[BV25.0122] Verslag CIE AB d.d. 3 dec 2025

Dat is toch heel wat, beste collega. We hebben ook iets aangegeven over de volgorde der dingen. Dat je eerst het beleid mogelijk maakt, voordat je überhaupt spreekt over het toewijzen van windmolenlocaties. Hoe kijkt u daar tegenaan? Want die reactie mis ik nog even. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Goede vraag, inderdaad, moet ik eerlijk toegeven. Ik denk dat daar inderdaad de provincie niet handig heeft geopereerd. Dat ze inderdaad die volgordelijkheid anders hadden moeten doen, voor je het uiteindelijk aangeeft, voor het aanwijzen van locaties. Ik kan wel aangeven, ik wil niet zeggen dagelijks, maar heel vaak hebben we wel contact met onze Provinciale Statenleden in Den Haag over dit dossier, waar we wel degelijk hebben aangegeven, jullie doen dit niet altijd even handig. Zorg inderdaad dat het

17/60

eerst transparant is, dat die argumenten weggenomen zijn, dat je goed onderzoek hebt gedaan en dat de volgorde juist is. Daar kan men beter in gaan. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg, u bent zo druk bezig geweest met het voorzitter zijn dat u helaas al door uw tijd heen bent. Helaas, zou ik bijna willen zeggen. Ik zie nog wel wat ik denk wat een interruptie is voor de heer Ruijtenberg. Dat is natuurlijk een beetje lastig zonder spreektijd. Maar misschien als het een vraag is waar een heel kort antwoord op gegeven kan worden, kunnen we hem nog wel even toestaan. Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, plan MER laat zien dat de locatie Kruisweg het slechtste scoort van alle locaties qua geluid, qua slagschaduw, qua gezondheid en qua landschap. Ik ken GroenLinks toch als een voorvechter van gezondheid en van landschap. Is dat dan op zich geen reden voor de fractie van GroenLinks om toch hier bezwaren tegen te maken? De voorzitter: De heer Ruijtenberg met een pittige vraag voor een kort antwoord. Maar ik heb vol vertrouwen in u. De heer Ruijtenberg: Ik ga proberen een kort antwoord te geven. Dit zal ik niet met een ja of nee afdoen. Dat heb ik ook min of meer al genoemd. Doordat we juist die zorgen over schaduw, geluid en dat soort dingen moeten wegnemen in een open en transparant ding. Ja, het heeft onze zorgen. De voorzitter: Dank u wel.

Dan zag ik ook de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. De PvdA staat voor een zorgvuldige en eerlijke energietransitie waarin we verantwoordelijkheid nemen, maar altijd oog houden voor de gezondheid, leefomgeving en betrokkenheid van inwoners. De toelichting van de provincie is een stap richting duidelijkheid, maar laat voor ons nog belangrijke vragen open. Met die bril beantwoorden wij de vragen van de indieners. De duiding. De toelichting geeft meer duidelijkheid over het proces en de juridische stappen, maar gaat onvoldoende in op de zorgen van inwoners over gezondheid, geluid en leefomgeving. Voor PvdA blijft het essentieel dat deze effecten volledig en transparant worden uitgewerkt voordat verdere keuzes worden gemaakt. Tweede vraag was de tegenspraak. Wij zien wel een spanning tussen eerder gebieds- en beleidsdocumenten en de nieuwe koers. Vooral op het punt van leefomgeving en landschappelijke waarde moet Provinciale Staten zorgvuldig afwegen of het nieuwe voorstel consistent is met de eerdere uitgaanspunten. De brief naar de provincie, het ligt eraan welke brief. Als het gaat om de zorgvuldigheid en het meenemen van de zorgen van de inwoners, dan is de PvdA daar voor. Maar niet een brief die tegen windenergie ingaat. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Op de valreep heb ik nog een interruptie van de heer Markus.

De heer Markus: Dank voor de bijdrage van de PvdA. Even nog de vraag die ik ook aan uw linkse collega heb gesteld, hoe duidt u de volgorde der dingen? Nogmaals, zij stellen iets voor wat beleid nog niet mogelijk maakt. Vindt u het ook niet zuiver dat ze eerst dat beleid proberen aan te passen en daarvoor een politieke meerderheid zien te vinden voordat ze verder gaan met het winddossier? De voorzitter: Mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Het antwoord is, ja. Als daar een tegenspraak is in het beleid, dat dat ook hersteld wordt voordat een besluit wordt genomen. De provincie heeft benadrukt dat het

18/60

geen daadwerkelijk besluit is over het plaatsen van windturbines, maar het is een procesbesluit. De voorzitter: Wie dan? Wie heb ik dan niet gehoord in de eerste termijn? Nog een interruptie van de heer Duivesteijn. Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Het is toch gewoon een voorkeursbeslissing? Dat sorteert toch voor op een besluit? De voorzitter: Mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Het staat in de toelichting duidelijk dat het geen besluit is en dat het een procesbesluit is. De voorzitter: Dan zag ik net ook de heer Van Santen. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Voor de termijn, voorzitter. Vraag één, we zijn sowieso blij, dat heb ik al gezegd in de interruptie net, dat het initiatief is genomen door partijen. Alles wat we kunnen doen om, ook al is de kans nu niet zo groot meer, vrees ik, om te voorkomen dat er windmolens komen in Lansingerland, dat steunen wij. Met betrekking tot vraag één steunen wij ook het voorstel van de heer Van den Beukel, als daar een extra vergadering voor nodig is, dan vindt u ons aan uw zijde. Andere vragen zijn, ja, want dat helpt misschien wel. Vraag vier is aan het college. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Bik. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter.

Ik wil aan de heer Van Santen vragen of hij ons kan meenemen, een inkijkje kan geven in hoe vurig hij in het debat is geweest met zijn partijgenoten van de provincie. De voorzitter: Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Dat heb ik zelf niet gedaan, maar dat heeft onze fractievoorzitter gedaan. Die is de woordvoerder wind, zoals u misschien weet. Dat is natuurlijk gebeurd. Alleen ik moet me aansluiten bij de woorden van de heer Jonker. Die gaf aan, dat is natuurlijk een politiek proces. Dan worden er, ook in deze raad gebeurd het weleens, met de OZB of wat dan ook, dan worden er weleens beslissing genomen waar je misschien niet helemaal voor bent. Dan is het toch in zo'n provincie wordt die afweging gemaakt. Wij zijn daar niet voor. Wij betreuren dat zeer, dat onze fractie daar in de provincie dat gedaan heeft. Maar ik zit hier voor deze fractie voor de inwoners van Lansingerland. Wij zijn zwaar erop tegen. De voorzitter: Voordat u kunt afronden heb ik ook nog een interpretatie van de heer Markus. Mijnheer Markus. De heer Markus: Ik snap dat zij politiek een andere keuze kunnen maken, maar ik mag hopen dat u toch ook aan uw fractie meegeeft dat zij gewoon een rare besluit nemen. Precies verkeerd om. Dat is toch op zijn minst iets wat zij moeten beamen. Dat is namelijk gewoon een feit.

Gaat u dat op die manier ook inbrengen en ze dat ook meer dan alleen op het hart drukken, ook iets aan doen? De voorzitter: Mijnheer Van Santen.

19/60

De heer Van Santen: Zeker, mijnheer Markus. De voorzitter: Dat brengt volgens mijn telronde ons aan het einde van de eerste termijn van de commissie. Dan gaan we voor de beantwoording van het college naar wethouder Muis in de eerste termijn van het college. Mijnheer Muis. Beantwoording college De heer Muis: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de insprekers en dank voor deze mogelijkheid om te reflecteren op uw discussie. Nou is het niet een hele nieuwe discussie, er werd al aan gerefereerd, volgens mij hebben we hem grotendeels al gevoerd. Alleen de besluiten gaan verder en ik snap ook heel goed dat dat impact heeft op u, op onze gemeente en met name om de omwonenden van Kruisweg. Tegelijkertijd, dat zeg ik al, is het ook geen verrassing dat de provincie die procedure voorzet, dat stralen ze natuurlijk aan alle kanten uit. Er is ook al aan gerefereerd, in het verleden hebben wij als college andere inschattingen gemaakt ten aanzien van de ruimte voor windenergie, zowel fysiek, maar ook qua beleid, wat daar lag. U heeft het er vanavond ook over gehad. Je kunt iets vinden van die volgorde der dingen. Aan de andere kant, provincie was en is bevoegd gezag voor windparken tussen de 5 en 100 megawatt. Ze hebben ook bevoegdheden met betrekking tot het ruimtelijk beleid. Daar kun je natuurlijk iets van vinden, hoe ze dat doen. Maar ze kunnen het doen.

