[BV25.0015] Verslag Commissie Ruimte d.d. 4 feb 2025

Maar als je breder wilt kijken, kun je dat op een ander moment met elkaar agenderen en bespreken. Dus vandaar dat ik dan, ik kan wel van alles erbij gaan doen, maar wij als college zijn niet voornemens om deze weg aan te gaan passen. Daarom heb ik ook niet aangegeven de manier waarop dat dan eventueel wel zou kunnen. De voorzitter: Mijnheer Muis, gaat u verder. Misschien nog een paar vragen. De heer Muis: Volgens mij waren we er bijna doorheen. Even kijken. Het pleidooi van de heer Hofman inderdaad voor de klaar-overs, daar ben ik het ook heel erg mee eens. Want ik geloof dat je alleen door iets aan het gedrag te doen, dat je daar echt de meeste de winst kan behalen. Want ik heb het net geschetst, voorzitter, alle verschillende maatregelen die al getroffen zijn, en ondanks dat het geen ongevallen locatie is, vinden wij ook dat het veiliger kan en willen we er als gemeente ook nog extra in investeren. Maar de echte winst zit hem vooral in dat gedrag. En ik denk ook dat die klaar-overs en de voorlichting daarbij dat dat het meeste effect gaat hebben. Mevrouw Van Olst ten slotte, die had het ook over de klaar-overs. En dat de wethouder aan zet is. Ja, zeker. En de ouders en de scholen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. We gaan naar de tweede termijn. Ik attendeer even op uw tijdslimieten. Mijnheer Toussaint.

Tweede termijn De heer Toussaint: Ik zal het zo kort mogelijk houden. Er is nu echt wel een duidelijk verschil tussen een papieren werkelijkheid. Je bedenkt als raad en als gemeente probeer je dingen goed in kaart te brengen met goede kaders. Maar af en toe zijn er gewoon situaties

18/43

zoals dit, waarin dat gewoon niet goed werkt. En als de wethouder het ontraadt, proef ik wel echt in deze commissie in meerderheid om het een 30 kilometer weg te laten zijn. Dus we zouden moeten kijken hoe we dat dan kunnen doen. Misschien met een motie. De voorzitter: Ik ga verder. Mevrouw Leijendekker. Mevrouw Leijendekker: Dank u, voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik eigenlijk geen lof uitgesproken voor de afspraak op zich die de wethouder heeft gemaakt met de scholen en over de zichtlijnen. Dat juichen wij ook toe. Wij wilden eigenlijk toch wel die stap verder zetten naar het geheel 30 kilometer maken van de Stationssingel. We hebben meerdere voorbeelden in onze gemeente ook waar bussen rijden, bijvoorbeeld over de Sterrenweg over de Noordeindseweg en dergelijke wat ook allemaal 30 kilometer zone is. De stuk Wilgenlaan helemaal. En dat zijn allemaal ook ontsluitingswegen. Misschien dat ze in de categorie niet als ontsluitingswegen zijn, maar het zijn echt ontsluitingswegen voor bijvoorbeeld heel de Sterrenwijk. Dus ik denk dat voor mij dat argument niet voldoende is. En ik blijf dus voor het pleidooi voor 30 kilometer voor de hele Stationssingel. Dank u. De voorzitter: Mevrouw Leijendekker, een interruptie van de heer Hofman.

De heer Hofman: Ik kan uw pleidooi op zich volgen van de Sterrenweg en de Noordeindseweg en de Wilgenlaan, dat dat vergelijkbare situaties zijn waar ook bussen rijden. Wat daar ook speelt, die wegen die zijn, bijvoorbeeld de Noordeindseweg, die is niet specifiek ingericht als 30 kilometer per uur weg. Ik refereer even aan het stuk voor Sint Petrus bijvoorbeeld. Dat is eigenlijk nog gewoon de 50 kilometer per uur weg die het was, maar dan met een 30 kilometer per uur bordje. Is uw pleidooi nu eigenlijk dat het een 30 kilometer per uur weg moet worden, de Stationssingel, inclusief verkeersbelemmerende maatregelen? Ik zie u knikken. Mevrouw Leijendekker: Ja, dat is het geval, want ik ben het met bewoners, maar ook met andere raadsleden eens, dat als je geen verkeersbelemmerende maatregelen neemt, je toch het gedrag van de mensen maar beperkt kan beïnvloeden en dat er toch risico is van snelheidsverhoging op die 30 kilometer weg. De voorzitter: Even kijken, wie kan ik het woord geven? Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik ben blij wel met hoe deze avond zich ontwikkelt. En ik zal u dat uitleggen waarom ik blij ben. Op 5 november 2020, dus dat is ruim 4,5 jaar geleden, heb ik samen destijds met toen nog mevrouw Verhoef van de PvdA een motie ingediend om 30 kilometer per uur de norm te laten zijn in Lansingerland.

Dat wilden wij, omdat daar waren toen ook al ontwikkelingen voor in de Tweede Kamer die daar naartoe gingen. En wij hadden het idee van, 30 kilometer is beter voor de veiligheid, het is beter voor de terugdringing van CO2 en fijnstof, het is voor allen beter. En alleen op die plekken waar het echt moet vanwege categorisering of eisen, daar kan je naar gaan naar een hogere snelheid dan 30 kilometer. 4,5 jaar geleden, behalve PvdA en GroenLinks, of GroenLinks, PvdA in de juiste volgorde, waren alle overige partijen die hier in dit huis zaten, die waren allemaal tegen. Allemaal. Ik hoor nu, VVD heeft nu omarmd dat we moeten gaan denken aan nul verkeersslachtoffers en aan mindere snelheid op een bepaalde zone. Dus ik ga er vanuit dat de VVD zo'n hernieuwde motie die we dan ongetwijfeld zullen gaan indienen bij het omgevingsprogramma mobiliteit, met dank aan de wethouder, dat we die gaan steunen. Ik hoorde het CDA nu roepen van, 30 kilometer is de heilige graal, om mevrouw Den Heijer een beetje uit haar verband te citeren. Ik zie geen belemmeringen meer om dat we dat daarbij gaan doen, dat 30 kilometer de norm gaat

19/43

worden. Tegen alle overige partijen die 4,5 jaar geleden tegen hebben gestemd en nu plotseling groot pleitbezorger zijn, ik zie u komen over een aantal maanden. De voorzitter: Er is een interruptie van mevrouw Leijendekker. Ik let even op uw tijd, mevrouw Leijendekker. Mevrouw Leijendekker: Het is eigenlijk maar een korte vraag, want we hebben het nu toch over het bespreekpunt Stationssingel, mijnheer Ruijtenberg? De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Dat klopt, maar ik maak u deelgenoot van mijn blijdschap. De voorzitter: Even kijken, ik zag nog iemand. Mijnheer Meuldijk. De heer Meuldijk: Dank u, voorzitter. Allereerst, het gaat hier vaak over 30 kilometer en ik hoor hier naast me ook, een bordje plaatsen. Dat helpt niet. Ik weet, en dat zullen velen van u ook weten uit ervaring, dat ergens een 30 kilometer bordje ophangen heeft geen zin. De politie gaat niet handhaven als de weginrichting niet dien overeenkomstig is. Dus ik heb dat meerdere keren gezien, dat ook op verzoek van de burgemeester de politie zegt, nee, burgemeester, gaan we niet doen. Dus die. Dan even over het wegencategoriseringsplan. Overigens, als je die op drie keer woordwaarde legt, dan zit je wel even goed natuurlijk. Mooi dat dat naar ons toe komt.

