte Jeugdhulp. We willen inzicht krijgen in de verhouding in uitgaven tussen regionaal ingekochte hulp en lokaal ingekochte hulp.

Percentage uitgaven maatwerkvoorzieningen voor lokaal ingekochte jeugdhulp We meten het percentage uitgaven voor maatwerkvoorzieningen voor lokaal ingekochte Jeugdhulp en zetten dit af tegen de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen voor regionaal ingekochte Jeugdhulp. We willen inzicht krijgen in de verhouding in uitgaven tussen lokaal ingekochte hulp en regionaal ingekochte hulp. Participatie Aantal lopende bijstandsuitkeringen op 31 december Dit getal geeft het aantal bijstandsuitkeringen aan op 31 december. Aantal bijstandsgerechtigden op 31 december Vaak ligt het aantal bijstandsuitkeringen wat lager dan het aantal bijstandsgerechtigden (personen), omdat er meer personen binnen een huishouden van één uitkering afhankelijk kunnen zijn. Bijstandsuitkeringen kunnen dus meerdere uitkeringen binnen een gezin omvatten. De bijstandsgerechtigden zijn de individuele personen. Percentage inwoners met een bijstandsuitkering Percentage bijstandsgerechtigden ten opzichte van de totale beroepsbevolking in Lansingerland.

Gemeente Lansingerland

Aantal kandidaten dat is uitgestroomd naar betaald werk Het aantal bijstandsgerechtigden dat is uitgestroomd naar betaald werk en niet langer afhankelijk is van een bijstandsuitkering. Aantal formele schuldhulptrajecten Formele trajecten: schuldhulpverleningstraject conform de gemeentelijke wet schuldhulpverlening. Aantal inburgeraars Het totaal aantal inwoners met een verblijfstatus dat aan een inburgeringstraject deelneemt. Het traject wordt middels één van de drie mogelijke inburgeringsroutes afgestemd op de inburgeraar. Het aantal goedgekeurde aanvragen bijzondere bijstand Dit getal geeft aan hoeveel inwoners gebruik maken van bijzondere bijstand. Wmo Aantal unieke cliënten (jeugd, volwassenen en ouderen) dat gebruik maakt van een maatwerkvoorziening Wmo Dit getal geeft aan hoeveel cliënten gebruik maakt van een Wmo-voorziening. Gemiddelde zorguitgaven per Wmo-cliënt in een maatwerkvoorziening Dit cijfer zet de uitgaven voor de Wmo-maatwerkvoorzieningen af tegen het aantal Wmo-gebruikers dat in een jaar ondersteuning vanuit de Wmo ontvangt. Een stijging kan te maken hebben met stijgende prijzen maar ook met een gestegen gemiddelde zorgzwaarte. Gemiddelde zorguitgaven Wmo-maatwerkvoorziening per inwoner in Lansingerland Dit cijfer zet de uitgaven voor Wmo-maatwerkvoorzieningen af tegen het totaal aantal inwoners binnen de gemeente.

Tevredenheid kwaliteit ondersteuning (bron: CEO) We meten dit kengetal via cliëntervaringsonderzoeken. Het percentage geeft aan hoeveel procent van de Wmo-gebruikers tevreden is met de kwaliteit van ondersteuning. Percentage dat door hulp een betere kwaliteit van leven heeft (bron: CEO) We meten dit kengetal via cliëntervaringsonderzoeken. Het percentage geeft aan hoeveel procent van de Wmo-gebruikers door hulp een betere kwaliteit van leven ervaart.

53

Gemeente Lansingerland

Programma 5: Kwaliteit openbare ruimte Beoogd maatschappelijk effect We dragen bij aan de leef- en woonomgeving van de inwoners van Lansingerland Onze ambitie is dat de inwoner van Lansingerland zijn leef- en woonomgeving ervaart als veilig en aantrekkelijk om te wonen, werken, ontmoeten en ontspannen.