Dat is natuurlijk waar je hier nu, niet tegenaan loopt, maar wat de status is. Ze doorlopen die procedure, die past bij hun wettelijke bevoegdheid. Dat werd ook door de insprekers gezegd en ook door u op verschillende momenten, het is een politieke keuze. U kunt elkaar bevragen, wie heeft wat gedaan? En elke keer komt het weer terug bij, het is een politieke keuze van een ander bestuursorgaan. Wat bovendien nog eens een keer is afgesproken in een coalitie die daar zit. Dat maakt ook, en hebben we natuurlijk in februari ook gezegd, dat het niet heel zinvol is om daar tegen te procederen of bewoners de illusie te geven dat wij hier daar in deze raad een besluit kunnen nemen wat ze van gedachten doet veranderen. U kunt het altijd proberen. Dat probeert u nu ook vanavond te zoeken naar, waar zijn die mogelijkheden? Het voorkeursbesluit, dat is de volgende stap in die projectbesluitprocedure, die zijn ze al in 2023 gestart. Dat is ook even het bruggetje naar de bestuursovereenkomst, werd ook al aangegeven. Die bevoegdheid hadden we niet. We hebben een lange tijd gehad. Inderdaad, er is weinig gebeurd in het verleden. Dit college heeft hem uitgelopen, geconstateerd op basis van ons eigen beleid, provinciaal beleid, denken wij dat het op die locaties niet past. De provincie heeft haar bevoegdheid teruggenomen.

Lang daarna hebben wij een bestuursovereenkomst met de provincie afgesproken. Onder andere doordat het best wel, dat weet u ook, aan het escaleren was op allerlei dossiers hierdoor. Hebben wij om tafel gezeten, bestuursovereenkomst met elkaar gemaakt over de grote gemeentelijke doelen en opgaven die we willen realiseren. Het alternatief was eindeloos niet kansrijke juridische procedures voortzetten. Voortdurend discussie over belangrijke maatschappelijke opgaven in de wacht zetten. Daar wilden we vanaf. Daar is die bestuursovereenkomst uit ontstaan. Het heeft al heel veel opgeleverd. Daar kunt u ook politiek van mening verschillen. De een is er blij mee, de ander is er misschien minder blij mee. Maar in elk geval, wij hebben ook daarmee het raadsbesluit van deze raad en van Zoetermeer al deels invulling gegeven, dat wij Bleizo West uit de potentiële locaties hebben gehaald. Het is niet zo dat wij hebben geduwd richting een andere locatie. Nee, er waren verschillende mogelijkheden. Wij hebben met de bestuursovereenkomst er 1 veiliggesteld, uitgehaald. Daarnaast is recent natuurlijk, door deze samenwerkingsovereenkomst, heeft collega Fortuyn met de provincie en de gedeputeerde Zevenbergen 18 miljoen binnengehaald om eindelijk die N209 aan te pakken.

Zodat we ook de woningen die langs die route zitten, Wolfend, Lange Vaart, Merenweg, waar we ook allemaal op zitten wachten, zodat we die ook kunnen realiseren. Ruimte hebben we gecreëerd voor verouderde glastuinbouw te transformeren. Daar kunnen we een

20/60

hele boom over opzetten en de ene zal er blij mee zijn en de ander is er minder blij mee. Maar in elk geval, dat is ook iets wat de provincie ook niet zomaar doet. De besluitvorming over de voorkeurslocatie vindt niet in deze gemeenteraad plaats, ook niet in dit college, maar in het college van GS en in Provinciale Staten. Wij ontraden ook zienswijzen. Staat ook natuurlijk in de bestuursovereenkomst, dat wij geen juridische stappen zetten. Dat zou ook wel heel raar zijn als je zegt, wij respecteren dat u de bevoegdheid heeft over wind, maar de dag daarna stappen we naar de rechter om die bevoegdheid te betwijfelen en onmogelijk te maken dat ze die bevoegdheid uit kunnen oefenen. Dat getuigt ook niet echt van betrouwbaar bestuur als we dat zouden doen. Die vorm ontraden wij. Het staat u natuurlijk zelf vrij om in te spreken, partijen doen dat al. Of gezamenlijk uw zorgen over te brengen in een brief. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken voor een interruptie van de heer Duivesteijn. Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter.

Kan de wethouder mij even uitleggen hoe dat dan precies zit? Want wij hebben afgesproken dat we niet naar de rechter zouden gaan, maar een zienswijze indienen is toch geen stap naar de rechter zetten? In een zienswijze kunnen wij toch nog wel meedenken over ons grondgebied, bijvoorbeeld dat wij willen dat ze zo ver mogelijk van Kruisweg, de bewoners afstaan, zo ver mogelijk een afstandsnorm meedenken of denken over andere zaken? Wij gaan toch niet ons laatste middel opgeven in die zienswijzeprocedure, terwijl het iedereen vrij staat, behalve de gemeente Lansingerland. Kunt u mij daar even wat meer in meenemen? De voorzitter: Mijnheer Muis. De heer Muis: Dank, voorzitter. Een zienswijze is iets waar je formeel ook een antwoord op vraagt. Je stelt zaken ter discussie. Het is niet van, we hebben nog wat wensen of ideeën. Dat is niet die fase in zo'n besluitvormingstraject. Dat moet ook vooral uit de participatie die de provincie doet, laten we dat ook niet vergeten, dat moet in dat proces op tafel komen. Een zienswijze is echt, wij hebben hier fundamentele problemen met betrekking tot de procedure, de gevolgde procedure. En het is vatbaar voor bezwaar en beroep, wat maakt dat je uiteindelijk voor de rechter kunt eindigen. Daarom is dat instrument hier, kan uitgelegd worden door de provincie, door GS, als een juridische stap om dit proces te frustreren.

Daarmee frustreer je de andere afspraken die we hebben met de provincie. Die uitkomst zou ik niet voor mijn rekening willen nemen. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken. Ik zie twee interrupties. Ik denk een vervolgvraag van de heer Duivesteijn en een nieuwe vraag van de heer Azzouzi. Dan ga ik eerst even naar de heer Duivesteijn voor een vervolgvraag. De heer Duivesteijn: Dank u, voorzitter. De wethouder sorteerde voor op dat het dan een opmaat is naar een juridische procedure. Maar wij kunnen toch gewoon in onze brief zetten, bedankt dat u een zorgvuldig proces heeft gedaan. Of een onzorgvuldig proces, hoe u het ook insteekt. Maar daarbij zeggen, wij maken gebruik van onze laatste formele bevoegdheid waarmee we willen meedenken over de beste invulling van hoe we dat dan gaan oplossen met zijn tweeën. We willen daarbij benadrukken dat we geen stap naar de rechter zetten. Dat kan toch? We hebben hier weleens zienswijzen gestuurd waarin we complimenten alleen uitdelen. Het is nooit een juridische procedure opbouwen. De voorzitter: Ik wil u er wel op wijzen dat u inmiddels ook al door uw tijd heen bent. Ik ga even terug naar de heer Muis voor een antwoord. Dan gaan we naar de heer Azzouzi toe.

