[T25.06106] Concept Begroting 2026-2029

We werken aan een milieubewuste leefomgeving waarbij we gezondheid centraal stellen We onderzoeken en beoordelen milieubelastende activiteiten en het effect van deze activiteiten op aangrenzende gebieden. Milieu staat centraal en is randvoorwaardelijk bij alle ontwikkelingen en de Omgevingsvisie 2.0 is daarvoor de basis. Daarom leveren we een constructieve bijdrage aan alle nieuwe ontwikkelingen met focus op: » Het centraal stellen van gezondheid bij nieuwe ontwikkelingen (informeren, adviseren, enthousiasmeren) om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving te bereiken en in stand te houden » Geluidsluwe plekken - Niet te laten toenemen van geluidsbelasting en treffen maatregelen om de negatieve effecten van geluidsoverlast te compenseren » Schone lucht - Een significante verbetering van de luchtkwaliteit in 2050 voor alle inwoners » Bescherming van donkerte in Lansingerland » Behoud van de huidige situatie met betrekking tot trilling en geuroverlast » Veilig verblijf in Lansingerland » Tegengaan van verhoogde gezondheidsrisico’s door bodemvervuiling » Tegengaan van negatieve gevolgen door straling op basis van de Europese en daarmee Nederlandse wetgeving en richtlijnen op het gebied van straling » Opstellen van beleid ten behoeve van toetsing en handhaving.

Uitwerking aandachtspunten uit de LER en Omgevingsfoto, ten minste op de milieueffecten die in het rapport als negatief worden beoordeeld. We werken aan een Klimaatbestendig Lansingerland Lansingerland moet in 2050 klimaatbestendig, waterrobuust en hittebestendig zijn. Dit betekent dat Lansingerland beschermd moet zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk hierbij ook aan het veiligstellen van de watervoorziening, het vergroten van de waterberging en het hittebestendig inrichten. We beperken onze inzet hierop. We houden rekening met het bodem- en watersysteem bij ontwikkelingen. We stellen geen tot zeer beperkt beleid op (maatregelen, verordeningen) en voeren geen bewonersacties uit. Voor de inzet die we doen, sturen we op onderstaande doelen. » Iedere inwoner woont in een veilige en klimaatadaptieve omgeving » Rekening houden met het bodem - en watersysteem bij ontwikkelingen » Wateroverlast en droogte zorgen niet voor schade aan gebouwen, infrastructuur, vitale functies, groen en fundering.

65

Gemeente Lansingerland

Water Om te zorgen voor een klimaatadaptieve gebouwde omgeving houden we rekening met het bodem- en watersysteem bij de nieuwe woningbouwontwikkelingen. Concreet betekent het dat in nieuwe gebiedsontwikkelingen we hemelwater bergen en vertraagd afvoeren en neerslag voor het grootste deel infiltreren. We werken met de waterschapen aan maatregelen die bijdragen aan de verbetering van de waterkwaliteit in Lansingerland. Als eerste stap brengen we in kaart waar in Lansingerland Natte Ecologische Zones (zoals Natuurvriendelijke Oevers) liggen, en hoe we ze kunnen beschermen en uitbreiden. We evalueren en updaten het Afvalwaterakkoord wat we met de waterschappen hebben gesloten. In onze Omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving werken we aan: » Schoon en gezond water in 2050 » Een robuust verbonden watersysteem in 2050 » Een waterbestendig Lansingerland

We werken aan een natuurinclusief Lansingerland Bij gebiedsontwikkelingen sturen we op een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Het Toetsingssysteem natuurinclusief bouwen en de Inspiratiegids Natuurinclusief ontwikkelen en inrichten worden verder geïmplementeerd (informeren, enthousiasmeren). We onderzoeken of het systeem gecombineerd kan worden met klimaatadaptief bouwen vanuit het Convenant Klimaatadaptief Bouwen. De Groenblauwe kansenkaart is de basis voor waardebepaling van groen ten behoeve van het aanwijzen van groengebieden en ecologische verbindingen. We werken dit verder uit in de ecologische hoofdstructuur. Ook zetten we verder in op de ontwikkeling van bewustwording, educatie en voorlichting met betrekking tot een Natuurinclusief Lansingerland voor een gezonde leefomgeving voor mens en dier (ecologie). We leveren een constructieve bijdragen aan zowel de samenwerking als het ontwikkelen van beleid dat toeziet op het behalen van: » Tegengaan biodiversiteitsverlies » Een gezond groenblauw netwerk » Natuurinclusieve gemeente in 2050 (BKN) We werken aan het behoud en versterken van karakteristieke landschap/ ruimtelijke kwaliteiten We ontwikkelen beleid om ruimtelijke kwaliteit en herkenbare landschapsstructuren te behouden en te versterken, inclusief cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en objecten.

Dit omvat een grondige actualisering van het welstandsbeleid (Welstandsnota 2012) en nieuwe richtlijnen voor monumenten en erfgoed en cultuurhistorisch waardevolle objecten. Gebruiks-, belevings-, herkomst en toekomstwaarde worden vertaald naar beoordelingscriteria voor ruimtelijke kwaliteit. In het Omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving komt dit samen in tactisch beleid voor: » Cultuurhistorie (bodem als drager), erfgoed, linten en identiteit » Landschapskwaliteit gebaseerd op gebiedskarakteristieken binnen en buiten dorpen » Stedenbouw en architectuur (zoals hoogbouw en verdichting) » Evenwicht tussen groeiend aantal inwoners, woningbouw en groene/open ruimte Recreatie We dragen bij in de ontwikkeling en het beheer van groen en recreatiegebieden om ons als groene gemeente te kunnen blijven profileren, waar ook ruimte is voor mensen buiten de gemeente om te recreëren. We zijn ons bewust van onze positie in de regio en de toename van het aantal recreanten waardoor de balans tussen recreatie en natuur onder spanning staat. Daarvoor nemen verantwoordelijkheid zoals o.a. overeengekomen in het recreatiekader Ruimte voor een groenblauwe toekomst binnen de gemeenschappelijke regeling recreatiegebied Rottemeren.

Ook voor het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Midden-Delfland en natuur- en recreatiegebied de Groenzoom zijn we ons bewust van het regionale belang en blijven we inzetten op de samenwerking met overheden en gebiedspartijen aan plannen voor de bescherming en ontwikkeling van de rijke cultuurhistorie van dit waardevolle landschap dat de verbinding vormt tussen Midden Delfland en het Groene Hart en de basis is voor onze westelijke groene flank.

66

V

Gemeente Lansingerland

Als deelnemer in de ontwikkeling van de Noordrand Rotterdam werken verder aan de ontwikkeling van het Triangelpark en de realisatie van een plandeel van het Polderpad en een gebiedsvisie voor het Hoekse park. De opgave voor de Noordrand vloeit voort uit de afspraken die zijn gemaakt in de Project Mainport ontwikkeling Rotterdam (PMR) tussen het Rijk, de toenmalige stadsregio en Rotterdam. We werken samen met onze partners Wat de verschillende onderwerpen gemeen hebben is dat ze niet stoppen bij de gemeentegrens. Met de ontwikkeling van de groene flanken dragen we bij aan de balans tussen recreatie en natuur en het op peil houden van onze voorzieningen met de toename van het aantal inwoners. Vandaaruit zullen we ons verder profileren als deelnemer aan de Nationale OmgevingsVisie Executiekracht (NOVEX, richt zich op de uitvoering van de NOVI in zestien aangewezen NOVEX-gebieden) praten in samenwerking met provincie, gemeenten en waterschappen mee over het vraagstuk waarbij verschillende ruimtelijke opgaven en belangen op elkaar moeten worden afgestemd, ook wel ‘het leggen van de ruimtelijke puzzel’ genoemd. Om doelen te bereiken is dus samenwerking nodig met omliggende gemeenten, waterschappen, provincie en andere samenwerkingspartners. De samenwerking op het thema water is belangrijk maar ook weerbarstig. Op alle onderwerpen (bijv.

klimaatadaptatie, afvalwater, Kaderrichtlijn Water (KRW), riolering, hemel & grondwater) is samenwerking noodzakelijk en is er dus ook sprake van afhankelijkheid. Om ambities uit de omgevingsvisie uit te kunnen werken naar maatregelen, verordeningen etc. zijn dus een goede samenwerkingsverbanden nodig.