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

36.982

40.068

44.381

46.242

47.919

50.346

Baten

19.883

21.042

23.772

24.259

24.405

25.714

Totaal saldo van baten en lasten

-17.100

-19.026

-20.609

-21.983

-23.513

-24.632

Onttrekkingen

2.541

1.583

2.579

1.147

1.256

1.304

Toevoegingen

2.457

609

2.306

609

609

609

Mutaties reserves

84

974

273

538

647

696

Resultaat

-17.016

-18.052

-20.336

-21.445

-22.867

-23.937

Beleidsveld Beheer Openbare ruimte Doelstelling Wat willen we bereiken? Een duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte, die technisch op orde is. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We beheren en onderhouden de openbare ruimte en voeren de werkzaamheden op basis van de beheerplannen uit Onderhoud van de openbare ruimte is een noodzakelijke basisvoorziening en een gemeentelijke taak. Het huidige onderhoudsniveau is vastgesteld door de gemeenteraad. Voor het reguliere beheergebied is het onderhoudsniveau ‘minimaal B’ (basis), voor de centra en stationsgebieden is het onderhoudsniveau ‘minimaal A’ (hoog). In verband met de bezuinigingsopgave stelt het college voor om het onderhoudsniveau voor de centra en stationsgebieden te verlagen naar ‘minimaal B’ (basis). Randvoorwaarden daarbij zijn: het waarborgen van de veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging. Via inspecties en schouwen controleren we of we aan het afgesproken niveau en technische eisen voldoen. We betrekken inwoners bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en meten de mate van tevredenheid

54

Gemeente Lansingerland

We betrekken inwoners bij hun leefomgeving en geven hen invloed op zowel de inrichting als het beheer. Dit doen we middels burgerparticipatie. Dit doen we bijvoorbeeld door inwoners zo vroeg mogelijk bij grote investeringsprojecten in hun wijk en/of buurt te betrekken, ruimte te geven aan zelfbeheerinitiatieven en open te staan voor ‘right to challenge’. In 2026 voeren wij een belevingsonderzoek uit. We zetten hier het burgerpanel ‘Lansingerland peilt’ voor in. Dit onderzoek herhalen we periodiek om inzicht te krijgen in trends en ontwikkelingen op langere termijn. We sturen waar nodig (en binnen de kaders) bij op de punten waar ontevredenheid over is. We maken wijken toekomstbestendig door expliciete aandacht voor duurzaamheid en klimaatadaptatie in onze beheer- en onderhoudsprocessen Bij herinrichting en renovaties hanteren we de geactualiseerde leidraad Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR). Hierin staan eisen en aanbevelingen voor een duurzame en klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. Bij onze wijkaanpakken organiseren we duurzaamheidssessies en brengen kansen voor klimaatadaptie en duurzaamheid in kaart. Daarvoor maken we gebruik van specialistische kennis. Met het oog op klimaatbestendigheid laten we in enkele buurten scans uitvoeren om te verkennen welke ruimtelijke aanpassingen mogelijk zijn.

Ook onderzoeken we diverse mogelijkheden om de biodiversiteit te versterken. We zorgen voor een veilige buitenruimte Een veilige buitenruimte ontstaat door een integrale aanpak van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte en door alertheid in het geval van afwijkingen. Het gaat bijvoorbeeld om afwijkingen als gevolg van het optreden van extreem weer (zoals gladheid of vorstschade) of mankementen in de openbare ruimte (zoals loszittende stoeptegels, defecte lichtmasten of loshangende boomtakken). Door schouwen en inspecties constateren en verhelpen we deze afwijkingen snel. Alerte inwoners signaleren overige afwijkingen. Dit kan via verschillende kanalen waaronder het meldingssysteem, social media, WhatsApp, het spreekuur van de wethouder en contact met de wijkbeheerders. Met deze aanpak beperken we het aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidstellingen tot maximaal 10 per jaar.

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

19.593

21.258

22.977

24.703

25.592

Baten

1.267

1.470

1.546

1.546

1.546

26.811 1.546

Totaal saldo van baten en lasten

-18.325

-19.787

-21.431

-23.157

-24.047

-25.265

707

Onttrekkingen

468

652

1.974

600

658

Toevoegingen

350

0

1.647

0

0

0

Mutaties reserves

118

652

328

600

658

707

Resultaat

-18.207

-19.136

-21.104

-22.557

-23.389

-24.559

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025'

55

Gemeente Lansingerland

Lasten (ēl.719.000 nadeel) Interne doorbelastingen (Ç1.205.000 nadeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. Kapitaallasten (Ç347.000 nadeel) De afschrijvingslasten nemen in 2026 toe met C 572.000. Dit heeft te maken met diverse projecten die in 2025 worden afgesloten en waarvan de kapitaallasten in 2026 gaan lopen. De rente lasten dalen daarentegen met C 225.000. Dit wordt veroorzaakt door een aanpassing in de rekenrente, van 1,08% naar 0,75^. Nieuwe integrale onderhoudscontracten (Ç475.000 nadeel) Door het opnieuw aanbesteden van de inmiddels 6 jaar oude onderhoudscontracten voor de openbare ruimte is een verhoging van het beheerbudget noodzakelijk om aan de actuele, marktconforme prijsniveaus te kunnen voldoen. Indexatie (Ç112.000 nadeel) Jaarlijkse indexering van het beheerbudget is noodzakelijk om de stijgende kosten door inflatie op te vangen en het onderhoudsniveau op peil te houden. De GWW index, van het CBS, die we hiervoor hanteren bedraagt 1,2^.