21/60

De heer Muis: Het is goed dat u er nog even op doorgaat, want u begon … Sorry voorzitter, de heer Duivesteijn begon zelf met een brief. Een brief is wat anders. En een zienswijze indienen en zeggen, een deel van wat een zienswijze is, daar gaan we dan weer geen gebruik van maken. Dan wordt het een beetje troebel. Ik zou vooral dit soort punten die u heeft, overigens lees ik nu in het bespreekstuk wat u met elkaar heeft, één enkel punt staat daarin, afgezien van de rare procedure. Ik citeer maar sommige van uw commissieleden, niet mijn woorden. Maar ik lees hier alleen iets over Groene Hart, Kruisweg-Oost, daarbij te betrekken. Het is natuurlijk aan u om nog allerlei andere punten, ik hoorde er aan de rechterzijde tien, ik hoorde verschillende zienswijzen, die kunt u allemaal betrekken in een brief. Lijkt me, ik zou bijna zeggen heel verstandig, dat kan ik beter ook niet zeggen. Maar dat is aan u om dat met elkaar te bespreken, wat is nou echt wezenlijk hier van belang als PS uiteindelijk, want uiteindelijk … Om even terug te komen, voorzitter, op het punt over de procedure en dat je eerst zegt, hier komen windmolens en daarna pas je je beleid erop aan. Dat is iets wat PS natuurlijk uiteindelijk ook nog moet vaststellen, want die wijzigen hiermee ander beleid, open groengebied, et cetera. Dat punt, dat gaat terugkomen.

Het is goed als u dat vindt met elkaar, waar u iets van vindt, laat ik het daar maar bij houden, en dat meegeeft via een brief. Zienswijze, nogmaals, zou ik echt niet doen. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken voor nog de interruptie van de heer Azzouzi. Daarna gaan we voor nog een andere interruptie naar de heer Van Santen. Mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik ben op zoek naar de rol van het college. Het college heeft het bestuursakkoord ook onderhandeld. Die heeft die relaties. Het bestuursakkoord, we hebben begrepen dat daar ook nog ruimte is om nog dingen anders te interpreteren en een aantal dingen ook af te stemmen. Doet het college iets of is het college buitenspel gezet? De voorzitter: Mijnheer Muis. De heer Muis: Dank, voorzitter. We zijn natuurlijk altijd in overleg en we blijven in overleg met de provincie. De provincie zal ongetwijfeld hier meekijken. Ik weet niet welke camera ik moet kijken. Die volgen dat. Maar wij hebben daar ook gesprekken over. Het bestuursakkoord is ook weer niet zo dat we het elke keer anders interpreteren. Ik hoorde net ook een uitleg over van, wij hebben wind hier in vervat. Nee, wij respecteren dat de provincie een bevoegdheid heeft met betrekking tot wind, die wij juridisch niet aan gaan vechten. Tenzij er natuurlijk echt redenen zouden zijn. Met name denk ik, degene die zo'n procedure volgen, commissie MER.

Als er echt rare zaken uit zouden komen, is het een ander verhaal. Maar niet achteraf terug onderhandelen via een zienswijze. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van Santen. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Toch ben ik weer even in verwarring. Des te meer dank aan de indieners. Want nu zegt u, doe dat nou niet die zienswijze, want dan komt er misschien een procedure van. Maar ik heb net van de heer Duivesteijn gehoord dat dat allemaal niet zoveel effect heeft, zo'n procedure. Maar u bent er toch kennelijk bang voor dat dat dan wel effect heeft. Misschien is het dan toch goed dat we wel die zienswijze doen. De voorzitter: Reactie van de wethouder, mijnheer Muis. De heer Muis: Volgens mij, voorzitter, was het meer een opmerking. Vraagteken. Maar ik zou er niet al te lichtzinnig over doen, want het staat natuurlijk niet voor niets in een bestuursovereenkomst. U moet zich ook realiseren, die is mede gebaseerd op de wens van deze raad. Onder andere met betrekking tot Bleizo West, met betrekking tot ontsluiting van

22/60

nieuw te bouwen woonwijken, aanpak van de N209. Nogmaals, het college wil dit niet op deze manier met elkaar vermengen. Wij laten het graag aan uw, wat meerdere malen genoemd is, politieke lijnen om aan te geven wat u daarvan vindt. Als u denkt die politieke lijnen ergens te kunnen combineren en een gezamenlijke brief van te maken, dan is dat aan u. De voorzitter: Dan zie ik nog een interruptie van de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, eerst naar mijn collega's. De juridische procedure en de definitie daarvan is dat het een procedure is waar de rechter een rol in speelt. Zienswijze heeft de rechter niks mee te maken. Ik denk dat we ons daar niet door moeten laten afleiden. Mijn vraag aan de wethouder, voorzitter, gaat over dat hij noemde dat er een politieke keuze ligt van een ander bestuursorgaan. Ik heb daar iets wat ik graag helemaal wil wegnemen. Twee mensen zijn naar mij toegekomen en hebben gezegd, Lansingerland, die gemeente zegt achter de schermen, doe het maar op Kruisweg. Ik zou het vervelend vinden als dat blijft hangen. Ik denk dat het niet waar is. Maar ik wil graag van de heer Muis die bevestiging dat het echt een politieke keuze is waar dit college ook niet achter staat. De voorzitter: Mijnheer Muis. De heer Muis: Dank, voorzitter. Ik wil echt deze complottheorie wegnemen. Ik heb de notulen van de vergadering van februari gelezen.

Daar kwamen ook allerlei complottheorieën voorbij, ik hoor dit en mensen zeggen dat. Daar kan ik niet zoveel mee. Ik weet alleen, en wat ik net ook heb gezegd namens het college, de provincie kan op verschillende plekken in Lansingerland, die wij zelf ook hadden bedacht en uitgezocht, kunnen ze windmolens plaatsen. Wij hebben alleen ervoor gezorgd dat Bleizo West, wat uw raad wil, u wil dat ontwikkelen. Daar hebben wij actie op gezet. Dat is gelukt. Die halen we uit deze procedure. Dat daarmee twee locaties overblijven waar het dan volgens de provincie wel kan komen, dat lijkt me nogal evident. Maar dat is iets anders dan het constante frame van, er is iets uitgeruild. Het kan natuurlijk worden herhaald, ik hoor dat zeggen. Maar ik hoor dat niet zeggen. Dank u wel. De voorzitter: Nog een vervolgvraag van de heer Van den Beukel? Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Dank u wel. Dank voor het antwoord. De volgende vraag is toch even een herhaling van wat ik net al bedoelde te zeggen. Wat is nou het politieke oordeel van dit college over het voorstel om windturbines te maken op Kruisweg? U mag daar ook gewoon iets van vinden. U hoeft niet per se naar de rechter te gaan, maar u kunt wel uw mening daarover geven. De voorzitter: Wethouder Muis.

De heer Muis: Volgens mij, wat aan het begin van dit onderwerp is gezegd, het is uw dialoog, uw politieke discussie op zoek naar invloed. Er is gevraagd aan het college te reflecteren op die discussie. Volgens mij hebben we dat al bijna meer gedaan dan u met elkaar erover heeft gehad. Volgens mij is het helder wat wij vinden. Wij hebben als college een besluit genomen. Dat kunt u ook teruglezen. Daar staat ook precies hoe wij zaken afwegen ten opzichte van eigen en provinciaal beleid. Dat is het standpunt van het college. Ik zou u aanraden om dat dan nog eens erbij te pakken. Want dat is denk ik niet veranderd. De voorzitter: Voor een laatste keer de heer Van den Beukel, een interruptie.

23/60

De heer Van den Beukel: Voorzitter, ik heb de indruk dat de heer Muis geïrriteerd raakt door deze vraag, maar het is niet bedoeld om hem op de kast te krijgen. Maar wel, het college heeft gezegd, we zijn blij dat we Bleizo eruit hebben gehaald. U heeft een opvatting over locaties en locatiekeuzes. De locatiekeuze had kunnen vallen op Bleizo, dan was u denk ik ontevreden geweest. Daar ga ik vanuit. U kunt ook hierover toch uw politieke oordeel wel vellen. Waarom doet u dat niet? De voorzitter: Wethouder Muis. De heer Muis: Voorzitter, het is niet heel relevant wat wij er nu nog een keer van gaan vinden. Wij hebben er als college al iets van gevonden en daarna is er nog een heleboel gebeurd. Ik denk dat het niet zinvol is om dat nu per se weer allemaal naar voren te brengen. Ik snap het doel er ook niet van. Vanuit een recreatieschap hebben we ook aangegeven dat we dat niet wenselijk vinden, als u dat graag wilt horen. Maar dat is ook geen geheim, dat is gewoon openbare informatie. Dat is allemaal geen geheim, alleen we gaan er niet over. Ik kan het nog honderd keer zeggen, maar daarmee veranderen we niks aan de situatie. De voorzitter: Tot zover de eerste termijn van het college. Ik ben in mijn enthousiasme over de inhoud ook onze gebruikelijke schorsing op het hele uur vergeten. We kregen ook het verzoek binnen van een partij om iets langer te schorsen.