En ik denk dat dat nou juist het moment is om hier als raad even die kaders bij te stellen en gewoon eens goed met elkaar erover te hebben. En ik steek daar liever wat extra tijd en energie in om eens goed te kijken, en dan kom ik even terug op uw betoog, mijnheer Ruijtenberg. Nee, niet de hele gemeente met 30 kilometer, want we hebben bepaalde wegen die echt 50 moeten blijven wat mij betreft. Maar daar kunnen we het dan met elkaar over hebben met verkeersdeskundigen erbij. De voorzitter: Dat is gelijk een interruptie waard. De heer Ruijtenberg: Ik vrees dat de heer Meuldijk namelijk nog gewoon niet goed geluisterd heeft. Ik heb niet gezegd, heel de gemeente. Ik heb gezegd, 30 kilometer is de norm. En daar waar het moet, op basis van wegencategorisering of gebiedsontsluiting en dingen, daar ga je hoger. Maar je begint met 30 kilometer. Terwijl wat we nu vaak doen, is we beginnen met 50. En daar waar het kan, gaan we afschalen. Andersom denken. De voorzitter: Mijnheer Meuldijk. De heer Meuldijk: Dank voor die toelichting, want dan vindt u ook ons aan uw zijde. Dus dat kunnen we, dat is maar net, is het half leeg of half vol het glas. Maar dat is prima. Dan fijn om, ik moet een beetje op mijn tijd letten, fijn om te vernemen van onze wethouder dat er goede afspraken zijn gemaakt over de zweefmasten, maar ook de verkeersbrigade. Ik zie het als een samenwerking.

We leveren de hesjes en je spreekt dat samen af. En het voelt een beetje als een soort laagdrempelige publiek-private samenwerking, maar dan op een ander niveau. Dus goed om te zien, dat kan ook op dit niveau en dat biedt wel wat. Eén kleine tussentip heb ik wel, want ik zit hier te lezen en de beantwoording op de vragen van de heer Toussaint, die zijn klip en klaar. Nee, er zijn momenteel geen ingeplande werkwerkzaamheden bekend voor het einde van het jaar op het deel van het Stationssingel tussen het metrostation en de Oudelandselaan. Dat klopt ook, want het zit aan die andere kant. Dus het staat er heel goed in de beantwoording. Om misverstanden te voorkomen, zou ik als suggestie mee willen geven, als zo'n melding op de website staat, doe er een

20/43

plattegrondje of een kaartje bij, dan ben je al die misverstanden kwijt. Dan tot slot, en het zit ook in deze beantwoording, maar nog niet zozeer concreet. Dus ik wil de wethouder uitdagen of er iets te zeggen is over de toekomst. Want er staat nu niks in de planning voor groot onderhoud. En ik weet uit ervaring, dat kan soms wel eens, er worden lange termijn planningen gemaakt en sommige wegen die komen nog helemaal niet in zicht. Dus soms is er inderdaad nog niks van te zeggen. Anders is de planning van, die staat over vijf of tien jaar een keer op de rol om te beoordelen of er onderhoud nodig is. Want zo gaat dat vaak, dat je eerst een schouw doet of die inderdaad in onderhoudstraject moet opgenomen worden in de komende jaren. Dus als daar iets over te zeggen is, van over vijf jaar komt het eerste schouwmoment, dan weten we tenminste iets en dat is gewoon een stukje verwachtingsmanagement. Dank, voorzitter. De voorzitter: Even kijken. Ik dacht de heer Zantman. De heer Zantman: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag de wethouder bedanken voor zijn heldere uitleg. En volgens mij is hij nou samen met de scholen aan zet. Dus wij wachten af. Dank u wel. De voorzitter: Even kijken, wie nog meer? Mijnheer Scheringa. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. Ook wij zijn blij met de goede afspraken die de wethouder nog toelicht.

Dus zeker klaar-over, denken we, dat kan een waardevolle bijdrage zijn. En ook het beleid, of de voorlichting om minder kinderen met de auto te brengen, dat zal ook bijdragen aan de veiligheid, vermoeden wij. Integraal aanpassen, dat was mijn betoog in de eerste termijn. Dus ik ben blij dat meerdere fracties dat nu steunen. En 30 is de norm, ik zal straks Petra even appen dat het eindelijk gaat gebeuren. Dank u wel. De voorzitter: Even kijken, mevrouw Den Heijer. Mevrouw Den Heijer: Dank u wel. Nogmaals, we zijn ook heel erg blij van hoe het nu is opgepakt. Met de scholen, met de initiatiefnemers en met de gemeente. En nogmaals, denk ik, het gedrag is gewoon echt het allerbelangrijkste. En ik kan me dan ontzettend boos maken ook voor de mensen die daar gewoon rijden en het zo onveilig maken voor elkaar. En ook vooral voor de kinderen daar. Het zijn namelijk de eigen ouders die het doen. Het zijn de eigen mensen die daar wonen die het doen. Het zijn maar een paar passanten die naar het station moeten. Dus het aanspreken daarop is denk ik het aller-allerbelangrijkste. En dan denk ik dat we dat gewoon echt moeten afwachten en dat moeten gaan monitoren om te zien hoe dat zich ontwikkelt. Het aanspreken, het bijhouden wat er gebeurt. En dan denk ik dat we naast, parallel daaraan, onze integrale visie kunnen loslaten op het categoriseringsplan.

En dat we daar nog een keer de discussie over heel Lansingerland kunnen voeren. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Hofman. De heer Hofman: Dank u wel, voorzitter. Ik zal eerst even ingaan op 30 is de norm. Wij zijn ten tijde van het behandelen van de mobiliteitsvisie zijn we gedraaid. En toen heeft de heer Ruijtenberg zijn mea culpa al van ons gehad dat wij het voortschrijdend inzicht destijds bij de behandeling van zijn motie nog niet hadden. Dus die herhaal ik nog maar even. Ik wil nog even ingaan op de suggestie van een motie van de heer Toussaint. Dat lijkt mij op dit moment geen goed idee. De voorzitter: Mijnheer Hofman, interruptie van de heer Ruijtenberg.

21/43

De heer Ruijtenberg: Het mag eigenlijk niet wat ik ga doen, maar ik wil hem bedanken. De voorzitter: Mijnheer Hofman. De heer Hofman: Ik weet niet of ik dat mag doen van de voorzitter, maar ik bedank u in ieder geval voor uw bedankjes. En even de motie die wellicht misschien aangekondigd wordt door de heer Toussaint, dat lijkt me op dit moment geen goede kaart om te spelen. Er vinden allerlei processen plaats tussen school, bewoners, wethouder. Om dan nu vanuit de gemeenteraad te gaan zeggen, wij vinden dat die weg op de schop moet. Het lijkt mij geen goed idee, maar het is aan u. Voorzitter, dat was het wat mij betreft. Dank u wel. De voorzitter: Volgens mij heb ik iedereen de gelegenheid…Nee, mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Ik wilde heel graag de wethouder danken voor de heldere toelichting. En ik denk dat het proces zoals het nu gelopen is, dat dat goed gaat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Ik heb voor de heer Muis, dacht ik, maar één vraag gehoord. En ik weet niet of u daar antwoord op kunt geven. De toekomstplanning. Beantwoording college De heer Muis: Dank, voorzitter. Nee, ik kan geen antwoord geven op vragen over de toekomst. Maar ik ben wel blij te horen dat er ook waardering is voor de afspraken die de scholen samen met de gemeente hebben gemaakt, die we uit gaan voeren.

Dus ik zou het heel fijn vinden als we die inderdaad gewoon uit kunnen voeren en inderdaad gaan evalueren wat daar het effect van is voordat we nu overhaast andere stappen met elkaar willen nemen. Ik ben ook blij te horen dat u met elkaar een discussie gaat voeren wellicht over 30 kilometer per uur is de norm. Dus dat wacht ik af. U weet welke beleidsstukken u daarvoor moet hebben. Die omgevingsprogramma's gaan ook naar u toe komen. En volgens mij de vraag van de heer Meuldijk, ik neem zijn tip aan om te kijken bij wegwerkzaamheden of wat daar verder voor beeldmateriaal bij zit. Of daar een plaatje bij kan, zodat helder is waar het precies betrekking op heeft. En de planning, ik woon zelf in die buurt en die buurt is ongeveer achttien jaar oud, dus ik verwacht niet dat binnen afzienbare termijn en ook niet binnen een paar jaar dat die weg aangepakt moet worden. Dus ik denk dat dat antwoord is op de vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan beëindig ik hierbij het bespreekpunt oversteek Stationssingel Westpolder. 5.b Digitalisering van de buitenruimte (VOOR Lansingerland) De voorzitter: Dan gaan we verder met de digitalisering buitenruimte. De fractie van VOOR Lansingerland heeft het bespreekpunt ingediend. We hebben een tijd geleden een brede beeldvorming over dit onderwerp gehad.

