[BV24.0098] Verslag Commissie Samenleving d.d. 14 november 2024

Als we nou het deel Wilderszijde, sportzalen, ontmoetingsruimte losknippen van het IHP, zou dat dan nog iets teweeg kunnen brengen wat betreft de snelheid en dan eventueel behandeling in december? De voorzitter: U geeft nog niet op, mijnheer Bergwerff. Mevrouw Gabin, GroenLinks, nog behoefte in tweede termijn? Nee? Mevrouw Gabin, geen behoefte in tweede termijn? Nog wel? Oké. Gaat uw gang. Mevrouw Gabin: Ja, wij willen nog meegeven dat ENG normen voorbereid zijn op toekomstige wetgeving, terwijl BENG op dit moment alleen voordoet aan minimale Europese eisen en hoewel ENG hogere bouwkosten met zich meebrengen, zorgen deze normen wel voor een lager energiegebruik gedurende de levensduur van een gebouw. En dat bespaart een heel hoop geld voor de huurders en ook eigenaren. En wanneer schoolbesturen daarin willen bijdragen, is dat natuurlijk een goed plan. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gabin. De heer Scheringa, PvdA.

13/28

De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. Qua vaart maken, ik neem aan dat het college niet gestopt is met het IHP ondertussen, dus gewoon doorgaan, zou ik zeggen. En dan komt de beslissing er wel in januari, gaan wij vanuit. Die niet beschikte, zou ik nog even terugkomen. Ik begrijp dus dat het in raming 10 miljoen extra is. Ik zou toch wel het college willen vragen of het toch niet nog deze IHP kan, indien mogelijk, want uiteindelijk moeten we toch een keer gaan betalen, dus dan maar gelijk door de zure appel heen. Eng bouwen, het verhaal van wethouder over efficiënter beheer, lagere kosten, dat steunen wij, dat komt heel plausibel over. Voor de rest, ik was een beetje verbaasd over de duurzame partij D66 die opeens dat laat vallen. Dus ja, 2050, 2050 is als je gaat nu gaat beginnen, dat is pas over 20 jaar. Heel veel dingen staan sowieso langer dan 20 jaar en ook tegenwoordig is ook circulair bouwen de norm. Dus alles wat je nu bouwt en duurzaam maakt, dat kan je over 30 jaar, als je het 20 jaar gaat hercirculeren, is het nog steeds van waarde. Dus ik zou, blijf vooral ENG bouwen in die zin. En tenslotte, het heeft er misschien niet helemaal mee te maken, maar ik hoor de wethouder zeggen 26 woningen. Zou de wethouder zich hard kunnen maken dat dat sociale woningen zijn, dan zouden we heel blij mee zijn. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Nou, mijnheer Scheringa, ook u wordt gecomplimenteerd voor uw doorzettingsvermogen en volhardendheid. Ik ga naar mevrouw Van Olst nog in deze tweede termijn. Mevrouw Van Olst: Nee, dank u wel. De voorzitter: Nou, dat is helder. Ook dat mag uiteraard. De heer Van der Stad, D66. U heeft niet zo heel veel tijd meer, mijnheer Van der Stad. De heer Van der Stad: Dank u wel. Ik hou het kort. Een oplossingsrichting zie ik als een denkrichting en zoals ik in mijn verhaal in de eerste termijn begon, wil de D66 fractie aanhouden aan oorspronkelijke doelstellingen. Het verschuiven van de investering van BENG naar ENG, zoals de wethouder zojuist benoemde, richting schoolbesturen, zie ik als wensdenken en niet in de praktijk plaatsvinden voor die laatste paar procent. Richt je in dat geval op installaties die de technische en de financiële levensduur 2050 niet zullen halen en houdt de oorspronkelijke doelstellingen vast voor alle andere zaken. De voorzitter: Mijnheer Van der Stad, punt. Dank u wel. Dan even spieken, tot slot naar de heer Wezenberg, in deze tweede termijn nog behoefte? De heer Wezenberg: Ja, dank u wel. Ik had beloofd dat ik in tweede termijn mijn standpunt zou kenbaar maken, dus dan moet ik wel. Wij zouden graag zien dat gewoon het IHP zoals het was uitgevoerd wordt zo snel mogelijk.

