[T24.06461] Begroting 2025 - 2028
Tekst van het document
Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? Beter benutten en organiseren van bedrijventerreinen Hoe meer ondernemers op bedrijventerreinen georganiseerd zijn, hoe beter. Dit kan in de vorm van een ondernemersvereniging, een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) of het hebben van parkmanagement. Een hoge organisatiegraad onder ondernemers verhoogt de betrokkenheid bij het schoon, heel en veilig houden van het bedrijventerrein en de bestrijding van ondermijning. Georganiseerde bedrijventerreinen zijn beter in staat om complexe vraagstukken rondom duurzaamheid op te pakken. Daarnaast kunnen ze in collectief zaken zoals cameratoezicht en afvalinzameling inkopen. Team economie is voor besturen van ondernemerscollectieven en ondernemers het eerste aanspreekpunt binnen de gemeente. Signalen van ondernemers geeft het team door aan andere teams van de gemeente die de verdere afwikkeling verzorgen. De beschikbare ruimte in oppervlakte, bouwhoogte en milieubelasting op een perceel worden niet altijd optimaal benut. We gaan inventariseren waar de grootste knelpunten zitten en vanuit welke rol en met welk instrumentarium de gemeente de knelpunten kan verlichten.
Nieuwe werklocaties in gebiedsontwikkelingen Er zijn geen gronden meer uit te geven op bestaande bedrijventerreinen. Alleen in gebiedsontwikkelingen en herstructureringsgebieden is het mogelijk om nog werklocaties te ontwikkelen. Het gaat dan om o.a. Bleizo-West, het FES-gebied en Klappolder. Omdat de grond schaars is en tegelijkertijd de behoefte groot is, gaan we in 2025 verkennen wat nodig is om in deze gebieden de werklocaties toekomstbestendig te houden. Deze verkenningen zijn onderdeel van het Omgevingsprogramma Economie.
Samen met de Greenport West-Holland versterken we onze positie als Home of Horti Science Greenport West-Holland is hèt samenwerkingsverband van ondernemers, overheden, kennis- en onderwijsinstellingen in de tuinbouw in Zuid-Holland. Daarmee is de Greenport West-Holland een belangrijk netwerk voor de realisatie van de doelstellingen van het (Omgevings)programma Horti Science. We houden aansluiting op het netwerk zodat we stakeholders bij het Omgevingsprogramma Horti Science kunnen blijven betrekken.
Verduurzamen, digitaliseren, circulair grondstoffengebruik
65
Gemeente Lansingerland
Verduurzaming, digitalisering en circulaire economie zijn de drie grote transities voor de aankomende decennia. De toekomst van ondernemers is mede afhankelijk van de mate waarin het hen lukt om hun bedrijfsactiviteiten hierop aan te passen. Koplopers zijn intrinsiek gemotiveerd om nieuwe technologieën te omarmen en uit te proberen. Koplopers zijn vaak ook degenen die zelf nieuwe technologieën ontwikkelen waarmee andere bedrijven de transitie kunnen maken. Het ‘peloton’ is de groep ondernemers die de koplopers volgen. Zij staan open voor vernieuwen, maar wachten met implementatie van vernieuwing totdat ze meer zekerheid hebben over de werking van nieuwe technologieën. De gemeente ziet het als haar rol om deze groep ondernemers van de juiste kennis en kunde te voorzien. Te informeren over bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden, het vinden van samenwerkingspartners en te inspireren met goede voorbeelden.
Centrumgebieden hebben een mix aan functies: verblijven, recreëren, wonen, werken, ontmoeten De centrumgebieden van Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk functioneren momenteel goed. Ook buurtwinkelcentrum Gouden Hart heeft een solide uitgangspositie. Er komt genoeg winkelpubliek, er staan weinig winkels leeg en de centra zijn over het algemeen schoon, heel en veilig. Om de bezoekersaantallen op peil te houden, zetten we in op het verbreden van de functies in centrumgebieden. Dit geeft bezoekers en bewoners meer redenen om een bezoek te brengen aan de centra en om er langer te verblijven. Daarom stimuleren we een mix waarin functies als winkelen, recreëren, verblijven, werken, wonen, kunst, cultuur en (maatschappelijke) dienstverlening vervlecht raken. We zetten in op een grotere diversiteit van winkels en horeca. Nieuwe initiatieven die zorgen voor een bredere mix op de juiste plekken faciliteren we zoveel mogelijk. Functies die zich makkelijk laten mengen met winkelen en wonen vestigen zich bij voorkeur in centrumgebieden en aanloopstraten en niet op bedrijventerreinen. Horeca en terrassen verhogen de levendigheid in de kernen. Daarbij is het van belang om te zoeken naar de balans tussen levendigheid en rust voor de omwonenden en tussen langdurig en incidenteel gebruik van de openbare ruimte.
Dit vergt een continue afstemming tussen de horecaondernemers, bewoners en overige gebruikers.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
2.115
4.646
1.576
1.594
1.610
Baten
417
627
286
286
286
286
-1.698
-4.019
-1.290
-1.309
-1.324
-1.337
Totaal saldo van baten en lasten
1.623
Onttrekkingen
2.175
2.943
0
0
0
0
Mutaties reserves
2.175
2.943
0
0
0
0
Resultaat
477
-1.076
-1.290
-1.309
-1.324
-1.337
Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' Lasten (€ 3.070.000 voordeel) Opstellen ontwikkelperspectief Bleizo-West ( € 372.000 voordeel) Het project ontwikkelperspectief Bleizo-West is afgerond in 2024.
66
Gemeente Lansingerland
Horti Science (€ 2.954.000 voordeel) Vanaf 2025 zijn er geen incidentele gelden meer voor programma Horti Science. In de commissie AB van 15 mei 2024 is aangekondigd dat in de ‘Slotwijziging 2024’ een verzoek komt om de resterende (incidentele) Horti Science middelen over te hevelen naar 2025 en 2026. Motivering hiervoor volgt eveneens in de ‘Slotwijziging 2024’. Prognose loonkosten ( € 257.000 nadeel) In vergelijking met vorig jaar zijn de kosten van de loonprognose hoger. Dit saldo is het gevolg van een aantal posten, namelijk de verwachte CAO-stijging in 2025 en de uitbreiding van personele inzet gekoppeld aan diverse clusters. Overige afwijkingen (€ 1.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan € 200.000 en daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 341.000 voordeel) Opstellen ontwikkelperspectief Bleizo-West ( € 372.000 nadeel) Zie lasten. Overige afwijkingen (€ 31.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan € 200.000 en daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 2.943.000 voordeel) Horti Science ( € 2.943.000 voordeel) Zie lasten.
Beleidsveld Duurzaamheid Doelstelling Wat willen we bereiken? Een duurzamer Lansingerland We zetten in op de hoofdthema’s energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie om Lansingerland ook in de toekomst duurzaam, toekomstbestendig en leefbaar te houden. We doen dit door een effectieve inzet op de onderwerpen met de grootste impact, maken het meer en meer onderdeel van dagelijks handelen en doen het samen met de samenleving. We hebben daarbij aandacht voor de meest urgente vraagstukken die deze transities met zich meebrengen. Zo faciliteren we inwoners bij het verduurzamen van de woning, werken we samen met partners en in de regio en stimuleren we de opwek van duurzame energie. We richten de openbare ruimte zo in dat deze zo goed mogelijk bestand is tegen het hevigere klimaat in de komende jaren. Op deze manier handelen wij zelf steeds duurzamer en stimuleren we inwoners, bedrijven en andere partners om dit ook te doen: slim omgaan met energie, slim omgaan met materialen en ons klaar maken voor het veranderende klimaat. Zo leveren we lokaal onze bijdrage aan de landelijke doelstelling van 55% CO2-reductie (inzet op 60%) in 2030. Het einddoel is een klimaat neutrale, circulaire en klimaatbestendige samenleving in 2050.
Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? Concentreren: focus op de grootste impact
67
Gemeente Lansingerland
We focussen op de thema’s die de meeste duurzaamheidsimpact opleveren en waar we als lokale overheid een belangrijke rol in spelen. We zijn onderdeel van de doorontwikkeling van de Regionale Energie Strategie en andere regionale en nationale trajecten. We actualiseren ons beleid aan de hand van Omgevingsvisie 2.0 en stellen de omgevingsprogramma’s op. Binnen de energietransitie focussen we op de glastuinbouwsector (~70% van de CO2-emissies in Lansingerland) en het ondersteunen van inwoners in de bestaande wijken. Concreet werken we voor de glastuinbouw bijvoorbeeld aan warmte-infrastructuur en stimuleren we zonnepanelen op waterbassins. We werken hierbij nauw samen met de sector, warmtebedrijven en andere overheden. Zie ‘Toevertrouwen’ over onze inzet bij de energietransitie bij inwoners. Daarnaast werken we aan diverse andere projecten, bijvoorbeeld onze inzet op de realisatie van twee solar-carports. Verbetering van afvalinzameling en de inzet van duurzame materialen zijn belangrijke onderwerpen op het gebied van een circulaire economie. Afvalbeleid wordt bij programma 5 nader toegelicht. Op het gebied van materialen focussen wij op maatschappelijk verantwoord inkopen en onderzoeken we de mogelijkheden van toekomstbestendig bouwen. Op het gebied van klimaatadaptatie geven wij uitvoering aan de projecten in de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.
We zetten daarbij voornamelijk in op nieuwe gebiedsontwikkelingen.
Normaliseren: Duurzaamheid als vast onderdeel van de norm We borgen duurzaamheid zo goed mogelijk als standaard binnen onze gemeente. In deze periode betekent dit dat we de visie op duurzaamheidsonderwerpen net hebben aangescherpt middels de omgevingsvisie 2.0. We gaan de omgevingsprogramma’s opstellen om op tactisch niveau duurzaamheid nog beter te borgen in ons handelen, het beleid aan te scherpen en onze inzet te bepalen. Daarnaast blijven we ook in de praktijk duurzaamheidseisen toepassen in onze projecten en werkzaamheden.
Toevertrouwen: benutten van de kracht van de samenleving We ondersteunen en faciliteren inwoners met initiatieven om hun woning verder te verduurzamen. Door middel van een energieloket en energiecoaches helpen we inwoners met onafhankelijk advies. We stimuleren inwoners duurzame keuzes te maken door onze inzet op communicatie, onder andere via informatie-avonden, de nieuwsbrief en social media. Ook houden we een scherp oog op eventuele rijkssubsidies, waarmee we onze inzet op het stimuleren van isolatie bij inwoners kunnen versterken. We geven ondernemers voorlichting over slimme verduurzaming, bijvoorbeeld door voorlichting over zon op dak en/of energiebesparende maatregelen.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
1.523
4.883
3.060
2.753
2.705
Baten
249
2.415
1.040
972
972
972
-1.274
-2.468
-2.020
-1.781
-1.733
-1.738
Totaal saldo van baten en lasten
2.710
Onttrekkingen
506
866
229
0
0
0
Mutaties reserves
506
866
229
0
0
0
Resultaat
-769
-1.602
-1.792
-1.781
-1.733
-1.738
68
Gemeente Lansingerland
Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' Lasten (€ 1.823.000 voordeel) Uitvoeringsmiddelen klimaat-en energiebeleid ( € 937.000 voordeel) Er is extra formatie voor team duurzaamheid, waarvoor dekking komt uit de CDOKE-middelen voor klimaat- en energiebeleid. Doordat hier een ontvangst van Rijksdienst voor Ondernemen Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Energiearmoede ( € 487.000 voordeel) In 2023 is er voor Energiearmoede meerjarige SPUK-gelden ontvangen. Deze middelen zijn voor ondersteuning van huishoudens met een laag besteedbaar inkomen, die te maken hebben met hogere energielasten als gevolg van gestegen energieprijzen. Doordat hier ontvangsten van Rijksdienst voor Ondernemen Nederland en Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) tegenover staan, is deze mutatie budgettair neutraal. Duurzaam Funderingsherstel ( € 329.000 voordeel) Vanaf 2025 valt funderingsherstel onder een regeling van het rijk. Investeringsfonds Duurzaamheid ( € 308.000 voordeel) Het coalitieakkoord beschrijft dat de mogelijkheden voor een investeringsfonds duurzaamheid worden verkend. Deze middelen waren gereserveerd om uitvoering te kunnen geven aan deze verkenning en het opzetten van een fonds.
Gezien de beschikbare financiële producten binnen en buiten de gemeente, de financiële positie van de gemeente en de omstandigheden op de kapitaalmarkt zijn er in 2023 geen mogelijkheden geweest om het fonds uit te werken wat voldoende toegevoegde waarde heeft. Hierdoor is er in 2024 ook nog budget van 2023 beschikbaar. Prognose loonkosten ( € 323.000 nadeel) In vergelijking met vorig jaar zijn de kosten van de loonprognose hoger. Dit saldo is voornamelijk het gevolg van de verwachte CAO-stijging in 2025 Overige afwijkingen (€ 85.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan € 200.000 en daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 1.375.000 nadeel) Uitvoeringsmiddelen klimaat-en energiebeleid ( € 893.000 nadeel) Zie lasten. Energiearmoede ( € 487.000 nadeel) Zie lasten. Overige afwijkingen ( € 5.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan € 200.000 en daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 637.000 voordeel) Investeringsfonds Duurzaamheid ( € 308.000 voordeel) Zie lasten. Duurzaam Funderingsherstel ( € 329.000 voordeel) Zie lasten.
Kengetallen Lansingerland ontwikkelt Kengetal
Realisatie 2023
Begr 2024
Begr 2025
Aantal sociale woningen
159
151
111
Aantal overige betaalbare woningen
60
16
118
93(141)
pm (178 inc. 48 achterstand 2023)
PM (>200)
379
310
575
1.856
2.550
2.550
Ruimtelijke ordening
Aantal gehuisveste statushouders (taakstelling) Aantal nieuwbouwwoningen Infrastructuur en mobiliteit Fietsgebruik Bergweg Zuid per werkdag-etmaal telpunt
69
Gemeente Lansingerland
Fietsgebruik Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer per werkdag-etmaal telpunt
932
1.250
1.250
Klanten-rapportcijfer busvervoer Rotterdam e.o. (RET)
7,8
8,2
8
Klanten-rapportcijfer railvervoer Rotterdam e.o. (RET)
7,8
8
8
Klanten-rapportcijfer Randstadrailvervoer HTM
8
8
8
Verkeersslachtoffers met dodelijke afloop
1
0
0
98 gewonden (incl Ziekenhuis)
lager dan 2023
lager dan 2024
Aantal Ov-reizigers RET
11.595
13.000
12.000
Aantal Ov-reizigers HTM
1.680
1.500
1.750
Aantal Ov-reizigers NS
2.425
2.250
2.500
Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes
2
4
4
Aantal deelauto's
7
6
10
circa 500 punten, in totaal 269 palen
530
820
Verkeersslachtoffers met ziekenhuisgewonden
Aantal publieke elektrische oplaadpunten (één paal heeft 2 oplaadpunten) Economische ontwikkeling Aantal bedrijven
9.800
6.250
6.250
Vloeroppervlak winkels
79.032
85.000
85.000
Aantal verkochte kavels op bedrijventerrein
9
6
6
93%
95%
95%
Aantal parkmanagementorganisaties
5
6
6
Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ)
3
3
3
187
191
191
4,4 ha
4,3 ha
4,3 ha
20
10
10
566 kton(2022)
CO2-neutraal in 2050
CO2-neutraal in 2050
- (Glas)tuinbouw
375 kton(2022)
CO2-neutraal in 2050
CO2-neutraal in 2050
- Gebouwde omgeving
112 kton(2022)
CO2-neutraal in 2050
CO2-neutraal in 2050
Aandeel hernieuwbare energie (%)
8,7% (2021)
100% in 2050
100% in 2050
Huishoudelijk restafval (in kg per inwoner per jaar)
109,5(2023) Reductie tot 100 kg in Reductie tot 100 kg 2025 in 2025
Bezettingsgraad markt
Aantal glastuinbouwbedrijven Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten Duurzaamheid Totale CO2-emissie Lansingerland (in ton CO2) De twee grootste subcategorieën:
Circulariteit gemeentelijke inkoop
nb
50% in 2030
50% in 2030
Robuust water- en groensysteem
nb
Gerealiseerd in 2050
Gerealiseerd in 2050
Toelichting op kengetallen Lansingerland ontwikkelt Ruimtelijke ordening: Aantal woningen In de periode 2024 t/m 2028 verwachten wij, ervan uitgaande dat het project Bleizo-West doorgang vindt, dat er gemiddeld circa 840 woningen per jaar worden opgeleverd. Zonder rekening te houden met Bleizo-West ligt dat aantal in diezelfde periode op circa 640 woningen per jaar. Specifiek voor 2025 worden naar verwachting circa 575 woningen opgeleverd waarvan circa 111 sociale woningen en 118 overige betaalbare woningen. Statushouders Jaarlijks stelt het Rijk vast hoeveel vluchtelingen een verblijfsstatus krijgen in Nederland. Naar rato van het aantal inwoners krijgt elke gemeente een taakstelling voor het betreffende kalenderjaar. Voor de eerste helft van 2025 wordt in Q4 2024 bekend hoeveel personen de taakstelling voor Lansingerland omvat.