Er zijn raadsvragen gesteld en het visietraject digitalisering dat is opgestart, hebben we kunnen lezen. Mevrouw Van Olst, aan u het woord om het een en ander nader toe te lichten. Eerste termijn Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter. Vanavond vraag ik de aandacht van de commissieleden en de collegeleden voor het volgende bespreekstuk. De technologische

22/43

ontwikkelingen komen in een razend tempo op ons af. Al jaren is dit zo. En het is natuurlijk heel fijn dat we auto's hebben, elektrische fietsen en dat onze huizen centraal verwarmd zijn. En dat we een telefoon bij ons dragen, dat we altijd bereikbaar zijn. Dit zijn allemaal zaken die honderd jaar geleden ondenkbaar waren. De keerzijde van deze technologische ontwikkelingen is er ook. We lopen door deze vernieuwingen tegen problemen aan, zoals brandstoftekorten, minder sociale cohesie, uitputting van natuur, gezondheidsissues, et cetera. Ik geef u een paar overdenkingen. De energietransitie wordt gepresenteerd als een oplossing. We schakelen over van fossiele brandstoffen naar elektriciteit. Het gevolg hiervan is een nieuw probleem, namelijk dat er te weinig elektriciteit is. Hiervoor wordt ook weer een oplossing bedacht in de vorm van windmolens, zonnepanelen, et cetera. Dat wederom weer voor problemen zorgt. Deze paradox komt veel vaker voor. Een ander probleem is bijvoorbeeld het milieu. Er is door technologie veel zware industrie ontstaan. Industrie die ervoor zorgt dat wij in een mooie elektrische auto rijden, bijvoorbeeld. Hierdoor vervuilt de leefomgeving en komt er CO2 in de lucht. Dit moet gemeten worden. Door de CO2 te meten wordt er elektriciteit gebruikt en wordt er data gedeeld.

Die data worden gedeeld via de datacenters van Google en Microsoft, die in Nederland met zijn tweeën verantwoordelijk zijn voor het verbruik van de groene energie die de komende tien jaar in het Wieringermeer en IJsselmeer worden opgewekt. Een ander voorbeeld, we willen overal bereikbaar zijn. En hoe fijn is het dat we zo'n apparaat hebben met onbeperkte toegang tot allerlei informatie, dat we mee kunnen helpen zoeken als iemand vermist wordt en dat we iedereen die we missen kunnen beeldbellen. Dat is geweldig. De keerzijde is dat we steeds minder live met elkaar praten en elkaar minder ontmoeten. De oplossing, social media, datingsites, et cetera. U begrijpt vast waar ik op doel. Dit wordt ook wel de Jevons paradox genoemd. Dat is interessant om te googelen. Hierover wil ik het graag met u hebben vanavond. Er is namelijk een trend gaande in de wereld waarbij er steeds meer digitale toepassingen komen in de openbare ruimte. De ruimte waar u en ik over gaan in deze gemeente. En elders in het land en in de wereld worden steden getransformeerd naar zogenaamde slimme steden. Een slimme stad, een smart city, is een stad waarbij informatietechnologie en het internet der dingen, de internet of things, gebruikt worden om de stad te beheren en te besturen. Lansingerland is nog geen smart city. We zien echter wel om ons heen dat er steeds meer technologie wordt uitgerold.

Op 26 november 2024 ontvingen wij een brief van het college waarin het visietraject digitalisering werd aangekondigd. In deze brief werd aangekondigd dat richting voor de komende jaren bepaald moet worden en concrete stappen maken nodig is om een brede visie en ambitie op digitalisering op te stellen. Ook worden de voordelen van digitalisering genoemd. Eerder werd al gerefereerd aan de beeldvorming, die was op 25 september ‘24 en hier bleek dus dat er naast voordelen ook kanttekeningen te noemen zijn. En naar aanleiding van de beeldvorming zijn ook vragen gesteld door GroenLinks en VOOR Lansingerland. Mijn bedoeling met dit bespreekstuk is om, voordat het visietraject digitalisering van start gaat, een bewustwording te creëren aan de voorkant en er met elkaar over te spreken hoe wij als raadscommissie het in grote lijnen zien. Zodat wij onze ideeën mee kunnen geven aan het bureau dat dit traject gaat begeleiden. Mijn verzoek aan u als commissieleden en collegeleden is om de gestelde vraag te beantwoorden en hier een discussie over te hebben. Dank u wel. De voorzitter: We gaan eens even kijken. Mijnheer Hofman. De heer Hofman: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, een paar maanden geleden kreeg ik een krantenartikel uit het AD in mijn hand gestopt van een van onze inwoners. Met de boodschap erbij, dit zouden we nou ook in Lansingerland moeten hebben.

Het was een artikel over hoe een ver-van-mijn-bedshow ineens dichtbij kwam en handig werd in onze openbare ruimte. Het gaat over een oplossing in de buitenruimte in Frankrijk. En ze noemen het j’allume, oftewel ik zet het licht aan. Het is in Frankrijk wordt het inmiddels veel

23/43

gebruikt. En volgens het Jeugdjournaal, dat is een van mijn primaire nieuwsbronnen de laatste tijd, heeft inmiddels ook de gemeente Amsterdam informatie opgevraagd. Wat is het idee? Het is zonde om altijd maar het licht buiten aan te laten. Het kost stroom en het is slecht voor de nachtdieren, maar licht geeft ook zichtbaarheid en veiligheid. En de oplossing die gepresenteerd werd is verbluffend simpel. Installeer een app op je telefoon, druk het lichtknopje aan en de app zorgt ervoor dat in een straal rondom jouw locatie het straatlicht aanstaat en op een gegeven moment ook weer uitgaat. Het gevolg? Inwoners voelen zich veiliger om de deur uit te gaan buiten en de gemeente besparen rond 60 procent aan energiekosten. Voorzitter, digitalisering in dit voorbeeld is allesbehalve een probleem. Het is in dit geval zelfs de oplossing. Het is er niet zomaar, hoewel het verbluffend simpel te installeren schijnt te zijn. Aangedragen door je inwoners zelf, enorm groen. Iets als dit zou je moeten willen in je gemeente. Is digitalisering dan altijd een goed idee? Eigenlijk wel als het dit soort besparingen en overduidelijke winst voor samenleving en natuur met zich meebrengt. En daar moet je naar op zoek als het gaat om digitalisering in de buitenruimte. En je moet met technologie wel uitkijken dat technologie de menselijke maat niet vervangt.

Natuurlijk, een sensor kan waarnemen of er ergens teveel geluid is. Maar het kan niet bepalen voor je of er ergens overlast is. Fysiek contact met inwoners kan je niet vervangen door een sensor. Hoeveel kostenefficiënter dat misschien ook is. En ook informatieveiligheid is een belangrijk thema. Omgaan met grote dataverzamelingen, dat is een vak. Ik zit er toevallig in. En data doelmatig gebruiken is ook niet voor iedereen. Als overheid word je vertrouwd in de data die je verzamelt in de buitenruimte. En je moet laten zien dat je dat vertrouwen waard bent en niet beschaamd. En dat is wat mij betreft de kern van waar het om gaat als het gaat om dataverzamelingen in de buitenruimte. Voorzitter, hier wil ik het even bij laten voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Leijendekker. Mevrouw Leijendekker: Dank u, voorzitter en ook dank aan mevrouw Van Olst voor het indienen van het bespreekstuk. Maar ik heb een beetje moeite met de beantwoording van de vragen, omdat de vragen in het bespreekstuk zo algemeen zijn geformuleerd. En daarom zal ik mij ook in mijn antwoord beperken tot een aantal algemene noties. Voorbeeld van de heer Hofman hebben we al gehad. Maar we kunnen ook allerlei andere voorbeelden noemen. Die komen ook aan de orde in het bespreekstuk. Mobiele bereikbaarheid, laadpalen, CO2-metingen.

