[BV24.0102] Verslag van de commissie Ruimte van 3 december 2024

De voorstellen die uit de omgevingsvisie 2.0 komen, kunnen we dan toetsen aan dit toetskader. Dus bijvoorbeeld de vraag of er een energiehub of een laadstation of iets dergelijks komt, dat wij dit kunnen toetsen hieraan en niet op voorhand al wordt toegezegd. Naar aanleiding van de beeldvorming op 25 september hierover heb ik vragen gesteld. En ik kan bij deze aankondigen dat er een bespreekstuk in februari wordt geagendeerd hierover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Bewust even gewacht tot alle overige partijen geweest zijn, omdat ik was heel erg benieuwd waar de partijen mee kwamen. Om daar nog eventueel op in te kunnen haken. En ik heb best wel wat dingen gehoord die mij verrassen. Daar zal ik bij punten, zal ik daarop komen. Ik zal de dilemma's behandelen zoals ze hier voor zitten. Dus we beginnen daarmee dan met klimaatadaptatie. En wat dat betreft moet dat leidend voor ons zijn. Als we nu gaan kijken, het klimaat gaat veranderen. We constateren dat nu al dagelijks eigenlijk waar we mee te maken hebben. Het wordt inderdaad, het wordt warmer, het wordt droger. Het wordt ook natter op bepaalde momenten in de herfst. We zullen ons daarop moeten gaan voorbereiden.

Als we ook hier lezen dat er verwacht wordt dat als we niks doen we tussen de 170 tot 470 miljoen euro aan waterschade zullen gaan hebben. Dat blijkt al dat, we kunnen ons niet veroorloven om klimaatadaptatie niet te doen. We zullen dat moeten doen op alle gradaties. Dat betekent dat we toekomstbestendigheid zullen moeten gaan bouwen. En daarin zal dat dus een leidend principe worden voor alles wat we gaan doen. Want bouwen, klimaatadaptief bouwen is natuurinclusief bouwen. We gaan het al voor een groot gedeelte doen hier op Wilderszijde. Maar het heeft ook te maken met, waar haal je je grondstoffen vandaan.

15/51

Hoe kom je dat het hier naartoe komt. En al dat soort dingen heeft te maken met klimaatadaptatie. We kunnen er niet zonder. Energietransitie. Daar heb ik al iets gehoord wat mij verbaasde. In ieder geval bij WIJ Lansingerland. Die, als ik het goed gehoord heb, openlijk twijfelen of wij in 2050 wel van het gas af moeten. Nu is dat een Rijksaangelegenheid die dat besloten hebben. Dus ik ben heel erg benieuwd hoe WIJ Lansingerland het dan voor zich ziet als wij gaan besluiten als Asterix dorpje om niet van het gas te gaan. Volgens mij hebben we daar niet echt heel veel keuze in namelijk. We zullen dat moeten doen, omdat dat voor ons bepaald is. Energietransitie gaat wat mij betreft ook hand in hand met gewoon het klimaat. We kunnen het een niet los zien van het ander. Het is al vaker genoemd. We moeten daar veel meer op inzetten en we kunnen het inderdaad heel veel inzetten op zonne-energie. Dat wordt ook prominent wordt dat benoemd in dit stuk. We kunnen inderdaad met geothermie kunnen we gaan. Daar is wel wat bezigheden zijn er, maar dat kan uitgebreid worden. Waterstof werd genoemd door Leefbaar 3B. Alleen waterstof, helaas mijnheer Meuldijk, je hebt daar gewoon hele forse investeringen voor nodig om dat te doen. En ik zie de heer Diepeveen zie ik nee schudden, maar waterstof is heeft vele kleinere atomen dan gas. Dat betekent drie keer zo klein.

Dat betekent dat je drie keer zoveel doorheen zal moeten doen om op hetzelfde uit te komen. Zal ik eerst mijn verhaal afmaken voordat u interrumpeert. Dat betekent namelijk, ook omdat het veel kleinere atomen zijn, gaat dat weghalen uit de leidingen. Dat betekent dat je nieuwe coating daarvoor zal moeten hebben. Plus dat je ook bij het eindgebruik zou je daar moeten investeringen moeten doen. En dat gaat om hele forse investeringen. De enige partijen die nu roepen dat aardgas vervangen kan worden door watergas, dat zijn eigenlijk bedrijven die nu in aardgas werkzaam zijn en die hun marktaandeel zien gaan verdwijnen. De voorzitter: En dan de heer Meuldijk. Mijnheer Meuldijk. De heer Meuldijk: Dank u, voorzitter. Ik heb nog eens even nagezocht. Want het is misschien wel nuttig om van de Rijksoverheid heeft een opdracht gegeven aan PwC. Het rapport heet HyWay 27. En daar is totaal uitgerekend wat het betekent als je het aardgasnetwerk aanpast. En alle onderzoeken wijzen uit dat het vier keer goedkoper is om het bestaande aardgasnetwerk om te bouwen voor waterstof dan nieuw aan te leggen. En het is dus technisch, ondanks de kleinere moleculen is dat prima mogelijk conform dit rapport van PwC. En ik wil het u graag toezenden. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg, gaat u verder.

De heer Ruijtenberg: Het rapport van PwC en ook onderzoeken van TNO die daarop zijn en ook van andere dingen die zijn bekend. U hoeft dat niet toe te zenden. Ik zeg ook niet dat je dus dit niet moet gaan vervangen. Alleen er zijn maatregelen die nog vele malen goedkoper zijn om dit te doen dan dit zomaar doen. Waterstof kan een functie hebben, maar niet op dezelfde grootschalige manier als dat je met gas nu gaat. Dat zal gewoon niet werken daarin. Dan vervolgens over die energietransitie. Ik heb ook gehoord dat drie partijen in dit huis, in ieder geval ook hebben besloten dat we niet meer gaan bouwen op Bleizo. Want alle drie die partijen in dit huis roepen van, we willen geen windenergie hier in Lansingerland. Dat is prima, dat mag je vinden. Dat is een legitieme keuze als je dat vindt. Alleen ik wil dan even wel citeren uit het bestuursakkoord wat in januari voorgelegd wordt. Een van de afspraken is dat Bleizo-West beoogd is als woon-werklocatie waar 5000 woningen worden gebouwd. Met belangrijke aandacht voor sociale woningbouw en betaalbare woningen. Het vinden van een alternatieve windlocatie gaat hieraan vooraf. En ik zie een interruptie. De voorzitter: Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Dank u. Ik vind, mijnheer Ruijtenberg, u bent heel goed in het analyseren van wat wij allemaal vinden. Maar ik ben eigenlijk wel benieuwd, ik kan het al een beetje raden, ik

16/51

ken u een beetje, maar wat is nou uw visie op die dilemma's? Kom daar dan mee in plaats van een analyse, want we weten volgens mij allemaal wel heel goed wat we zelf vinden. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg, gaat u verder. De heer Ruijtenberg: Volgens mij ben ik bezig met die visie op de analyse. Eerste heb ik net genoemd, het moet leidend zijn. De energietransitie, daar ben ik nu mee bezig. Dus ik…Nee, geen tempo. Ik heb acht minuten, dus dat bepaal ik zelf, het tempo. Dus, nee, nee, niks, nou, nou, nou. Dat betekent dus, heel simpel, dat op het moment dat je zegt, we doen geen windenergie, heel simpel, komen er ook geen huizen. Windenergie gaan we voor, dat vinden wij belangrijk. En ik denk dat de heer Jumelet senior ook een interruptie wil. De voorzitter: Dat heeft u goed gezien. Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Voorzitter, ik ben geen woordvoerder op dit punt, maar waar ik een beetje verrast door ben, is een citaat van de heer Ruijtenberg uit het bestuursakkoord wat er zou zijn. Wij kennen dat bestuursakkoord niet. Dus mijn vraag is eigenlijk concreet, hoe komt hij aan die informatie? Want wij hebben het nooit gehad hier als raad. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Het persbericht gepubliceerd op 22 oktober. Lansingerland en Zuid-Holland akkoord over wonen, werken en wind. Dat kunt u vinden op de website van zuid-holland.nl. Daar staat het.