70
Gemeente Lansingerland
Mobiliteit: Fietsgebruik Bergweg Zuid en Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer Wij stimuleren het fietsgebruik binnen de gemeente door te investeren in veilige snelle fietsroutes en fietsparkeermogelijkheden. Voor 2025 verwachten wij dat het fietsgebruik toeneemt ten opzichte van de afgelopen jaren. We hebben de ambitie dat fietsgebruik structureel groeit. In 2025 worden delen van de Metropolitane fietsroute Delft-Rotterdam opengesteld, wat het fietsgebruik verder zal doen groeien. Klanten-rapportcijfer openbaar vervoer Wij willen graag dat reizigers in de gemeente tevreden zijn over het busvervoer en metrovervoer, en daarnaast ook de overstapmogelijkheden. We streven daarom naar een klanten-rapportcijfer van minimaal een 8 voor zowel het busvervoer als het metro/randstadrailvervoer. Verkeersslachtoffers Tussen verkeersslachtoffers (met letsel) wordt onderscheid gemaakt tussen ziekenhuisgewonden en verkeersdoden. Het hoofddoel is 0 verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken in 2040. Het streven voor het aantal verkeersslachtoffers in het volgende jaar is altijd lager dan het voorgaande jaar. Dit drukken wij niet in aantallen uit, omdat wij nooit de indruk willen wekken dat we een hoger aantal verkeersslachtoffers dan 0 nastreven. Er was in 2023 één dodelijk verkeersslachtoffer er waren 98 gewonden door verkeersongevallen de gemeentegrens.
Aantal Ov-reizigers Tijdens corona is het aantal OV-reizigers sterk teruggelopen. In 2023 en 2024 is het openbaar vervoer qua reizigersaantallen nog niet op het niveau ten opzichte van 2019 (pre-corona). In 2024 kan het busvervoer niet altijd conform dienstregeling rijden vanwege personeelstekorten. Voor 2025 verwachten wij dat deze problemen zijn opgelost en het OV-gebruik langzaam zal groeien. Wij stellen als doelstelling dat het totale aantal dagelijkse OV-reizigers ca. 2,5% toeneemt in 2025 ten opzichte van 2024. Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes Verkeersveiligheid begint al bij de jeugd. Daarom streven wij naar minimaal vier scholen die participeren aan verkeersveiligheidscampagnes. Voorbeelden hiervan zijn School op Seef en de Schoolbrengweek. De scholen zelf wegen dit wel af tegen andere prioriteiten. Aantal deelauto’s Deelmobiliteit draagt bij aan een afname van het autobezit per huishouden. Met name elektrische deelauto’s dragen daarbij ook bij aan de lokale milieudoelstellingen. Anno 2024 is het aantal deelauto’s in Lansingerland nog beperkt tot 7 deelauto’s. Dit is exclusief de particuliere deelinitiatieven, zoals bijvoorbeeld SnappCar. Voor 2025 streven we een toename van het aantal deelauto’s na. Omdat wij momenteel geen actief beleid voeren op het aantrekken van deelauto aanbieders verwachten wij dat deze toename zeer beperkt is.
Aantal publieke elektrische oplaadpunten Er is in de afgelopen jaren hard gewerkt aan het realiseren van elektrische oplaadinfrastructuur voor personenauto’s. De ambitie uit het Klimaatakkoord is dat in 2030 alle nieuwe auto’s emissievrij zijn. De verwachting is dat we dan richting 1,9 miljoen elektrische personenvoertuigen gaan in Nederland en dat de overgrote meerderheid van deze voertuigen batterij-elektrisch worden aangedreven. De behoefte aan zowel (semi)publieke als private laadinfrastructuur in verschillende vormen wordt hierdoor groter en groter. Het aantal publieke laadpalen moet daardoor fors toenemen. Voor 2025 is de behoefte aan 623 publieke laadpunten en in 2030 821 laadpunten. Halverwege 2024 zijn er ca. 576 elektrische oplaadpunten operationeel en 144 in voorbereiding. Deze zijn naar verwachting eind 2024 allen operationeel want maakt dat er eind 2024 720 laadpunten zijn. In 2025 verwachten wij een toename ca. 100 publieke oplaadpunten, waardoor er dan in totaal 820 laadpunten operationeel zijn. Hiermee is de prognose voor 2030 al bijna behaald. Economie: De kengetallen geven weer hoe het in grote lijnen is gesteld met de economie van Lansingerland. De staat van de economie en het economisch vestigingsklimaat zijn afhankelijk van talloze factoren. De gemeente kan hier deels invloed op uitoefenen.
Wat de exacte invloed van de gemeente is op deze kengetallen, is moeilijk aan te geven.
71
Gemeente Lansingerland
Aantal bedrijven Wij streven naar een sterk economische gemeente en daarmee naar een aantal van 6.250 bedrijven. Vloeroppervlak winkels Een groeiende gemeente gaat gepaard met een groeiende behoefte aan winkels. Onze doelstelling is daarom om in 2025 85.000 m2 aan vloeroppervlakte aan winkels te hebben. Aantal verkochte kavels op bedrijventerreinen In onze gemeente zijn er nog enkele kavels te koop op bedrijvenpark Oudeland. We verwachten in 2025 de koop af te ronden van kavels waar in de voorgaande jaren al belangstelling voor is getoond. Vermoedelijk gaat het om 6 kavels. Bezettingsgraad markt Wij streven naar een bezettingsgraad van de markt van 95%. Aantal parkmanagementorganisaties Er zijn in 2025 zes parkmanagementorganisaties actief binnen de gemeente. Het streven is om dit aantal te handhaven. Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ) Er zijn in 2025 drie Bedrijven Investeringszones actief binnen de gemeente, namelijk BIZ Rodenrijs, BIZ Centrum Bergschenhoek en BIZ Weg&Land. Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten Er stonden in 2023 gemiddeld 20 winkelpanden leeg. We streven ernaar om dit aantal in 2025 niet verder te laten stijgen. Aantal glastuinbouwbedrijven Het aantal bedrijven in Lansingerland in de glastuinbouwsector.
Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf De oppervlakte van de glastuinbouwbedrijven is een indicator van de grootte van deze bedrijven en de omvang van de sector in Lansingerland. Duurzaamheid: Onze inspanningen op het gebied van klimaat- en energiebeleid richten zich op effecten op de lange termijn. We rapporteren daarom over de voortgang op lange termijn doelen, zoals de totale CO2-uitstoot binnen de gemeente. Doordat er vaak meerdere factoren zijn die indicatoren als CO2-uitstoot beïnvloeden, is een vergelijking tussen twee opeenvolgende jaren lastig. De langjarige trend geeft een beter beeld en vlakt incidentele invloeden uit. Ook kennen onze inspanningen op dit vlak, zoals beleid, een bepaalde uitwerkingstijd voordat resultaten zichtbaar zijn. Deze data is vaak pas later beschikbaar, waardoor deze getallen vaak niet overeen zullen komen met het rapportagejaar van de begroting en jaarstukken.
72
Gemeente Lansingerland
Programma 7: Grondzaken Beoogd maatschappelijk effect Met ons grondbeleid dragen we bij aan de realisatie van ruimtelijke doelstellingen op het gebied van wonen, werken, ondernemen en recreëren.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
24.440
56.832
38.425
28.640
16.519
22.298
Baten
29.830
55.850
38.146
28.606
16.493
22.272
Totaal saldo van baten en lasten
5.390
-983
-279
-33
-27
-26
Onttrekkingen
1.291
985
280
35
28
28
Toevoegingen
8.108
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-6.817
985
280
35
28
28
Resultaat
-1.427
2
2
2
2
2
Toelichting op (grote) mutaties in het meerjarenbeeld Hieronder staat een toelichting op de grote mutaties die leiden tot deze bijstelling van lasten en baten in 2025. Actualisatie Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2024 € 18.408.000 lagere lasten en € 17.704.000 lagere baten Middels de actualisatie van de grondexploitaties via het MPG 2024 zijn de nieuwste prognoses voor de grondexploitaties vastgesteld door de gemeenteraad. De resultaten hieruit hebben wij verwerkt in de begroting 2025, waardoor de grootste verschillen worden verklaard. Duiding van de verschillen is uitgebreid terug te lezen in het MPG 2024 (T24.00643). De eerstvolgende actualisatie van de grondexploitaties vindt plaats via het MPG 2025.