Maar het kan ook gaan om slimme stoplichten voor een goede doorstroming. Slimme lantaarnpalen, dat was het voorbeeld van de heer Hofman. Efficiënte toeleiding naar parkeerplaatsen. Het kan gaan om antennes, zendmasten, uitrol van internetverbindingen, cameratoezicht. Met alle voor- en nadelen die daaraan verbonden zijn. Maar ook om geluids-, lucht- en ozon-sensoren, die ook onze gezondheid kunnen bevorderen. Zo breed is dit volgens mij dat het heel moeilijk is om hier echt algemene uitspraken over te doen. Behalve dat we op zich voor digitale oplossingen openstaan indien daar de voordelen opwegen tegen de nadelen. Maar dat moet je dus bij concrete zaken behandelen. Dus ik vind het heel moeilijk om hier echt de vragen te beantwoorden. Gezondheid is een belangrijk aspect. Het contact tussen mensen is ook een belangrijk aspect. Cyberbeveiliging, informatiebeveiliging. Waar allerlei Europese regels ook voor zijn. En ook nationale regels daar voor komen. Dat zijn ook belangrijke aspecten. Ook als de waarborging van de privacy. En wat ook bij de bespreking van het antennebeleid aan de orde is geweest, zijn er gevaren voor de gezondheid van mens, flora en fauna? Daar werd van de zijde van de Rijksoverheid ook op gelet door de antennekamer die daar ook aanwezig was.

De VNG heeft, dat vond ik wel een aardig aangrijpingspunt, de VNG heeft in 2022 allerlei algemene… De voorzitter: Mevrouw Leijendekker, er is een interruptie van mevrouw Van Olst.

24/43

Mevrouw Van Olst: Ja, van de buurvrouw. U zegt, het antennebureau gaf aan dat dat allemaal binnen de normen paste. Maar er werd ook een presentatie gegeven waarbij juist werd aangegeven, ook met onderzoek van de Universiteit Wageningen, dat bijvoorbeeld plantmateriaal leidt onder straling van bijvoorbeeld wifi-apparatuur. Heeft u dat ook meegenomen in uw overweging? Mevrouw Leijendekker: Ik heb dat gehoord op die dag en ik heb daar toen ook het antennebureau, de beantwoording van het antennebureau op gehoord. En ik heb daar een ontkrachting of een zekere ontkrachting op gehoord. Dus ik wil op dat specifieke punt, daar kan ik op dit moment geen oordeel over geven, dan behalve dat ik het antennebureau daarin in volg. Ik wil wijzen op een mooie VNG-circulaire waarin de principes van de digitale samenleving worden geformuleerd. Daar staan hele mooie principes in. Dat is een VNGbrochure die in 2022 is geactualiseerd. En daar zitten prima principes in die wij bij de uitwerking ook als gemeente kunnen hanteren. Principes zoals de privacy, security, allerlei juridische grenzen. En ook principes om een goede samenwerking tussen bewoners en marktpartijen tot stand te brengen. En ik denk dat je dit soort aangrijpingspunten bij het uitwerken in concreto, deze principes ook zou moeten meenemen. En daar wil ik de beantwoording nu bij laten.

De voorzitter: En er is nog net een interruptie van mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Ja, ik ken die principes. Dat is inderdaad ook zeker een uitgangspunt om vanuit te gaan. Alleen één principe, of misschien wel meerdere, maar in ieder geval viel mij op dat het principe dat je dus met data verzamelen, ook met dat j’allume, je verbruikt gewoon veel meer energie. En de hele energietransitie die we aan het doen zijn, dat staat eigenlijk haaks op dat je alles gaat digitaliseren. Dus die principes die zijn er wel, maar dit kleine stukje, dat lijkt wel of dat vergeten wordt. Dus dat wilde ik graag nog wel even gezegd hebben bij uw opmerking. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van Olst, ik ga u even interrumperen. Ik kijk even naar uw tijd, u heeft nog 1 minuut en 29. Dus het wordt spannend gelet op de inbreng van de overige collega's. Ik ga eens even kijken, wie volgt? Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Dank u wel, voorzitter. Bij de voorbereiding van dit onderwerp was ik een klein beetje in verwarring. En die verwarring is eigenlijk alleen maar toegenomen door de inleiding van mevrouw Van Olst. Want de hele wereld en omstreken wordt aangehaald met betrekking tot allerlei wereldproblematiek om uiteindelijk het te hebben over digitalisering.

En toen ik het las het stuk dacht ik, gaat het nou over de digitalisering in kader van dienstverlening? Zoals het college ook in haar brief wat mij betreft ook aangeeft. Of gaat het nou over de effecten van straling, et cetera? Met betrekking tot het eerste, ik heb zelf de boot misschien ook een klein beetje gemist als het gaat om digitalisering. Want af en toe denk ik wel eens, ik loop een beetje achter, want het gaat heel snel. Maar ik zie wel heel veel voordelen. En de samenleving vraagt daar ook om. Het is ook een beetje vraag en aanbod. Maar ook het aanbod, dat creëert natuurlijk ook een bepaalde vraag. En natuurlijk, er is natuurlijk ook een bepaalde verantwoordelijkheid om daar goed mee om te gaan met data, et cetera. Maar goed, daar komt een beleidsstuk over, of een visie, vanuit het college. Daar hebben we ook het volste vertrouwen in dat dat op een hele goede manier ook wellicht ondersteunt, gebaseerd ook op de VNG-stukken en de andere kennis. Maar het bureau wat ingehuurd wordt, zal ook heel deskundig zijn. Dus wat ons betreft is dat ook geen punt van de discussie. Dan met betrekking tot de straling zelf. Er zijn raadsvragen gesteld eerder en die zijn beantwoord. De vraag die zich dan bij mij een beetje opdringt

25/43

van, heb je nou vertrouwen in hetgeen wij in Nederland hebben afgesproken, of in Europa hebben we afgesproken, rondom allerlei normen en controle op die normen? Ik weet uit ervaring zelf dat de controle bijzonder professioneel is, ook in dit land. En dat het bij mij in ieder geval geen, en bij mijn fractie in ieder geval geen, wantrouwen oproept of punten van, we moeten dat anders doen. Want uiteindelijk, we zijn gemeenteraad van Lansingerland. Ik kan me voorstellen dat deze discussie wellicht wel in de Kamer zou plaatsvinden. Maar wat kunnen wij nu als Lansingerland? Want stel nou dat wij in de lijn die ik een beetje hoor bij mevrouw Van Olst zouden volgen, dan gaan we terug in de tijd. En dan zijn wij een soort, een soort gemeente of een soort stukje in Nederland, wat dan blijkbaar op een hele andere manier omgaat met digitalisering. Ik zou het wel heel interessant vinden om te zien hoe dat dan zou gaan. Want we zeggen vaak bepaalde gemeenten, ik zal geen namen noemen, maar die vinden we dan wat traditioneel. Willen we dan die kant op? Of ja, volgens mij zijn we een hele moderne gemeente met hele moderne inwoners die gewoon willen meedoen, ook in de samenleving. De voorzitter: Mijnheer Jumelet, interruptie van mevrouw Van Olst. De heer Jumelet: Dat had ik al verwacht. Mevrouw Van Olst: Ik ken u helemaal niet als een ouderwetse man, trouwens.

Maar ik wil, u zegt, allerlei wereldproblematiek. Maar deze wereldproblematiek treft ook onze gemeente, omdat wij ook onderdeel van de wereld zijn. En dan kunnen we zeggen, laat het maar komen. Het is ook niet dat er nu een probleem is. Ik probeer juist aan de voorkant van een discussie te komen en daar al discussie te voeren van, waar gaat het nou eigenlijk over? En ik merk ook dat we daar uit elkaar liggen en dat we ons bewust ervan moeten zijn wat er zou kunnen gebeuren. En ja, kijk, ik zeg helemaal niet dat ik geen vertrouwen heb in de overheid of in de Rijksoverheid. Maar ik ben hier van Lansingerland. En ik wil helemaal niet dat er sensoren in de straat komen en weet ik het wat. En ik wil gewoon dat wij daar van tevoren daar over spreken. En om gelijk in te gaan op wat u aan het begin zei, gaat dit nou over wat de gemeente hier intern wil voor dienstverlening of in de buitenruimte? Kijk, het gaat wat mij betreft natuurlijk echt over de buitenruimte, omdat wij daar over gaan als raad. De voorzitter: Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Dank u wel, voorzitter. Tuurlijk, wij gaan over die buiten…Overigens, dank voor het compliment dat ik niet ouderwets ben. Maar goed, dat terzijde. Nee, maar wij gaan natuurlijk over de buitenruimte. Tuurlijk, wij moeten natuurlijk een afweging maken of wij inderdaad bepaalde technieken willen toepassen, ja of nee.