Dan over de windenergie verder. Wij zijn…Ja, niet goed. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg, gaat u verder. De heer Ruijtenberg: We zijn voor windenergie en we zijn voor wonen. En wij vinden dat je inderdaad eerst windenergie hier opgelost zal moeten hebben, voordat je daadwerkelijk kan gaan wonen, zoals ook in het bestuursakkoord gaat komen dat hier voor ligt. Het een kan niet zonder het ander. En wie roept van, we doen niet aan windenergie, die ontkent de werkelijkheid. Het is niet de vraag of het gaat komen, maar het gaat komen. Betekent dat dat energietransitie altijd leidend moet zijn? Nee, je moet situationeel daarnaar kijken. Maar ja, we zeggen ja tegen windenergie. Dan economie. Afname werklocaties, het is net ook al genoemd, de provincie gaat er wel wat van vinden als we dat zouden gaan doen. Echter, we kunnen ons wel voorstellen dat waar kassen nu al langer leeg staan en waar geen ruimte is en geen opvolger is, omdat bijvoorbeeld de kassen klein zijn, dat je ook daar zou kunnen gaan nadenken, kunnen we die omvormen voor woningen? Als we niet gaan bouwen op Bleizo, zullen we toch ergens 5000 woningen moeten neerzetten. Dus kijk daarnaar of dat een optie kan zijn. Of wij dan meer bedrijventerreinen zouden moeten hebben in de Lansingerland? Nee, ik denk het niet.

Ik denk dat we ons ook moeten realiseren dat hoewel we dat heel graag willen, er op een gegeven moment een einde zal zijn aan economische groei. Je kan alles wel willen en je kan overal willen en je kunt en meer willen wonen en meer groen en meer economie en meer mobiliteit, maar niet alles kan. Maak keuzes daarin. In dit geval kiezen wij voor meer groen. We kiezen voor meer woningen. En we kiezen dan automatisch voor minder bedrijventerreinen. Dat is de visie die wij daarin hebben. Als laatste de linten. Ooit hebben wij gezegd, we koesteren de kernen. Daar komen we langzaam maar zeker komen we daar een heel klein beetje van terug. Als we namelijk groen willen hebben, dan zal dat betekenen dat we ook ergens anders moeten gaan bouwen. En ook de heer Xhemaili zei het al, je kunt daarbij aan het verdichten van de linten, waarbij je kunt zeggen, we kunnen daar een huis neerzetten of we kunnen daar een kleinschalig gebouw neerzetten met één of twee verdiepingen. Ik denk dat we op een gegeven moment ook in het feit dat niet alles meer kan, dat we daar keuzes in moeten maken en dat we de linten langzaam maar zeker moeten gaan verdichten. Dank u wel.

17/51

De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij heb ik nu alle fracties gehad. En dan kijk ik even naar de wethouder aan mijn linkerzijde, want ik heb volgens mij twee vragen gehoord. Dat is allereerst de participatie naar de bedrijven, dus de ondernemers. En een vraag over welk bureau met betrekking tot de digitalisering van mevrouw Van Olst. En misschien heeft u zelf ook nog wel vragen aan de fracties. Dat zou zomaar kunnen. Ik zou zeggen, gaat uw gang. Beantwoording college Mevrouw Cnossen: Dat is fijn dat u het zo samenvat, voorzitter. Want na deze eerste ronde liggen bij mij inderdaad wel wat vraagtekens. Want er zijn dilemma's aan u voorgelegd. Dilemma's waar we hier ophalen hoe u daarin zit. En ik ga even kijken. Eigenlijk zei de heer Ruijtenberg, maar meer van u heeft het scherp, het gaat om kiezen. Kiezen waar gaan we de ruimte voor inzetten. En een aantal van u zijn heel duidelijk waar leidende principes nou voor uw prioriteit hebben. Maar je merkt ook gaandeweg dat er al heel veel wordt ingevuld. De heer Van Berkel zei heel terecht van het wat. We gaan hoog overkijken naar hoe willen we in 2050 deze gemeente aan de volgende generatie overlaten. Maar het is natuurlijk altijd heel verleidelijk om het hoe al in te vullen en met elkaar over waterstof et cetera te discussiëren. Vanuit mij, vanuit het college, zal ik daar vanavond niet aan bijdragen. Laat dat helder zijn.

Want het ging ons er om bij u op te halen hoe u erin zit. En u merkt ook, daarom is het mooi dat al die informatie erbij zit, we hebben participatieavonden gehouden die zeer druk bezet waren. En ook de enquête is eigenlijk gewoon hartstikke goed ingevuld. Ook de ondernemers, voorzitter, wil ik daar bij vertellen. En ondernemers zijn eerder in het traject ook betrokken in juli bij de omgevingsvisie. Maar er zijn zeker plannen om hen later ook weer, als we wat concreter alles op papier hebben, ook weer te betrekken. De voorzitter: Mevrouw Cnossen, er is een interruptie van de heer Krieger. De heer Krieger: Dank u wel, voorzitter. Er ontstaat wat duidelijkheid hier aan mijn zijde. En ik begrijp dat de wethouder nog niet over het hoe wil praten, maar wil wel weten hoe wij erin staan. Dus als wij van het wat, en dan niet om woordspelletjes te spelen, maar als wij van het wat hoe iets moeten vinden, dan wordt dat lastig. Dus even voor de duidelijkheid, we hebben het hier over de grote kaders, als ik het goed begrijp. De voorzitter: Mevrouw Cnossen. Mevrouw Cnossen: Voorzitter, dat kan ik beamen. Het gaat inderdaad om de grote kaders. En u heeft ook in onze memo gelezen dat heel veel beleid hier natuurlijk gewoon door uw raad al is vastgesteld. En deze dilemma's, die worden echt aan u voorgelegd omdat we daar nog zoekende zijn van, hoe gaan we dat in de omgevingsvisie invullen.

Ik had het net inderdaad over de participatie, de avonden, maar ook de enquête. Met name bij de linten geven die een heel verdeeld beeld te zien. Maar ik vind eigenlijk uit deze commissie het beeld wel weer heel wat duidelijker worden. Dus daar kan het college wat mee bij het invullen van de omgevingsvisie. Dus dat is inderdaad wat het doel was, voorzitter, van deze avond. Ik had het over de ondernemers, die sowieso de enquête natuurlijk hadden kunnen invullen. Die ook al een keer bij de participatie betrokken zijn. Maar ook in een later stadium zeker gevraagd worden naar hun mening over de omgevingsvisie. En veel van u hebben het ook al opgemerkt. Wat wij aan dilemma voorleggen over economie bijvoorbeeld, is inderdaad het behoud van ruimte voor ondernemers. Dat staat er ook heel duidelijk in. Maar we constateren met elkaar ook dat die ruimte onder druk staat. Dat is het grote dilemma wat boven de hele omgevingsvisie hangt. We moeten kiezen. Dat merken we bij de provincie ook altijd als we daar spreken over een ruimtelijke puzzel of een nieuwe structuurvisie van de provincie, dat er keuzes gemaakt moeten worden. En dat is waar we naar op zoek zijn. En bij economie zijn wij, ik zoek hem even op, het dilemma, daar ook heel helder

18/51

in dat de druk op de bedrijventerreinen groot is. Maar dat wij wel de bestaande werklocaties zoveel mogelijk willen behouden of uitbreiden. Dus dat is de inzet. En dan zie je in de enquête inderdaad inwoners daar wat anders op reageren. Maar dat is niet onmiddellijk dat we het dan anders gaan invullen. Maar het is wel heel goed om te weten dat we blijkbaar aan inwoners nog wat uit te leggen hebben. En dat inwoners misschien van mening zijn dat er meer groen moet komen en minder bedrijven. Dat zou kunnen, dat weet ik niet. Dat vul ik voor ze in. Maar ik vind dat wij als heel gemeentebestuur ons wel moeten realiseren dat inwoners misschien net wat anders denken dan weer de ondernemers. En dat we beide afwegingen moeten maken. Maar het is inderdaad wat sommigen van u zeiden, de provincie is heel duidelijk. Als wij ergens een aanvraag krijgen om een bedrijf te transformeren tot wonen moeten we dat, als het al kan, heel goed onderbouwen. Want de provincie stelt als eis dat de bestaande vierkante meters bedrijventerreinen gewoon behouden moeten worden. Dus wij gaan niet zomaar bedrijvigheid omkatten. Een aantal van u zei ook, verouderde glastuinbouw. Wonen zie ik daar niet zo gauw gebeuren. Ik dacht dat vanuit GroenLinks de suggestie was.