Beleidsveld: Grondexploitatie Doelstelling Wat willen we bereiken? Realiseren van gebiedsontwikkelingen binnen de financiële kaders en ruimtelijke voorwaarden. We produceren en verkopen bouwgrond. Hiermee geven we invulling aan de doelstellingen op het gebied van wonen, werken en recreëren. We verkopen bouwgrond voor een marktconforme prijs en we beheersen de grondexploitaties en de hiermee samenhangende risico's.
Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? We actualiseren de grondexploitaties en risicoanalyse We actualiseren de grondexploitaties en risicoanalyses 1x per jaar volledig, gelijktijdig met de jaarrekening. Daarnaast rapporteren we over grote afwijkingen conform onze financiële verordening. Bij de begroting geven we een globale stand van zaken van de grondexploitaties. Bij het in kaart brengen van de risico's en de mogelijke effecten hiervan, formuleren we beheersmaatregelen en voeren we deze uit.
73
Gemeente Lansingerland
We verkopen bouwgrond voor woningbouw en bedrijven Voor 2025 ramen we circa 3,57 hectare aan bouwgrond uit te geven op bedrijventerrein Oudeland. Tevens verwachten we in 2025 grond voor295 woningen te verkopen.
We verkopen gronden conform de Nota Grondbeleid We verkopen gronden voor een marktconforme gronduitgifteprijs. In 2025 richten we onze inspanningen op onderhandelingen met partijen om tot resultaten te komen en leveren waar nodig maatwerk. Het grondbeleid draagt bij aan de realisatie van onze (ruimtelijke) doelstellingen. Daarbij is ons grondbeleid een belangrijk kaderstellend en verbindend instrument. We zetten ons grondbeleid zo in dat het past bij het behalen van onze (beleids)ambities. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet kan de nota grondbeleid geen los beleidsstuk meer zijn. Het grondbeleid krijgt ter concretisering op strategisch niveau een plek in de Omgevingsvisie en op tactisch niveau in de verschillende programma’s.
Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel staan de kosten van dit beleidsveld: Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
24.440
56.832
38.425
28.640
16.519
22.298
Baten
29.830
55.850
38.146
28.606
16.493
22.272
Totaal saldo van baten en lasten
5.390
-983
-279
-33
-27
-26
Onttrekkingen
1.291
985
280
35
28
28
Toevoegingen
8.108
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-6.817
985
280
35
28
28
Resultaat
-1.427
2
2
2
2
2
Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' We zien in 2025 dat de lasten voor het programma in totaal € 18.407.000 lager zijn (ten opzichte van 2024). Daarnaast zijn de baten in 2025 € 17.704.000 lager (ten opzichte van 2024). Hiernaast onttrekken we in 2025 € 705.000 minder aan diverse reserves.
Kengetallen Grondzaken Kengetal
Realisatie 2023
Begr 2024
Begr 2025
Grondexploitatie Aantal woningen gronduitgifte
35
332
295
Verkoop van bedrijventerreinen
ca. 4,37 ha
ca. 5,67 ha
ca. 3,57 ha
Toelichting op kengetallen Grondzaken Binnen de diverse woningbouwprojecten wordt in 2025 grond voor 295 woningen uitgegeven. Op de bedrijventerreinen Oudeland wordt in 2025 3,57 hectare grond uitgegeven.
74
Gemeente Lansingerland
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Inleiding In dit hoofdstuk worden de algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Dit zijn inkomsten die niet specifiek toe te rekenen zijn aan een bepaald programma, maar waarmee uiteindelijk de saldi van de programma’s 1 tot en met 7 kunnen worden gedekt. In de staat van Baten en Lasten (terug te vinden in de Meerjarenbegroting) is de (financiële) samenhang tussen de programma’s en algemene dekkingsmiddelen weergegeven. De algemene dekkingsmiddelen zijn:
Lokale heffingen;
Algemene uitkering uit het gemeentefonds;
Dividend;
Saldo van de financieringsfunctie;
Overige algemene dekkingsmiddelen.
Overzicht: algemene dekkingsmiddelen Overzicht baten en lasten algemene dekkingsmiddelen Het overzicht van algemene dekkingsmiddelen en post onvoorzien is als volgt: Bedragen x € 1.000 Totaal programma Lokale heffingen Algemene uitkering gemeentefonds Dividend
Realisatie 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
560
511
403
392
398
Begr 2028 405
-
-
-
-885
-905
-905
202
0
-
-
-
-
Financieringsfunctie
1.661
2.520
2.131
1.929
1.929
1.929
Algemene stelposten
247
1.844
-82
-473
1.328
948
-
8
9
9
9
9
Totaal lasten
2.671
4.884
2.461
973
2.760
2.386
Lokale heffingen
20.471
21.847
25.045
25.590
26.066
26.351
Algemene uitkering gemeentefonds
95.202
100.680
103.271
98.187
100.084
103.471
Post onvoorzien
Dividend
949
1.978
1.915
2.215
2.333
3.833
Financieringsfunctie
3.230
3.211
3.842
4.173
4.320
4.800
Algemene stelposten
37
20
20
20
20
20
Totaal baten
119.890
127.737
134.093
130.184
132.823
138.475
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
117.219
122.853
131.632
129.211
130.063
136.088
Onttrekking reserves
4.602
6.743
2.700
800
778
728
Toevoeging reserves
9.593
4.330
-
-
-
-
Geraamde resultaat
112.227
125.267
134.332
130.011
130.841
136.817
Lokale heffingen
75
Gemeente Lansingerland
Lokale heffingen kunnen we onderverdelen in wel- en niet-gebonden bestedingen. Lokale heffingen waarvan de besteding gebonden is, zijn heffingen waarbij sprake is van een duidelijke relatie tussen de gemeentelijke dienstverlening en de belasting. Voorbeelden hiervan zijn de rioolrechten en de afvalstoffenheffing. Deze heffingen worden op de desbetreffende programma’s als baten verantwoord en vallen dus niet onder de algemene dekkingsmiddelen. Lokale heffingen die niet gebonden zijn, vormen algemene dekkingsmiddelen en hebben geen vooraf aangewezen bestemming. In bovenstaande tabel zijn bij de baten de volgende lokale heffingen die niet gebonden zijn opgenomen:
Onroerendezaakbelasting (OZB) (woningen en niet-woningen)
Hondenbelasting
Precariobelasting
Verblijfsbelasting
De lasten behorende bij de lokale heffingen betreffend de bijdrage aan het SVHW voor de uitvoering van de WOZ-taken en de heffing van gemeentelijke belastingen. Voor verdere informatie verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale heffingen.
Algemene uitkering uit het gemeentefonds Het gemeentefonds vormt de grootste inkomstenbron voor gemeenten. De raad is geïnformeerd over de effecten van de Meicirculaire 2024 (middels raadsbrief U24.02647). Bijstelling Meicirculaire na raadsinformatiebrief Herijking Algemene Uitkering voor definitieve bevolkingsgroeiprognose In juli 2024 is de definitieve bevolkingsgroeiprognose beschikbaar gesteld en zijn de aantallen zoals opgenomen in deze prognose verwerkt in de Algemene Uitkering. Herijking Algemene Uitkering voor ontwikkeling WOZ-waardes In de doorrekening van de Algemene Uitkering worden de geraamde WOZ-waarden van het onroerend goed in de gemeente meegenomen als maatstaf. Bij de doorrekening ten tijde van de Meicirculaire was de nieuwe raming van de WOZ-waarden die het SVHW maakt nog niet beschikbaar. Inmiddels is dat wel het geval en is deze verwerkt in de Algemene Uitkering. In de algemene uitkering die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk zit een correctie voor de WOZ-waardes van het onroerend goed in de gemeente. Een gemeente krijgt als het ware een korting gebaseerd op de totale WOZ-waarde van het onroerend goed, ook wel de belastingcapaciteit. De hoogte van de totale WOZ-waarde bepaalt hoeveel inkomsten een gemeente kan binnenhalen aan OZB-opbrengsten.