En mevrouw Leijendekker zei het net ook al, een aantal voorbeelden en de heer Hofman ook. En dat is altijd een afweging die je maakt. Maar het dient vaak toch ook wel een stukje gemak, maar ook wel een stuk innovatie als het gaat rondom ook voor energiebesparing, et cetera. Dus ja, aan de voorkant wel. Maar wij staan daar heel welwillend tegenover, omdat wij zien dat het wel met heel veel waarborgen omkleed is. En dat vaak mogelijke nadelen uitermate beperkt zijn ten opzichte van de voordelen die ermee samenhangen. Maar uiteindelijk zit je toch als onderdeel van deze samenleving, Nederlandse samenleving, Europese samenleving, zal je wel een aantal ontwikkelingen mee moeten doen, want anders ben je eigenlijk kom je ook achterop. En dan is de aantrekkelijkheid van deze gemeente ook in het geding. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Jumelet, er is nog misschien een hele korte vraag van mevrouw Van Olst, want ik zit naar uw tijdschema te kijken.

26/43

Mevrouw Van Olst: Maar ik zeg hem alvast, want de energiebesparing die u noemt, al deze extra technologie kost juist energie. Dat is mijn hele punt daarvan. Dank u. De voorzitter: We gaan verder. Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Dat ben ik met u eens, want al de rekencentra die er staan, die kosten heel veel energie. Maar ja, dan moeten we vragen aan onze inwoners of ze van Facebook af willen, TikTok, weet ik wat. Maar ja, weet je, daar ga ik niet over als raadslid. Dus met andere woorden, daar komt hij weer, welk probleem moet ik nu eigenlijk oplossen als gemeenteraadslid van Lansingerland? Punt. De voorzitter: Wie volgt? Mijnheer Van Berkel. De heer Van Berkel: Dank, voorzitter. Ik heb ook een beetje moeite met het bespreekpunt. Maar dat komt ook wel een beetje door de vorm waarin de indiener dit bespreekpunt aan haar raadsvraag heeft gekoppeld. En laat voor ons even klip en klaar zijn, we vinden het interessant om over digitalisering te spreken, maar voor ons staat het buiten kijf, wij zien geen verband…Wij zien dat niet, de gezondheidsraad bijvoorbeeld in 2020 zegt het nog, wij maken ons geen zorgen over de gezondheidseffecten van 5G op de samenleving en op de mensen. Dus dat frame willen wij even niet in meegaan. We willen best even meedenken over digitalisering, interessant onderwerp. Maar dat eerste deel, die koppeling die u maakt, daar doen wij niet aan mee.

En over de problemen die we kunnen oplossen, dat zijn er heel veel. Er zijn heel veel mooie voorbeelden genoemd. En we worden denk ik soms ook een beetje gedwongen, ook in tijden van arbeidsmarktkrapte, financiële krapte. We kunnen als gemeente daar niet aan meedoen, maar we moeten ook efficiënt en effectief blijven werken. En ik vind een heel mooi essay…Sorry, ik neem heel even een slokje water. Er is een heel mooi essay verschenen van Martijn van der Steen deze week. Dat wil ik graag aan het college aanbieden, om dat ook te betrekken bij de visievorming. Daar staan volgens mij mooie aanbevelingen in, hoe je nou als overheid ook kunt nadenken over de morele vragen die in de grondslag liggen aan digitalisering. En daar wil ik het eigenlijk een beetje bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ook ik heb een beetje moeite met dit bespreekpunt, maar wel om een andere reden die de heer Van Berkel noemde. En dat is namelijk, mevrouw Van Olst heeft geen tijd meer om ergens op te reageren en dat zou ze misschien toch wel heel graag willen. Dus dit bespreekpunt gaat een beetje een soort eenrichtingsverkeer worden en daarmee niet echt de vorm van een debat. En dat is wel jammer. Ik zal me daardoor echt alleen maar vrijwel beperken tot de antwoorden die ik geef op de zes vragen.

Welke problemen gaan we oplossen? We gaan geen enkel probleem oplossen met digitalisering, want alleen digitalisering is een hulpmiddel tot een oplossing. Zo moet je het zien, een hulpmiddel om tot iets te komen. Hoe zouden we de genoemde problemen kunnen oplossen zonder digitalisering? Dat kan eigenlijk niet meer. Digitalisering is een feit. Het is er. Het neemt toe. Het gaat nooit meer weg. Dingen die twintig jaar geleden in Star Trek voorkwamen, waarvan we dachten, dat is een utopie, met praten met je telefoon, dat is er nu gewoon. Dus je kunt, zoals de heer Jumelet ook zegt, het niet terugdraaien. We moeten het accepteren en we moeten ermee omgaan. Welke problemen ziet u met digitalisering? Eigenlijk zien we maar gewoon één probleem en dat is verlies van privacy. Waar je moet voor gaan zorgen is dat op het moment dat je digitaliseert, dat je niet zorgt dat je daarmee mensen trackt. Dat je niet zorgt dat je mensen in beweging

27/43

houdt. Dat het niet opgeslagen wordt ergens. Voor hetzelfde geld, we hebben nu deep, deep fake wilde ik het noemen, maar het heet DeepSeek natuurlijk. Sorry. Waar nu al gezegd dat de Italiaanse privacy waakhond heeft gezegd van, gebruik dit niet, want we verbieden het omdat er vragen zijn over de privacy. In de staat Texas is het sowieso ook al verboden voor overheidsdienaren. En je moet er niet aan denken dat al jouw gegevens op straat komen ergens in China of bij een geflipte multimiljardair die zich bemoeit met allerlei politieke dingen. Dus ja, dat is het enige gevaar wat wij echt zien met digitalisering, dat we goed omgaan met die privacy. Gaan groen en digitalisering samen? Dat kan. Het kan allebei. Wat je niet wil hebben is een enorm groot datacentrum in Lansingerland. Maar dat is niet aan de orde, hebben we ook geen ruimte voor. Het is volgens ons ook niet dat daar een verzoek toe is ingediend. Dus het een sluit het ander niet uit. Kunnen we bewoners betrekken bij dit onderwerp? Hoe? Dat kunnen we heel goed doen in Amsterdam. Het is al eerder vandaag genoemd. Er zijn ongeveer 170 plus projecten waarin overheid, ondernemers en bewoners samenwerken op het gebied van digitalisering. De heer Hofman heeft het eerder al genoemd over dat Amsterdam interesse heeft met een punt.

En welke onderwerpen zouden wij graag terugzien? Het enige onderwerp waar we ons zorgen over maken is niet 5G, is niet stralingsgevaar, is niet elektromagnetisme. Onderzoeken die u erbij had van de gemeente Universiteit Wageningen, dat is gebaseerd op een onderzoek waarvan de onderzoeker heeft gezegd, je kan daar nog geen conclusies op trekken, want het is één onderzoek en er is geen peer review geweest. Dus dat gaat te vroeg om dat erbij te halen. Het enige waar wij over vrezen is privacy. En daar wilde ik het bij laten. De voorzitter: Mijnheer Scheringa. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. De heer Jumelet zei het ook al, de brief van het college lezen wij meer als een opzet naar digitalisering van de gemeente en het gebruik van algoritmes binnen de gemeenten. En het bespreekpunt van mevrouw Van Olst lijkt zich meer toe te spitsen op de digitalisering in de buitenruimte. Over digitalisering, daar zijn we niet op tegen. De voorbeelden zijn al genoemd, het zijn prachtige voorbeelden. Het helpt mensen efficiënter te worden, mensen langer oud te laten zijn. Legio voorbeelden, ik heb hele mooie gehoord van mijn collega's, dank je wel daarvoor. Ik ken niet alles, maar zeker. Inzet van digitalisering in de buitenruimte, dat is belangrijk. Je moet er wel zorgvuldig mee omgaan, maar wij zijn er niet tegen.