Ik stel voor dat we even vijf minuutjes schorsen, tot iets voor half. U zult mijn een belletje horen als het weer zover is. Daarbij ook, voordat u allemaal wegloopt, gezien de spreektijden, die een aantal partijen al een beetje doorheen zijn gegaan, zou ik willen voorstellen dat we voor de tweede termijn, ook om zeker de indieners nog een kans te geven om te reflecteren op de inbreng, daar even een paar minuten bij te zetten. Is twee minuten akkoord, voldoende voor iedereen? Dan stoppen we er twee minuutjes bij. Dan zie ik u om iets voor half weer hier. Schorsing De voorzitter: Daar zijn de laatste commissieleden ook weer na deze schorsing. Ik hervat de vergadering. Iets langere schorsing dan gepland. Dan gaan we in de tweede termijn verder. Zoals u kunt zien op het scherm heeft iedereen er twee minuutjes bij gekregen. Maar als u al in de min stond, staat u iets minder in de min en niet opeens weer heel ruim in de plus. Denk daaraan bij de lengte van uw spreektijden. We gaan de volgorde af zoals net ook is gebeurd. Dan beginnen we met de heer Bik. Mijnheer Bik. Tweede termijn De heer Bik: Dank u wel, voorzitter. Ook dank voor alle inbreng. Ik zal het kort houden voor wat betreft de tweede termijn. Hopelijk nog wat vragen kunnen stellen aan de collega's.

We gaan in ieder geval vanuit onze fractie kijken of we met de coalition of the willing een brief kunnen opstellen die we dan voorleggen aan de raad om mede te ondertekenen vanuit de fracties. De voorzitter: Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Dank u wel, voorzitter. Het CDA Lansingerland sluit zich graag aan bij de coalition of the willing. Daar zijn wij graag onderdeel van. Die brief, daar trekken we graag samen in op. Maar er is nog meer, voorzitter.

24/60

De voorzitter: Voordat u doorgaat met wat er nog meer is, want het is zo'n mooi bruggetje, kunnen we nog net even een interruptie van de heer Ruijtenberg doen. Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Ik heb even een vraagje over die brief. Ik hoorde de Bik er ook, sorry, de heer Bik er ook wat over zeggen, maar u ook. U wil dan een brief opstellen met de coalition of the willing van partijen hier namens de raad. Begrijp ik dat goed? De voorzitter: Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, het is inderdaad een vraag aan mij. Dat kan niet anders. Het initiatief kwam van de heer Bik. Mijn interpretatie van het voorstel van de heer Bik is dat het aansluit bij vraag 3 in het bespreekstuk. Om het even ingewikkeld te zeggen. Waarin staat dat de raad via een brief PS oproept om Kruisweg-Oost in een discussie over windmolenlocatie in het Groene Hart te betrekken en gelijk te behandelen. Normaal gesproken zou ik denken dat dat het liefst een raadsstuk is. Dat we daar ook als raad ons over buigen. Mocht de griffier ons ergens in het proces er op wijzen dat dat onmogelijk is, dan doen we dat wat mij betreft als politieke partijen. Voorzitter, dan is dat één ding, de brief. Ik laat me daar, zoals gezegd, graag later over bijpraten. Maar een brief is een brief en dat is mooi. Als raad krijgen we heel veel brieven en die lezen we allemaal goed.

Tegelijkertijd zijn het er erg veel. Soms wel vijftig per vergadering en dat is een hele lange lijst. We hebben ook instrumenten die echt tot het domein van de raad behoren. Dat zijn zienswijzen. Voorzitter, daar moeten we ook gebruik van maken. In de eerste termijn heb ik minstens tien redenen genoemd waarom dit besluit niet alleen inhoudelijk onjuist is en we het er niet mee eens zijn, maar ook procedureel niet deugt. Ik ben heel blij dat zowel de fractie van de VVD als de fractie van Leefbaar 3B en hopelijk ook anderen zich scharen achter het voorstel om daar zienswijzen over in te dienen. Ik noem het bewust wel zienswijzen. Ik hoop dat we aan het einde kunnen concluderen dat er inderdaad die meerderheid nog steeds is voor het bijeenroepen van een extra raadsvergadering, zodat we op tijd zijn voor de eerste deadline. En we vervolgens ruim de tijd hebben voor de tweede deadline. Want het is van belang dat we niet alleen een zienswijze indienen op het ontwerp voorkeursbesluit, maar ook op het ontwerp omgevingsbeleid. Er zitten namelijk andere ingrediënten in. Bepaalde zaken die we onjuist vinden, die procedureel onzuiver zijn die hebben wel indirect betrekking op het voorkeursbesluit maar direct betrekking op het omgevingsbeleid. We hebben nu eenmaal, volgens mij, die beide instrumenten nodig. Nogmaals, die behoren gewoon tot ons normale instrumentarium.

Het zou niet handig zijn, als je vindt dat we alles op alles moeten zetten, om die links te laten liggen. Voorzitter, tot slot, ik heb diverse mensen horen zeggen, waaronder ook de fractie van Leefbaar 3B, de gemeente moet alles doen om windturbines op Kruisweg tegen te houden. Dat zijn grote woorden en ik denk dat die grote woorden echt op hun plaats zijn. In eerste instantie is dit aan de politiek. In eerste instantie is het aan ons, is het aan Gedeputeerde Staten, aan Provinciale Staten om dit besluit ten halve te keren. Tegelijkertijd, we kunnen ons voorstellen dat er ook een situatie kan zijn dat toch PS en GS doorzetten, ondanks alle goede redenen waarom ze zich zouden moeten bedenken. In dat geval, voorzitter, denk ik dat we inderdaad consequent moeten zijn. Dat we voor onze inwoners moeten gaan staan. Dat we moeten voorkomen dat daar negentig huishoudens in Kruisweg de komende dertig jaar last hebben van slagschaduw, van geluid, dat we landschap voor decennia verpesten. Dat we ook bereid moeten zijn om een juridische weg te bewandelen. Voorzitter, ik hoop ook dat collega's daar toe bereid zijn, dat ze ook die stap waar nodig willen zetten. Graag een reactie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Beukel. Dan ga ik naar de fractie van D66, mijnheer Jonker.

25/60

De heer Jonker: Dank u wel, voorzitter. Heel kort, D66 had al aangegeven dat we een brief daar best over mee willen denken. Natuurlijk afhankelijk van de inhoud of we daar ook mee in kunnen stemmen. Ten aanzien van de zienswijze, ik heb daar toch echt wel twijfels bij. Omdat in relatie tot het bestuursakkoord, de heer Van den Beukel zal dat ook niet kunnen ontkennen, een brief is echt iets anders dan de zienswijze. Heeft ook een andere status, ook juridisch. Ik durf wel te zeggen dat ik dat niet op dit moment nu à la minute kan wegen. Maar mijn initiële standpunt is nu dat ik daar niet voor ben, omdat ik denk dat het een inbreuk doet op de afspraak die we hebben gemaakt in het bestuursakkoord. Maar onze fractie kan overtuigd worden in de toekomst, maar dat zullen we dan zien. De voorzitter: Ik ga eerst even voor een interruptie naar de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, ik ken collega Jonker echt als een bestuurskundige gigant. Hij maakt zijn werk van zorgvuldig over procedures oordelen. Ik heb geprobeerd het helder te maken, juridische procedure, dat zijn de twee woorden die staan in de bestuursovereenkomst. Juridische procedure, volgens juridische woordenboeken, zijn dingen waar de rechter aan te pas komt. Dat moeten we niet moeilijker maken dan het is. Wat is dan de zorg van de heer Jonker precies? Ik mag er één ding aan toevoegen.