67

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

13.565

11.287

15.030

14.534

14.721

15.436

Baten

8.496

4.656

7.232

6.653

6.667

6.940

Totaal saldo van baten en lasten

-5.069

-6.631

-7.798

-7.880

-8.054

-8.496

51

Onttrekkingen

991

939

1.491

14

51

Toevoegingen

645

0

1.491

0

0

0

Mutaties reserves

346

939

0

14

51

51

Resultaat

-4.723

-5.692

-7.798

-7.867

-8.003

-8.445

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (ē 3.743.000 nadeel) Omgevingswet Bouwsteen 2 (Ç337.000 voordeel) Dit voordeel wordt veroorzaakt doordat bouwsteen 2 van de omgevingswet wordt afgerond. Hierdoor zijn de kosten aanzienlijk lager als in eerdere jaren. Omgevingswet Bouwsteen 3 (Ç396.000 nadeel) Bouwsteen 3 van de omgevingswet wordt opgestart en zal in 2026 verder worden opgepakt en uitgewerkt. Omgevingswet Bouwsteen 4 (Ç396.000 nadeel) Bouwsteen 4 van de omgevingswet wordt opgestart en zal in 2026 verder worden opgepakt en uitgewerkt. Reservering realisatiestimulans betaalbare woningen (Ç2.240.000 nadeel) De Rijksoverheid heeft aangekondigd een nieuwe regeling te starten om betaalbare woningen te realiseren. Hiervoor is er op het moment van schrijven van deze begroting een wetsvoorstel gepresenteerd met de randvoorwaarden voor de aanvraag en inzet van deze middelen. De Rijksoverheid maakt van deze regeling een Specifieke Uitkering met het doel de realisatie van betaalbare woningen. Dit kunnen zowel sociale huurwoningen zijn als ook betaalbare koop (tot maximaal C 405.000, prijspeil 2025) of middeldure huur (maximaal C 1.184 per maand, prijspeil 2025). De voorwaarde is dus dat deze middelen worden ingezet voor de al geprogrammeerde woningbouwprojecten binnen onze gemeente waar er knelpunten zijn.

In de Nationale Prestatieafspraken, die mede door de VNG zijn ondertekend, is afgesproken dat per project zal worden gekeken of er knelpunten zijn op het gebied van mobiliteit, versnellen van realisatie van betaalbare woningen met eventueel een onrendabele top en nutsvoorzieningen. Gemeenten krijgen een vaste bijdrage van circa C 7.000,- (inclusief btw) voor elke betaalbare woning waarvan zij de start van de bouw registreren. De bijdrage wordt in het jaar na registratie uitgekeerd. De eerste uitkeringen worden gedaan over de woningen waarvan de bouw in dit jaar al start. De laatste uitkeringen van de regeling vinden plaats in 2030. Doordat hier een ontvangst van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Omgevingsplan (Ç236.000 nadeel) Per saldo geen effect op de begroting. Betreft administratieve verrekeningen van anterieure overeenkomsten. Woonwagen (Bosland) (ŝ1.102.000 voordeel) In eerdere jaren is er een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de sanering. Onderzoek Maatschappelijke Voorziening (Ç186.000 voordeel) In 2025 was er incidenteel budget beschikbaar voor onderzoek naar maatschappelijk voorzieningen.

68

v

Gemeente Lansingerland

Interne doorbelastingen (śl.947.000 nadeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. Overige afwijkingen (ś.153.000 nadeel) Het verschil van C153.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (ē 2.576.000 voordeel) Omgevingsplan (ś 236.000 voordeel) Per saldo geen effect op de begroting. Betreft administratieve verrekeningen van anterieure overeenkomsten. Reservering realisatiestimulans betaalbare woningen (Ś2.240.000 voordeel) De Rijksoverheid heeft aangekondigd een nieuwe regeling te starten om betaalbare woningen te realiseren. Hiervoor is er op het moment van schrijven van deze begroting een wetsvoorstel gepresenteerd met de randvoorwaarden voor de aanvraag en inzet van deze middelen. De Rijksoverheid maakt van deze regeling een Specifieke Uitkering met het doel de realisatie van betaalbare woningen. Dit kunnen zowel sociale huurwoningen zijn als ook betaalbare koop (tot maximaal C 405.000, prijspeil 2025) of middeldure huur (maximaal C 1.184 per maand, prijspeil 2025). De voorwaarde is dus dat deze middelen worden ingezet voor de al geprogrammeerde woningbouwprojecten binnen onze gemeente waar er knelpunten zijn. In de Nationale Prestatieafspraken, die mede door de VNG zijn ondertekend, is afgesproken dat per project zal worden gekeken of er knelpunten zijn op het gebied van mobiliteit, versnellen van realisatie van betaalbare woningen met eventueel een onrendabele top en nutsvoorzieningen. Gemeenten krijgen een vaste bijdrage van circa C 7.000,- (inclusief btw) voor elke betaalbare woning waarvan zij de start van de bouw registreren.

De bijdrage wordt in het jaar na registratie uitgekeerd. De eerste uitkeringen worden gedaan over de woningen waarvan de bouw in dit jaar al start. De laatste uitkeringen van de regeling vinden plaats in 2030. Doordat hier een ontvangst van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Overige afwijkingen (ś.100.000 voordeel) Het verschil van C100.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (ē939.000 nadeel) Technische maatregel (śl.491.000 nadeel) Voor de verklaring omtrent deze technische maatregel verwijzen we naar de toelichting op de technische maatregel in het "financieel overzicht begroting 2026-2029". Woonwagen (Bosland) (Ś554.000 nadeel) In eerdere jaren is er een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de sanering. De kosten zijn onttrokken aan de algemene reserve. Onderzoek Maatschappelijke Voorziening (ś.186.000 nadeel) In 2025 was er incidenteel budget beschikbaar voor onderzoek naar maatschappelijk voorzieningen. De kosten zijn onttrokken aan de bestemmingsreserve "onderzoekskosten" en bestemmingsreserve "opvang nieuwkomers". Technische maatregel (śl.491.000 voordeel) Voor de verklaring omtrent deze technische maatregel verwijzen we naar de toelichting op de technische maatregel in het "financieel overzicht begroting 2026-2029" Overige afwijkingen (ś.199.000 nadeel) Het verschil van C 199.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

69

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit Doelstelling Wat willen we bereiken? Lansingerland streeft ernaar de groei van de gemeente te faciliteren en tegelijkertijd de bereikbaarheid te waarborgen, zonder concessies te doen aan verkeersveiligheid en leefbaarheid. Onze inwoners, ondernemers en bezoekers moeten voldoende keuzemogelijkheden hebben om zich op een duurzame, veilige en gezonde wijze kunnen verplaatsen, waarbij de leefbaarheid voor inwoners hoog blijft.