En het is ook niet aan ons, aan Lansingerland denk ik, om hier het wiel te gaan uitvinden. We hebben gewoon de Rijksoverheid die dat voor ons allemaal kan doen. Ik denk ook zeker dat we hier Europa voor nodig hebben. Om dat te regelen, gewoon binnen Europa en te zorgen dat de technieken en de stralingen die we over ons heen krijgen, dat die gewoon veilig zijn. En ja, wie ben ik om daaraan te twijfelen? Als mensen daar gedegen onderzoek naar doen, universiteiten, en dat daar peer reviews en discussies over is dan, ik ben data-analist, ik weet het niet, daar ga ik dan maar van uit. Voor de rest, groen in de buitenruimte. In de beantwoording ergens stond ook dubbel gebruik. Dat lijkt me een prima oplossing. Dus als je toch al een paal hebt of een gebouw hebt staan, gebruik die en ga niet nog extra antennes in de groenzoom zetten. Dat lijkt me wat overdreven, maar dubbel gebruik lijkt me prima. En daar zijn gewoon wet- en regelgeving voor, er zijn vergunningstrajecten voor. En het college kan dat prima afhandelen. Daar hoeven we zelf geen beleid voor te ontwikkelen, denk ik, 1, 2, 3. En dan, er stond, u vroeg nog naar een aangekondigde beeldvorming. Ik heb zelf die beeldvorming niet gezien. Ik heb nog even de presidiumlijst nagelopen, maar daar stond hij ook niet op. Ik zag hem in de brief ook niet terug. Maar ik zou het wel fijn vinden als die komt.

Waar dan een beeldvorming dan over zou moeten gaan, dat lijkt me dan wel over de reële gevaren. Want naast de privacy die mijn collega van GroenLinks noemde, zie ik ook zeker wel een risico in de discriminatie en bias van algoritmes zeker, waar je je veel op moet gaan waken. Iedereen kent de voorbeelden van de toeslagaffaire, waar dat toch niet goed is gegaan,

28/43

zacht uitgedrukt. Dat soort dingen moeten we gewoon goed bewaken. En als dat in een beeldvorming naar voren zou komen, dat zou ik wel fijn vinden. En ook de wetgeving en de maatregelen die daarop toepasbaar zijn en ervoor te kunnen borgen, dat dat niet gebeurt in het gebruik van algoritmes. Daarnaast heb je natuurlijk nog risico's zoals cybersecurity, het hacken van gegevens, het stelen van datasets en opslaan van data. Dus dat moet je ook niet willen. De invloed van techbedrijven. We zien allemaal de geflipte miljardair die mijn collega net noemde. Maar je kan wel denken van, hoe ver wil je invloed hebben van de meta’s en die bedrijven allemaal op onze samenleving. Daar moet wel controle op zijn. En ik denk zeker dat binnen de Europese Unie in ieder geval nu wat meer regelgeving zit dan in de Verenigde Staten. Maar we zullen zien waar het heen gaat. En daarmee samen hangt natuurlijk ook de democratische beïnvloeding. En dat zijn zeker risico's die hangen aan digitalisering. Maar als we met zijn allen best doen om dat buiten de deur te houden. En dat kan niet alleen, dat kunnen wij niet als Lansingerland, als dappere Galliërs regelen. Dan moeten we gewoon met de overheid kan het doen voor ons doen. Dan kunnen we gewoon aanhaken. En de Europese Unie.

En dan, ik zal niet zeggen dat het een hele mooie wereld en alles gaat worden, maar ik heb er wel vertrouwen in dat het goed gaat komen. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Blonk. De heer Blonk: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, discussie is niet meer mogelijk. Dus ik ga maar naar de beantwoording van de zeven vragen. Is de eerste, welke problemen zou de gemeente kunnen oplossen met behulp van digitalisering? Veel hulpmiddelen om veel zaken op te lossen en te helpen bij het regelen van die oplossingen, dat soort zaken. Dus het kan heel veel doen dus. Zouden we de genoemde problemen kunnen oplossen zonder digitalisering? Ik denk dat het een stap terug zou zijn in de ontwikkeling die we meemaken. En wij gaan ook niet meer terug van de auto naar de paard en wagen. Dus dat, misschien een beetje een niet-chique vergelijking, maar ik zie dat wel zo. En welke problemen ziet u in de digitalisering? Je moet toch alert zijn op privacy en veiligheid. En die twee dingen, daar moeten we zeker en dat moet dan in die workshop moet dat zeker terugkomen. Die punten, hoe we dat in ieder geval kijken hoe we dat landelijk zal dat goed geregeld worden. Maar wij moeten er zelf ook alert op zijn, denk ik. Het vijfde punt is, in hoeverre gaan groen en digitalisering samen? Je kunt er een verband in zien, je kunt het verband er niet in zien.

Als je die datacentra zegt, dat is ongunstig voor het groen, maar hoe positief voor het groen ze zijn, eerlijk gezegd weet ik dat niet. En punt zes, hoe kunnen wij inwoners betrekken bij dit onderwerp? We hebben het vaak over plaatsing van antennes of dat soort zaken allemaal. Dan is de participatie in het kader van de Omgevingswet is daar de aangewezen manier om dat te doen. En welke onderwerpen zou u graag terugzien tijdens de beeldvorming die het college heeft aangekondigd? Eén heb ik er zojuist al genoemd, dat is die privacy en die veiligheid. Maar ik denk dat het ook belangrijk is dat we in onze gemeente een hele goede dekking hebben van al die mogelijkheden. Dat vind ik dus belangrijk. Kortom, digitalisering en de erbij gebruikte draadloze verbinding, want daar hebben we het dan in feite over als we het over gevaren hebben, zijn niet meer weg te denken uit onze wereld. Voorbeelden zat, er zijn er een heleboel, die j’allume, dat vond ik een hele mooie. Hier in Berkel hebben we ook de sportbox, die moet je ook met een app moet je die open doen. Maar goed, telefoon, digitale sloten op auto en op fiets. Ik heb er één op mijn fiets, een digitale slot. Dat is heel aardig en leuk, hoor. Maar ook iBabs, ons informatiesysteem, dit ook, ik heb het hier aanstaan. Dat gaat allemaal via straling. Dus samenvattend, leidend is voor ons de nationale wet- en regelgeving.

En daar moet het lokale beleid op passen. Als laatste, voorzitter, over de straling en zo. Er is een site van, ik heb hem hier voorstaan, van de Rijksoverheid. Straling van 5G-antennes. En dan zie je dus dat, het is een infographic en dan zie je dat de problemen ver, ver onder de grenswaarden

29/43

zitten in dat soort zaken. Dus ik begrijp het ook, wat het college geantwoord heeft. De GGD heeft geen berichten gekregen dat het hier zou spelen. Dus, voorzitter, ik denk dat ik daarmee een eerste termijn heb gedaan. De voorzitter: Even kijken, wie volgt? De andere heer Jumelet. De heer Jumelet: Dank, voorzitter. De VVD Lansingerland, zoals het merendeel van de partijen, is voorstander van digitalisering. En zoals de heer Ruijtenberg al zei, als middel. Het is geen doel op zich. Wat de VVD betreft maakt het bedrijfsleven, de samenleving en de overheden gewoon een stuk efficiënter en effectiever. Het kan op verschillende manieren. Of dat nou kunstmatige intelligentie is, datagedreven werk of simpelweg digitale dienstverlening. Als dat helpt, is dat natuurlijk hartstikke mooi. Omdat ook voor ons het een beetje vaag was, dit bespreekpunt wat ermee bedoeld wordt, en in die zin ook van, wat er gevraagd wordt van de commissie, heb ik hem in twee dingen opgesplitst. Dat is het stukje dienstverlening als overheid zijnde en wat kunnen we doen. En anderzijds ook juist die buitenruimte. En dan hoop ik dat ik enigszins antwoord geef op de vragen van mevrouw Van Olst. De VVD is dan voorstander van de digitalisering van de overheid. Welke efficiënt en dan ook transparant dient te zijn. Zo zien wij kansen voor het verbeteren van dienstverlening middels digitalisering.