Areaaluitbreiding (Ç102.000 nadeel) Door de oplevering van nieuwbouwprojecten waaronder Plan Buyten (Wilderszijde), parkeerplaats het Waaltje en delen van Westpolder, groeit het gemeentelijk beheerareaal. Door deze toename aan beheerareaal is structureel extra beheerbudget noodzakelijk. Onderhoud waterkeringen (Ç678.000 voordeel) In het nieuwe kostendekkingsplan riolering is een besparing opgenomen ten behoeve van het groot onderhoud op waterkeringen, afwatering en landwinning. Overige afwijkingen (Ç156.000 nadeel) Het verschil van C156.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (ē76.000 voordeel) Het verschil van C76.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (t324.000 nadeel) Lagere onttrekking Reserve baggeren (Ç324.000 nadeel) In 2025 was eenmalig extra budget nodig voor het baggeren van de Berkelseplas en de plas langs de Klapwijkseweg. Dit budget werd deels gedekt vanuit de reserve baggeren. Voor 2026 is dit niet meer het geval. Technische maatregel (Ç1.647.000 nadeel) Voor de verklaring omtrent deze technische maatregel verwijzen we naar de toelichting op de technische maatregel in het "Financieel overzicht Begroting 2026-2029". Technische maatregel (Ç1.647.000 voordeel) Voor de verklaring omtrent deze technische maatregel verwijzen we naar de toelichting op de technische maatregel in het "Financieel overzicht Begroting 2026-2029".

Beleidsveld Afval- en afvalwatermanagement 56

Gemeente Lansingerland

Doelstelling Wat willen we bereiken? Het duurzaam en kostenbewust inzamelen en transporteren van (afval)water en huishoudelijk afval. De kosten die we hiervoor maken worden gedekt uit de rioolheffing en afvalstoffenheffing. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We faciliteren de inzameling en verwerking van het afval- en hemelwater Bij renovatieprojecten vervangen we gemengde riolen zoveel mogelijk voor gescheiden rioolsystemen. Daarmee zorgen we voor een lagere belasting voor de rioolwaterzuivering. Bij een reguliere bui staat er nu net geen water op straat. We sturen op maximaal 4 gegronde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een reguliere bui. We geven uitvoering aan het Afvalbeleid In 2026 verbreden we de maatregelen om de doelstellingen uit het gemeentelijk afvalbeleid te realiseren. Onze activiteiten staan in het teken van afvalpreventie en het verder verbeteren van het scheiden van afval. We blijven streven naar een daling van de hoeveelheid huishoudelijk restafval en een verhoging van het aandeel gescheiden inzameling. We zetten in 2026 ook in op het behouden en verbeteren van de kwaliteit van het ingezamelde afval. Dit doen we door via verschillende kanalen onze inwoners van toegankelijke informatie te voorzien en door het onze inwoners gemakkelijker te maken om de grondstoffen uit het restafval te scheiden.

We meten de tevredenheid van inwoners over de inzameling en verwerking van afvalwater In 2026 voeren wij een belevingsonderzoek uit over afvalwater. We zetten hier het burgerpanel ‘Lansingerland Peilt’ voor in. We sturen waar nodig (en binnen de kaders) bij op de punten waar verbetering gewenst is. We meten de tevredenheid van inwoners over de inzameling van huishoudelijk afval In 2026 voeren wij een belevingsonderzoek uit over huishoudelijk afval. We zetten hier het burgerpanel ‘Lansingerland Peilt’ voor in. We sturen waar nodig (en binnen de kaders) bij op de punten waar verbetering gewenst is. We ronden de bouw van het Grondstoffen Inzamelstation (voorheen Afvalbrengstation) af In 2026 openen wij het Grondstoffen Inzamelstation (GIS) aan de Dorsvloerweg in Bergschenhoek. Dit station faciliteert de inzameling van recyclebare materialen en draagt bij aan een duurzamere en circulaire samenleving. Dit project ondersteunt onze doelstellingen voor een schoner milieu.