Onderweg (kunnen) zijn is een belangrijk onderdeel van ons dagelijks leven en onze economie, en zal dat ook in de toekomst blijven. Een goede bereikbaarheid draagt bij aan onze welvaart en de kwaliteit van onze leefomgeving. Tegelijkertijd heeft een relatief hoog autogebruik juist een negatieve impact op het klimaat. Lansingerland ontwikkelt zich in hoog tempo. Met duizenden nieuwe woningen, voorzieningen en banen in het vooruitzicht, groeit de bevolking en wordt het drukker wordt op de wegen, fietspaden en in het openbaar vervoer. Hierdoor verandert de manier waarop wij we verplaatsen. Daarnaast hebben mensen in Lansingerland ook gemiddeld steeds meer auto's, wat veel ruimte inneemt voor zowel parkeren als op de wegen. Daarbij raakt mobiliteit direct aan onze leefomgeving: hoe veilig, gezond, bereikbaar en inclusief die is. De bereikbaarheid van Lansingerland en de regio komt (verder) onder druk te staan. Provinciale wegen zoals de N209 en snelwegen zoals de A12 en A16 raken tijdens de spits steeds voller met vertraging tot gevolg. Ook de lokale ontsluitingswegen, zoals de Boterdorpseweg en Klapwijkseweg, krijgen het steeds zwaarder te verduren. Tegelijkertijd zorgt deze toename ook voor een toename van leefbaarheidsproblemen, zoals geluidsoverlast en verkeersonveiligheid.

De uitdaging is om enerzijds de groei van de regio en aantal mensen die onderweg zijn te faciliteren en anderzijds om de druk op de wegen af te remmen. Daarom bouwen we aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem dat meebeweegt met de ruimtelijke, sociale en economische ontwikkeling van Lansingerland. We maken keuzes die gericht zijn op de lange termijn, met oog voor duurzaamheid, gezondheid, inclusiviteit en ruimtelijke kwaliteit. We sluiten aan op de regionale mobiliteitsopgaven van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), de ambities van de provincie Zuid-Holland, en de nationale mobiliteitstransitie. Een belangrijk onderdeel van deze transitie is het verleggen van de focus van alleen autoverkeer naar ook andere vormen van vervoer, zoals lopen, fietsen, openbaar vervoer en nieuwe, slimme vervoersoplossingen. Denk aan deelauto's, deelfietsen, deelscooters en in de toekomst ook meer vormen van autonoom vervoer. Het combineren van vervoermiddelen, zoals fietsen naar de metro, met de metro naar de stad en daar een deelfiets gebruiken, ook wel 'ketenmobiliteit' genoemd, speelt een rol in slimmer en duurzamer reizen. Auto- en fietsparkeervoorzieningen bij stations dragen hieraan bij, maar ook veilige fietsroutes naar de stations en naar de belangrijkste werklocaties in de regio.

Het hebben van dagelijkse voorzieningen op korte afstand, zorgt ervoor dat meer verplaatsingen te voet worden gemaakt. Dit laatste zorgt voor bereikbaarheid door nabijheid van voorzieningen. We hebben daarbij ook aandacht voor de toegankelijkheid voor iedereen, inclusief mensen met een fysieke beperking of zonder eigen vervoermiddel. In omliggende grotere gemeenten is een belangrijke stap richting de verduurzaming van de mobiliteitssector ingevoerd, namelijk de invoering van zero-emissie zones voor bedrijfsvoertuigen. Vervuilende voertuigen mogen dan de stadscentra niet meer in. Dit heeft ook een positief effect de verduurzaming van het wagenpark bedrijfsvoertuigen in Lansingerland.

70

Gemeente Lansingerland

Naast het faciliteren van de groei van mobiliteit en het stimuleren van ander reisgedrag, blijft het verbeteren en behouden van verkeersveiligheid essentieel en een absolute voorwaarde. De trend is momenteel negatief. Het aantal verkeersongevallen met letsel, met name onder fietsers, neemt toe. Deze trend willen we keren door het verkeerssysteem in Lansingerland veiliger te maken. Daarbij is de ambitie om te gaan voor nul verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken. Daarbij is specifiek aandacht voor de zwakkere verkeersdeelnemer (fietsers en voetgangers). We maken onze mobiliteit duurzamer en gezonder. Fietsers voelen zich comfortabel en veilig op onze wegen en uitnodigende fietspaden. OV-gebruikers reizen gemakkelijk met betrouwbare en snelle OV-lijnen van en naar goede knooppunten. Daarbij streven we moderne vervoersoplossingen na, waarbij ketenmobiliteit en deelmobiliteit een belangrijke rol spelen. We groeien mee met de toenemende behoefte aan mobiliteit. Hierbij streven we naar een betere bereikbaarheid van onze kernen, meer hoogwaardige fietsverbindingen en beter openbaar vervoer tussen de kernen. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We werken aan een duurzame en veilige bereikbaarheid In 2026 gaan we werken met de Omgevingsvisie 2.0, waarin integrale strategische doelen en ambities zijn benoemd, mede op het onderwerp mobiliteit.

Daarbij werken we aan een Omgevingsprogramma Mobiliteit. Hoofdonderdelen van het omgevingsprogramma Mobiliteit zijn de uitwerkingen van de drie pijlers, verbonden in de Metropool, Gezond samen Leven en Vindingrijk en Ondernemend. In het programma wordt dit onder uitgewerkt in specifieke acties ten aanzien van verkeersveiligheid, wegencategorisering en parkeren. In 2026 verlagen we onze inzet voor ambities binnen de pijler Verbonden in de Metropool behorende bij de Omgevingsvisie en houden daardoor beperkte ruimte voor lokale ambities. Het blijft mogelijk om kleine maatregelen te nemen binnen de zorgplicht voor veiligheid en het verhelpen van ongemakken. Bij de inzet voor mobiliteit en bereikbaarheid ligt de nadruk op sober, kosteneffectief en duurzaam. Bij gebiedsontwikkelingen is in eerste instantie specifiek aandacht voor de actieve en duurzame vormen van mobiliteit. We hanteren daarvoor de prioriteitenladder overeenkomstig het STOMP principe, bestaande uit de elementen: 1. Stappen (lopen) 2. Trappen (fietsen) 3. Openbaar Vervoer 4. Mobility as a service (slimme vervoeroplossingen en deelmobiliteit) 5. Privé auto Deze ladder betekent dat we modaliteiten niet overal gelijkwaardig faciliteren. De invulling van de ladder is echter wel gebiedsgericht en wisselt ook per doelgroep.

Zo willen we een realistische maar ambitieuze transitie in gang zetten naar meer duurzame, actieve mobiliteit, waarbij óók gewoon ruimte blijft voor de auto voor diegene die daarvan afhankelijk is . Het uitgangspunt daarbij is afmaken waarmee we zijn gestart. Dit leidt voor 2026 tot de volgende projecten en activiteiten: »

We continueren daarbij de gezamenlijke aanpak om de Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-corridor Zoetermeer Rotterdam (ZoRo) als railverbinding voor 2040 te realiseren.

»

We vervolgen de realisatie van de Metropolitane fietsroute ‘Delft/Rotterdam Alexander’ en starten met de realisatie van de Metropolitane fietsroute 'Zoetermeer/Rotterdam'. Dit verbetert de lokale en regionale fietsbereikbaarheid, draagt bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen en faciliteert de toekomstige inwonersgroei van de gemeente en regio. Met deze routes is het doel om meer woon-werk relaties binnen een 45 minuten fietsafstand te creëren.

»

De aanleg van het ontbrekende fietspad parallel aan de Gerberasingel in Berkel en Rodenrijs wordt afgemaakt.

»

Bij metrostation Rodenrijs is in 2026 de eerste Zelf Service Fietsenstalling (ZSF) operationeel. Gemeente Lansingerland

»

Bij metrostation Berkel Westpolder wordt een nieuwe fietsenstalling aan de zijde van de P+R garage gerealiseerd als onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Deze wordt ook als Zelf Service Fietsenstalling ingericht. Daarbij wordt het aantal fietsrekken fors uitgebreid.