En bevorderen van integratie van processen binnen de gemeente door bijvoorbeeld data gedreven werken of juist die algoritmes. Daarbij ook verbetering van de leefbaarheid van onze dorpen door slimme keuzes te maken met data. En juist ook sneller internet in Lansingerland door de aanleg van infrastructuur voor 5G. Bijvoorbeeld met antennes en glasvezel. Wat de VVD betreft zijn dan die ethische en juridische kaders dan ook gewoon helder die erbij horen, zoals die landelijk en zoals via de AVG. Maar ook via internationale wetenschappelijk vastgestelde limieten. Evenals geldende internationale wet- en regelgeving volgen. En die geven we tot ons betreft dan ook voldoende waarborging. Dan zijn we natuurlijk wel eens met de andere fracties dus die privacy en die veiligheid is bij ons ook hoog in het vaandel en willen we in die zin ook meenemen. Maar wij denken wel dat het huidige wetgeving en regelgeving daar voldoende mee geborgd is. Als we dan kijken naar die buitenruimte. Voor de VVD het uitgangspunt duurzame ontwikkeling en innovatie. Want die digitalisering heeft van de VVD daar wel een prominente plek in. Dus we kunnen die technologie en de digitalisering natuurlijk ook gewoon gebruiken om klimaatadaptatie te verbeteren en aan te scherpen. En zo helpt de digitalisering data gegeven werken ons om energie te besparen, afval te verminderen en verkeer te optimaliseren.

Wat eigenlijk altijd natuurlijk bijdraagt aan een duurzame toekomst. Digitalisering en groen gaan wat de VVD mooi en goed samen. Denk aan slimme straatverlichting die al genoemd wordt, monitoring van groen in de gemeente en slim waterbeheer. Dank u wel. De voorzitter: Even kijken, ik dacht naar de heer Hofman nog. Nee, in de tweede termijn. Volgens mij heb ik iedereen gehad. Ja, en dan gaan we naar de wethouder, want volgens mij zie ik daar ook de nodige vragen nog aan het college. Mijnheer Hoek, misschien kunt u ook nog ingaan...Oh, ik had allebei. Nou, wie begint? Ik hoorde het nodige ook over die beeldvorming en wat ik daarvan begreep, privacy en veiligheid. Dus ik zou zeggen, gaat uw gang over die acht vragen in aanleg. Beantwoording college De heer Muis: Dank u wel, mevrouw de voorzitter en dank voor uw discussie onderling. De titel is digitalisering van de buitenruimte, maar de vragen en ook de brief gaat natuurlijk veel verder. Die visie over digitalisering en ook de meeste vragen hebben inderdaad betrekking op de portefeuille van mijn collega Leon Hoek, dus die zal daarop ingaan. Ik zal

30/43

kort even ingaan op de digitalisering van de buitenruimte en wat wij vinden van het smart city concept. We hebben natuurlijk al eerder hierover gesproken in de raad. Toen ook over de buitenruimte, naar aanleiding van een motie. Digitalisering, zoals u zelf net ook heeft aangegeven in uw bijdrage, digitalisering van de buitenruimte is geen doel op zich. Het is inderdaad een middel. Belangrijk vinden we voor de buitenruimte dat die veilig is en goed wordt onderhouden. En als gemeente investeren we alleen in straatmeubilair met digitale toepassingen voor het laten functioneren van dat meubilair. Voorbeelden, dat is natuurlijk de rioolgemalen die moeten goed functioneren. Dus het is fijn dat we dan een melding krijgen als er ergens iets fout gaat. En daar heb je dus internetverbinding ook voor nodig. De pollers, ondergrondse containers met een pasje openen. Het licht dimmen. Dat zijn een aantal voorbeelden die we natuurlijk nu al toepassen. En daar houden we zeker rekening natuurlijk met de AVG regels. Dus het gaat hier om de primaire functie van de objecten. Tegelijk, wij zien natuurlijk ook allerlei ontwikkelingen op het gebied van data en in de samenleving die natuurlijk ons kunnen bewegen om natuurlijk andere overwegingen en besluiten te nemen. Die nieuwe trends en ontwikkelingen komen op ons af. Er werden net een aantal mooie voorbeelden genoemd.

Inderdaad die in Frankrijk, die had ik ook gehoord. Dat zijn zaken die kunnen. Er zijn ook bijvoorbeeld met sensoren kun je zien waar de parkeerdruk is. Dus dan kun je ook zien waar de ruimte is. Er zijn ook voorbeelden in andere landen dat je met sensoren, dat de hulpdiensten echt significant sneller ter plaatse kunnen zijn, omdat ze weten hoe en waar is op dat moment de kortste en snelste route te vinden. Slimme afvalbakken die zelf aangeven wanneer ze leeg zijn. Dus er zijn natuurlijk allerlei. Ja, als ze leeg zijn of dat ze vol zijn. Ja goed. Beiden neem ik aan dat dat kan, voorzitter. Je wilt natuurlijk weten als ze vol zijn. Maar misschien als ze altijd leeg staan, dan weet je ook dat ze op de verkeerde plek staan. Dat zou natuurlijk ook kunnen. Die openbare ruimte die is ook in dit proces onderwerp van gesprek geweest voor het opstellen van de visie. Maar het is natuurlijk veel breder. Dat geeft u zelf ook aan. Dat is het lastige aan deze discussie. Want het gaat natuurlijk veel verder dan die openbare ruimte. En die deelnemers die geven ook prioriteit aan nog allerlei andere onderwerpen. Arbeidsmarktkrapte, vertrouwen in de overheid, cybercriminaliteit, kunstmatige intelligentie. Zo zijn er allerlei onderwerpen die je natuurlijk ook met elkaar wilt bespreken. Dus het is vooral niet alleen in de openbare ruimte. Dan het smart city concept.

Ook die definitie is niet eenduidig. Dus het is ook lastig om daar een uitspraak over te doen. Maar heel veel definities gaan over uitdagingen, aar u het ook over heeft gehad, waar het een oplossing voor zou kunnen bieden. Op het gebied van klimaat, energie, veiligheid. Hoe je slimme technologie in kan zetten in die stedelijke omgeving met als doel kwaliteit van het leven van inwoners te verbeteren. Maar als u ze zo, u heeft het natuurlijk ook al zelf aangegeven, er zijn allerlei kanttekeningen te plaatsen waar we niet natuurlijk allemaal zelf in Lansingerland over gaan. Die privacy die kwam natuurlijk bij verschillende bijdragen wel naar voren. Maar het gaat inderdaad ook over algoritmes. Over de macht van de technologie bedrijven. Van wie is de data? Is die betrouwbaar die data? Al dat soort zaken heeft u ook benoemd. En dan is het goed om te constateren dat we er inderdaad niet zelf daar allemaal over gaan. We hebben ook partners die innoveren. Dus dat betekent dat wij ook na moeten denken hoe wij ons daartoe verhouden. Dus we moeten ons positioneren ten opzichte ook van andere partijen die hier gebruik van maken. En omdat wij geen wildgroei willen, maar ook omdat wij niet onbeperkte middelen hebben als gemeente, stellen we deze visie op. En die moet duidelijkheid geven waar we de komende jaren onze energie, tijd en middelen in zouden moeten steken.

En voorzitter, dat is het bruggetje naar mijn collega Leon. De voorzitter: Dan gaan we de brug over en dan, mijnheer Hoek. Al geconstateerd. Nu wel. Mijnheer Hoek.

31/43

De heer Hoek: Hij doet het. Ja, we leven in een rare wereld. Ik heb ook wel eens gehoord dat tomaten beter groeien met klassieke muziek. Dus waar dat dan weer vandaan komt, dat is misschien weer een hele nieuwe uitdaging. Maar desalniettemin, ik zal vraag drie tot en met vraag acht zo goed mogelijk beantwoorden. En u vraagt wie de stakeholders zijn met wie we in gesprek gaan. Dat zijn natuurlijk in eerste instantie Is dat een brede vertegenwoordiging van de ambtenaren hier op het gemeentehuis. Dan denk ik aan directie, management, medewerkers die betrokken zijn bij het primair proces en bij de ondersteuning. En dit levert uiteraard een eerste beeld op waar we nu staan als organisatie en waar we uiteindelijk naartoe zouden willen. Een realistisch beeld. Daarnaast zien we u als commissie, maar ook de gemeenteraad, ook als stakeholders. Want uiteindelijk gaan we het met u hebben over ambitievorming. En daar hebben we een beeldvormende avondfase voor in gedachten om te kijken hoe u over die digitalisering denkt. We kijken nu hoe we ondernemers en inwoners hierbij kunnen betrekken. Maar ik moet wel een winstwaarschuwing maken, de eerste tijd zal met name de focus liggen op de interne organisatie. En later zullen we naar inwoners en ondernemers gaan. Vraag vier, u spreekt ook over dat samen met verschillende belanghebbende acties worden geprioriteerd.