Maar het is wel degelijk nu, vaker wordt dat ook hardop gezegd, dat je verouderde glastuinbouw, de heer Hofland had het ook over de caravanstallingen, mogelijk om zou kunnen zetten in bedrijvigheid. Een bepaald type milieucategorie waar ook veel behoefte aan is. Dus weet dat dat zeker onder de aandacht ook van het college is. De dilemma's. Ik ga, voorzitter, niet op alles reageren. Want dat is niet nodig. We zijn hier aan het ophalen. Maar misschien toch even een aantal punten aanstippen. Bij mevrouw Boonstra van WIJ hoorden we ook al inzoomen op de omgevingsprogramma's. Wat u betoogde, dat komt in die programma's allemaal terecht. Maar in de visie zullen we de hoofdlijnen moeten neerzetten. En even kijken, de vraag, de ondernemers daar heb ik op geantwoord. VNO Oostland. Ik ben wel blij dat inderdaad mevrouw Oosterlaan hier ook kwam inspreken. Want dat is juist het idee van de omgevingsvisie. Ik weet niet of u ooit gezien hebt hoe dat hier ging met de participatieavonden. Het gemeentehuis zat bomvol. Alle zalen werden gebruikt. Er zijn echt heel veel mensen gekomen, ook ondernemers, om mee te praten over die verschillende punten. Dus we betrekken wel degelijk iedereen daarbij. Ik loop nog even langs of ik nog echt vragen zie. Er was wel bij het CDA een ambitie, u noemde de ambitie 75 procent, dan halen we 50, is ook prima. Mooi, mijnheer Krieger.

Maar dit is een van de ambities die wij uit bestaand beleid hebben gehaald, misschien vindt u het te oud, hoor, de duurzaamheidsvisie Lansingerland 2019. We zitten al bijna in ‘25. Maar daar hebben we deze ambitie vastgelegd. Dus daar komt dit getal vandaan. We proberen als college zoveel mogelijk uit bestaand beleid weer die nieuwe omgevingsvisie op te bouwen. En dan komen we misschien met elkaar vanzelf tegen dat u als raad vindt dat die ambitie hoger moet. Maar we hebben het dus niet zelf bedacht. Het gaat er dus vooral om dat al deze dilemma's ruimte kosten. Die energietransitie, daar gaat het vooral om ruimte. Dat hij er komt, ik denk dat dat helder is. We moeten, in 2030 moeten we bepaalde doelen bereiken. En 2050 staat dat ook vast. Maar die ruimte die het vraagt, ook onder de grond, dat moeten we ons goed realiseren. We hebben de harde les geleerd, denk ik, bij de Zuidersingel wat het betekent voor groen als kabels en leidingen je verbieden om daar bomen op te zetten. Dus ik denk dat dat, dat ons daar wel die les geleerd is, dat we ook bij de inrichting van wijken ons daar heel goed rekening mee moeten houden dat dat nodig is. U geeft ook heel duidelijk de boodschap mee van groen. De voorzitter: Mevrouw Cnossen, er is een interruptie van de heer Krieger. U heeft nog 22 seconden. De heer Krieger: Dank u wel, voorzitter.

Even kort ter verduidelijking, begrijp ik goed dat de wethouder zegt van, bestaand beleid is er, maar als er van de raad het signaal komt dat we die percentages aan willen passen, en daar is een meerderheid voor, dat het college bereid is om daarin mee te gaan? Mevrouw Cnossen: Ja, ben ik, voorzitter? Is het college bereid? Ja, ik geef u mee dat het college het bestaand beleid heeft gebruikt. Dat we dat dus in de omgevingsvisie overzetten. Als u dat

19/51

vindt, dan moet u daar wat mee. Maar dan moet u zelf ook wel, denk ik, ambtelijk laten onderzoeken wat de haalbaarheid daarvan is. Of het een reëel cijfer is. Maar goed, dat hoef ik u allemaal niet uit te leggen. Dat weet u. Dat voor cijfers. Maar ik constateerde ook 2019 dat dat best wel weer lang geleden is, dus dat inmiddels die tijd wel weer wat veranderd is. Ik had het over het ruimtegebruik inderdaad van de energietransitie. Helder. U heeft daar voldoende over meegegeven. Over de linten is eigenlijk deze commissie duidelijker dan de inwoners bij de participatie en de enquête. U bent daar wat eenduidiger over. Er zit wel wat mogelijkheid tot verdichting bij bepaalde partijen. Maar die doorkijkjes, die doorkijken, het groen behouden vindt u belangrijk. Ik loop nog even wat langs of ik nog meer vragen zie. Want ik kom bijna bij mevrouw Van Olst ook, voorzitter. Ik zal dat niet vergeten. Groen blauwe oplossingen. Hofman. Ik vond mooi ook de opmerkingen van de heer Hofman. Dat is eigenlijk ook hoe wij met elkaar werken. Dat we dit gewoon eens proberen om op deze manier op te halen. Want een beeldvorming is er niet voor bedoeld om uitspraken van u te gebruiken in stukken. In commissie Samenleving doen we dit ook regelmatig. En ik hoop dat dat bij de commissie Ruimte misschien ook zo vaker gebruikt kan worden. En we zijn er allemaal zelf bij.

Als we het niks vinden, dan meldt u dat vast bij de griffie. En dan doen we het niet meer. En dingen kunnen ook niet werken, gaf de heer Hofman aan. Dat is wel de zoektocht nu bij de omgevingsvisie. Maar ook volgende week hebben we weer een beeldvorming hoe de programma's en de bouwstenen daar weer verband mee houden. We zijn wel met elkaar aan het uitvinden hoe het moet. Dus wie weet komen we wel eens wat tegen wat we weer anders doen. Veel gezegd over klimaatadaptatie. Ik mis nog wel een beetje in deze commissie het kiezen voor klimaatadaptatie. Ik denk dat de heer Hofman dat het meest duidelijke schetst. Als je kiest voor veel groen, dan zal er misschien voor een auto minder ruimte zijn. Ik leg maar even gelijk het zwart-witte scenario voor. Wonen blijft wel belangrijk. Maar ik denk dat deze raad zich daar ook op moet beraden. Als een wijk echt klimaatadaptief is en het water op moet vangen, de mensen naar buiten moet laten gaan, dan kan dat ten koste gaan van iets anders, zoals een parkeerplaats. De economie hebben we het voldoende over gehad. Economie, behoud werklocaties, linten. Mevrouw van Olst had, voorzitter, ik wil eigenlijk vragen of ik aan mevrouw van Olst mag vragen om een aantal dingen gewoon als een schriftelijke vraag, technische vraag te stellen.

Want dat ligt wat buiten mijn onderwerp nu om u te vertellen waar die welk bureau die digitalisering et cetera gaat uitvoeren. Dus is dat misschien een oplossing? Want dan zien we het gelijk in iBabs allemaal. Ik leer er ook altijd weer van, van die vragen. Dan heb ik het ook zwart op wit. Dus graag dat soort vragen daar, want dat ligt op dit moment wat buiten mijn beeld. De voorzitter: Mevrouw Cnossen, ik zie een geknik aan de rechterzijde. Mevrouw Cnossen: Fijn, dan gaan we het zo oplossen. Dus als u iets mist, dan gaan we het op die manier doen. Ik denk dat ik vanuit het college zo een reactie heb gegeven. En mogelijk in tweede termijn dat u, sommigen hebben het gedaan, wat is voor u prioriteit nummer één en waarvan mag het ten koste gaan? Want dat hebben we de inwoners ook steeds voorgelegd. Dus ik zou het nog leuk vinden, maar dat is uiteraard aan u om dat te vertellen. Tweede termijn De voorzitter: Dan gaan we nu over naar de tweede termijn. Ik zie de heer Meuldijk. En ik let even op de klok. Dus let daar even op. Mijnheer Meuldijk. De heer Meuldijk: Dank u, voorzitter. Ik zal het wat vluchtig doen, zie ik. Allereerst dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ook goed dat ze even heeft duidelijk gemaakt dat de respondenten waar we het over hebben, dat daar ook ondernemers bij zitten. Al moet ik wel kritisch opmerken dat ik vermoed dat het er niet veel zijn geweest.