»

Een nieuwe R-net bushalte aan de Laan van Mathenesse bij het Horti Science Park wordt in gebruik genomen. Dit zal de OV bereikbaarheid van bedrijven en onderwijsinstellingen in dit gebied, zoals Jumbo, Dynalogic, en de Wageningen Universiteit, aanzienlijk verbeteren.

»

Een nieuwe buslijn (lijn 172) van RET gaat rijden tussen Delft en Rotterdam Alexander via Lansingerland.

»

Ten behoeve van de verduurzaming van de automobiliteit breiden we het regulier laadnetwerk met elektrische oplaadpalen verder uit.

»

De voorbereidingen voor de realisatie van het beoogde geluidscherm bij Bleiswijk wordt gestart.

»

Samen met de provincie Zuid-Holland werken we verder aan de verkeersmaatregelen op en rondom de N209 t.b.v. de bereikbaarheid van woningbouwlocaties, het verbeteren van de verkeersveiligheid en de leefbaarheid rondom deze weg.

»

Voor 2028 wordt een nieuw busplan voor de busconcessie van RET opgesteld. Het doel van dit busplan is om tegen gelijkblijvende kosten meer reizigers te bedienen. Wij nemen deel aan de planvorming en houden daarbij rekening met de OV-bereikbaarheid van de centra en het voorbereiden op de groei van de gemeente.

»

Maatregelen ten behoeve van een structurele verbetering van de verkeersveiligheid van de rotonde Berkelse Poort wordt verder uitgewerkt tot een voorstel aan de gemeenteraad.

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

2.010

2.261

1.946

2.023

2.037

Baten

20

33

35

35

35

35

-1.989

-2.229

-1.911

-1.988

-2.002

-2.053

0

0

0

0

1.911

-1.988

-2.002

-2.053

Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen

474

665

Mutaties reserves

474

665

1.516

1.564

2.088

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (ē315.000 voordeel) Gemeentelijk mobiliteitsplan (Ç97.000 voordeel) In 2025 was er extra budget voor onderzoeks- en advieskosten. Verkenningsfase verkeersmaatregelen N209 (Ç380.000 voordeel) We werkten in 2025 aan het verkenningsfase verkeersmaatregelen N209 onderzoeken. Dit betreffen eenmalige werkzaamheden. Verkenningsfase verkeersmaatregelen Klappolder (Ç240.000 voordeel) We werkten in 2025 aan het verkenningsfase verkeersmaatregelen Klappolder onderzoeken. Dit betreffen eenmalige werkzaamheden.

72

Gemeente Lansingerland

Interne doorbelastingen (C 586.000 nadeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. Overige afwijkingen (C 184.000 voordeel) Het verschil van C183.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (t2.000 voordeel) Het verschil van C2.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (t665.000 nadeel) Verkenningsfase verkeersmaatregelen N209 (C380.000 nadeel) We werkten in 2025 aan het verkenningsfase verkeersmaatregelen N209 onderzoeken. Dit betreffen eenmalige werkzaamheden. De kosten zijn onttrokken aan de algemene reserve. Verkenningsfase verkeersmaatregelen Klappolder (C240.000 nadeel) We werkten in 2025 aan het verkenningsfase verkeersmaatregelen Klappolder onderzoeken. Dit betreffen eenmalige werkzaamheden. De kosten zijn onttrokken aan de algemene reserve. Overige afwijkingen (C45.000 nadeel) Het verschil van C45.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Beleidsveld Economische ontwikkeling Doelstelling Wat willen we bereiken? Toekomstbestendige werklocaties voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat Het hebben van de juiste bedrijfsruimte op de juiste plek is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor bedrijven. Ook voor de bedrijven in de tuinbouwketen. Deze voorwaarde wordt steeds belangrijker naarmate de schaarste aan werklocaties groter wordt. Voor ondernemers die willen groeien en/of verduurzamen is het niet makkelijk om geschikte bedrijfsruimte te vinden. Onze inzet gaat zich hier meer op focussen. Daarbij hanteren we het uitgangspunt “het juiste bedrijf op de juiste plek”. Bedrijven die zich makkelijk mengen met wonen of andere functies, vestigen zich bij voorkeur in de centrumgebieden of op de linten zodat op bedrijventerreinen voldoende ruimte blijft voor bedrijven met een grotere milieuhindercirkel. Het midden- en kleinbedrijf die hun bedrijfsruimte willen optimaliseren, gaan we faciliteren en informeren over kansen. Dit geldt ook voor kansen in de transitie naar de nieuwe economie. Deze is duurzaam, digitaal en circulair.

Ondernemers met vragen over schoon, heel en veilig verwijzen we door. Meer complexe vraagstukken van ondernemers kunnen we alleen oppakken met behulp van incidentele externe middelen. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? Beter benutten en organiseren van bedrijventerreinen

73

Gemeente Lansingerland

Hoe meer ondernemers op bedrijventerreinen georganiseerd zijn, hoe beter. Dit kan in de vorm van een ondernemersvereniging, een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) of het hebben van parkmanagement. Een hoge organisatiegraad onder ondernemers verhoogt de betrokkenheid bij het schoon, en veilig houden van het bedrijventerrein en de bestrijding van ondermijning. Georganiseerde bedrijventerreinen zijn beter in staat om complexe vraagstukken rondom duurzaamheid op te pakken. Daarnaast kunnen ze in collectief zaken inkopen, zoals cameratoezicht en afvalinzameling. Team economie is voor besturen van ondernemerscollectieven en ondernemers het eerste aanspreekpunt binnen de gemeente. Signalen van ondernemers geeft het team door aan andere teams van de gemeente die de verdere afwikkeling verzorgen. De beschikbare ruimte in oppervlakte, bouwhoogte en milieubelasting op een perceel worden niet altijd maximaal benut. We inventariseren op bedrijventerreinen Weg en Land, Hoefslag en Rodenrijs waar de grootste beter benutten kansen zitten en gaan met de eigenaren en gebruikers kijken hoe deze te verzilveren. Voor bedrijventerrein Hoefslag gaan we verkennen of het mogelijk is om een BIZ op te richten. Tevens gaan we verkennen of het mogelijk is om voor de gehele gemeente een Ondernemersfonds op te richten.

Een ondernemersfonds is een gezamenlijk fonds waarin ondernemers en vastgoedeigenaren binnen een gemeente of gebied geld inleggen om collectieve initiatieven en projecten te financieren. Ondernemers bepalen zelf aan welke doelen het geld wordt uitgegeven. Bedrijvigheid zoals caravanstallingen, opslagboxen en kleine bedrijfsunits beschouwen we als een onderbenutting van ruimte, een risico voor intensievere mobiliteit en grotere onveiligheid voor de omgeving en willen we derhalve niet verder laten uitbreiden. We gaan verkennen welke regels we kunnen opstellen om nieuwe initiatieven te reguleren. Nieuwe werklocaties in gebiedsontwikkelingen Er zijn geen gronden meer uit te geven op bestaande bedrijventerreinen. Alleen in gebiedsontwikkelingen en herstructureringsgebieden is het mogelijk om nog werklocaties te ontwikkelen. Voor Bleizo-West stellen we een economisch profiel om te bepalen welk type bedrijvigheid wenselijk is voor dit gebied. De centrale vraag hierbij is hoe Bleizo-West de innovatie in Lansingerland en Zoetermeer kan bevorderen. In het bestuursovereenkomst Ruimtelijke Ontwikkelingen Lansingerland dat op 19 februari 2025 door de gemeente en de provincie Zuid-Holland is ondertekend, is afgesproken om 36 hectare netto ‘hoge milieucategorie’ bedrijventerrein te compenseren. De zoekgebieden hiervoor zijn: de Chrysantenweg en de Warmoeziersweg.