De juridische procedure die we niet mogen voeren, dat staat in de bestuursovereenkomst tussen het college van B&W en het college van GS. Wij zijn niet het college van B&W. Wij zijn de raad. De voorzitter: Mijnheer Jonker. De heer Jonker: Bestuursakkoorden gaan ook over vertrouwen tussen bestuurslagen. Dat volgens de letter van het bestuursakkoord een zienswijze geen juridische procedure is, betekent niet dat dat door de GS geïnterpreteerd kan worden als een vertrouwensbreuk en als een aanzet tot mogelijke juridische procedures. Daar kunnen we heel lang over doorpraten, ik denk niet dat we dat vanavond gaan doen. Dat is onderdeel van de weging waarom ik daar niet voor ben. Als laatste afsluitend punt, denk ik wel echt dat het belangrijk is, want ik weet dat campagnes komen eraan en we willen onszelf profileren, en dat moet ook als politieke partijen. Maar laten we wel de verwachting ook bij de inwoners goed managen van wat we met elkaar hier nog kunnen bewerkstelligen in onze communicatie met de provincie. Anders worden mensen weer, krijgen ze nog minder vertrouwen in de politiek en daar zijn we allemaal niet bij gebaat. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van Leefbaar 3B, mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u, voorzitter. Ik had helemaal geen tijd meer, ik ben helemaal verrast dat ik weer mag praten.

We worden hier al een beetje monddood gemaakt en nu heb ik toch weer de woorden kunnen vinden. Het verbaast onze fractie echt enorm dat de procedure of de juridische procedure, met juridisch tussen haakjes, in het bestuursakkoord, dat een zienswijze wordt uitgelegd als een juridische procedure. Dat vind ik lastig te verteren. Zeker als leek zijnde denk ik, we hebben met elkaar afgesproken, we gaan niet naar de rechter. Vervolgens wordt er gezegd, maar dan mag u ook geen officiële brief meer sturen waarin u meedenkt over de beste locatie dan als GS heeft besloten of PS heeft besloten dat daar windmolens gaan komen. Dan moeten we natuurlijk wel kunnen meedenken over dat het dan zo ver mogelijk van die huishoudens af is, dat het recht doet aan de zichtlijnen of aan andere zaken of dat we nog in ieder geval mensen erop hebben gewezen dat het tegenstrijdig is met andere procedures of beleid. Daar heb ik het heel lastig mee.

26/60

De voorzitter: Ik ga u even onderbreken voor een interruptie van de heer Ruijtenberg. Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: De heer Duivesteijn zegt nu in zijn betoog, er is besloten dat er windmolens gaan komen. Maar volgens mij, en misschien dat de heer Duivesteijn mij kan corrigeren als ik het fout heb, is er nog helemaal niet besloten dat daar windmolens komen. Er is alleen een voorbeslissing gekomen voor een mogelijke procedure waarin het aangewezen wordt als een van de mogelijke locaties. Dat is wat anders dan dat het er komt. Tenzij ik het fout zie, maar dan mag u mij overtuigen. De voorzitter: Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u, voorzitter. Dat is een probleem natuurlijk als ik hier ga zitten freewheelen in mijn woordvoering en het niet van tevoren heb afgestemd. Als ik het heb over als PS of GS besluit in een toekomstige vorm. Het is nu een voorkeursbesluit. Laten we er ook wel gewoon heel duidelijk over zijn, zij sturen op windmolens in Lansingerland. Zij sturen niet op dat ze dat niet gaan besluiten meer. Anders hadden ze deze procedure niet gevolgd. Wat ik nog verder wil zeggen over de coalition of the willing, daar neem ik een paar seconden extra tijd voor, natuurlijk willen wij meedenken over die zienswijze. We hebben het aangegeven over die brief.

Als dat dan niet een middel namens de raad wordt, dan kan dat ook prima een zienswijze zijn namens de fracties, denk ik. Dat wilde ik ook even oprollen richting de coalition of the willing. Dan als laatste reflectie op de vraag van de heer Van den Beukel over of we dan uiteindelijk misschien toch wel de juridische weg moeten bewandelen. Volgens mij heeft de wethouder dat heel duidelijk aangegeven. Als er echt onzorgvuldigheden naar boven komen, of uit de commissie MER dat er echt van alles aan schort, natuurlijk moeten we dat dan overwegen. Maar om dat nu al te gaan uitspreken, dat we dat doen, dat is niet zorgvuldig. Laten we ook vooral dat bestuursakkoord respecteren. De voorzitter: Ik denk dat het wel weer mooi is geweest, mijnheer Duivesteijn. Mijnheer Markus. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, het duizelt me een beetje. Laat ik met de eerste duizeling beginnen. Dat zijn even de data die nu over tafel gaan. Volgens mij de zienswijze, of je dat wil of niet, voor het ontwerp voorkeursbesluit wind loopt tot 15 januari. Dat is één. We hebben dan, even los wat er gebeurt, meer tijd. De andere, dat is 15 december, dat is de herziening van de omgevingsvisie.

Ik dacht ergens gelezen te hebben, maar op een gegeven moment lees je zoveel, dat je niet meer precies weet of het nou klopt, dat het college sowieso van plan was om op die omgevingsvisie een zienswijze in te dienen. En dat dat ook een gedelegeerd besluit is aan het college. In het verleden hebben ze dat ook gedaan en daar hebben wij als raad ook niets van gevonden. Het college heeft gewoon die bevoegdheid om die zienswijze in te dienen. Even ter check of die zienswijze namens het college op die omgevingsvisie herziening, of die er nou komt. Daarnaast, denk ik, uiteindelijk zienswijze. Ik snap dat het een zienswijze wellicht een krachtige middel is. Maar we moeten aan de andere kant, uiteindelijk moet er gewoon een politiek besluit genomen worden. Een zienswijze kunnen bij politieke besluiten met evenveel recht of onrecht terzijde worden geschoven. Volgens mij is het enige, en dat klinkt misschien wat negatief, wat we voor elkaar kunnen krijgen, is die vier partijen die elkaar vasthouden nu, ervan te zien te overtuigen dat het gewoon een onzalige weg is die ingegaan wordt. Om meerdere redenen, die ga ik niet herhalen. Want zienswijzen of niet, daar kan op gereageerd worden. Maar er kan nog steeds een politiek besluit genomen worden, we gaan hoe dan ook door. Ik zit ook een beetje te zoeken naar krachtige middelen

27/60

om die vier partijen in het provinciehuis te overtuigen. Op zijn minst de helft ervan, want dan heb je ook een meerderheid met de oppositie. Daar zit ik nog een beetje mee te puzzelen. Graag ook even een reactie van het college op die verschillende zienswijzen, welke dan wel of niet namens het college worden ingediend. Dat even ter duidelijkheid. Mochten er nog allerlei coalition of de willing, laten we gewoon zeggen, partijen die iets willen betekenen en kijken of we nog iets kunnen opsturen naar de provincie, dan zijn we van harte bereid om daarin mee te denken, graag zelfs. Volgens mij moeten we alles, maar dan herhaal ik wat anderen ook al gezegd hebben, eraan doen om in ieder geval duidelijk te maken wat er misgaat in die hele procedure en dat op een goede manier aan de partijen en de provincie duidelijk maken. Ik laat het even vooralsnog hierbij, maar het duizelt wel een beetje. De voorzitter: Dank u wel. Is dat nog een interruptie van de heer Van Santen? We gaan even de termijn af op de volgorde van de vorige bespreking. Ik ga eerst even naar de fractie VOOR Lansingerland. Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter. In mijn eerste termijn gaf ik al aan dat ik zeker voor het sturen ben van brieven en zienswijzen. Ik denk dat wij onderdeel zijn van het gemeentebestuur, maar zeker niet hetzelfde zijn als het college.