Hoe hoger deze WOZ-waarde, hoe hoger de potentiële OZB-opbrengsten en daarom ook hoe hoger de korting die het Rijk toepast op de Algemene Uitkering. De nieuwe raming laat een grotere WOZ-waardeontwikkeling zien dan eerder verwacht, voor zowel woningen als niet-woningen. Als gevolg daarvan is de correctie op de algemene uitkering hoger (negatief effect) dan bij de Meicirculaire. Met andere woorden, wij ramen nu een lagere algemene uitkering dan eerder ingeschat. Over de effecten van de Septembercirculaire 2024 wordt de gemeenteraad per brief geïnformeerd.
Dividend Onder algemene dividenden vallen dividenden vanuit deelnemingen die niet tot een van de programma’s behoren. De dividendinkomsten vloeien voort uit de aandelen die de gemeente in Stedin Holding N.V. en de BNG Bank N.V. (Bank Nederlandse Gemeenten) houdt en worden verder toegelicht in de paragraaf Verbonden Partijen.
Saldo van de financieringsfunctie
76
Gemeente Lansingerland
Het saldo van de financieringsfunctie bestaat geheel uit het renteresultaat, zijnde het saldo van de kostenplaats kapitaallasten. Het renteresultaat bestaat uit het verschil tussen enerzijds de werkelijke rentelasten over 2024 en anderzijds de rente die we doorbelasten naar de verschillende taakvelden. De paragraaf Financiering vermeldt de systematiek met betrekking tot het renteresultaat. Bij het opstellen van de Kaderbrief 2025 zijn we uitgegaan van een lening van €40 miljoen tegen een rente van 3,5%. Een lening van dergelijke omvang is benodigd bij uitvoering van de volledige jaarschijf 2025 uit het MIP. In 2024 zijn reeds twee kasgeldleningen van tezamen €40 miljoen aangetrokken. Gezien de GREX-inkomsten in 2024 zijn achtergebleven - met als gevolg dat de kasgeldlimiet van €20 miljoen in Q4 van 2024 zouden worden overschreden - was het niet meer mogelijk om onze liquiditeiten enkel met kasgeldleningen aan te vullen. In Q3 van 2024 is derhalve gekozen om een van de twee aflopende kasgeldlening te herfinancieren doormiddel van een langlopende lening van €20 miljoen met een looptijd van 3 jaar.
Algemene stelposten en post onvoorzien De comptabele regelgeving (BBV) schrijft een structurele post onvoorzien voor: de hoogte is aan de gemeente zelf. Als leidraad werd in het verleden € 1 per inwoner genomen. Dat is budgettair van beperkte omvang, maar heeft meer symbolische waarde dan een vast bedrag, omdat zichtbaar wordt dat Lansingerland een groeigemeente is. Bij de Begroting 2024 is de post onvoorzien naar beneden bijgesteld. Het college houdt voor de Begroting 2025 de gewijzigde lijn aan.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten Lokale heffingen
560
511
403
392
398
405
Algemene uitkering gemeentefonds
0
0
0
-885
-905
-905
Dividend
202
0
0
0
0
0
Financieringsfunctie
1.661
2.520
2.131
1.929
1.929
1.929
Algemene dekkingsmiddelen en saldo kostenplaatsen
247
1.844
-82
-473
1.328
948
Stelpost onvoorzien Totaal Lasten
0
8
9
9
9
9
2.671
4.884
2.461
973
2.760
2.386
Baten Lokale heffingen
20.471
21.847
25.045
25.590
26.066
26.351
Algemene uitkering gemeentefonds
95.202
100.680
103.271
98.187
100.084
103.471
Dividend
949
1.978
1.915
2.215
2.333
3.833
3.230
3.211
3.842
4.173
4.320
4.800
37
20
20
20
20
20
Totaal Baten
119.890
127.737
134.093
130.184
132.823
138.475
Totaal saldo van baten en lasten
117.219
122.853
131.632
129.211
130.063
136.088
Lokale heffingen
0
0
132
132
109
60
Algemene uitkering gemeentefonds
0
0
1.900
0
0
0
4.602
6.743
668
668
668
668
Financieringsfunctie Algemene dekkingsmiddelen en saldo kostenplaatsen
Onttrekkingen
Algemene
77
Gemeente Lansingerland
Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
dekkingsmiddelen en saldo kostenplaatsen Totaal Onttrekkingen
4.602
6.743
2.700
800
778
728
Algemene dekkingsmiddelen en saldo kostenplaatsen
3.303
4.330
0
0
0
0
Mutaties reserves
6.290
0
0
0
0
0
Totaal Toevoegingen
9.593
4.330
0
0
0
0
Toevoegingen
Mutaties reserves Resultaat
78
-4.991
2.414
2.700
800
778
728
112.227
125.267
134.332
130.011
130.841
136.817
Gemeente Lansingerland
Overzicht overhead Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de baten en lasten van overhead niet onder de afzonderlijke programma’s worden opgenomen. Daarom begroten we op een centrale begrotingspost het ‘overzicht overhead’. Overhead is hier gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces'. Om inzichtelijk te maken waar de overhead uit bestaat, is deze verdeeld in vijf onderdelen: personeel, uitbestede bedrijfsvoering, huisvesting, automatisering en grondexploitaties. Hieronder het overzicht van de ingezette maatregelen voor de overhead. Begrotingsknop 10.1.3
P&C producten volledig en alleen digitaal (ook voor de Raad)
2025
2026
2027
2028
7.500
7.500
7.500
7.500
Overzicht Overhead Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
21.333
22.978
24.513
24.559
24.315
Baten
92
20
46
46
46
23.990 46
Totaal saldo van baten en lasten
-21.241
-22.958
-24.467
-24.513
-24.268
-23.944
Onttrekkingen
605
2.498
859
754
467
151
Toevoegingen
323
871
55
55
55
55
Mutaties reserves
282
1.627
804
699
411
96
Resultaat
-20.959
-21.331
-23.663
-23.814
-23.857
-23.848
Onderdelen Overhead Bedrijfsvoering In de paragraaf bedrijfsvoering worden de ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering uitvoerig beschreven. In dit onderdeel van de begroting gaan we in op wat de doorontwikkeling voor effect heeft op de financiën van de bedrijfsvoering welke binnen de overhead valt. Het door ontwikkelen van bedrijfsvoering is een continu proces waardoor eerder opgestarte ontwikkelingen zijn afgerond en nieuwe ontwikkelingen opgestart worden. In 2025 werken we verder aan de kwaliteitsslag rondom informatievoorziening en digitale dienstverlening. Dit blijft een belangrijke randvoorwaarde voor de gehele organisatie om efficiënt te kunnen werken, opgaven kwalitatief op te pakken en te voldoen aan wettelijke opdrachten rondom archiefzaken, basisregistraties en beveiliging. Met de zogenoemde ‘digital decade’ komen nog eens circa 13 nieuwe (Europese) regelingen op de gemeenten af.
79
Gemeente Lansingerland
In de begrotingen 2022 en 2023 waren, mede met het oog op deze ontwikkelingen, initieel voorstellen opgenomen om de budgetten voor de verdere informatisering en digitalisering te verhogen. Dat betrof een geleidelijke groei in de jaren 2022 t/m 2024. Met het vaststellen van de begrotingen 2022 en 2023 nam de Raad amendementen aan om deze toekomstige groei niet op te nemen en per jaar te bezien en af te wegen of er ruimte was voor deze groei (die voornamelijk formatie betrof). Met het vaststellen van de 1e begrotingswijziging 2023 kende de Raad voor 2023 een budget toe (net als in 2022). Hiermee is ruimte gecreëerd voor groei, die ook is ingezet. Met alle digitale ontwikkelingen zijn volgende (formatieve) stappen eigenlijk ook nodig (zoals ook geschetst in onderdeel 11 van het in het voorjaar van 2023 aan de Raad aangeboden ambtelijk formatiedossier). De financiële situatie maakt dat we hier nu voor 2025, net als in 2024, een pas op de plaats maken. Dit betekent dus ook dat de kans toeneemt dat we achter gaan lopen op wat er eigenlijk nodig is. Voor de Kadernota 2025 brengen we in beeld welke (nieuwe) opgaven er zijn, in welk tempo deze gerealiseerd moeten worden en wat dit betekent voor de benodigde capaciteit.