57

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

13.110

13.975

16.880

16.935

16.953

18.150

Baten

15.919

17.180

19.512

19.993

20.108

21.416

Totaal saldo van baten en lasten

2.808

3.205

2.631

3.058

3.155

3.267

0 Mutaties reserves Resultaat

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (ē 2.905.000 nadeel) Interne doorbelastingen (Ç655.000 nadeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. Kapitaallasten (Ç338.000 nadeel) De afschrijvingslasten nemen in 2026 toe met C447.000. Dit heeft te maken met diverse projecten die in 2025 worden afgesloten en waarvan de kapitaallasten in 2026 gaan lopen. De rentelasten dalen daarentegen met C109.000. Dit wordt veroorzaakt door een aanpassing in de rekenrente, van 1,08% naar 0,75^. Verhoging contract afvalverwerking (Ç1.100.000 nadeel) Per 2026 gaat een nieuw contract voor afvalinzameling en -verwerking in. De hogere kosten vloeien voort uit het nieuwe contract.

Deze verhoging van de lasten wordt gedekt door een verhoging van de afvalstoffenheffing Interne verrekening klant contact centrum (KCC) (Ç170.000 nadeel) Als gevolg van het nieuwe contract voor afvalinzameling en -verwerking dienen we een aantal zaken, waaronder de afhandeling van afvalgerelateerde vragen, zelf op te pakken. Interne verrekening exploitatie GIS (Ç338.000 nadeel) Voor de exploitatie van het nieuwe GIS begroten we inzet van gemeentelijk personeel voor voortzetting van de service en dienstverlening naar onze inwoners. Hogere lasten riolering (Ç.227.000 nadeel) Door areaaluitbreiding zijn de kosten voor het beheren en onderhouden van riolering gestegen. Overige afwijkingen (Ç77.000 nadeel) Het verschil van C77.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (ē 2.332.000 voordeel) Extra inkomsten afvalstoffenheffing (Ç1.759.000 voordeel) De extra lasten met betrekking tot inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval worden doorberekend in de afvalstoffenheffing. Dit resulteert in een voordeel van C1.759.000, hiermee worden de extra lasten gedekt. De stijging van deze opbrengsten zit met name in het flexibele deel van de afvalstoffenheffing.

58

Gemeente Lansingerland

Extra inkomsten rioolheffingen (Ç525.000 voordeel) De extra lasten met betrekking tot het onderhoud en renoveren van het rioolstelsel worden doorberekend in de Rioolheffing. In 2025 is door de Raad de financiële kaders rioolbeheer 2026-2032 vastgesteld. Om de kosten als gevolg van de activiteiten te kunnen dekken, stijgt de rioolheffing vanaf 2026 met 5,3^ inclusief indexatie. Overige afwijkingen (Ç48.000 voordeel) Het verschil van C48.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Beleidsveld Vastgoed Doelstelling Wat willen we bereiken? Gemeentelijk vastgoed zetten we in om onze maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Als gemeente zijn we eigenaar van een aanzienlijk aantal gebouwen (60). Met dit vastgoed faciliteert de gemeente in eerste instantie de huisvesting van allerhande maatschappelijk gewenste voorzieningen, zoals sociale en culturele activiteiten. Het bezit van vastgoed is geen doel op zich maar een middel om maatschappelijke en bestuurlijk gewenste doelen te realiseren. We streven naar sociaal en financieel rendement binnen een duurzame vastgoedportefeuille.

Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We optimaliseren het maatschappelijk en financieel rendement van de panden Ook in 2026 gaan we voort op de ingeslagen weg van het doorprofessionaliseren van de gemeentelijke vastgoedorganisatie. Wij hebben het doel om met de vastgoedportefeuille een zo groot mogelijke maatschappelijke opbrengst te realiseren tegen zo min mogelijk kosten. Wij doen dit met de interne organisatie maar ook met Optisport als externe partner die voor een groot deel van de portefeuille het dagelijks beheer en exploitatie voor haar rekening neemt. Op gebied van onderhoud -van mutatieonderhoud tot planmatig onderhoud- coördineren we dit vanuit team Vastgoed. Ook hier werken we naar meer integrale portefeuillesturing. Betere afstemming tussen beleidsteams en team Vastgoed over het (voort)bestaansrecht van een object. Hier stemmen we vervolgens het onderhoud op af. Het onderhoud van het gemeentehuis liep in het verleden buiten het MJOP om, omdat het gebouw correctief werd onderhouden. Vanwege het toenemende onderhoud, gaan we met ingang van 2026 het gemeentehuis ook onderhouden volgens een combinatie preventieve en planmatige onderhoudsstrategie. Op deze manier hebben we op de lange termijn inzichtelijk wat er moet gebeuren en sluiten we aan bij de gewenste werkwijze via een MJOP zoals bij ons overig vastgoed.