Ik denk dat wij dat zeker kunnen sturen en ik wil daar ook heel graag over meedenken. Ik hoor graag wanneer dat wordt belegd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van GroenLinks, mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Laat ik heel duidelijk zijn, de fractie van GroenLinks ziet niets in de brief, ziet niets in de zienswijze. Wij denken dat dat niet goed is. Ik heb, zoals ik in de eerste termijn al aangaf, heel veel contact met onze provinciale partijgenoten in Den Haag, zowel in PS als ook met gedeputeerde hierover. Dat is wat ons betreft genoeg. Zienswijze en brieven zijn wat ons betreft nu niet verstandig en zullen onzes inziens ook contraproductief werken in het licht van het gehele bestuursakkoord, zoals ook wethouder Muis al gememoreerd heeft. De voorzitter: Mijnheer Azzouzi van de PvdA. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde zeggen dat ik me nu wil aansluiten bij de heer Ruijtenberg, maar we zijn wel voor een brief. Ligt eraan wat de inhoud erin zit. Maar niet voor een zienswijze. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we tot slot naar de heer Van Santen van de VVD. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Voorzitter, wij zijn heel consequent wat dat betreft. Wij zijn voor alles wat helpt om de windmolens tegen te houden.

Of het een brief is, zienswijze of juridische procedures, mag ook allemaal tegelijk. Wij zijn daar voor. Wij zijn voor, wij zijn willing. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we voor de tweede termijn van het college alweer, de tijd vliegt, mijnheer Muis, naar wethouder Muis. Beantwoording college De heer Muis: Dank, voorzitter. Een paar vragen en een paar opmerkingen. Er werden wat kwalificaties verbonden aan de procedure. Laat dat nou net het belangrijkste zijn waar de

28/60

commissie MER op toetst. Ik denk dat het ook verstandig is dat die dat onafhankelijk doen. Even los van wat u er allemaal van vindt, even kijken wat daar uitkomt. Dan zijn er een paar keer is ook verwezen naar de herziening van het omgevingsbeleid. De heer Markus als laatste. Ik kan inderdaad bevestigen, het college bereidt die voor en dient die in. U krijgt dat vanzelfsprekend te zien. Collega-wethouder Titia Cnossen gaat natuurlijk over het ruimtelijk beleid. Dat is inderdaad in lijn met alle voorgaande zienswijzen op dat ruimtelijk beleid. Dat is dat punt. Dan het verhaal over juridisch, daar bleven we nog even op hangen. Nu staat in … De voorzitter: Voordat u verder gaat, een interruptie van de heer Van den Beukel. Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat het cruciaal is om te weten of het college bereid is om de zorgen van deze raad die zijn geuit mee te nemen in de zienswijze die ze opstelt. De voorzitter: Mijnheer Muis. De heer Muis: Voorzitter, de zienswijze gaat over het ruimtelijk beleid van de provincie. Het gaat niet over, wij willen wel of geen windmolens. Dat zal er niet in komen te staan. Dat is daar niet de plek voor. Het gaat natuurlijk wel over locaties en functies en bestemmingen. Wij hebben deze beraadslaging gehoord.

Maar ik kan u zeggen, wind in de zin van de discussie van vanavond, komt daar niet op die manier in terug. Het gaat over het ruimtelijk beleid, wat de provincie daar doet, wat we daarvan vinden. Het college bereidt dat voor en dient dat in. U wordt daarover geïnformeerd. Dat kan ik er nu over zeggen. Dan, voorzitter, over het juridisch. Daar zijn we op blijven hangen. Daar bleef ik ook net op hangen. Juridische procedures, er staat juridisch tussen haakjes in de bestuursovereenkomst. Dan krijg je inderdaad, hoe legt wie uit wat dat betekent. Ik heb altijd geleerd, tussen haakjes, dat bestaat dan niet. Dan kun je beter, of je schrijft het op, maar tussen haakjes, dat kun je beter niet doen. Blijft dan over, procedures. Dat maakt het nog net weer iets zwaarder dan alleen juridische procedures. Maar ik zou, nogmaals, dan vallen we in herhaling, ik zou gewoon dat risico, of het college zou dat risico niet willen lopen. Volgens mij zie ik ook wel hier een coalitie ontstaan die graag dat via een brandbrief richting uw counterpartners, PS, wil brengen. Die uiteindelijk natuurlijk ook over dat omgevingsbeleid gaan besluiten, medio volgend jaar. Volgens mij zijn dat ook de goede verhoudingen. Dan de heer Ruijtenberg, van GroenLinks. Die gaf inderdaad goed aan dat het lijkt alsof, er komen windmolens bij Kruisweg. Zover is het natuurlijk nog lang niet.

Het is inderdaad beleidsmatig geeft de provincie aan dat zij denken dat het op een locatie mogelijk zou kunnen zijn. Realiseren, heb je initiatiefnemer voor nodig, vergunningsprocedure. Over de grond is al iets gezegd, die moeten verworven worden. Het moet een sluitende business case zijn. Als je een vergunningaanvraag doet, dan gaan allerlei partijen er nog eens een keer naar kijken. We hebben te maken met nog niet duidelijke afstandsnormen. Kortom, ze gaan er voorlopig nog niet komen. We gaan het hier, ben ik bang, nog heel lang over hebben. Dat was het voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat brengt ons aan het einde van de tweede termijn van het college en daarmee ook van dit agendapunt 5.a. Misschien even goed om het vervolg te schetsen. Ik heb net al even overleg gehad met de griffie wat nu de mogelijkheden en dergelijke zijn. Vanzelfsprekend, besluiten wel of geen extra raadsvergadering of dergelijke, dat wordt niet hier besloten in de commissie. Allereerst, het staat u natuurlijk als partij altijd vrij om brieven te sturen, mensen te bellen. Daar hoeft u hier geen toestemming van andere partijen voor te krijgen, dat kunt u altijd doen. Als u een brief wilt sturen namens de gemeenteraad over welk onderwerp dan ook, in dit geval over het

29/60

omgevingsbeleid en de locaties, een brief daarover sturen namens de raad, dat kan altijd via een raadsbesluit. Dat zou gewoon in de raad van 17 december genomen kunnen worden, dat besluit. Maar dat moet wel via de raad. Als u een zienswijze zou willen indienen op de locaties windenergie, die deadline was net even wat onhelderheid over, die staat op 9 januari. Dat zou meegenomen kunnen worden in die raadsvergadering van 17 december. Als u ook een zienswijze zou willen indienen op dat omgevingsbeleid, dan is er een extra raadsvergadering voor nodig. Voor een extra raadsvergadering dient een gemotiveerd schriftelijk verzoek ingediend te worden door een vijfde van de raadsleden, dat zijn in totaal zeven raadsleden, die zullen dit dan schriftelijk moeten indienen. Dan kan op basis daarvan dat wel of niet worden opgezet. Dat zijn de opties die u heeft. Maar voor de rest gaan we dat in deze vergadering niet besluiten. Het lijkt me vooral wijs om elkaar hier de komende tijd op te vinden. Zodat we verder kunnen gaan met de rest van de volle agenda. 5.b Evaluatie Horti Science 2022 - 2025 De voorzitter: Dat brengt ons dan ook naar een heel ander onderwerp. Dat is agendapunt 5.b, dat is de evaluatie van de Horti Science visie 2022-2025.

Ik geef heel even, laat ik heel even een minuutje schorsen, om mensen de gelegenheid te geven om te bewegen en de zaal te verlaten als daar de wens voor is. Even een minuutje om dat te doen. Schorsing De voorzitter: Ik vond dat een minuut. Een minuut is heel kort. Ik zie al allerlei microfoons aangaan en ik neem aan dat dat voor het agendapunt zo is. Geeft u mij tenminste even de kans om een mooie inleiding te geven, zoals u van uw voorzitter gewend bent. Dit bespreekpunt, waar u de brief voor heeft gezien, behandelt de evaluatie van de Horti Science visie 2022-2025. Het college vermeldt wat er met de middelen is gebeurd, welke resultaten er mee zijn bereikt de afgelopen 3 jaar. In 2022 heeft deze raad akkoord gegeven op een budget van 3,6 miljoen voor de uitvoering van de Horti Science visie, waarvan op dit moment iets meer dan 1 miljoen nog resteert. Het college stelt voor dit bedrag op te nemen in de slotwijzing 2025 als een bestemmingsreserve, waarmee de lopende projecten afgerond zouden kunnen worden en de bestuurskracht behouden blijft. De slotwijzing staat voor later vanavond ook op de agenda en wordt behandeld in de raad van 17 december. Dan kunnen we nu naar de commissie. Ik zag als eerst net de microfoon aangaan van de heer Bakker. Die was toch echt eerder dan u, mevrouw Van Splunter. Het spijt me. Mijnheer Bakker, aan u het woord.