Via de Zomerrapportage stelde de Raad voor 2024 en 2025 incidenteel budget beschikbaar om deze opgaven (in samenhang) in beeld te brengen onder de noemer ‘digitale duurzaamheid’. Wij verwachten eind 1e kwartaal 2025 de opgaven in beeld te hebben voor de komende jaren inclusief de benodigde structurele en incidentele middelen. Voorstellen en benodigde budgetten hiertoe betrekken we bij het volgende Kadernota proces. Mocht er eerder aanvullende capaciteit nodig zijn dan komen we bij de Raad hier, net als in 2024, via de reguliere P&C-cyclus op terug. In 2025 zien we een stijging in de lasten van € 2.157.000. Deze stijging wordt veroorzaakt door de CAO-stijging, bijstelling van budget Wet op de Garantiebanen , WGA-risicodrager en incidentele budgeten voor informatievoorziening en de invoering van nieuwe wettelijke taken. Deze stijging is conform aankondiging in de Kaderbrief 2025. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
16.445
18.326
20.483
20.415
20.180
Baten
4
20
46
46
46
20.387 46
Totaal saldo van baten en lasten
-16.441
-18.306
-20.437
-20.369
-20.134
-20.341
Resultaat
-16.441
-18.306
-20.437
-20.369
-20.134
-20.341
Uitbestede bedrijfsvoering Onder uitbestede bedrijfsvoering vallen werkzaamheden die volgens de BBV tot de overhead worden gerekend, maar die de gemeente Lansingerland heeft uitbesteed aan derden. Dit betreft onder andere kosten voor de catering, zowel voor het bedrijfsrestaurant als voor de catering tijdens commissie- en raadsvergaderingen. Daarnaast omvatten de uitbestede bedrijfsvoering ook de kosten voor schoonmaak, onderhoud van de planten in het gemeentekantoor en beveiliging. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
744
769
769
769
769
769
Totaal saldo van baten en lasten
-744
-769
-769
-769
-769
-769
Resultaat
-744
-769
-769
-769
-769
-769
80
Gemeente Lansingerland
Huisvesting De huisvestingskosten bestaan uit alle kosten gerelateerd aan het gemeentekantoor, behoudens groot onderhoud. Dit zijn onder andere de kapitaallasten, kosten voor klein onderhoud, diverse belastingen en heffingen, gas-, water- en elektriciteitskosten en verzekeringspremies. De begrote kosten voor huisvesting zijn in 2025 € 223.000 hoger dan in 2024. Dit wordt deels veroorzaakt door een stijging van de rente die aan de kapitaaluitgave worden toegerekend (79.000 nadeel). De oorzaak hiervan is het aanpassen van de omslagrente van 0,75% naar 1,08%. Daarnaast zijn de onderhoudskosten van de vastgoedportefeuille, ingegeven door het nieuwe MJOP, hoger dan in 2024. In 2024 was hier geen post voor opgenomen, in 2025 betreft de post € 86.000. (€ 86.000 nadeel) Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
2.875
2.367
2.557
2.589
2.641
Baten
88
0
0
0
0
2.482 0
Totaal saldo van baten en lasten
-2.788
-2.367
-2.557
-2.589
-2.641
-2.482
Resultaat
-2.788
-2.367
-2.557
-2.589
-2.641
-2.482
Automatisering Tot de automatiseringskosten behoren de kosten voor het algemeen gebruik van hard- en software (bijvoorbeeld Corsa en intranet). Hier worden ook de kosten voor het (externe) archief verantwoord. De kosten voor hard- en software van ondersteunende afdelingen vallen hier ook onder (bijvoorbeeld Key2Financiën en Pepperflow). Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
2.950
3.229
3.290
3.500
3.380
3.289
Resultaat
-2.950
-3.229
-3.290
-3.500
-3.380
-3.289
Grondexploitaties Jaarlijks vindt de doorberekening van overheadkosten naar grondexploitaties en anterieure overeenkomsten plaats via het overzicht overhead. Deze doorbelasting wordt bepaald op basis van het overheadstarief per uur en het aantal uren op de grondexploitaties en anterieure overeenkomsten. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
Lasten
-1.681
-1.712
-2.586
-2.714
-2.655
-2.937
Totaal saldo van baten en lasten
1.681
1.712
2.586
2.714
2.655
2.937
Resultaat
1.681
1.712
2.586
2.714
2.655
2.937
81
Gemeente Lansingerland
Reserve Mutaties De lasten die zijn opgenomen in de diverse onderdelen van de overhead waar onder automatisering en huisvesting worden deels gedekt door onttrekkingen aan de algemene- en bestemmingsreserves. In de onderstaande tabel worden deze reservemutaties weergegeven. Ten opzichte van 2024 is er een daling in de reservemutaties zichtbaar. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door incidentele reservemutaties die in 2024 zijn besloten waaronder budgetoverhevelingen uit 2023 en een onttrekking aan de Enecoreserve ten behoeve van een storting in de Kapitaallastenreserve voor het dekken van de kapitaallasten voor het investeringskrediet Solar Carport Gemeentehuis. Mutaties tussen reserves lopen via de Algemene reserve en ook via de exploitatie. Hierdoor is er in 2024 een hoge reservemutatie zichtbaar aan de baten en aan de lastenkant. De mutaties die in de meerjarenbegroting 2025 zijn opgenomen betreffen voornamelijk mutaties aan de Kapitaallastenreserve en mutaties aan de bestemmingsreserve Groot onderhoud gemeentelijke accommodaties. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023 Onttrekkingen
Begroting na wijziging 2024
605
2.498
Begr 2025
Begr 2026 859
Begr 2027 754
Begr 2028 467
151
Toevoegingen
323
871
55
55
55
55
Mutaties reserves
282
1.627
804
699
411
96
82
Gemeente Lansingerland
Paragrafen Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) stelt dat een aantal verplichte paragrafen moet worden opgenomen in de programmabegroting. Zij geven, als een dwarsdoorsnede door de programma’s, inzicht in een aantal bedrijfsvoeringsaspecten van de gemeente. De paragrafen zijn: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) 7. Verbonden partijen 8. Grondbeleid
Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen vormen een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. Het beleid voor deze heffingen is door de gemeenteraad vastgesteld en vastgelegd in verschillende gemeentelijke verordeningen. In deze paragraaf presenteren wij de lokale heffingen en de ontwikkelingen daarin voor 2025. Lokale heffingen kunnen we onderverdelen in gebonden en niet-gebonden bestedingen. Lokale heffingen die niet gebonden zijn, vormen algemene dekkingsmiddelen en hebben geen vooraf aangewezen bestemming. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen, hondenbelasting, precariobelasting en de verblijfsbelasting. Lokale heffingen waarvan de besteding gebonden is, zijn heffingen waarbij sprake is van een duidelijke relatie tussen de gemeentelijke dienstverlening en de belasting. Hiertoe behoren de rioolrechten, afvalstoffenheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges. Voor deze categorie worden de tarieven zo vastgesteld dat de geraamde baten van de rechten maximaal gelijk zijn aan de geraamde toerekenbare lasten. Echter, door het toepassen van kruissubsidiëring is het mogelijk af te wijken van deze regel. Bij kruissubsidiëring wordt de kostendekkendheid niet per geheven leges bepaald, maar door de totale baten en lasten van hoofdstuk 1 en 2 van de legesverordening. Kruissubsidiëring met hoofdstuk 3 is niet toegestaan.
Door het toepassen van kruissubsidiëring stijgen de inkomsten uit leges. In de tabel “Onderbouwing kostendekkende leges” in de laatste paragraaf van dit hoofdstuk is de uitwerking van kruissubsidiëring zichtbaar. De tarieven 2025 maken deel uit van deze paragraaf, maar zijn nog voorlopig. De gemeenteraad stelt de belastingverordeningen en legesverordening, en daarmee de tarieven 2025, definitief vast in de raadsvergadering van december 2024. De tarieven zijn derhalve geen onderdeel van de besluitvorming van deze begroting.