Of men vond het niet sexy als het gaat over de economie en de arbeid. De vragen die daarover gingen, over werkgelegenheid en economie. Kijk, wat ik een belangrijke vind en die hoor ik graag, want die

20/51

heb ik nog nergens kunnen lezen, misschien heb ik erover heen gelezen, is de ratio tussen de arbeidsplaatsen binnen onze gemeente en de beroepsbevolking. Want dat geeft goed weer, hoe staan we ervoor. En ik heb het nergens kunnen lezen, misschien heb ik erover heen gelezen, dus dat hoor ik graag of daar wat over te zeggen is. En ik hoop dat het groter is dan één. Dan nog een ander punt. We kampen met een autoverslaving nog altijd. Daar komen we voorlopig nog even niet van af. Dus in deze 2.0 versie denk ik dat we die verslaving nog moeten voeden. En in de toekomst wordt het wellicht anders. Maar dat betekent wel dat vanuit Leefbaar wij heel nadrukkelijk zegge, voor nu gaan we de parkeernormen behouden en geen betaald parkeren invoeren. Laat dat ook volstrekt helder zijn. In de toekomst zal de toekomst zijn en dan kunnen de zaken veranderen. Maar voor nu is dat even een heel duidelijk verhaal. Dan wil ik wel gezegd hebben, en dat is misschien beleving of opvatting, maar in de huidige constellatie, iedere ontwikkeling die wij willen op onze grond of in onze gemeente. Of dat nou gaat om bedrijven, kantoren, wonen, recreëren. Maakt niet uit. Te allen tijde komt de grote vraag, energie. Dus ik zou energie nooit het sluitstuk willen laten zijn. Sterker zelfs, ik zou ermee willen beginnen. Om te zorgen dat je eerst energie hebt en dan pas gaat ontwikkelen.

Want anders staan aannemers et cetera stil, omdat ze gewoon het pand niet aankunnen. En recent nog in ons centrum was het wachten op het aansluiten van Stedin eer dat de woningen opgeleverd kunnen worden. Dus die voorbeelden zijn er al. Dus daar zou ik echt wel die volgorde willen zeggen... De voorzitter: Er is, mijnheer Meuldijk, een interruptie van mevrouw Van Olst. Dus dat wordt een heel kort antwoord, denk ik, voor u. Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Ja, ik ben helemaal mijn vraag ineens kwijt. Wat zei je nou als laatste? Gaat het van de tijd af? Oh ja, energie moet prioriteit krijgen. Vindt u dan ook, kijk als we het op de lange termijn al gaan voorsorteren nu met grote verdeelstations, energyhubs, weet ik veel wat, dat is natuurlijk voor de lange termijn. Kijk, voor korte termijn al bedenken van, wat moet er bij een huis worden aangelegd. Dat is natuurlijk iets anders dan voor lange termijn al heel grote investeringen doen. Of ziet u dat verschil ook? De voorzitter: Mijnheer Meuldijk, er is een vraag gesteld, heel kort De heer Meuldijk: Ik doe het heel kort, voorzitter, en dan heb ik nog een uitsmijter. Even heel kort. Kijk, het is prachtig mooi om die woningen voor te bereiden, maar als er van TenneT geen stroom naar die woning komt, dan heb je er helemaal niets aan. Dus ik zou het in die volgorde willen doen.

Mijn uitsmijter, voorzitter, als er iets vanavond duidelijk is geworden ten aanzien van de windmolens, zou ik willen zeggen, deze commissie is geen fan van fans. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Hofman, is dat een interruptie of is het gewoon… De heer Hofman: Ik wil het toch proberen om een kleine interruptie nog te plaatsen bij de heer Meuldijk. De voorzitter: Maar, mijnheer Hofman, u mag uw vraag stellen, maar ik ga niet meer in op het antwoord dat de heer Meuldijk dan zou moeten gaan geven. De heer Hofman: Dan ga ik hem gewoon retorisch stellen. Dat is wel mooi, dan mag ik jouw spreektijd gewoon invullen nu. Nee, want u hebt in de eerste termijn gesteld dat u groen en blauw heel graag wilde en toch ook bouwen. En nu in de tweede termijn zegt u eigenlijk, bouwen dat moeten we vooral wel blijven doen. Die autoverslaving moeten we blijven doen. Kiest u dan eigenlijk gewoon tegen klimaatadaptatie en zegt u, doe maar even niet?

21/51

De voorzitter: Ja, retorische vraag. Nee, ik ga er niet op in. Nee, dat gaan we niet doen, want er kunnen nog meer trukendozen tevoorschijn gehaald worden. We hebben gewoon de limieten, dus ik hou me hier aan. Even kijken, wie is er aan het vervolg voor de tweede termijn? Ik zie de heer Van Berkel. De heer Van Berkel: Dank, voorzitter. En volgens mij hebben we een interessante discussie met elkaar gehad. Sommige dilemma's leken volgens mij grotere dilemma's, dan ze uiteindelijk zo hier in onze raad naar voren kwamen. Maar goed om daarover te hebben gesproken. En de wethouder daagt ons nog uit om stelling te nemen over wat wij leidende principes zouden vinden. Volgens mij hebben we duidelijk aangegeven, klimaatbestendigheid is voor ons echt leidend. Neem even die enorme waterschade die ons te wachten staat als we geen maatregelen gaan treffen. En ook die energietransitie en de energievoorziening, wij hebben ook aangegeven, als er keuzes moeten worden gemaakt, en die gaan soms ten koste van het groen, dan gaan wij toch voor het belang dat mensen aangesloten kunnen worden op het net, dat bedrijven kunnen blijven functioneren, maar dat we het groen wel op een goede manier compenseren. Zo dicht mogelijk bij de locatie. Maar er zijn keuzes nodig en niet alles kan. Dus dat is onze stellingname. De voorzitter: Mijnheer Xhemaili. De heer Xhemaili: Dank u wel, voorzitter.

In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat voor de PvdA het leidende principe klimaatadaptatie is om te meer te voorkomen klimaatschade. En dat gaat echt in de miljoenen. En als je niet oppast in de miljarden over heel Nederland. Als we kijken naar de uitspraak van de heer Meuldijk over de autoverslaving, dan moeten we nu al gaan optreden om die autoverslaving te gaan minderen en in rehab te gaan. En nu alvast te vergroenen, minder parkeerplaatsen, aan gewend te raken om dat in de toekomst vanaf te zijn. Dus hoe eerder we beginnen ermee, hoe eerder we er aan gewend zijn. De voorzitter: Dat was uw bijdrage in de tweede termijn? De heer Xhemaili: Excuses, ik was iets te snel. Ja, dat was mijn bijdrage. En ik dank de wethouder nogmaals voor de beantwoording. De voorzitter: Oké, even kijken, wie? Mevrouw Boonstra. Mevrouw Boonstra: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een antwoord op mijn collega van GroenLinks, met betrekking om van het gas af te kunnen. Want het is best wel eens lastig. En ik heb er ook een beetje onderzoek naar gedaan als huurder van een huurwoning. Als je van het gas af wil, dan zul je daar zelf in moeten investeren. Ook als huurder zijnde. En niet iedere huurder kan dat betalen. Kijk, als je moet rekenen op het aan laten leggen van 3-fasen leidingen om keramisch of met inductie te kunnen koken.

Als je zelf een warmtepomp moet installeren, dan gaat er toch een flink bedrag in zitten. En ik denk dat als we inderdaad willen dat wijken van het gas af gaan, dat daar dan de woningbouwcorporatie het voortouw zou moeten om te nemen samen met de gemeente om dat ook te kunnen realiseren voor in ieder geval de huurwoningen. Want anders ga je dat niet redden. De voorzitter: Mevrouw Boonstra, een interruptie van de heer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Ik zou graag willen weten waar mevrouw Boonstra, hoe zij komt aan de informatie dat zij als huurder zelf verantwoordelijk is voor aanpassingen in haar huis als zij van het gas af wil? Omdat namelijk, woont u in een huurwoning, dan zijn woningcorporaties, gemeenten en energieproducenten verantwoordelijk voor die aanpassing. De voorzitter: Mevrouw Boonstra.