We verduurzamen het gemeentelijk vastgoed Verduurzamen op natuurlijke momenten is een door ons toegepaste strategie waarbij duurzame maatregelen worden uitgevoerd op het moment dat een gebouw sowieso onderhoud nodig heeft, zoals tijdens een renovatie of vervanging van een installatie. Dit is een efficiënte manier om verduurzaming te realiseren, omdat de extra kosten voor de duurzame maatregel dan lager zijn en de terugverdientijd korter. In ons onderhoud en verduurzaming zetten we ook stappen om van de huidige lineaire economie (maken, gebruiken, weggooien) toe te gaan naar een circulaire economie, waarbij producten en materialen in een kringloop blijven, er minder gebruik gemaakt wordt van nieuwe, schaarse grondstoffen en meer ingezet wordt op hernieuwbare en gerecyclede materialen.

59

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

4.279

4.836

4.523

4.604

5.373

5.385

Baten

2.697

2.392

2.715

2.720

2.752

2.752

Totaal saldo van baten en lasten

-1.583

-2.444

-1.809

-1.884

-2.621

-2.634

Onttrekkingen

2.073

932

604

547

598

598

Toevoegingen

2.107

609

659

609

609

609

Mutaties reserves

-34

323

-55

-62

-11

-11

Resultaat

-1.617

-2.121

-1.864

-1.946

-2.633

-2.645

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (C313.000 voordeel) Lagere onderhoudskosten gemeentelijke gebouwen (Ç380.000 voordeel) De staat van onderhoud van onze gemeentelijke panden monitoren we kritisch. Aan de hand van het MJOP is een inschatting gemaakt van het onderhoud wat we in 2026 daadwerkelijk moeten gaan uitvoeren. De verwachting is dat de kosten die hiervoor in 2026 gemaakt moeten worden lager zijn dan in 2025. Overige afwijkingen (Ç67.000 nadeel) Het verschil van C67.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (ē323.000 voordeel) Inkomsten verhuur Optisport (Ç353.000 voordeel) De verwachte inkomsten uit verhuur van sportaccommodaties wordt hoger ingeschat. Overige afwijkingen (Ç30.000 nadeel) Het verschil van C30.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (t378.000 nadeel) Lagere onttrekking ten behoeven van MJOP (Ç445.000 nadeel) Door de invoering van het nieuwe MJOP is de verwachting dat de onderhoudskosten voor gemeentelijke gebouwen in 2026 C 445.000 lager zijn dan in 2025. Dit resulteert in een lagere onttrekking van de reserve. Overige afwijkingen (Ç67.000 voordeel) Het verschil van C67.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Kengetallen Kwaliteit openbare ruimte

60

V

Gemeente Lansingerland

Kengetal

Realisatie 2024

Beheer openbare ruimte Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau B Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau C Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau A Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau B Uitvoeren tevredenheidsonderzoek openbare ruimte via burgerpanel Aantal aansprakelijkheidsstellingen die gegrond zijn verklaard Afval- en afvalwater management Maximaal aantal storingen per jaar van langer dan 24 uur aan rioolgemalen Maximaal aantal calamiteiten per jaar door (technische) gebreken aan de riolering Maximaal aantal calamiteiten door verstopping van de openbare riolering Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een zeer zware regenbui (ontwerp bui 9, waarbij max. 30 min water op straat) Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een reguliere regenbui Maximaal aantal aansprakelijkheidsstellingen n.a.v. grondwaterstand Vaststellen nieuw afvalbeleid Kg restafval per inwoner Verhogen scheidingspercentage Vastgoed Het plaatsen van zonnepanelen op Zwembad De Windas

Begr 2025

Begr 2026

100* n.v.t. 100* n.v.t. Uitvoeren 10

100* n.v.t. n.v.t. 100* uitvoeren 10

1 1 3 5

1 1 3 5*

4

4

1 1 vastgesteld in Vastgesteld in 2021 2021 = of c * tov = of c * tov 2024 2025 = of c * tov = of c * tov 2024 2025 Uitgevoerd