In 2026 gaan we kaders opstellen waarbinnen de grondeigenaren hun gronden kunnen herontwikkelen indien zij dit wensen. Dit zijn kaders zoals een economisch profiel en stedenbouwkundige kaders. Samen met de Greenport West-Holland versterken we onze positie als Home of Horti Science Greenport West-Holland is hèt samenwerkingsverband van ondernemers, overheden, kennis- en onderwijsinstellingen in de tuinbouw in Zuid-Holland. Daarmee is de Greenport West-Holland een belangrijk netwerk voor de realisatie van de doelstellingen van het (Omgevings)programma Horti Science. We houden aansluiting op het netwerk zodat we stakeholders bij het Omgevingsprogramma Horti Science kunnen blijven betrekken. Verduurzamen, digitaliseren, circulair grondstoffengebruik

74

Gemeente Lansingerland

Verduurzaming, digitalisering en circulaire economie zijn de drie grote transities voor de aankomende decennia. De toekomst van ondernemers is mede afhankelijk van de mate waarin het hen lukt om hun bedrijfsactiviteiten hierop aan te passen. Koplopers zijn intrinsiek gemotiveerd om nieuwe technologieën te omarmen en uit te proberen. Koplopers zijn vaak ook degenen die zelf nieuwe technologieën ontwikkelen waarmee andere bedrijven de transitie kunnen maken. Het ‘peloton’ is de groep ondernemers die de koplopers volgen. Zij staan open voor vernieuwing, maar wachten met implementatie van nieuwe technologieën totdat ze meer zekerheid hebben over de werking ervan. De gemeente ziet het als haar rol om deze groep ondernemers van de juiste kennis en kunde te voorzien en te informeren over bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden, het vinden van samenwerkingspartners en te inspireren met goede voorbeelden. Daar waar ondernemers zelf het initiatief nemen om in collectief projecten te ontwikkelen op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie en circulair grondstoffengebruik kan de gemeente hen ondersteunen in de vorm van advies of bij het aanvragen van een financiële bijdrage bij andere overheden. In 2026 gaan we op Oudeland verder met de verkenning naar een Smart Energy Hub en een collectief laadstation.

Op Rodenrijs gaan we verder met een project rondom circulair grondstoffengebruik, maar ook op bedrijventerreinen Weg en Land, Hoefslag en Klappolder willen de ondernemers (collectieven) verkennen hoe zij met diverse energievraagstukken kunnen omgaan. Centrumgebieden hebben een mix aan functies: verblijven, recreëren, wonen, werken, ontmoeten De centrumgebieden van Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk functioneren momenteel goed. Ook buurtwinkelcentrum Gouden Hart heeft een solide uitgangspositie. Er komt genoeg winkelpubliek, er staan weinig winkels leeg en de centra zijn over het algemeen schoon, heel en veilig. Om de bezoekersaantallen op peil te houden, zetten we in op het verbreden van de functies in centrumgebieden. Dit geeft bezoekers en bewoners meer redenen om een bezoek te brengen aan de centra en om er langer te verblijven. Daarom stimuleren we een mix waarin functies als winkelen, recreëren, verblijven, werken, wonen, kunst, cultuur en (maatschappelijke) dienstverlening vervlecht raken. We zetten in op een grotere diversiteit van winkels en horeca. Nieuwe initiatieven die zorgen voor een bredere mix op de juiste plekken faciliteren we zoveel mogelijk. Eigenaren die werklocaties willen transformeren ondersteunen we met raad en daad, waarbij het uitgangspunt is om de werklocatie te behouden of te combineren met andere functies zoals wonen.

In 2026 ronden we de pilot terrassen af. In deze pilot experimenteren we met verruimde regels op terrassen. De uitkomsten van deze pilot zullen worden meegenomen in eventueel nieuw beleid.

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

2.172

4.140

2.313

2.378

2.403

Baten

758

577

438

438

438

438

-1.415

-3.563

-1.875

-1.940

-1.965

-1.995

Totaal saldo van baten en lasten

2.433

Onttrekkingen

683

2.271

0

0

0

0

Mutaties reserves

683

2.271

0

0

0

0

Resultaat

-731

-1.292

-1.875

-1.940

-1.965

-1.995

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025'

75

Gemeente Lansingerland

Lasten (ŭ 1.827.000 voordeel) Horti Science (E2.271.000 voordeel) In 2025 zijn incidentele middelen beschikbaar voor het programma Horti Science. In de commissie AB van 3 juli 2025 is aangekondigd dat eind 2025 de raad zowel de evaluatie van de huidige uitvoeringsagenda ontvangt als een voorstel om een bestemmingsreserve Horti Science te vormen, gekoppeld aan het Omgevingsprogramma Horti Science 2026. Dit programma bevat grotendeels de nog niet afgeronde acties uit de huidige uitvoeringsagenda. Interne doorbelastingen (E628.000 nadeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. Overige afwijkingen (E184.000 voordeel) Het verschil van C184.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (Ŭ139.000 nadeel) Het verschil van C139.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (ŭ.2.271.000 nadeel) Horti Science (E2.271.000 nadeel) In 2025 zijn incidentele middelen beschikbaar voor het programma Horti Science, die zijn onttrokken uit de algemene reserve. In de commissie AB van 3 juli 2025 is aangekondigd dat eind 2025 de raad zowel de evaluatie van de huidige uitvoeringsagenda ontvangt als een voorstel om een bestemmingsreserve Horti Science te vormen, gekoppeld aan het Omgevingsprogramma Horti Science 2026. Dit programma bevat grotendeels de nog niet afgeronde acties uit de huidige uitvoeringsagenda.

Beleidsveld Duurzaamheid Doelstelling Wat willen we bereiken? Een duurzamer Lansingerland We zetten in op de hoofdthema’s energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie om Lansingerland ook in de toekomst duurzaam, toekomstbestendig en leefbaar te houden. We doen dit door een effectieve inzet op de onderwerpen met de grootste impact, maken het meer en meer onderdeel van dagelijks handelen en doen het samen met de samenleving. We hebben daarbij aandacht voor de meest urgente vraagstukken die deze transities met zich meebrengen. Zo faciliteren we inwoners bij het verduurzamen van de woning, werken we samen met partners en in de regio en stimuleren we de opwek van duurzame energie. We richten de openbare ruimte zo in dat deze zo goed mogelijk bestand is tegen het hevigere klimaat in de komende jaren. Op deze manier handelen wij zelf steeds duurzamer en stimuleren we inwoners, bedrijven en andere partners om dit ook te doen: slim omgaan met energie, slim omgaan met materialen en ons klaar maken voor het veranderende klimaat. Zo leveren we lokaal onze bijdrage aan de landelijke doelstelling van 55% CO2-reductie (inzet op 60%) in 2030. Het einddoel is een klimaatneutrale, circulaire en klimaatbestendige samenleving in 2050.

Door beperktere financiële middelen op het gebied van de duurzaamheid is er minder inzet mogelijk en wordt het moeilijker om deze doelstellingen te behalen.