22/51

Mevrouw Boonstra: Dank u wel, voorzitter. Ik heb er zelf navraag naar gedaan bij 3B-Wonen. En ik heb dat als antwoord gekregen dat dat voor eigen kosten kwam. De voorzitter: Mevrouw Boonstra, gaat u verder. Mevrouw Boonstra: Dank u wel. Ik heb eigenlijk nog één dingetje met betrekking tot het bestuursakkoord. Wij kennen de tekst van dit akkoord nog niet, want die moet nog naar de raad komen. En tot die tijd mogen wij als fractie onze eigen mening hebben met betrekking tot het plaatsen van windturbines op Lansingerlands grondgebied. Tot wij mening hebben kunnen vormen over die tekst, blijven wij bij ons standpunt staan. Dank u. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Ja, begrijp ik dan heel goed van mevrouw Boonstra dat mocht namelijk in het bestuursakkoord de zinsnede komen dat er inderdaad eerst een alternatieve locatie gekozen wordt voor wind en dat er dan vervolgens gebouwd mag worden op Bleizo, dat de fractie van WIJ Lansingerland, die nu in druk overleg is, zegt, ja, dan gaan we voor windenergie. Mevrouw Boonstra: Ik heb begrepen dat er morgen nog een bespreekstuk gedaan moet worden. Mijn collega zal er morgen antwoord op geven. De voorzitter: En dat was uw tweede termijn, mevrouw Boonstra? Ja. Wie volgt? Mijnheer Hofman. De heer Hofman: Voorzitter, dank u wel. Volgens mij zijn er in de eerste termijn een hoop zinvolle dingen uitgewisseld met elkaar.

Ik wil in de tweede termijn graag nog even een aantal dingen aanstippen die ik van andere fracties gehoord heb, die volgens mij zinvol zijn om mee te nemen in de omgevingsvisie 2.0. Dan begin ik even bij de heer Krieger, CDA, de ambitie voor 25 procent duurzame energie. Ik denk dat het een goed idee is om daar een nieuwe ambitie neer te zetten, die aansluit bij nu. Volgens mij zijn we veel harder gegaan dan we in 2019 dachten. Welk getal daar precies moet komen te staan, daarvoor moeten we ook even de peilstok zetten in, waar staan we nu? Wat is dan reëel om anno nu richting 2050 neer te zetten? Maar ik wil daar van harte bij aansluiten. Het idee vanuit D66 om voor wat betreft de economische verbindingen ook in de regio te kijken, en te kijken, wat doet het Rijk in regionale verbanden, daar wil ik ook van harte bij aansluiten. En tot slot, het bouwen in de hoogte wat werd aangegeven door WIJ Lansingerland, dat is iets waar wij nog aan moeten wennen. Maar misschien moeten we dat een beetje beginnen te doen. Dus dank voor die voorzet die kant op. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u. Even kijken. Ik zag nog een paar namen langskomen. Mijnheer Jumelet. De heer Jumelet: Dank u, voorzitter.

Wat de VVD betreft is het belangrijk dat we in ogenschouw blijven houden dat we onderdeel zijn van een groot complex systeem, waar ook die dilemma's, die thema's die we behandelen aan elkaar vast hangen. Dus het een zou bijna zonder het ander niet kunnen. Wat ons betreft gaat er dan ook niet, wat de wethouder vroeg, geef nou eens aan wat dan die prioriteit heeft. Wat ons betreft gaat dan ook niet klimaatbestendigheid of energietransitie voor op andere thema's, in die zin dat je het holistisch aan moet pakken wat ons betreft. Dus ervoor te zorgen dat je naar die lange termijn kijkt, dat het lang en duurzaam is. Niet alleen duurzaam in de groene zin van het woord, maar ook in de zin van het woord dat het lang meegaat. Dat we er lang mee kunnen doen en dat betekent dus ook dat we gezamenlijk moeten kijken naar die visie voor bijvoorbeeld onze woonwijk en dan niet nu al te zeggen, we gaan die auto eruit pesten. Want we kunnen natuurlijk ook kijken, hoe kunnen we nou die auto inpassen als het ware met parkeerplaatsen die klimaatadaptief zijn. Of op een andere manier

23/51

denken, bijvoorbeeld aan infiltratiesystemen. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Maar ik denk dat we in die zin holistisch moeten kijken en niet op één ding toegespitst moeten blijven en te zeggen van, we gaan nu daar alleen voor. Nee, bekijk het in geheel en weeg het af in geheel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Even zien, wie meldt zich? Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter. Ik ga inderdaad de vraag stellen aan de wethouder. Mijn vervolgvraag zal ik stellen in het bespreekstuk waar ik mee kom. Dat lijkt me inderdaad handiger. En om de prioriteiten nogmaals te herhalen, klimaatadaptatie is voor mij echt nummer één. Waarom? Ik denk niet eens zozeer echt aan de schade in euro's. Maar je wilt toch niet, dat kunnen we ons toch gewoon niet indenken dat dat gaat gebeuren. Dat moeten we echt voor zijn. Daar moet bijna alles voor wijken. In ieder geval, de energietransitie gaat wat mij betreft echt achteraan. En ik hoor iets over een autoverslaving. Nou had ik het over dataverslaving. Die autoverslaving, daar kan ik me eigenlijk ook wel in vinden dat we daar ook met zijn allen best wel een klein beetje misschien wel op kunnen afkicken. Dank u wel. De voorzitter: Even kijken. Mijnheer Ruijtenberg, u heeft nog 27 seconden. Dat wordt kort, maar krachtig. De heer Ruijtenberg: Meer dan voldoende tijd.

Heel simpel, nog even goed voor de wethouder, klimaatadaptatie is voor ons leidend. En ja, daarmee mogen we best parkeernormen, parkeergelegenheden opheffen om daar gewoon voor groen aan te gaan werken. We kunnen ook parkeren aan de rand van de wijken, kunnen we voorstellen, om plaats te maken voor hubs. Energietransitie is iets wat we moeten gaan doen. Nogmaals, mensen die hier komen wonen hebben ook energie nodig en dat zal ook waarschijnlijk via windenergie moeten gaan komen. En economie is wat ons betreft niet leidend. Namelijk, we kunnen daar best wat tevreden zijn met wat we nu hebben. En dan tot slot de linten. Ja, wat ons betreft, we koesteren de kernen nog steeds. Maar hogere bebouwing aan de linten, dat moeten we ons wel gaan realiseren dat dat gaat komen. De voorzitter: Dank u. Even kijken, wie heb ik nu nog niet gehad? Ja, volgens mij heb ik iedereen gehad. Ik kijk even nog naar de wethouder. Ik dacht dat er niets voor u meer is. Even ten slotte, er is het een en ander naar voren gebracht vanuit alle fracties. Het ophalen is volgens mij gelukt. En ik kan wel melden, op 11 december gaan we in dit gremium verder. En ik dacht dat er even op deze items teruggekomen gaat worden met nog een verdere invulling van het programma. Dus met andere woorden, wordt vervolgd.

En ik denk dat de ambtenaren die zich hiermee bezighouden, misschien nu de gelegenheid willen nemen om het hier te gaan verlaten.

6. Stukken ter advisering aan de raad 6.a Start Verkenningsfase verkeersmaatregelen Klappolder De voorzitter: We gaan verder met punt 6. De stukken ter advisering aan de raad. We hebben, en dan beginnen we met de terugblik van woensdag 27 november, is er een uitgebreide toelichting gegeven over de verkenning van de verkeersmaatregelen van de N209. Veel technische vragen zijn daar aan de orde geweest en de beantwoording. En we bespreken deze verkeersmaatregelen in twee aparte voorstellen. We beginnen allereerst met de verkenningsfase verkeersmaatregelen de Klappolder. Het bedrijventerrein Klappolder in Lansingerland is gelegen nabij de A12 en de N209. De gebruikers van het terrein ervaren toenemende verkeersdruk. Het bedrijventerrein heeft een oudere infrastructuur. En na het gepresenteerde onderzoek ligt nu voor om te starten met een verdere verkenning. De verkenningsfase richt zich voor de Klappolder op de toekomstige inrichting van het bedrijventerrein met als doelen het verbeteren van de verkeersveiligheid, het

24/51

bevorderen van duurzame mobiliteit en het vergroten van de bereikbaarheid. Ook wordt een extra incidenteel budget gevraagd aan de raad. Het is nu aan u om over de maatregelen te spreken. En ik zie al iemand zich melden. Mijnheer Zantman, 3-2 even voor de duidelijkheid nog. Mijnheer Zantman. Eerste termijn De heer Zantman: Dank u, voorzitter. Dank ook aan de mensen op de publieke tribune. De Klappolder heeft een unieke centrale ligging in de buurt van infrastructurele knooppunten. Mijn fractie is dan ook blij dat er uitgebreid onderzoek is gedaan naar de benodigde verkeersmaatregelen. Graag wil ik een compliment maken aan de ambtenaren die onlangs de beeldvorming over dit onderwerp hebben verzorgd. Deze was duidelijk en ze kwamen goed beslagen ten ijs met veel technische kennis. Wij kunnen dan ook achter dit raadsbesluit staan en ook juichen wij de verkenning naar een tweede ontsluiting van harte toe. Immers, we kunnen het maar één keer goed doen. Het zou zonde zijn als we over vijftien jaar tot de conclusie komen dat de maatregelen niet afdoende zijn en de boel alsnog op de schop moet. Dus ga vooral niet voor een dubbeltje op de eerste rij zitten, wat ons betreft. Goed om te lezen dat ook de stakeholders zullen bijdragen aan de verkeersmaatregelen. Bij navraag bleek dat ze ook graag actief betrokken willen worden bij het verkenningstraject van de verschillende maatregelen.