Uitgevoerd

Toelichting op kengetallen Kwaliteit openbare ruimte Kwaliteit Openbare Ruimte In verband met de bezuinigingsopgave stelt het college voor om, net als in het reguliere beheergebied, het onderhoudsniveau te verlagen naar ‘minimaal B’ (basis) voor de centra en stationsgebieden. Via schouwen en inspecties monitoren we de kwaliteit om deze doelstellingen te behalen. In 2026 voeren we onder onze inwoners een belevingsonderzoek uit naar het gebruik van en de ervaring met de openbare ruimte. Hierbij zetten we het digitaal inwonerspanel ‘Lansingerland Peilt’ in; wij streven naar een gemiddeld (afgerond) rapportcijfer van een 6,2 voor de gehele gemeente. Voor 2026 stellen wij ons maximaal 10 gegrond verklaarde aansprakelijkheidstellingen als doel. Afvalwatermanagement De kengetallen voor riolering komen overeen met de gestelde doelen en KPI’s uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Deze KPI’s zijn niet gewijzigd na het vaststellen van de Financiële kaders rioolbeheer 2026-2032 door de Raad. Afval De kengetallen voor afval (kg restafval per inwoner en scheidingspercentage) zijn afkomstig uit het gemeentelijk Afvalbeleid 2021 -2025 ‘Van Afval naar Grondstof’. Deze KPI’s zijn niet gewijzigd, dit beleid wordt in 2026 voortgezet

61

Gemeente Lansingerland

Programma 6: Lansingerland ontwikkelt Beoogd maatschappelijk effect Ook in een groeiend Lansingerland blijft het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren.

Wat mag het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

20.592

23.080

20.726

20.612

Baten

10.940

7.655

8.413

8.088

21.392 8.361

Totaal saldo van baten en lasten

-9.652

-15.426

-12.313

-12.524

-13.030

Onttrekkingen

2.207

4.033

14

51

51

Toevoegingen

800

0

0

0

0

Mutaties reserves

1.407

4.033

14

51

51

Resultaat

-8.245

-11.392

-12.299

-12.473

-12.979

Beleidsveld Ruimtelijke ordening Doelstelling Wat willen we bereiken? Ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan een verbonden, vindingrijk en gezond Lansingerland De Omgevingsvisie Lansingerland geeft antwoord op de vraag wat de uitdagingen voor de gemeente zijn en welke keuzes we voor de toekomst moeten maken voor een verbonden, vindingrijk en gezond Lansingerland. De zes thema’s Kwaliteit van de Leefomgeving, Wonen, Mobiliteit, Economie, Horti Science en Energietransitie en Circulaire economie (duurzaamheid) dragen bij aan de in de Omgevingsvisie benoemde pijlers: ‘Verbonden in de metropool’, ‘Vindingrijk en ondernemend’ en ‘Gezond Samen Leven’. Een gestructureerde invoering van de Omgevingswet De Omgevingswet is één integrale wet op het gebied van de fysieke leefomgeving (ruimte, wonen, milieu, natuur, water en infrastructuur), met als doel: eenduidige regelgeving en makkelijk vindbare informatie over de fysieke leefomgeving. Hiermee kan de gemeente als hoeder van de fysieke leefomgeving de balans bewaken tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, behoud en versterken van de omgevingskwaliteit en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen ten gunste van maatschappelijke ontwikkelingen. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We werken volgens de Omgevingswet

62

Gemeente Lansingerland

Om uitvoering te geven aan de Omgevingsvisie Lansingerland 2.0 gaan we, conform het raadsbesluit van december 2023, werken met zogeheten omgevingsprogramma’s voor de zes thema’s die in de Omgevingsvisie zijn benoemd. Door het college is hiervoor in 2025 een startnotitie opgesteld, gevolgd door een basisprogramma per thema. Met de omgevingsprogramma’s wordt daarmee de “wat-vraag” uit de Omgevingsvisie vertaald naar uitvoering, de “hoe-vraag”. In 2026 en opvolgende jaren geven we uitvoering aan de inhoud van de omgevingsprogramma’s. De programma’s worden vanaf 2026 periodiek door het college geactualiseerd, zolang dit past binnen de kaders van de Omgevingsvisie. Is dit niet het geval dan is het aan de raad om de kaders aan te passen of bij te stellen. Het college houdt de raad periodiek op de hoogte over de voortgang. Daarnaast werken wij bouwsteengewijs door aan het grondgebied dekkende omgevingsplan, met als doel om in 2032 een alomvattend omgevingsplan te hebben conform de Omgevingswet. Tevens bereiden we omgevingsplanwijzigingen voor gebiedsontwikkelingen. Deze aanpak maakt deel uit van het werken volgens de beleidscyclus, die wij als gemeente hebben omarmd.