Overzicht opbrengst lokale heffingen Bedragen x € 1.000
83
Gemeente Lansingerland
Opbrengst lokale heffingen
Realisatie 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Begr 2027
Begr 2028
OZB woningen
9.370
9.893
10.921
11.017
11.162
11.340
OZB niet-woningen
10.731
11.542
13.544
13.678
13.994
14.083
Afvalstoffenheffing
7.347
6.813
7.514
8.062
8.012
8.063
Rioolheffing
7.214
7.225
7.757
7.943
8.217
8.525
Lijkbezorgingsrechten
226
240
240
240
240
240
Leges burgerzaken
632
953
855
855
855
855
4.170
2.565
3.471
3.471
3.471
3.471
Hondenbelasting
361
368
384
384
384
384
Marktgelden
61
71
71
71
71
71
Precariobelasting, uitstallingen
44
45
45
45
45
45
Verblijfsbelasting
0
0
150
375
480
497
40.156
39.715
44.952
46.141
46.931
47.574
5.237
1.189
790
643
Leges bouw
Totaal Stijging t.o.v. jaar t-1
Belastingen In 2025 zijn de opbrengsten van de lokale heffingen in de Meerjarenbegroting gestegen ten opzichte van de Meerjarenbegroting 2024. De stijging wordt veroorzaakt door verschillende factoren. In lijn met de vastgestelde begrotingspunten van de kaderbrief zijn de lokale lasten met 4% geïndexeerd. Aan bouwleges ontvangen wij extra inkomsten door aanvragen van nieuwbouwprojecten. Aan afvalstoffenheffing ontvangen wij extra inkomsten omdat de extra lasten met betrekking tot het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval worden doorberekend in de afvalstoffenheffing. Aan rioolheffing ontvangen wij extra inkomsten omdat de extra lasten met betrekking tot het onderhoud en renoveren van riolen worden doorberekend in de rioolheffing. Aan OZB wonen en OZB niet-wonen ontvangen wij extra inkomsten door het inzetten van een begrotingsknop. En in 2025 ontvangen wij extra inkomsten door de invoering van verblijfsbelasting.
COELO 2024 en woonlasten en tarieven regio Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de zogeheten ‘Atlas van de lokale lasten’. In deze atlas staat een overzicht van de gemeentelijke woonlasten. De woonlasten hebben betrekking op een meerpersoonshuishouden met een eigen woning en bestaan uit de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De WOZ-waarde van een woning is gebaseerd op de gemiddelde WOZ-waarde van alle woningen in de betreffende gemeenten. Het COELO publiceert in de atlas ook een tarievenoverzicht. In dit tarievenoverzicht zijn de gemiddelde woonlasten voor een- en meerpersoonshuishoudens per lokale last opgenomen. In onderstaande tabel zijn de lokale lasten van de gemeente Lansingerland afgezet tegen de laagste en hoogste tarieven van de overige gemeentes in Nederland. In de tabellen van de subparagraaf "Woonlasten en de tarieven in de regio" worden de tarieven van de lokale lasten van de gemeente Lansingerland vergeleken met omringende gemeenten. In 2024 zijn de woonlasten van een meerpersoonshuishouden in Lansingerland € 963,47. Met dit tarief staat Lansingerland op plek 142 van de 342 gemeentes in Nederland, waarvan plek 1 laag en plek 342 hoog is. Bedragen x € 1,COELO - 2024
Laagste Landelijk gemiddelde Hoogste Lansingerland 2024 Lansingerland concept 2025
Woonlasten meerpersoonshuishouden
652,00
994,00 1.874,00
963,47
1.000,75
OZB woningen (eigenaar)
0,0322%
0,0909% 0,2034%
0,0783%
0,0841%
OZB niet-woningen (eigenaar + gebruiker)
0,1285%
0,5605% 1,3878%
0,5522%
0,6121%
Afvalstoffenheffing MPH
32,00
346,00
533,00
269,06
300,00
Rioolheffing 0-500 m3
102,00
225,00
530,00
263,22
282,77
84
Gemeente Lansingerland
Hondenbelasting (1ste hond)
18,40
26,68
145,44
89,67
93,74
Woonlasten en de tarieven in de regio Voor de vergelijking van de woonlasten van Lansingerland met die van andere gemeenten is gebruikgemaakt van de gegevens die zijn gepubliceerd in de 'Atlas van de lokale lasten 2024' van COELO. In onderstaand overzicht zijn de gemiddelde woonlasten 2024 weergegeven voor eigenaren van een eenpersoonshuishouden (EPH) en voor een meerpersoonshuishouden (MPH) in Lansingerland en uit gemeenten in de regio. In de berekening van de woonlasten zijn de onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing meegenomen. De gemiddelde WOZ–waarde is gebaseerd op gegevens van het CBS met de peildatum van 1 januari 2023. Bedragen x € 1,Woonlasten in de regio 2024
Gemiddelde WOZ-waarde ( cijfers CBS)
Gemiddelde woonlasten EPH
Gemiddelde Vergelijking woonlasten MPH Lansingerland MPH
Lansingerland
497.000
935,34
968,11
100,00%
Delft
336.000
937,80
1.082,64
111,83%
Pijnacker-Nootdorp
500.000
888,68
989,36
102,19%
Zoetermeer
363.000
1.001,81
1.054,77
108,95%
Zuidplas
434.000
982,91
1.006,13
103,93% Bedragen x € 1,-
Tarieven 2024 COELO atlas
conform
Lansingerland
Delft
Pijnacker-Nootdorp
Zoetermeer
Zuidplas
Eigendom woningen
0,0783%
0,0974%
0,0712%
0,1186%
0,1021%
Eigendom niet-woningen
0,5522%
0,3463%
0,2120%
0,4217%
0,2378%
Gebruik niet-woningen
-
0,2693%
0,1390%
0,3055%
0,1754%
Totaal niet-woningen
0,5522%
0,6156%
0,3510%
0,7272%
0,4132%
OZB-aanslag woningen (a)
431,19
458,60
400,52
521,97
517,76
Eenpersoonshuishouden
245,53
266,25
300,36
307,48
306,10
Meerpersoonshuishouden (b)
269,06
417,09
407,76
361,66
328,43
Rioolheffing (c)
263,22
252,30
195,72
145,00
196,76
Gemiddelde woonlasten MPH (a+b+c)
963,47
1.127,99
1.004,00
1.028,63
1.042,95
OZB
Afvalstoffenheffing
OZB 2024 in relatie tot de WOZ-waarde 2024 In lijn met toezegging T2020.034 is in deze paragraaf een tabel opgenomen waarin de hoogte van de lokale woonlasten zijn afgezet tegen de WOZ-waarde. In onderstaand overzicht (OZB-aanslag t.o.v. WOZ-waarde) zijn de gemiddelde WOZ-waarden 2024 afgezet tegen de gemiddelde OZB-aanslag 2024 in Lansingerland en in andere gemeenten. De WOZ-waarden in Lansingerland liggen 31% boven het landelijk gemiddelde, de OZB-aanslag ligt in Lansingerland 18% boven het landelijke gemiddelde. De verhouding van de OZB-aanslag is hiermee 0,90 ten opzichte van de WOZ-waarde. Deze ligt in Lansingerland dus afgerond 10% onder het landelijk gemiddelde. Het OZB-woningen tarief lag in Lansingerland in 2024 op 0,0783%, landelijk was dat 0,0909%. In de regio is de OZB-aanslag ten opzichte van de WOZ-waarden in Lansingerland als laag te kwalificeren. OZB-aanslag t.o.v. WOZ-waarde 2024
85
Gemiddelde WOZ-waarde t.o.v. OZB-tarief WOZ-waarde landelijk gemiddelde
Gemeente Lansingerland
Gemiddelde OZB aanslag
OZB-aanslag t.o.v. landelijk gemiddelde
Verhouding WOZ-waarde OZB-aanslag
Lansingerland
497.000
131%
0,0783%
431,19
118%
0,90
Delft
336.000
89%
0,0974%
458,60
92%
1,04
Pijnacker-Nootdorp
500.000
132%
0,0712%
400,52
106%
0,80
Zoetermeer
363.000
96%
0,1186%
521,97
125%
1,31
Zuidplas
434.000
115%
0,1021%
517,76
102%
0,89
Nederland
379.000
100%
0,0909%
380,00
100%
1,00
Woonlasten 2024 in relatie tot de WOZ-waarde 2024 In onderstaand overzicht (Woonlasten t.o.v. WOZ-waarde) zijn de gemiddelde WOZ-waarden 2024 en gemiddelde woonlasten 2024 weergegeven voor eigenaren van een meerpersoonshuishouden in Lansingerland en in andere gemeenten. De WOZ-waarden in Lansingerland liggen 31% boven het landelijk gemiddelde, de totale woonlasten in Lansingerland liggen 3% onder het landelijk gemiddelde. De verhouding van de woonlasten is hiermee 0,74 ten opzichte van de WOZ-waarde. In Lansingerland zijn de woonlasten ten opzichte van de WOZ-waarden als laag te kwalificeren, in vergelijking met gemeenten in de regio. Woonlasten t.o.v. WOZ-waarde 2024
Gemiddelde WOZ-waarde
WOZ-waarde t.o.v. landelijk gemiddelde
Gemiddelde MPH t.o.v. landelijk woonlasten MPH gemiddelde
Verhouding WOZ-waarde woonlasten
Lansingerland
497.000
131%
963,47
97%
0,74