Dit lijkt me ook essentieel als we een en ander tot een succes willen maken. Als laatste wil mijn fractie nog even attenderen dat de buurtbewoners zich meerdere keren kritisch hebben uitgelaten waar het ging om de veiligheid van met name de fietsende schoolgaande jeugd. Hier is al veel over nagedacht, maar we zien met name toch nog een heftige oversteek in de route Hoefweg richting A12. We zouden graag zien dat hier nog eens goed naar gekeken wordt. Ik sluit graag af met de wens dat we op korte termijn een mooie, duurzame en vooral veilige Klappolder kunnen realiseren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Crielaard. De heer Crielaard: Dank u wel, voorzitter. Onze inwoners wachten al lang op maatregelen in de klappolder. In die zin heeft het misschien ook wel iets ironisch dat de aanwezigen ook vanavond even moesten wachten op dit agendapunt. Ik ga me nu even, zoals afgesproken, beperken tot de Klappolder. Ik kom zo nog uitgebreid over de N209 te spreken. De noodzaak om in te grijpen in de verkeerssituatie in de Klappolder, dat is voor onze fractie, de fractie van Leefbaar 3B, geen discussie. We kennen ook al de insprekers van eerdere inspraken over de Klappolder. We weten dat er hier iets moet gebeuren aan de verkeerssituatie. Dus het gevraagde besluit om hier geld voor vrij te maken, daar moeten we wat Leefbaar 3B betreft gewoon mee instemmen.

We moeten ook snel verder naar de volgende fase om de veiligheid te verbeteren. Wat betreft die oplossingsmaatregelen zijn er twee concrete maatregelen die ik hier er nog even uit wil lichten. De allereerste gaat over die hoge brug bij de Klappolder, bij die afslag Hoefweg. Vrij vertaald in de rapportage wordt die ellende van die brug al erkend. En er staat dan ook, voor fietsers is de brug zeer onprettig en in de praktijk wordt die weinig gebruikt. Ik denk dat sommigen van ons ook wel eens gezien hebben dat mensen daar gewoon de weg oversteken. Dat is natuurlijk niet veilig. Maar wij constateren dat bij erkenning van dit probleem, houdt een beetje op in het rapport. Staat dan in de varianten nog een zin over van, dat is een aandachtspunt om te kijken naar een veilige fiets- en voetgangersoversteek. Maar ja, dat is nogal logisch. Daar hoef je ook geen verkeersdeskundige voor te zijn. En we vragen ons af van, is dit dan werkelijk het enige wat nu uit de initiatiefase komt van, het is een aandachtspunt. Dus wat ons betreft heeft in elk geval, nu we naar de verkenningsfase gaan, deze brug zeker nog de nodige aandacht nodig. Dan de tweede oplossingsmaatregel die ik genoemd wilde hebben, dat is de extra aansluiting op de Klappolder ter hoogte van de Laan van Mathenesse. Die maatregel juicht onze fractie toe.

We maakten wel uit de presentatie op dat in de huidige oplossingsrichting sprake zou zijn van onteigening om dit te kunnen realiseren. We willen daarom graag nog wel de oproep doen om

25/51

goed te kijken in de volgende fase of we naar een variant kunnen kijken of over na kunnen denken waarbij die onteigening niet nodig is, want dat zal een zeer kostbaar proces zijn. Daar wil ik het voor de eerste termijn bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Toussaint. De heer Toussaint: Dank voor het woord, voorzitter. We kunnen het niet vaak genoeg zeggen dat de VVD trots is op al het ondernemerschap en bedrijvigheid in Lansingerland. Ook van het bedrijventerrein van de Klappolder. Dit is een belangrijke economische motor voor onze gemeente en de regio. De Klappolder verdient een toekomstbestendige ontsluiting naar de N209 toe, die bestendig is tegen toenemende verkeer. De VVD ziet ook de verkeersveiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers momenteel te wensen overlaat. Ook moet er, zoals eerder benoemd door een inspreker, een oplossing gevonden worden voor de overlast van het doorstekende vrachtverkeer. Een aantal speerpunten die de VVD mee wil geven. De weginrichting vrachtwagen- en autovriendelijk houden. Dit is namelijk de belangrijkste verkeerstroom op het bedrijventerrein. Het onmogelijk maken voor vrachtwagens die zich niet houden aan de verkeersregels door te laten die doorsteken, dat overlast veroorzaakt voor inwoners.

En uiteraard de verkeersveiligheid te verbeteren voor de fietsers en voetgangers, met name de naar school gaande kinderen en jeugd, die ik zelf ook inderdaad veelvuldig daar zie fietsen. Bij beslis punt 3f, waar het gaat over deelmobiliteit verzoekt de VVD het kader mee te geven dat het gaat om deelmobiliteit aantrekkelijker te maken. Dus niet om andere vormen van mobiliteit onaantrekkelijker te maken. Dus niet die eeuwige fixatie om de auto in te perken. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Even kijken. Mijnheer Scheringa. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. Als eerste, antwoorden op de technische vraag die ik gekregen heb, daar was ik heel blij mee. Dat is ook ruim voldoende voor nu, dus die punten hoef ik nu niet verder te behandelen. De vertaling van het onderzoek dat gedaan is naar het ontwerp, dat ziet er op zich goed uit, denkt mijn fractie. Dat kan onze voorkeur wel dragen. De verkenning is nodig nu, dus het is goed dat we die fase ingaan. Tot zover zijn we heel positief. Ik heb alleen wel wat zorgen. Die zorgen zitten op twee punten. Het eerste punt is de provincie. Er staat in het stuk dat de provincie nog steeds sceptisch is over nut en noodzaak. Maar de provincie is wel deels randvoorwaardelijk c.q. noodzakelijk voor het realiseren van dit plan. Het is tot nu toe niet gelukt blijkbaar om de provincie van nut en noodzaak te overtuigen.

Dus we vragen ons een beetje af, wat gaan we nu nog anders proberen om dat wel voor elkaar te krijgen? En als dat niet lukt, in wat voor situatie komen we dan terecht? Houdt het dan op? Gaan we dan verder? Gaan we alleen verder? Ik weet het niet. En daarmee samenhangend, dus dat zou ik wel graag…Ik weet niet of andere fracties diezelfde zorg ook delen. Misschien dat de wethouder daar nog even op kan reflecteren, dat zou ik wel fijn vinden. En daarmee samenhangend dat is ook tijdens de beeldvorming naar voren gekomen, wanneer is het onderzoek klaar? We gaan 240.000 euro uitgeven hieraan. Maar als het randvoorwaardelijk is dat de provincie meedoet, dan kan het wel een eindeloze weg worden. Dus misschien dat het mogelijk is om het onderzoek op te splitsen. Dus waar de provincie niet noodzakelijk is, dat we daar vaart maken en dat snel realiseren. Maar andere punt, ik ben wel benieuwd wat we kunnen verwachten en hoelang dit eventueel nog zou kunnen gaan duren. U begrijpt wat ik wil weten. Tot zover de eerste termijn. De voorzitter: Mijnheer Ruijtenberg. De heer Ruijtenberg: Ja, het zal u niet verbazen, maar ik sluit me aan bij de vorige spreker en deel zijn zorgen. De voorzitter: Dat is duidelijk. Even kijken. Mijnheer Van Harn.