We voeren wet- en regelgeving op het gebied van omgevingsrecht vlot, zorgvuldig en adequaat uit Ook in 2026 optimaliseren we onze werkprocessen verder naarmate we meer ervaring opdoen met het werken onder de Omgevingswet (OW) en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). We werken hierbij nauw samen met de andere teams uit het Ruimtelijk domein om het proces rondom de Intake - en omgevingstafel door te ontwikkelen. Zo borgen we een efficiënte en zorgvuldige uitvoering van de werkzaamheden. We werken aan een sterke woonomgeving midden in de metropool Van Omgevingsvisie 2.0 naar nadere uitwerking Omgevingsprogramma Wonen De Omgevingsvisie 2.0 en het basis omgevingsprogramma Wonen zijn in de afrondende fase. In 2026 gaan wij aan de slag met de uitvoering van beiden. Wij vinden het van belang dat iedereen in Lansingerland een fijn thuis heeft in een fijne buurt. Dit draagt bij aan een gezonde samenleving. Bij de visie en het omgevingsprogramma Wonen is één van de belangrijkste ambities: huisvesting vinden voor de doelgroepen die niet vanzelfsprekend betaalbare huisvesting vinden zoals lage- en middeninkomens, starters, jongeren en kwetsbare doelgroepen waar wonen en zorg met elkaar verbonden zijn. Grote woningbouwontwikkelingen zoals Wilderszijde, Bleiswijk, Wolfend, Westpolder/Bolwerk (deelplan 4 West) en Bleizo-West maken voor deze doelgroepen het grote verschil.

Bij de al vastgestelde woningbouwontwikkelingen is 50% van de woningen geprogrammeerd als betaalbaar (sociale huur en betaalbare huur en koop). Bij nog vast te stellen woningbouwprojecten zoals Bleizo-West en Wolfend programmeren we 2Z3de betaalbaar. Hierbij zijn de landelijk vastgestelde maximale prijzen het uitgangspunt. Voor de eerste 1 /3de voor sociale huur geldt als maximale huurprijs C 900 per maand. Voor het tweede 2Z3de geldt dat het huur mag zijn met maximaal C 1.184,82 per maand of C 405.000 koop. Dit is het prijspeil voor 2025 en zal voor 2026 geüpdatet. We werken ook uit hoe wij programma’s optimaliseren gericht op betaalbare kleine woningen voor eenpersoonshuishoudens. Daarnaast programmeren we bij deze grote ontwikkelingen 40% als gelijkvloerse woning (appartementen) en ca. 5^ voor bijzondere doelgroepen. Bij andere wat kleinere ontwikkelingen passen we maatwerk toe. Bovenstaande vertalen we op projectniveau en landt vanuit het omgevingsprogramma Wonen in de Nota van uitgangspunten, Masterplannen en/of omgevingsplan. Daarnaast blijven we een aantal instrumenten inzetten ten behoeve van het bouwen en betaalbaar houden van wonen. Een voorbeeld daarvan is de Starterslening die in 2024 is verlengd. Ook zetten wij bij grote nieuwbouwontwikkelingen in op zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding door het maken van afspraken met de projectontwikkelaar.

Daarnaast maken we met de projectontwikkelaars ook afspraken om de woningen betaalbaar te houden met een minimale instandhoudingstermijn binnen de categorie. Ook optimaliseren we waar mogelijk het woningbouwprogramma door kleinere betaalbare woningen te bouwen zoals in Wilderszijde.