Delft
336.000
89%
1.127,99
113%
1,28
Pijnacker-Nootdorp
500.000
132%
1004,00
101%
0,77
Zoetermeer
363.000
96%
1.028,63
103%
1,08
Zuidplas
434.000
115%
1.042,95
105%
0,92
Nederland
379.000
100%
994,00
100%
1,00
Onroerendezaakbelastingen (ozb) De OZB bestaat uit een belasting voor de eigenaar van een opstal, waarbij verschil gemaakt wordt tussen woningen en niet-woningen. De OZB is een algemeen dekkingsmiddel, wat betekent dat deze vrij besteedbaar is. De belasting wordt berekend als een percentage van de WOZ–waarde. De WOZ-waarde wordt jaarlijks vastgesteld. Voor 2024 worden de onroerende zaken gewaardeerd naar de peildatum op 1 januari 2023. Lansingerland kent een tariefdifferentiatie voor woningen en niet-woningen. Tariefdifferentiatie tussen woningen en niet-woningen wordt in heel Nederland toegepast. De tarieven voor niet-woningen liggen hoger dan voor de woningen. De tarieven voor woningen en niet-woningen in Lansingerland lagen in Lansingerland in 2024 beide onder het landelijk gemiddelde. Tarieven 2025 OZB wonen Om het OZB wonen tarief te bepalen hanteren wij als uitgangspunt het OZB wonen tarief 2024 van de Gemeente Lansingerland. Dit tarief wordt geïndexeerd met de inflatiecorrectie ( uitgangspunt kaderbrief 4% ) en gecorrigeerd met een een waarde stijgingscompensatie ( 1,66% ). Aanvullend op deze verhoging is in 2025 een tariefstijging van 5% doorgevoerd. Het verloop van dit tarief is zichtbaar in onderstaande tabel. OZB niet-wonen
86
Gemeente Lansingerland
Om het OZB niet- Wonen tarief te bepalen hanteren wij als uitgangpunt het het landelijk gemiddelde OZB niet-wonen tarief 2024. Dit tarief wordt geïndexeerd met de inflatiecorrectie ( uitgangspunt kaderbrief 4% ). Aanvullend op deze verhoging is in 2025 een tariefstijging van 5% doorgevoerd. Het verloop van dit tarief is zichtbaar in onderstaande tabel.
Ozb - tarieven
2023
2024
Concept 2025
Eigenaar (woning)
0,0777%
0,0780%
0,0841%
% toename t.o.v. 2024 7,82%
Eigenaar (niet-woning)
0,5117%
0,5523%
0,6121%
10,83%
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing bekostigt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. De belasting wordt geheven van degene die in de gemeente naar de omstandigheden al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht gebruikmaakt van een perceel ten aanzien waarvan ingevolge de artikelen 10.21 en 10.22 van de Wet milieubeheer een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt. De geraamde baten mogen niet boven de geraamde kosten uitstijgen. De opbrengst mag dus maximaal 100% kostendekkend zijn in de begroting. Nu en in de toekomst blijft de afvalstoffenheffing een aparte geldstroom, los van de algemene middelen. Tarieven 2025 Voor 2025 zijn de tarieven voor de inzameling en verwerking van restafval gestegen. Dit vertaalt zich in een stijging van zowel het vaste als het variabele tarief. De afvalstoffenheffing stijgt gemiddeld met 4,9% per huishouden. Met de invoering van het gedifferentieerd afvaltarief blijven inwoners afval goed scheiden. Dit zorgt ervoor dat de stijging van afvalstoffenheffing in 2025 beperkt blijft. Er is echter wel een onzekerheid die verband houdt met de lachgasproblematiek bij de afvalverwerkers. Op dit moment rekent onze afvalwerker nog geen kosten door aan de gemeente, terwijl andere verwerkers dit al wel doen.
Onze verwerker heeft echter plannen om ook de kosten te verhalen op de aanbieders van afval waar lachgascilinders in zitten. Wij zetten ons in om lachgascilinders zoveel mogelijk uit het restafval te houden. Inwoners kunnen lachgascilinders gratis inleveren op het afvalbrengstation. De gemeente treft zelf ook cilinders aan in de openbare ruimte. Deze worden opgeruimd en via het afvalbrengstation afgevoerd om op verantwoorde wijze te worden verwerkt. Bedragen x € 1,Tarieven afvalstoffenheffing
2023
2024
2025
% toename t.o.v. 2024
Vast tarief
226,21
222,00
227,76
2,6%
140 liter container per aanbieding
3,92
2,87
3,32
15,7%
240 liter container per aanbieding
6,73
4,93
5,70
15,6%
Afvalpas per aanbieding
1,68
1,23
1,42
15,4%
Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven op grond van artikel 228a van de Gemeentewet. Rioolheffing is een bestemmingsbelasting en dient ter bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Deze watertaken zijn het inzamelen, zuiveren en transporteren van huishoudelijk afvalwater; het verzamelen en transporteren van bedrijfsafvalwater en het inzamelen en verwerken van hemelwater. De kosten hiervoor verhalen we met de rioolheffing op de gebruiker.
87
Gemeente Lansingerland
Tarieven 2025 Het tarief is een vast bedrag voor maximaal 500 m3 afgevoerd afvalwater per huishoudens. Voor de zogenoemde grootverbruikers geldt dat boven de 500 m3 voor iedere volgende 500 m3 afgevoerd afvalwater of een gedeelte daarvan een opslag wordt geheven. Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) De gemeente kiest voor doelmatig en risicogestuurd werken. Er wordt zoveel mogelijk integraal en wijkgericht gewerkt. Om de kosten als gevolg van de activiteiten te kunnen dekken, stijgt de rioolheffing vanaf 2022 geleidelijk met 1,25% per jaar tot een kostendekkend niveau in 2041. Dit is conform het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Aanvullend hanteren we in 2025 een indexatie percentage van 1,6% in verband met sterk toegenomen prijzen. De onderstaande tarieven voor de rioolheffing zijn gebaseerd op bovenstaande uitgangspunten. Bedragen x € 1,Tarieven rioolheffing
2023
2024
2025
% toename t.o.v. 2024
Eenpersoonshuishoudens
259,97
263,22
270,77
2,87%
Meerpersoonshuishoudens
259,97
263,22
270,77
2,87%
Lijkbezorgingrechten De gemeente Lansingerland heeft het gebruik van gemeentelijke begraafplaatsen vastgelegd in een beheerverordening. De verordening op de heffing en invordering van de lijkbezorgingsrechten 2021 is door de raad van de gemeente Lansingerland vastgesteld op 30 september 2021 en in oktober 2021 in werking getreden. De tarieven zijn ten opzichte van 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie van 4%.
Leges Bouwvergunningen In aanloop naar de Begroting is de raming van de bouwleges geactualiseerd. Deze prognose is gebaseerd op meerjarige gemiddeldes in combinatie met te verwachten grotere woningbouwplannen en de realisatie van grotere bedrijfsgebouwen. De leges worden geheven naar de maatstaven en tarieven, opgenomen in tarieventabel behorend bij de legesverordening. Deze verordening en tarieventabel worden in december aan de raad aangeboden ter vaststelling. De te heffen leges zijn afhankelijk van de hoogte van de bouwsom. De hoogte van de bouwsom bepaalt in welke tariefcategorie de aanvraag behoort. Per categorie geldt een vast en/of variabel (percentage van de bouwsom) deel.
Hondenbelasting De gemeente Lansingerland heft hondenbelasting. De tarieven zijn ten opzichte van 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie van 4 %. Dit houdt in dat het tarief voor het houden van één hond in 2025 € 93,26 bedraagt, voor iedere volgende hond is dat € 130,65. De aanslag voor een geregistreerde kennel is € 280,09.
Marktgelden en precariobelasting (uitstallingen) De gemeente heft marktgelden voor de weekmarkt en precariobelasting. De berekening van het marktgeld voor de weekmarkt hangt af van het aantal gebruikte meters frontbreedte. De berekening van de precariobelasting hangt af van het aantal gebruikte vierkante meters. De tarieven zijn ten opzichte van 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie van 4 %.