26/51

De heer Van Harn: Dank, voorzitter. Voorzitter, 23 februari 2023 heeft de raad besloten tot een verkeerskundig knelpuntonderzoek ten behoeve van de N209. En ook een verkeerskundig onderzoek naar de Klappolder. En dat is nu anderhalf jaar geleden. En vandaag bespreken we het resultaat van de initiatieffase, schetsontwerpen en mogelijke oplossingsrichtingen. Voorzitter, het CDA kan zich goed vinden in de prioriteiten A, B, C en D, zoals ze in de stukken genoemd worden. Dat zijn de hoofdonderwerpen waar in eerste instantie veel aandacht voor gevraagd wordt. Maar wat we moeite mee hebben is het volgende. De tweede ontsluiting vanuit de Klappolder naar de N209 die wordt gekoppeld aan de herontwikkeling van de Chrysantenweg. En dat begrijp ik niet zo goed, want verderop staat te lezen dat de herontwikkeling van het Chrysantenweg gebied ligt op middellange termijn in het verschiet. Dat betekent dat daar geen haast mee gemaakt hoeft te worden. Dat dat jaren kan duren. En daar wordt dan die tweede ontsluiting aan gekoppeld. Ik wil daar graag wel meer duidelijkheid van de wethouder over. En wat de PvdA-collega ook naar voren bracht, daar kan ik me ook wel in vinden. Dat druipt door alle stukken heen, hoe zit het nou met de planning? Wij weten daar zo weinig van af. Terwijl er ook in de stukken staat dat het proces wordt ingericht volgens het programma Zuid-Hollandse Infrastructuur.

En dan denk ik, dan lees ik, dat moet gebeuren volgens de spelregels. En ik denk toch zomaar te vermoeden dat in dat systeem, geld en tijd en al die details, heel nauwkeurig worden gemonitord. Dus die kennis is aanwezig. En ik zou graag willen dat u die ook met deze commissie en met de raad deelt. Want wij weten niet waar we naartoe gaan. We hebben het nu straks over de verkenningsfase. En er komen nog twee andere fases achteraan. Maar hoe lang het duurt, hoeveel jaren en hoeveel maanden, daar zou wat meer duidelijkheid voor moeten komen. En dan ook de relatie met de provincie. Er staat heel duidelijk, het is op dit moment van belang om commitment te krijgen bij de provincie voor de maatregelen waarin we gaan samenwerken, deze samenwerking te vervolgen, dan wel opnieuw op te zetten. Ja, was de relatie dan even zoek? Moet die opnieuw beginnen? Hoe moet ik dat duiden? Ik maak me zorgen over hoe er over de relatie met de provincie gesproken wordt. Want hoe krijgen wij grip op de voortgang? In de stukken lezen we daar alleen maar grote vraagtekens over. Want de afhankelijkheid van provincie kan leiden tot vertraging. Dat hebben we ook al in de beeldvorming gezegd, hoe krijgen we de provincie aan boord? En ik denk ook dat daar veel meer aandacht aan gegeven moet worden. Want als we de provincie niet aan onze kant krijgen, dan komen we stil te staan.

Daarnaast moet er ook heel veel werk verricht worden naar de grondeigenaar, de stakeholders, naar de bewoners. Er moet nog zoveel overleg plaatsvinden, voorzitter, dat ik me echt afvraag hoe lang die tweede fase zal gaan duren. Ik weet het, het zijn heel wat vragen. Maar het zijn wel de stukken die dit oproepen. Voor zover. De voorzitter: Ik ga naar de heer Hofman. De heer Hofman: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, eigenlijk is mijn bijdrage voor dit onderwerp gelijk aan mijn bijdrage bij het volgende onderwerp. Wij vinden alle voorgestelde maatregelen om verder te onderzoeken voor zowel Klappolder als N209 prima. Dat moeten we vooral gaan doen. Maar, ik ging vorige week met een zwaar gemoed naar de beeldvorming toe. Want wij hebben een dik jaar geleden, bij hoge uitzondering hebben wij geld beschikbaar gesteld voor werk wat de provincie eigenlijk moet doen, maar verzaakt. Dat kunnen we één keer doen. Maar wat er voor lag, was een raadsvoorstel om nog een keer een smak geld er tegenaan te gooien. Zonder commitment van de provincie. En dat vond ik ernstig. Ik werd wat opgeluchter tijdens de avond, want er werd ons geschetst dat bij elke maatregel er pas geld gaat worden uitgegeven op het moment dat het commitment van de provincie om mee te dragen in die maatregel er is. Dat is goed nieuws, maar dat moeten we wel borgen in het raadsvoorstel. Want dat staat er nu niet.

Wij geven nu ons college de gelegenheid om de som die voor beide raadsvoorstellen er staat uit te geven, zonder daarin de voorwaarden op te nemen dat de provincie moet meedoen. Dat willen wij erin gaan amenderen, want dat vinden we belangrijk. We hebben recent een zelfde soort amendement voorgesteld toen het ging om LOO2, waar we allerlei stakeholders mee moesten

27/51

krijgen en we stelden een budget beschikbaar, maar daar zat geen randvoorwaardelijkheid in. Die randvoorwaardelijkheid hebben we erin geamendeerd, zowel op het gebied van, de stakeholders moeten gaan meedoen, in dit geval de provincie, dan pas gaat de geldsluis open. Aan de andere kant denk ik ook dat het een goed idee is om daar een tijdstip aan te koppelen. Dat hebben we bij LOO2 ook gedaan. Daar hebben we gezegd, over een jaar vervalt dit budget en dan vervalt de reservering ook weer terug naar de algemene reserve. In dit geval is het misschien iets moeilijker om heel hard te zeggen, over één, over anderhalf, over twee jaar gaat de geldkraan weer dicht. Het geeft wel een signaal aan… De voorzitter: Mijnheer Hofman, het is duidelijk. Ik dacht dat er een vraag…Nee, niet meer. Oh, er was even, dacht ik, een interruptie van de heer Scheringa. Maar die heeft zich teruggetrokken. Dus gaat u rustig verder. De heer Hofman: Dergelijke bepalingen in ons raadsvoorstel, die zijn wat mij betreft vooral in eerste instantie bedoeld om voor onszelf te borgen waar we het college eigenlijk opdracht toe geven. Secundair legt het ook druk op de provincie. Want dan weet de provincie ook echt dat dit geld alleen beschikbaar wordt gesteld als zij meedoen. Dat wordt ambtelijk prima gezegd en overlegd. Maar als de gemeenteraad het ook vastlegt in haar raadsbesluit, dan is het menens.

En ik stel voor om voor beide raadsbesluiten het initiatief te nemen in een dergelijk amendement. En ik hoor graag van andere fracties hoe zij erin zitten en of ze mee willen doen. De voorzitter: Ik denk dat er nu toch een interruptie van de heer Scheringa komt. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. Het amendement, dat zien we dan wel verschijnen. Ik weet niet of het nodig is, maar dat komt later wel. Wat ik wel even vraag, want in hoeverre vindt de ChristenUnie deze ontwikkelingen nou noodzakelijk? En ik vraag me af, is het wijs om de provincie nu met geld te gaan chanteren in die zin, zo zie ik het een beetje, of ze het wel of niet doen? Want voor hetzelfde geldt is provincie ziet geen nut en noodzaak. En als ze gaan zeggen, als jullie niet betalen, dan doen we het niet. Ze willen toch al niet, zien nut en noodzaak niet, dus willen ze niet betalen. Wat is het risico dat er vervolgens niks meer doorgaat? En ja, wat kunnen we daar niet beter gaan richten hoe we dat kunnen voorkomen en dat het wel gerealiseerd kan worden. Ik weet niet of dit daar aan bijdraagt. Hoe ziet u dat zelf? De voorzitter: Mijnheer Hofman. De heer Hofman: Ik zie het sowieso niet als chantage, laat dat heel duidelijk zijn. Voor sommige maatregelen geldt ook dat het puur gemeentelijke maatregelen zijn. Ik denk dat we daar een goed onderscheid in moeten maken.