De projecten en benodigde organisatieontwikkelingen en de randvoorwaarden die worden inderdaad in beeld gebracht. Vervolgens zullen die door de directie en het management geprioriteerd worden. En de input van een beeldvorming met gemeenteraad gebruiken we dan weer voor die prioritering. Dan vraag vijf, u geeft aan dat huidige knelpunten geanalyseerd gaan worden. Welke knelpunten zijn dit? Dat zijn eigenlijk de knelpunten die zitten met name in de informatievoorziening waar de organisatie in het dagelijks werk mee te maken heeft. Dus dan heb ik het over de interne processen. En daar wordt wel tegenaan gelopen dat die informatievoorziening eigenlijk nodig een oplossing vergt. En om dan een voorbeeld te noemen, de verschillende systemen kunnen nog niet met elkaar communiceren. Ze zijn nog niet wat dat betreft efficiënt genoeg ingericht. Sommige systemen daar kan je niet met twee mensen tegelijk in werken. En dat zijn natuurlijk zaken die wel erg, die vervelend zijn voor het werk. En daarnaast moeten verschillende versies ook nog wel eens samengevoegd worden. En dat moet dan door de ambtenaren zelf gedaan worden. Dus wat dat betreft is er nog wel werk aan de winkel.

En u stelt natuurlijk meteen de vraag, waarom is dit niet al geregeld? Dat heeft alles te maken met, en dat is hier ook wel eens aan de orde geweest, de wettelijke taken en zorgen dat de ICT-omgeving stabiel en veilig is. En dat vergt gewoon heel veel van onze capaciteit op dit moment. Dus met name de interne werkprocessen die zullen de eerste tijd prioriteit hebben. Dan vraag zes, in de brief geeft u aan voor een organisatie breed draagvlak te zorgen. Wat vindt u van de maatschappij breed draagvlak over dit onderwerp? Ja, natuurlijk onderzoeken we bij inwoners en bedrijven wat ze van ons verwachten en hoe we ze daarbij kunnen betrekken. Dat lijkt me logisch. En een digitale slimme stad, die hier ook al aan de orde is geweest, die is in de eerste workshop met de organisatie is in ieder geval niet als prio genoemd. En ook niet boven komen drijven. Dus dat schept wellicht ook wat rust. Wanneer komt u met een beeldvorming naar de raad? Voor de zomer wil het college een beeldvorming organiseren en komen we dus naar u toe. We hebben een kleine vertraging opgelopen en dat heeft te maken met het hele begrotingstraject dat we doorlopen en wat natuurlijk ook de nodige capaciteit vraagt van onze ambtenaren. Kleine vertraging, maar desalniettemin voor de zomer. In de brief spreekt u over een afwegingskader. We kunnen onze ambities niet tegelijk allemaal uitvoeren.

Daarvoor hebben we juist een afwegingskader nodig. En dat afwegingskader, dat zullen we nog maken. En vervolgens gaan we prioriteren. Dus dat is een beetje de lijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Er is nog een interruptie waarschijnlijk. Nee? Ordevoorstel. Mijnheer Ruijtenberg.

32/43

De heer Ruijtenberg: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik wil vragen of u het eventueel toe wilt staan om mevrouw van Olst één minuut extra te geven. Het is haar bespreekpunt en het zou jammer zijn als zij niet kan reageren op de wethouder of op wat andere partijen hebben gezegd. Niet om extra vragen, maar puur als reactie. En ik beloof u dat ik af zal zien van mijn tweede termijn, dus het kost ons geen extra tijd. De voorzitter: Ik zal u zeggen dat ze al een extra minuut gehad heeft, maar ik sta toe, één minuut extra. En dat is nu voor de tweede termijn, dus dank voor het gebeuren. En we gaan eens even kijken, u krijgt één minuut en dan gaan we nu starten met de tweede termijn, of er nog aanleiding is om te reageren door de overige leden. Mevrouw Van Olst. Tweede termijn Mevrouw Van Olst: Bedankt voor deze extra minuut, Marko, mijnheer Ruijtenberg. Ik wil alle deelnemers hartelijk danken voor hun inbreng. Ik zie wel duidelijk dat sommige mensen, denk ik, niet de beeldvorming hebben gezien. Dus dat is echt een aanrader om daar naar te kijken. En het is helemaal niet om je daar nou helemaal in te vormen, maar het geeft gewoon heel veel informatie die misschien toch een andere blik opwerpen. Ik hoor hele duidelijke zaken over privacy, dat dat echt belangrijk is. Daar ben ik het natuurlijk helemaal mee eens. Privacy en veiligheid.

De straling die hier is, wordt niet in Lansingerland gemeten. Dat geeft het antennebureau ook aan. Dat wordt gewoon niet gemeten in Lansingerland. Dus we weten helemaal niet hoe hoog de straling hier is. Dus dat wilde ik nog wel even gezegd hebben. Ik wil het college danken voor de beantwoording. Ik vind het eigenlijk wel , het zijn mooie antwoorden. Het is minder urgent dan ik had gevreesd. Dus ik kijk heel erg uit ook naar de beeldvorming. En ik kom zeker terug als ik nog opmerkingen heb. Dank u wel. De voorzitter: Dan ga ik eens even rondkijken of wie nog voor een tweede termijn. Links, nee. Ik zie op de eerste rij ook geen reactie. Nee. Aan de rechterkant ook niet? Nee. Dan wachten we gewoon de beeldvorming af voor de zomer. Dus we gaan het horen en zien. Dan besluit ik hiermee de digitalisering buitenruimte. 5.c Concept Verordening woonruimtebemiddeling en de 'kan' bepalingen (op verzoek college, brief 19 dec 2024) De voorzitter: Dan gaan we nog naar een onderwerp, ook niet onbelangrijk, een concept verordening woonruimtebemiddeling en de kan bepalingen. Dit bespreekpunt is op verzoek van het college. In de raadsbrief van 19 december zijn de kan bepalingen toegelicht. Het college gaat graag met u in gesprek over de gemaakte keuzes bij de kan bepalingen. Het gaat hierbij om de keuze van het college om alleen de sociale huursector onder de woonruimtebemiddeling te brengen.

Net als nu het geval is. En de particuliere huur, de midden huur en de betaalbare koop niet te reguleren. Aan wie kan ik het eerst het woord geven? Mijnheer Xhemaili, gaat uw gang. Eerste termijn De heer Xhemaili: Dank u wel, voorzitter. Concept verordening woonruimtebemiddeling, regio Rotterdam 2025. De PvdA-fractie vindt het essentieel dat deze verordening bijdraagt aan een eerlijke en toegankelijke woningmarkt met extra aandacht voor sociale huur en betaalbare woningen. Je ziet in den lande dat de marktwerking de woningmarkt heeft verziekt en kapot gemaakt. Ik ga nu een aantal standpunten af. Regulering van midden huur en particuliere huur. Het college kiest ervoor om de woonruimtebemiddeling te beperken

33/43

tot sociale woninghuur. De PvdA Lansingerland vindt dit onvoldoende en pleit ervoor om ook midden huur en particulier te reguleren. De vraag naar betaalbare woningen groeit en zonder regulering dreigt deze groep tussen wal en schip te vallen. De gemiddelde wachttijd voor een huurwoning is in Lansingerland 8 à 10 jaar. Door ook midden huur op te nemen in de woonruimtebemiddeling kunnen we excessieve huurprijzen en speculatie tegengaan. Nummer twee, voorrang voor lokale woningzoekenden. De PvdA Lansingerland ondersteunt het collegevoorstel hieromtrent, om voorrang te geven aan inwoners met een sociale, maatschappelijke of economische binding aan Lansingerland. Dit helpt starters en doorstromers uit de gemeente om een passende woning te vinden. We willen het echter wel aanvullen, aanvullende criteria voor ook andere kwetsbare groepen binnen onze gemeente, die beter te beschermen en betere middelen te geven om hier een woning te vinden. Daar ga ik nu op in. Nummer drie, verbetering van de regeling voor urgentiezoekers. Dat wordt niet in het bespreekstuk sec genoemd, maar ik wil het toch heel graag benoemen. De PvdA Lansingerland pleit voor een betere regeling/verordening en snelle procedures voor urgentiezoekers. Zoals mensen die door een scheiding zijn getroffen of huiselijk geweld of om medische reden dringend een nieuwe woning nodig hebben.