76

Gemeente Lansingerland

Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? Concentreren: focus op de grootste impact We focussen op de thema’s die de meeste duurzaamheidsimpact opleveren en waar we als lokale overheid een belangrijke rol in spelen. We werken in 2026 onder meer verder aan het warmteprogramma. Dit is een deelprogramma van het omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie en beschrijft de aanpak voor het isoleren en aardgasvrij maken van woningen. Dit programma moet uiterlijk 31 december 2026 zijn vastgesteld. Binnen de energietransitie focussen we op de glastuinbouwsector, aangezien zo’n 70% van de CO2-uitstoot in Lansingerland vanuit deze sector komt, en het ondersteunen van inwoners in de bestaande wijken. De komende jaren worden er naar verwachting diverse warmtenetten ontwikkeld in onze glastuinbouwgebieden, die de mogelijkheid creëren om over te stappen op een meer duurzame energiemix. Dit zijn zowel lokale warmtenetten als regionale (transport)netten. Wij hebben deze ontwikkelingen aangejaagd en faciliteren deze. We werken nauw samen met de glastuinbouwsector, andere overheden, netbeheerders en andere partijen, onder meer binnen de Warmtesamenwerking Oostland, het EnergieAkkoord van de Greenport West-Holland en de Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag. Zie ‘Toevertrouwen’ over onze inzet op het gebied van het verduurzamen van bestaande woningen.

Verbetering van afvalinzameling en de inzet van duurzame materialen zijn belangrijke onderwerpen op het gebied van een circulaire economie. In 2026 werken we aan het opstellen en implementeren van een instrument voor duurzaam en circulair inkopen. Afvalbeleid wordt bij programma 5 nader toegelicht. Op het gebied van klimaatadaptatie nemen we deel aan de samenwerkingsregio Delfland. Het is op dit moment echter nog onbekend of en hoe deze samenwerking in 2026 wordt voortgezet. Er is in 2026 geen financiële ruimte om beleid op het gebied van klimaatadaptatie te ontwikkelen en/of nadere onderzoeken uit te voeren. Ook is het in 2026 niet mogelijk om bewonersacties op het gebied van klimaatadaptatie uit te voeren, zoals de tegeltaxi, deelname aan het NK-tegelwippen en ‘tegel eruit plant erin ’acties in 2025 en de bomenactie die we in 2024 hebben georganiseerd. Normaliseren: Duurzaamheid als vast onderdeel van de norm Het (basis)omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire is naar verwachting begin 2026 gereed. In 2026 werken we aan de acties en projecten die in dit programma zijn opgenomen. Ook werken we aan de verdere implementatie van de leidraad duurzame gebiedsontwikkeling, als update van het Kader Duurzame Gebiedsontwikkeling. Daarnaast werken we aan het opstellen en implementeren van een instrument voor duurzaam en circulair inkopen.

Toevertrouwen: benutten van de kracht van de samenleving We ondersteunen en faciliteren inwoners bij het verduurzamen van hun woning. Ook in 2026 hebben we voor eigenaren van een koopwoning gebouwd voor 1992 met een slecht energielabel een gemeentelijke subsidie beschikbaar voor isolatiemaatregelen. Inwoners kunnen voor onafhankelijk advies terecht bij het energieloket. Daarnaast is het mogelijk om gratis een afspraak te maken met een energiecoach. Door onze inzet op communicatie, zoals informatieavonden, de nieuwsbrief en sociale media, stimuleren we inwoners om duurzamere keuzes te maken. Ook houden we een scherp oog op eventuele rijkssubsidies, waarmee we onze inzet op het stimuleren van isolatie bij inwoners kunnen versterken. We ondersteunen ondernemers bij het in beeld brengen van de energievraag en het oprichten van energy hubs.

77

Gemeente Lansingerland

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

2.844

5.393

1.971

1.792

1.452

1.435

Baten

1.665

2.389

1.466

1.287

948

948

Totaal saldo van baten en lasten

-1.179

-3.003

-505

-504

-487

Onttrekkingen

58

158

0

0

0

Toevoegingen

155

0

0

0

0

Mutaties reserves

-96

158

Resultaat

-1.275

-2.846

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Lasten (t3.422.000 voordeel) Uitvoeringsmiddelen klimaat-en energiebeleid (Ç1.052.000 voordeel) In de jaren 2023 tot en met 2025 heeft de gemeente uitvoeringsmiddelen ontvangen via de tijdelijke regeling CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid). Deze Rijksregeling is bedoeld ter ondersteuning van de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Voor 2025 ontvingen wij een herziene beschikking CDOKE. Hierin werd een aanvullende uitkering verleend. Ook in 2026 worden er vanuit het Rijk uitvoeringsmiddelen beschikbaar gesteld. Deze uitkering heeft minimaal de hoogte van de basisfinanciering van 2025. Deze middelen worden ontvangen via een decentralisatie-uitkering, waardoor deze begrotingsmutatie budgettair neutraal is. Vanaf 2027 zullen de uitvoeringsmiddelen niet langer via de decentralisatie-uitkering, maar via een bijzondere fondsuitkering aan de gemeente worden verstrekt. Duurzaamheid programma lijn (Ç.272.000 voordeel) Ee volgende bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd: het stoppen met kleine thema’s energie en klimaatbeleid, het verplaatsen van het Energieloket en het stoppen van duurzaamheidsmaatregelen op het gebied van klimaatadaptatie (zie voor een nadere toelichting ‘Concentreren: focus op de grootste impact’).

Interne doorbelastingen (Ç.2.070.000 voordeel) Voor de begroting 2026 is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar het werkelijke aantal gerealiseerde uren in voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen. Op dit beleidsveld worden minder kosten doorbelast. Overige afwijkingen (Ç28.000 voordeel) Het verschil van C28.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

78

Gemeente Lansingerland

Baten (Ŭ923.QQQ nadeel) Uitvoeringsmiddelen klimaat-en energiebeleid (Ç1.052.000 nadeel) In de jaren 2023 tot en met 2025 heeft de gemeente uitvoeringsmiddelen ontvangen via de tijdelijke regeling CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid). Deze Rijksregeling is bedoeld ter ondersteuning van de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Voor 2025 ontvingen wij een herziene beschikking CDOKE. Hierin werd een aanvullende uitkering verleend. Ook in 2026 worden er vanuit het Rijk uitvoeringsmiddelen beschikbaar gesteld. Deze uitkering heeft minimaal de hoogte van de basisfinanciering van 2025. Deze middelen worden ontvangen via een decentralisatie-uitkering, waardoor deze begrotingsmutatie budgettair neutraal is. Vanaf 2027 zullen de uitvoeringsmiddelen niet langer via de decentralisatie-uitkering, maar via een bijzondere fondsuitkering aan de gemeente worden verstrekt. Overige afwijkingen (Ç129.000 voordeel) Het verschil van C129.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (t158.000 nadeel) Het verschil van C158.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

79

Gemeente Lansingerland

Kengetallen Lansingerland ontwikkelt Kengetal

Realisatie 2024

Begr2025

Begr 2026

Ruimtelijke ordening Aantal sociale woningen 44 111 179 Aantal overige betaalbare woningen 0 118 99 Aantal gehuisveste statushouders (taakstelling) 59(178) PM ^200) 120 Aantal nieuwbouwwoningen 253 575 446 Infrastructuur en mobiliteit Fietsgebruik Bergweg Zuid per werkdag-etmaal telpunt 1.920 2.550 2.550 Fietsgebruik Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer 926 1.250 1.250 per werkdag-etmaal telpunt Klanten-rapportcijfer busvervoer Rotterdam e.o. (RET) 8 8 8 Klanten-rapportcijfer railvervoer Rotterdam e.o. (RET) 7,8 8 8 Klanten-rapportcijfer Randstadrailvervoer HTM 8 8 7,8 Verkeersslachtoffers met dodelijke afloop 3 0 0 Verkeersslachtoffers met ziekenhuisgewonden 119,nee lager dan 2024 lager dan 2025 Aantal Ov-reizigers RET 11.556 12.000 12.000 Aantal Ov-reizigers HTM 1.630 1.750 1.750 Aantal Ov-reizigers NS 2.463 2.500 2.750 Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes 5 4 6 Aantal deelauto's 4 10 15 Aantal publieke elektrische oplaadpunten (één paal heeft 2 oplaadpunten) 626 820 820 Economische ontwikkeling Aantal bedrijven 9.919 6.250 9.000 Vloeroppervlak winkels 113.484 85.000 113.000 Aantal verkochte kavels op bedrijventerrein PM 6 3 Bezettingsgraad markt 95% 95* 95* Aantal parkmanagementorganisaties 6 6 6 Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ) 3 3 3 Aantal glastuinbouwbedrijven 187 191 191 Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf

4,4 ha 4,3 ha 4,3 ha Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten 23 10 10 Duurzaamheid Totale CO2-emissie Lansingerland (in ton CO2) 572 kton(2023) CO2-neutraal in 2050 CO2-neutraal in 2050 De twee grootste subcategorieën: - (Glas)tuinbouw 397,8 CO2-neutraal in 2050 CO2-neutraal in 2050 kton(2023) - Gebouwde omgeving 116,5 CO2-neutraal in 2050 CO2-neutraal in 2050 kton(2022) Aandeel hernieuwbare energie (*) Huishoudelijk restafval (in kg per inwoner per jaar) Circulariteit gemeentelijke inkoop Robuust water- en groensysteem

80

V

Gemeente Lansingerland

100* in 2050 100* in 2050 11,5* (2023) 113 kg Reductie tot 100 kg in Reductie tot 100 kg in 2025 2025 nb 50* in 2030 50* in 2030 nb Gerealiseerd in 2050 Gerealiseerd in 2050

Toelichting op kengetallen Lansingerland ontwikkelt Ruimtelijke ordening: Aantal woningen In de periode 2026 t/m 2029 verwachten wij dat er gemiddeld circa 538 woningen per jaar worden opgeleverd. In de eerdere begrotingen is er uitleg gegeven wat het scenario is inclusief Bleizo-West. Nu er een bestuursovereenkomst ruimtelijke ontwikkelingen Lansingerland is zijn wij bezig met de planvorming voor Bleizo-West. Nu is de eerste woningoplevering in Bleizo-West gepland voor 2030 en valt deze dus net buiten de huidige begroting. Specifiek voor 2026 worden naar verwachting circa 446 woningen opgeleverd waarvan circa 179 sociale woningen en 99 overige betaalbare woningen. Statushouders Jaarlijks stelt het Rijk vast hoeveel vluchtelingen een verblijfsstatus krijgen in Nederland. Naar rato van het aantal inwoners krijgt elke gemeente een taakstelling voor het betreffende kalenderjaar. Voor de eerste helft van 2026 wordt in Q4 2025 bekend hoeveel personen de taakstelling voor Lansingerland omvat. Mobiliteit: Fietsgebruik Bergweg Zuid en Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer Wij stimuleren het fietsgebruik binnen de gemeente door te investeren in veilige snelle fietsroutes en fietsparkeermogelijkheden. Voor 2026 verwachten wij dat het fietsgebruik toeneemt ten opzichte van de afgelopen jaren. We hebben de ambitie dat fietsgebruik structureel groeit.

In 2026 worden delen van de Metropolitane fietsroute Delft-Rotterdam opengesteld, wat het fietsgebruik verder zal doen groeien. Forse groei op dit tracé wordt echter pas verwacht na ontwikkeling van Bleizo-West. Klantenrapportcijfer openbaar vervoer Wij willen graag dat reizigers in de gemeente tevreden zijn over het busvervoer en metrovervoer, en daarnaast ook de overstapmogelijkheden. We streven daarom naar een klantenrapportcijfer van minimaal een 8 voor zowel het busvervoer als het metro-/randstadrailvervoer. Verkeerssla ch toffers Tussen verkeersslachtoffers (met letsel) wordt onderscheid gemaakt tussen ziekenhuisgewonden en verkeersdoden. Het hoofddoel is 0 verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken in 2040. Het streven voor het aantal verkeersslachtoffers in het volgende jaar is altijd lager dan het voorgaande jaar. Dit drukken wij niet in aantallen uit, omdat wij nooit de indruk willen wekken dat we een hoger aantal verkeersslachtoffers dan 0 nastreven. In 2024 waren er 119 letselslachtoffers en 3 verkeersslachtoffers met dodelijke afloop, waarvan 2 op de N209 en 1 op de Oudelandselaan. Halverwege 2025 (1 augustus) zijn er 85 letselslachtoffers en geen verkeersdoden.

81

Gemeente Lansingerland

Aantal OV-reizigers Tijdens corona is het aantal OV-reizigers sterk teruggelopen. In 2025 is het busvervoer qua reizigersaantallen nog niet op het niveau ten opzichte van 2019 (pre-corona). In 2025 kan het busvervoer niet altijd conform dienstregeling rijden vanwege onder andere personeelstekorten. Voor 2026 verwachten wij niet direct dat deze problemen zijn opgelost, maar dankzij een nieuwe buslijn wel dat het aantal busreizigers zal groeien. Wij stellen als doelstelling dat het totale aantal dagelijkse OV-reizigers ca. 2,5^ toeneemt in 2026 ten opzichte van 2025. Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes Verkeersveiligheid begint al bij de jeugd. Daarom streven wij naar minimaal vier scholen die participeren aan verkeersveiligheidscampagnes. Voorbeelden hiervan zijn School op Seef en de Schoolbrengweek. De scholen zelf wegen dit wel af tegen andere prioriteiten. Aantal deelauto’s Deelmobiliteit draagt bij aan een afname van het autobezit per huishouden. Met name elektrische deelauto’s dragen daarbij ook bij aan de lokale milieudoelstellingen. Anno 2025 is het aantal deelauto’s in Lansingerland nog beperkt tot 10 deelauto’s. Dit is exclusief de particuliere deelinitiatieven zoals SnappCar. Voor 2026 streven we een toename van het aantal deelauto’s na.

Omdat wij momenteel geen actief beleid voeren op het aantrekken van deelauto aanbieders verwachten wij dat deze toename zeer beperkt is. Aantal publieke elektrische oplaadpunten Er is in de afgelopen jaren hard gewerkt aan het realiseren van elektrische oplaadinfrastructuur voor personenauto’s. De ambitie uit het Klimaatakkoord is dat in 2030 alle nieuwe auto’s emissievrij zijn. De verwachting is dat we dan richting 1,9 miljoen elektrische personenvoertuigen gaan in Nederland en dat de overgrote meerderheid van deze voertuigen batterij-elektrisch worden aangedreven. De behoefte aan zowel (semi)publieke als private laadinfrastructuur in verschillende vormen wordt hierdoor groter. Het aantal publieke laadpalen moet daardoor fors toenemen. Voor 2030 is er behoefte aan 821 laadpunten. Halverwege 2025 zijn er ca. 704 elektrische oplaadpunten operationeel en 62 in voorbereiding. Deze zijn naar verwachting eind 2025 allen operationeel wat maakt dat er eind 2025 766 laadpunten zijn. In 2026 verwachten wij een toename ca. 100 publieke oplaadpunten, waardoor er dan in totaal 820 laadpunten operationeel zijn. De snelheid van de groei van het aantal laadpunten zal iets afnemen doordat het netwerk van laadinfrastructuur in Lansingerland inmiddels dekkend is.