Welke maatregelen zijn echt puur voor ons om uit te voeren, uit te zoeken en voor welke willen wij pertinent het commitment van de provincie hebben? Er is tijdens de beeldvorming ook gesproken over een maatregelpakket. En wie er de penvoerder wordt van het maatregelpakket. Ik hoop eigenlijk dat de provincie dit als geheel wil gaan aanpakken. En dat wij daarin gaan bijdragen. Dat is hoe ik het in het ideaal plaatje voor me zie. Wat ik nu zie gebeuren is dat we precies de omgekeerde weg gaan bewandelen. En dat vind ik jammer. Ik vind iets van hoe de provincie hierin zit. De inspreker refereerde ook van, blijf vooral daarmee je provinciale fracties ook bestoken. Dat is wat wij ook doen. Maar ik vind dat de provincie hierin zeker moet meebewegen. En ik vind dat wij dat als raad moeten borgen in ons raadsbesluit. De voorzitter: Dank u. Even kijken, wie volgt? Mevrouw Den Heijer. Mevrouw Den Heijer: Dank u wel. Een raadsvoorstel van 21 kantjes, daar is wel echt wel serieus werk geleverd. Het is dan ook een lang stuk, maar wel heel overzichtelijk. En wat mij betreft staat er ook eigenlijk alles wel in. De stappen zijn zorgvuldig genomen. Dat moet ook worden

28/51

gedaan, omdat we in zo'n lastig proces zitten, waar we niet alleen in zitten, waar we niet in alleen kunnen opereren. Daar hebben we meerdere partijen voor nodig. En daarom moet het ook op deze manier stapsgewijs gebeuren. Maar dat betekent wel dat het geduld van iedereen enorm op de proef wordt gesteld. Het is een goed besluit. Daar kunnen wij ons in vinden als D66. We besluiten over een verkenning en die maatregelen ook om die doorstroming te verbeteren bij de bedrijventerreinen en ook die leefbaarheid in dat gebied te vergroten. Dat is natuurlijk hartstikke mooi. We zijn blij dat we die stap kunnen zetten om dat grote probleem daar op te lossen. Bijvoorbeeld door het verlagen van die snelheid. Daar kan je je iets bij voorstellen. Ook natuurlijk het voorstel voor betere fietsvoorzieningen en goede bereikbaarheid via openbaar vervoer. Ideeën die allemaal passen bij een meer duurzaam Lansingerland. Daar kunnen wij als D66 ons natuurlijk goed bij vinden, in vinden. Zover het goede nieuws, zal ik maar even aansluiten bij de voorgaande sprekers. Maar we maken ons natuurlijk wel serieus zorgen over die realisatie. Omdat we lezen dat ook de provincie sceptisch is over die nut en noodzaak. De collega's van het CDA gaven aan dat ze het een beetje onduidelijk vonden hoe dat in de stukken staat.

Maar eigenlijk, als je goed leest, staat dat er natuurlijk heel duidelijk in wat er aan de hand is. Dus de nut en noodzaak wordt daar nog niet gevoeld. Ik sluit me graag aan bij de vraag ook van, kan de wethouder daar toch nog wel iets over toelichten hoe we nou in die discussie verder moeten? Welke opties hebben we nog om het daar over te hebben met de provincie? En dan ook natuurlijk doordenkend gaat het ook over dat financiële deel. We gaan geld uitgeven aan extra onderzoek, verkenningen, maar als die deelname van de provincie randvoorwaardelijk is, hoe kunnen we dan dat geld zo goed mogelijk toch inzetten? Dat sluit een beetje aan op de discussie waar de ChristenUnie ook naar ging. Kijk, kunnen we niet onderscheid maken tussen maatregelen die we alleen kunnen nemen of die we kunnen nemen met bedrijven die we dan uit kunnen voeren zonder de provincie en maatregelen die we met de provincie moeten nemen. Is daar iets in te doen zodat we daar nog iets slimmer mee om kunnen gaan? Dus dat zou de tweede vraag zijn die ik aan de wethouder wil stellen. Dank u wel. De voorzitter: Ja, even kijken. Volgens mij heb ik aan de linkerkant Leefbaar 3B nog niet gehad. Ja? Oh ja, als tweede. Even kijken, dan heb ik het volgens mij dan iedereen gehad? Dan gaan we even naar de wethouder, want ik heb de nodige vragen gehoord. Verkeersveiligheid fietsers, voetgangers, nut en noodzaak.

Wat als de provincie niet doet? Wat kunnen we wel zelf? En waar zijn we van afhankelijk van? En de planning. En hoe zit het met de N209, de tweede ontsluiting en de herontwikkeling Chrysantenweg, hoe zit het daar? En zijn maar een paar items die ik zo gevolgd heb. Maar het is wel van belang. En geld speelt hier een zeer cruciale rol. Dus ik zou zeggen, wethouder, gaat uw gang. Beantwoording college De heer Fortuyn: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. En dank u wel voor uw bijdrage. Het nadeel van dit, of het voordeel van dit om deze twee dossiers te knippen, Klappolder en de woningbouwopgave die langs de 209 zit, de hele aanleiding is geweest dat we nu niet op incidenten willen reageren, maar een totaal integrale aanpak wilden hebben van de 209, van de A12 tot straks de ontsluiting van de A16. De verlengde A16 die in 2025 open gaat. Dus de rol van de provincie kom ik zo direct even op terug. Want je kan hem natuurlijk knippen op Klappolder. Maar ik heb hem ook nog nodig straks op het stukje na de Klappolder richting de A16. Dus ik kom de provincie zo direct nog even uitvoerig terug. Wat betreft de vragen, want ik ga de hoeveelheid vragen, die ga ik wel even langs zoals de voorzitter ook aangehaald. Er zijn best wel veel vragen gesteld. Ik ga toch beginnen met WIJ Lansingerland, de heer Zantman, die inderdaad over de tweede ontsluitingsweg begon.

Daar is ook door, laat ik zeggen, anderen ook een vraag over gesteld. Het is ook door de heer Crielaard van Leefbaar 3B gevraagd over die onteigening. Ik wil even in de herinnering roepen dat hier een fors bedrag gereserveerd is. Dat had alles te maken met de calamiteitenweg. Ik zie iedereen al knikken. Oh ja, dat is waar ook. Die hadden we ook nog even geloof ik. Dus wij hebben een contractuele afspraak binnen het

29/51

bedrijventerrein met een zeer grote bedrijf wat daar een afgedwongen heeft om een calamiteitenroute in te stellen. Die koppelen we nu mee binnen het verhaal. En natuurlijk, als wij dan kiezen voor een ontsluiting via de Mathenesselaan, want daar heb je een stoplichtenregime, dan heb ik daar twee dingen voor nodig. A, een onteigeningsprocedure. Ja, mijnheer Crielaard, daar moeten we nog naar kijken en we gaan kijken of het kan, ja of nee. Er is nog een tweede variant. Die hebben we ook onderzocht, maar die werd aanvankelijk door ons best als positief gezien. Maar de provincie zei van, want wij wilden eigenlijk met de Mathenesselaan aan de gang, maar die wilden dat niet. Maar we hebben nog een variant B op de plank liggen. Maar ja, die calamiteitenweg, of je hem nou leuk vindt of niet, daar hebben we gewoon een contractuele afspraak over. Dat even gezegd over die tweede ontsluiting. En die proberen we nu zo efficiënt mogelijk in te zetten. Waardoor we ook een hele goede verkeersknooppunt hebben om ook die afroming, ook van op- en afgaand verkeer, beter te organiseren. Dus dat even over die tweede ontsluitingsweg. Toen werd er gevraagd over de oversteek daarvan van de fietsers op de Hoefweg en A12 om die opnieuw tegen het licht te houden.

Natuurlijk, dat is ook die verkenning dat we in, wij noemen dat eigenlijk een soort voorbereidingsbesluit, dat we verder gaan kijken of hier optimaliseringen te vinden zijn. Maar we gaan een keer kruisen. Hoe ik het ook wil, wend of keer, we gaan een keer kruisen. Tenzij u al een budget over hebt om dat ongelijkvloers te gaan creëren. Maar laten we even wel zeggen, we moeten alles wel in verhouding zien. We zullen daar nog eens een keertje, want de opmerkingen die sowieso gemaakt zijn door u, nemen wij mee. Want ik heb de ambtenaren allemaal zien schrijven, moeten we daar nog even extra aandacht geven, moeten we hier nog even op in duiken. Dus uw opmerkingen worden zeker serieus meegenomen. De heer Toussaint, die had het over, oh die brugoversteek, die wil ik ook nog even noemen. Die brugoversteek die wordt nu al nauwelijks gebruikt. En de inschatting is dat die eigenlijk ook in de toekomst nog minder gebruikt gaat worden. Dus daar hebben we eigenlijk minder aandacht aan gegeven. Maar nogmaals gezegd, we gaan er toch even opnieuw weer naar kijken. De opmerking is gemaakt. Alle opmerkingen die gemaakt zijn, worden sowieso even meegenomen. Zoals ik zojuist ook aangaf. De Noord-Zuidverbinding, die is voor ons belangrijker. Zeg maar de route richting A12 richting A16 of zo je wilt, Bleiswijk naar, laat ik zeggen, Prisma of andersom. Die route is heel belangrijk.