Eerste termijn De heer Bakker: Dank u wel, voorzitter. Allereerst complimenten voor de presentatie, de vormgeving en de schrijfstijl. Er is heel veel werk aan besteed. Dat willen we graag complimenteren. Het is een heel mooi wervend verhaal, veel positieve elementen. Maar er zijn wel een aantal punten waar wij als D66 het over willen hebben. In de eerste plaats is er een onderbesteding van circa 28 procent. Dat praten we toch over een miljoen. Er worden in de rapportage een paar woorden aan gewijd. Maar de vraag is of de wethouder dat iets meer kan toelichten en inkleuren. Wat zijn daar de belangrijkste redenen voor? Tegenvallers, gebrek aan uitvoeringskracht of andere zaken? Als we die overschotten in detail per onderdeel bekijken, dan zijn er ook onderdelen die gewoon minder geld nodig hebben misschien, zoals positionering of vitale samenleving. Daar zien we een grote onderuitputting van het budget. Tijdens de vaststelling van de Horti Science visie en de uitvoeringsagenda hebben wij onze zorgen geuit over de uitvoerbaarheid van de visie. Nog los van de onderuitputting is een deel van de uiteindelijk gerealiseerde projecten flink anders dan de uitvoeringsagenda. Is wat er uiteindelijk gebeurd is ook de ambitie van de

30/60

raad geweest? Dat was precies onze zorg vooraf. De vraag is vooral, is er zicht op daadwerkelijke mogelijkheden om de bestemmingsreserve in te zetten? Is er een nut en noodzaak hiervoor? We gaan akkoord met de vorming van de bestemmingsreserve, maar daar willen we dan wel op dezelfde wijze als nu voorzien worden van informatie over hoe die daadwerkelijk ingezet worden. Dan zien we ook graag bijvoorbeeld begin volgend jaar een overzicht van alle nog te ondernemen en af te ronden acties, de benodigde middelen en een datum erbij, zodat dat concreet is. Als buiten de projecten nog steeds middelen over blijven, dan lijkt het ons terecht om die middelen dan terug te laten vloeien naar de algemene reserve. De bestemmingsreserve is er wat ons betreft echt alleen voor het afronden van projecten die nu nog lopen, niet voor het initiëren van nieuwe projecten. Dan heb ik nog een aantal opmerkingen per bouwsteen. Het innovatief ecosysteem. Hoe relevant is onze bijdrage als je bijvoorbeeld kijkt naar het totaal van de investeringen? Waren die er ook niet geweest zonder onze bijdrage? Wat is de onderbouwing van het hefboom effect? De vitale arbeidsmarkt. Bij vitale arbeidsmarkt valt op dat vooral de doelen omtrent scholen, scholen en verbinding met het bedrijfsleven zijn gehaald. De doorstroming van werkloosheid naar werk is beperkt. Dat is ook niet vreemd in de ogen van onze fractie.

Deze sectie wordt steeds hoogwaardiger en maakt meer gebruik van technologie. De voorzitter: Ik ga u heel even onderbreken voor een interruptie van de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, de heer Bakker zijn partij en mijn partij op het landelijke niveau hebben deze week een mooi stuk werk neergelegd. Daarin staat onder andere het belang van 3,5 procent R&D, uit mijn hoofd, voor Nederland. Dat het belangrijk is voor ons toekomstig verdienvermogen. Daar zit altijd een stuk publiek bij en een stuk privaat bij. Ik denk dat dat ook is wat hier is gebeurd. Er zit volgens mij ook in de stukken die we hebben ontvangen een heel duidelijk overzicht van het multiplier effect van de publieke investeringen privaat. Een voorbeeld wat wordt genoemd is de Horti Science Campus. Daar is flink geld in gestoken door private partijen en ook bijvoorbeeld door Wageningen Universiteit. En een ondergeschikt bedrag door de gemeente. De heer Bakker vroeg om, of constateerde , of stelde, ik vraag me af of nou de investeringen niet hadden plaatsgevonden als wij niks hadden gedaan. Maar dat staat gewoon keurig in de stukken verwoord, dat wel degelijk dat multiplier effect daar is. De voorzitter: Mijnheer Bakker. De heer Bakker: Dat is mij niet helemaal duidelijk en ik kan me dat nog steeds afvragen daardoor. Dan nog even over de vitale samenleving.

Met name dit thema lijkt slecht te lukken. Goed om daarop te reflecteren en te bedenken wat daar anders zou kunnen en moeten. Hoe nu verder? D66 vindt het belangrijk dat de gemeente duidelijker kiest waar ze wel en niet op inzet. Het brede pakket aan doelen, en vooral wat niet gehaald is, laat zien dat onze rol scherper moet worden bepaald. Zoals we vier jaar geleden al aangaven zien we voor de gemeente vooral een faciliterende rol. Niet die van PR manager. Daarnaast ligt er een publieke taak op duurzaamheid. Het koppelen van energie vraag en aanbod tussen glastuinbouw en huishoudens. Dat vraagt samenwerking, maar ook een eerlijke verdeling van risico's. Het debat over Horti Science is niet klaar en de komende periode moeten we samen met de sector bespreken, wat past dan nog in een volle gemeente in Lansingerland? Hoe benutten we die schaarse ruimte dan verstandig? Hoe verduurzamen we effectief zonder innovatiekracht te verliezen? Hoe houden we bedrijven toekomstbestendig? De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van den Beukel? Mevrouw van Splunter was al tijdens de schorsing heel enthousiast om het woord te voeren. Ik geef hem eerst even aan mevrouw Van Splunter, dan komt u aan de beurt. Mevrouw van Splunter.

31/60

Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Het college hoort graag de inzichten van de commissieleden over de evaluatie en eventuele aandachtspunten voor de verdere uitvoering van het programma Horti Science. Om te beginnen een compliment voor een mooi rapport. Het ziet er niet alleen prachtig uit qua vormgeving, maar de evaluatie laat ook zien dat het programma Horti Science indrukwekkende resultaten heeft geboekt. De belangrijke mijlpalen zoals de oprichting van het HortiScience Innovation Center, de uitbreiding van de WUR binnen het Horti Science Park en de versterkte samenwerking met Dutch Innovation Park onderstrepen de kracht van het innovatieve ecosysteem dat in Lansingerland wordt opgebouwd. Ook de structurele dialoog met tuinders via initiatieven als de Poldermaand en Horti Science Café is een waardevolle stap om thema's als energie, water en ruimtelijk gezamenlijk te adresseren. Deze inspanningen dragen direct bij aan de ambitie van Lansingerland om Lansingerland in 2030 te positioneren als internationale hotspot voor innovatie en toegepast onderzoek in de Greenport. Ons advies richting het college is om de ingezette koers te bestendigen en de ambitie voor 2030 te realiseren.

Door de aanbevelingen van de evaluatie te volgen en dan met name het borgen van het HortiScience Innovation Center als structureel onderdeel van de regionale innovatie infrastructuur en het verder stimuleren van samenwerking tussen kennisinstellingen, start-ups en ondernemers om het innovatieve ecosysteem te versterken. Extra aandacht vragen wij voor waterkwaliteit. Water is een cruciale randvoorwaarde voor duurzame glastuinbouw en een gezonde leefomgeving. We adviseren om waterkwaliteit expliciet op te nemen in de uitvoeringsagenda en samen met partners te werken aan innovatieve oplossingen voor waterbeheer en zuivering. Want waar een middel in de kas als plantbeschermer wordt gezien, zien waterschappen dit als bestrijdingsmiddelen en nog te vaak worden verboden bestrijdingsmiddelen gevonden in grond- en oppervlaktewater van Lansingerland. Zo bleek laatst ook tijdens een gesprek wat wij hadden met waterschap Delfland. Werk als gemeente Lansingerland samen met de waterschappen die gaan over het gemeentelijk grondgebied, Schieland en Krimpenerwaard en Delfland. Door dit advies te integreren in de vervolgfase van het programma, kan Lansingerland haar positie als home of Horti Science verder versterken en bijdragen aan een ondernemende, duurzame en groene regio.