Dat houdt in dat er geen achterstand is en in alle gebieden laadpalen aanwezig zijn, en dat wij nu gestaag kunnen meegroeien met het groeiend aandeel elektrische voertuigen. Economie De kengetallen geven weer hoe het in grote lijnen is gesteld met de economie van Lansingerland. De staat van de economie en het economisch vestigingsklimaat zijn afhankelijk van talloze factoren. De gemeente kan hier deels invloed op uitoefenen. Wat de exacte invloed van de gemeente is op deze kengetallen, is moeilijk aan te geven. Aantal bedrijven Wij streven naar een sterk economische gemeente en daarmee naar een aantal van 9.000 bedrijven. Vloeroppervlak winkels Een groeiende gemeente gaat gepaard met een groeiende behoefte aan winkels. Onze doelstelling is daarom om in 2026 113.000 m2 aan vloeroppervlakte aan winkels te hebben. Aantal verkochte kavels op bedrijventerreinen In onze gemeente zijn er nog enkele kavels te koop op bedrijvenpark Oudeland. We verwachten in 2026 de koop af te ronden van kavels waar in de voorgaande jaren al belangstelling voor is getoond. Vermoedelijk gaat het om 3 kavels. Bezettingsgraad markt Wij streven naar een bezettingsgraad van de markt van 95^.

82

Gemeente Lansingerland

Aantal parkmanagementorganisaties Er zijn in 2026 zes parkmanagementorganisaties actief binnen de gemeente. Het streven is om dit aantal te handhaven. Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ) Er zijn in 2026 drie Bedrijven Investeringszones actief binnen de gemeente, namelijk BIZ Rodenrijs, BIZ Centrum Bergschenhoek en BIZ Weg&Land. Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten Er stonden in 2024 gemiddeld 23 winkelpanden leeg. We streven ernaar om dit aantal in 2026 niet verder te laten stijgen. Aantal glastuinbouwbedrijven Het aantal bedrijven in Lansingerland in de glastuinbouwsector. Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf De oppervlakte van de glastuinbouwbedrijven is een indicator van de grootte van deze bedrijven en de omvang van de sector in Lansingerland. Duurzaamheid: Onze inspanningen op het gebied van klimaat- en energiebeleid richten zich op effecten op de lange termijn. We rapporteren daarom over de voortgang op lange termijn doelen, zoals de totale CO2-uitstoot binnen de gemeente. Doordat er vaak meerdere factoren zijn die indicatoren als CO2-uitstoot beïnvloeden, is een vergelijking tussen twee opeenvolgende jaren lastig. De langjarige trend geeft een beter beeld en vlakt incidentele invloeden uit. Ook kennen onze inspanningen op dit vlak, zoals beleid, een bepaalde uitwerkingstijd voordat resultaten zichtbaar zijn.

Deze data is vaak pas later beschikbaar, waardoor deze getallen vaak niet overeen zullen komen met het rapportagejaar van de begroting en jaarstukken.

83

Gemeente Lansingerland

Programma 7: Grondzaken Beoogd maatschappelijk effect Met ons grondbeleid dragen we bij aan de realisatie van ruimtelijke doelstellingen op het gebied van wonen, werken, ondernemen en recreëren.

Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2024 Lasten

27.656

Baten Totaal saldo van baten en lasten

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

58.747

33.181

38.645

24.741

38.801

32.790

57.442

32.369

38.172

24.264

38.665

5.134

-1.304

-812

-473

-477

-137

55

Onttrekkingen

1.167

1.120

684

342

395

Toevoegingen

4.610

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

-3.444

1.120

684

342

395

55

Resultaat

1.690

-184

-127

-130

-83

-82

Beleidsveld: Grondexploitatie Doelstelling Wat willen we bereiken? Realiseren van gebiedsontwikkelingen binnen de financiële kaders en ruimtelijke voorwaarden. We produceren en verkopen bouwgrond. Hiermee geven we invulling aan de doelstellingen op het gebied van wonen, werken en recreëren. We verkopen bouwgrond voor een marktconforme prijs en we beheersen de grondexploitaties en de hiermee samenhangende risico's. Wat gaan we daarvoor in 2026 doen? We actualiseren de grondexploitaties en risicoanalyse We actualiseren de grondexploitaties en risicoanalyses 1x per jaar volledig, gelijktijdig met de jaarrekening. Daarnaast rapporteren we over grote afwijkingen conform onze financiële verordening. Bij de begroting geven we een globale stand van zaken van de grondexploitaties. Bij het in kaart brengen van de risico's en de mogelijke effecten hiervan, formuleren we beheersmaatregelen en voeren we deze uit. We verkopen bouwgrond voor woningbouw en bedrijven Voor 2026 ramen we circa 2,02 hectare aan bouwgrond uit te geven op bedrijventerrein Oudeland. Tevens verwachten we in 2026 grond voor 317 woningen te verkopen. We verkopen gronden conform de Nota Grondbeleid

84

Gemeente Lansingerland

We verkopen gronden voor een marktconforme gronduitgifteprijs. In 2026 richten we onze inspanningen op onderhandelingen met partijen om tot resultaten te komen en leveren waar nodig maatwerk. Het grondbeleid draagt bij aan de realisatie van onze (ruimtelijke) doelstellingen. Daarbij is ons grondbeleid een belangrijk kaderstellend en verbindend instrument. We zetten ons grondbeleid zo in dat het past bij het behalen van onze (beleids)ambities. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet kan de nota grondbeleid geen los beleidsstuk meer zijn. Het grondbeleid krijgt ter concretisering op strategisch niveau een plek in de Omgevingsvisie en op tactisch niveau in de verschillende programma’s.

Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel staan de kosten van dit beleidsveld: Bedragen x C1.000 Realisatie 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

27.656

58.747

33.181

38.645

24.741

38.801

Baten

32.790

57.442

32.369

38.172

24.264

38.665

Totaal saldo van baten en lasten

5.134

-1.304

-812

-473

-477

-137

55

Onttrekkingen

1.167

1.120

684

342

395

Toevoegingen

4.610

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

-3.444

1.120

684

342

395

55

Resultaat

1.690

-184

-127

-130

-83

-82

Verschillen 'Begroot 2026 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2025' Actualisatie Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2025 C25.509.000 lagere lasten, C25.073.000 lagere baten en C436.000 lagere onttrekking reserves Middels de actualisatie van de grondexploitaties via het MPG 2025 zijn de nieuwste prognoses voor de grondexploitaties vastgesteld door de gemeenteraad. De resultaten hieruit hebben wij verwerkt in de begroting 2026, waardoor de grootste verschillen worden verklaard. Duiding van de verschillen is uitgebreid terug te lezen in het MPG 2025 (T25.00301). De eerstvolgende actualisatie van de grondexploitaties vindt plaats via het MPG 2026. Overige afwijkingen lasten (C57.000 voordeel) Het verschil van C57.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.

Kengetallen Grondzaken I Kengetal Grondexploitatie Aantal woningen gronduitgifte Verkoop van bedrijventerreinen

85

Gemeente Lansingerland

Realisatie 2024

Begr2025

Begr 20261

174 ca. 2,04 ha

295 ca. 3,57 ha

317 ca. 2,02 ha

Toelichting op kengetallen Grondzaken Binnen de diverse woningbouwprojecten wordt in 2026 grond voor 317 woningen uitgegeven. Op de bedrijventerreinen Oudeland wordt in 2025 2,02 hectare grond uitgegeven.

86

V

Gemeente Lansingerland

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Inleiding In dit hoofdstuk worden de algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Dit zijn inkomsten die niet specifiek toe te rekenen zijn aan een bepaald programma, maar waarmee uiteindelijk de saldi van de programma’s 1 tot en met 7 kunnen worden gedekt. In de staat van Baten en Lasten (terug te vinden in de Meerjarenbegroting) is de (financiële) samenhang tussen de programma’s en algemene dekkingsmiddelen weergegeven. De algemene dekkingsmiddelen zijn: »

Lokale heffingen;

»

Algemene uitkering uit het gemeentefonds;

»

Dividend;

»

Saldo van de financieringsfunctie;

»

Overige algemene dekkingsmiddelen;