63

Gemeente Lansingerland

Afstemming in de regio Om onze positie in de regio ten volste te benutten is regionale afstemming van onze woonopgave noodzakelijk. Denk hierbij aan het gezamenlijk agenderen van knelpunten bij medeoverheden zoals de Provincie Zuid-Holland en de Rijksoverheid zoals netcongestie en mobiliteit. We benutten de financiële en bestuurlijke oplossingen die hiervoor worden geboden. De Regionale Realisatieagenda Wonen (Woondeal), waarin we afspraken hebben gemaakt over het aantal (betaalbaar) te bouwen woningen, is in 2025 geüpdatet. Afstemming tussen gemeenten, regio, provincie en Rijk over de uitvoering van deze agenda blijft in 2026 een belangrijke opgave. Daarnaast is de planning dat de wet Regie Volkshuisvesting in 2026 in werking treed en werkt de provincie Zuid-Holland aan de actualisatie van haar Omgevingsbeleid. Deze hebben beiden impact op de lopende woningbouwontwikkelingen. Won ingbouwon twikkel ingen De huidige planning is om 446 woningen, waarvan 179 sociale huurwoningen en 99 overige betaalbare woningen, op te leveren in 2026. We gaan in 2026 intensief verder met de ontwikkeling van ca. 2.700 woningen in Wilderszijde. Daarnaast brengen we in 2026 ook de ontwikkeling rondom het station Berkel Westpolder verder. Voor de woningbouwontwikkeling in Bleiswijk werken we in 2026 aan de uitvoering van het omgevingsplan dat eind 2025 zal worden afgerond.

Ook de locatie Driehoek Noordpolder brengen we conform coalitieakkoord in 2026 verder richting bouw. Voor de verdere ontwikkeling van locatie Wolfend doorlopen we een extra fase ten behoeve van de verkeersontsluiting met name richting de N209. Specifieke doelgroepen In de omgevingsvisie 2.0 is de ambitie vastgelegd om een flexibele schil van tijdelijke huisvesting te hebben rondom de reguliere woningvoorraad. Flexwoningen zijn bedoeld om nu en in de toekomst statushouders, maar ook spoedzoekers, Oekraïners/ vluchtelingen (nieuwkomers) of nieuwe doelgroepen met een urgente woonvraag tijdelijk te huisvesten. In 2026 werken we verder aan de uitwerking van het onderzoek naar de ontwikkeling in Berkel en Rodenrijs nabij de Noordeindseweg voornamelijk voor de doelgroep statushouders. Hierin nemen we ook mee wat de gewenste mix is van de doelgroepen waaronder jongeren, spoedzoekers en statushouders. Voor 2026 zal er ook worden besloten of de ontwikkeling van LOO2 doorgaat, voornamelijk voor de huisvesting van Oekraïners en deels ook spoedzoekers waaronder statushouders. De Taakstelling huisvesting statushouders is na jaren van stijging nu gestabiliseerd. We verwachten in 2026 een soortgelijke taakstelling als in 2025 die wij naar verwachting kunnen realiseren met het toewijzen van vrijkomende sociale huurwoningen.

We nemen aanvullende maatregelen om de achterstand die er nog is uit 2024 weer in te lopen. Dit betekent dat we in 2026 te maken hebben met een taakstelling van circa 175 te huisvesten statushouders. Ten behoeve van ondersteuning van Horti Science en de logistieke sector, het zorgen voor goede woonen leefomstandigheden voor de arbeidsmigranten en het leefbaar houden van buurten, hechten we sterk aan het stimuleren en faciliteren van kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten binnen onze gemeente. We onderhouden daarvoor actief contacten met marktpartijen. In 2026 beogen we verdere realisatie van de verschillend lopende particuliere initiatieven; mogelijk worden er drie woonaccommodaties gerealiseerd met in totaal ca. 460 huisvestingsplekken. Verder blijven we in 2026 ons inzetten op de herontwikkeling van woonwagencentrum Bosland. We onderzoeken ook verder de behoefte voor het woonwagencentrum Meerweg. We werken aan kwaliteit leefomgeving

64

Gemeente Lansingerland

We werken in het programma Kwaliteit Leefomgeving samen met onze partners in brede zin aan de uitwerking van onze ambities voor de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving. De verschillende aspecten zoals gezondheid, milieu en ruimtelijke kwaliteit verbinden andere thema’s als wonen en mobiliteit en zijn onderdeel van de integrale benadering om te komen tot het bereiken en behouden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Het kader hiervoor is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland, integrale verstedelijkingsstrategie: verstedelijking zo veel mogelijk in bestaand stedelijk gebied, klimaatbestendig en natuurinclusief, waarbij grote open ruimten tussen de steden hun groene karakter behouden. De kwaliteit van de leefomgeving is een centraal thema binnen de Omgevingswet en nog betrekkelijk nieuw, om die reden zijn er voor Kwaliteit Leefomgeving nog geen kengetallen. Het verzamelen en in kaart brengen van data (kengetallen) is een van de belangrijke activiteiten binnen dit thema. Alleen door te meten, monitoren en evalueren, weten we wat de status is en of maatregelen die ingezet worden om onze doelen te behalen ook effectief zijn.