Wij nemen aan dat er een nieuwe uitvoeringsagenda wordt opgesteld en horen graag van de wethouder of hij bereid is dit punt mee te nemen. Wat GroenLinks betreft mag de bouwsteen duurzaamheid uitgebreid worden met waterkwaliteit en milieu. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Santen, is dat een interruptie? Een interruptie nog van de heer Van Santen. De heer Van Santen: Een verduidelijkingsvraag over agenda. Zitten er dan nieuwe initiatieven in of is het hetgeen wat nu gepland is om dat gewoon af te ronden? De voorzitter: Mevrouw van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Het advies wordt gevraagd wat je nog mee wil geven in het voortzetten. Dan zou dit een nieuw aandachtspunt zijn, maar wel relevant. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Van den Beukel. Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank u wel. CDA Lansingerland is buitengewoon trots op onze tuinbouwsector. Onze tuinbouwsector is de reden dat Lansingerland op de kaart staat. De Amerikaanse minister van Landbouw is langs geweest in Nederland en die ging naar Lansingerland of all places. Die kunnen Bleiswijk op de kaart aanwijzen. Hetzelfde geldt voor de mensen in China. Dat is niet te danken aan distributiecentra, hoewel die ook nodig zijn. Dat is ook niet te danken aan onze mooie woonwijken, hoewel die ook prachtig zijn.

32/60

Maar dat is echt te danken aan die ene unieke onderscheidende eigenschap van Lansingerland. Namelijk het hebben van de meest hoogwaardige innovatieve tuinbouwsector wereldwijd. Dat zeggen wij niet, zegt professor Marcelis van Wageningen Universiteit. Een autoriteit op dit vlak. Voorzitter, we hebben hier iets heel bijzonders in onze schoot geworpen gekregen door onze voorgangers. Dat moeten we koesteren. Gelukkig, voorzitter, ligt er een uitstekende Horti Science visie. En ook een uitvoeringsagenda. Die visie, voorzitter, die is naar de smaak van CDA Lansingerland nog niet af. Die is nog niet gerealiseerd. We zijn niet waar we zijn moeten. Heeft te maken met areaal, heeft te maken met productiviteit, heeft te maken met de duurzaamheid. Heeft te maken met de CO2-uitstoot. Heeft te maken met betrokkenheid van de samenleving. Heeft te maken met robotisering. Er zijn heel veel doelen uit de visie die we nog niet bereikt hebben. Tegelijkertijd zijn we wel echt op de goede weg. Dank, voorzitter, aan het college voor de duidelijke evaluatie waarin naar voren komt wat er al wel is bereikt. Dat is buitengewoon veel en het staat in het stuk. Het heeft niet zoveel toevoegde waarde om dat te herhalen.

Kortheidshalve willen we ons vooral richten nu in onze bijdrage op, wat zijn de aandachtspunten die we willen meegeven voor de volgende periode? Die volgende periode, die is wat ons betreft niet gelimiteerd door het budget wat overschiet van de vorige periode. Die volgende periode moet in het teken staan van het dichterbij brengen van die visie. Zo werk je als professionele organisatie. Vervolgens gaan we daarbij het geld vinden. Mocht het geld limiterend zijn, gaan we daarover een debat hebben. Maar in eerste instantie gaan we proberen de visie dichterbij te brengen. Dan hebben wij zeven aandachtspunten die we het college willen meegeven. Zeven prioriteiten. In willekeurige volgorde. We zouden graag zien dat in de volgende periode met het resterende budget, in elk geval en misschien wel met meer als dat nodig is, in ieder geval werk wordt gemaakt van moderne huisvesting voor een nieuwe mbo-opleiding. Speciaal voor de tuinbouw in Bleiswijk. We weten dat daar initiatieven voor zijn vanuit het onderwijsveld. Die initiatieven moeten verder worden gebracht. Het helpt als Lansingerland daar heel ontvankelijk voor is en daarover meedenkt. Tweede prioriteit, voorzitter, is alle kassen aansluiten op een warmtenet. Want alternatieve energiebronnen zijn nodig. Zowel voor de toekomstbestendigheid van het cluster als voor het oplossen van het klimaatprobleem.

Als het nodig is, moeten we ook als gemeente bereid zijn daar een financiële bijdrage aan te leveren via NetVerder. We hebben dat eerder gedaan, dat is een dochter van Stedin. We hebben eerder daarin geïnvesteerd. Daar halen we ook rendement uit. Misschien is dat weer een optie en daar zouden we voor openstaan. Ten derde, voorzitter, ieder schoolkind uit Lansingerland zou voor het einde van zijn of haar middelbare schooltijd een kas of een ander innovatief bedrijf in die sector moeten hebben bezocht. Ook dat zien we graag gerealiseerd. Ten vierde, voorzitter, willen we graag dat de gemeente samen met ondernemers het Horti Science Park verder uitbreidt. Tot die bloeiende campus die het nu al is, maar die nog verder tot bloei kan komen en tot die broedplaats met aantrekkingskracht op knappe koppen uit de regio en de wereld. Ten vijfde, voorzitter, zetten wij in op het behouden van ruimte voor de tuinbouw. Dat is ook een opgave aan onszelf als raad. Ruimtelijk moeten wij dat mogelijk blijven maken. Ten zesde, voorzitter, willen we graag dat het college werk maakt, en dat is denk ik nog niet genoeg gebeurd, om samen met ondernemersverenigingen een plan te maken om de vitaliteit juist van die oudere glastuinbouwgebieden en bedrijventerreinen op orde te houden. Het moet niet zo zijn dat op een gegeven moment we zeggen, dit is verouderd glas.

We gaan hier maar een hele andere richting mee uit. Je moet dat voor willen zijn. Controle en handhaving op bestemmingsplan in de buitengebieden maakt daarvan onderdeel uit. Handhaving op misschien illegale caravanstallingen, soms wietteelt. We kennen de problemen die er ook zijn. Tot slot, voorzitter, willen we graag een ondernemersloket dat goed bereikbaar is. Ambtelijk en bestuurlijk. Dat erop toeziet dat processen en vergunningen voor ondernemers, juist in de tuinbouw, helder en snel verlopen. Nee is ook een antwoord. Niets is zo vervelend voor een ondernemer als onduidelijkheid. Laten we ook daar in het

33/60

ondernemersloket, we hebben het er pas nog over gehad, echt prioriteit aan geven. Tot zover, voorzitter. We hopen dat deze prioriteiten tot uitdrukking komen in de volgende versie van de uitvoeringsagenda. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Beukel. Ik zag net als eerste in de vorige termijn nog de heer Van Santen. Die zou ik graag eerst het woord even willen geven vanuit zijn enthousiasme. De heer Van Santen: Dank u wel, voorzitter. Heel fijn dat u dat doet. Enthousiasme, ons standpunt is hier niet veranderd. Wij zijn voor een kleine, efficiënte overheid. Wij denken dat deze sector welvarend genoeg is om dit soort hele goede zaken, die ik allemaal hoor, om die zelf te financieren. Dat is waarom we tegen zijn. Maar heeft de raad hier anders in besloten. Er is een evaluatie geweest. Fijn dat die er geweest is. Er wordt nu ook gevraagd om het resterende geld in een reserve te stoppen. Als de meerderheid van de raad, dat vermoed ik zomaar, voor is om het resterende geld ook beschikbaar te houden, dan zijn wij voor die bestemmingsreserve. Dat vinden we dan prima. Maar dan wel voor de zaken die er zijn en niet allerlei nieuwe zaken. Wat dat betreft zijn we het eens met D66. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Santen. Dan gaan we naar de heer Oostdijk. Mijnheer Oostdijk. De heer Oostdijk: Voorzitter, dank u wel.