Mijnheer Bergwerff heeft het geprobeerd, ik wil nog aan toevoegen, gewoonlijk beginnen we september 2025, dat wordt echt superkort dag als die geen duidelijkheid hebben. Dus die mensen, dus besturen verdienen gewoon die duidelijkheid en laten we dit nooit meer gebeuren alsjeblieft. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wezenberg. Ik heb nog een interruptie voor u van de heer Scheringa. De heer Scheringa: Ja, dank u wel, voorzitter. Mijnheer Wezenberg, wat is het standpunt van de VVD over de onbeschikte projecten die dan nog gedaan moeten worden. Wilt u die ook nog uitvoeren? De voorzitter: De heer Wezenberg nog ter verduidelijking. De heer Wezenberg: Het lijkt mij helder dat die onderdeel waren van de oorspronkelijke plannen. Dus dan ga je die ook uitvoeren. De voorzitter: Helder, dank u wel. Dan zijn we aan het einde van deze tweede termijn. Nog een korte reactie van het college, wethouder Hoek allereerst. Beantwoording college De heer Hoek: Ja, dank u wel. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Lieverse, die constateert dat we toch constructief hebben gesproken over deze enorme uitdaging. Daar ben ik blij mee. Daar is het college blij mee. En dat betekent ook dat we verder kunnen. De vraag van Leefbaar Cadans op het Hogeland wordt nu gebouwd en als het goed is, is dat in december gereed. We hebben een nieuwe toetreder, stichting …, die zit ook op de publieke tribune.

Welkom. In het laatste bestuur overleg hebben we afgesproken dat we een ultieme inspanning plegen om hen ook vanaf 1 augustus 2025 een plaats te bieden in leegstand, mits het geen vertraging oploopt. Daar ga ik vanuit. Maar in ieder geval hebben alle

14/28

schoolbesturen gezegd, ondanks het feit dat we moeten leveren op 1 augustus 26, hebben de overige besturen gezegd nee, wij willen ook een inspanning plegen om deze nieuwe stichting per 1 augustus 2025 te plekken. Daar ben ik erg blij mee. Ik moet er wel de toevoeging bij doen, mits het geen vertraging oploopt, maar ik ga ervan uit dat we daaruit komen. De niet beschikte nu meenemen, dat maakt het hele voorstel wel erg gecompliceerd. We hebben daar ook niet met de besturen over gesproken, we moeten het dan ook nog hebben over een volgorde, dus het lijkt ons echt veel beter dat we dat terdege met de schoolbesturen voorbereiden en dan bij u terugkomen. Dus wat dat betreft, wil ik daar wel die knip in stand houden. De voorzitter: Helder. En uw bijdrage voor het IHP komt in januari in de commissiecyclus? Dat heb ik correct gehoord. De heer Hoek: Dat heeft u correct gehoord. De voorzitter: Helder. Dan aan mijn linkerzijde, wethouder Fortuyn, komt ook uw bijdrage voor Wilderszijde in januari? De heer Fortuyn: Niks, het wordt één voorstel. Dus dat gaan we niet uit de kaart trekken. Ik begrijp de behoefte, maar moeten we niet doen. We overzien allemaal waar we het hier over hebben, dus later bij elkaar, de niet beschikte komt in de tweede fase. Daar moeten we inderdaad tempo in maken, vind ik ook. Maar goed, dan kijk ik mijn collega aan, dan kijk ik de ambtenaar aan.

Die willen het ook, er moet helderheid zijn, we moeten hier gewoon benen maken. En over betreft de vraag van de heer Scheringa op die 26 woningen, ik ga ernaar kijken, maar twee keer verlies lijden is ook niet alles. Dus ik ga er wel even serieus naar kijken. Dus ik doe geen toezegging. De voorzitter: Helder. Dank u wel, wethouder Fortuyn. Nog een interruptie van de heer Bergwerff. De heer Bergwerff: Ik had nog die vraag over als we het nou losknippen Wilderszijde ontmoetingsplekken en dergelijk, sporthallen, losknippen van de IHP, zou dat dan nog iets teweeg kunnen brengen? De voorzitter: Tot slot wethouder Fortuyn. De heer Fortuyn: Nee, het brengt niets teweeg. Laten we gewoon met elkaar de beslissing, helemaal klaar. De voorzitter: Helder. Dan sluiten wij de discussie over agendapunt 5A, dank u allen voor de constructieve discussie en gaan wij wethouder Fortuyn een fijne avond wensen, zo blijkt.

b. Werkprogramma Vitaliteit De voorzitter: En gaan wij verder met agendapunt 5B, het werkprogramma Vitaliteit. Dat heeft een mooie historie, in november 2022 al heeft de raad de motie Samen stappen zetten naar een gezonder Lansingerland aangenomen en daarin roept de raad het college op om te komen tot een lokaal preventie akkoord met partners en dat ook in Q 22-23 aan de commissie Samenleving voor te leggen. Dat is het bijna geweest. En om vanaf 2024 aan een lokaal preventie akkoord ook daadwerkelijk uitvoering te geven. Vanavond ligt bij u voor het conceptstuk, het werkprogramma Vitaliteit en het college geeft daarmee ook uitvoering aan deze motie en u wordt gevraagd om daarbij uw wensen, bedenkingen, aanvullingen te geven, zodat het college in ze verwachten december, het worden twee drukke weken voor het college en de organisatie, uitvoering kunnen geven aan het Vitaliteitsakkoord. Dat is de bespreking die wij met elkaar gaan hebben. Eerste termijn De voorzitter: En dan wil ik graag de eerste termijn aan de zijde van de commissie openen. Wie mag ik daarvoor het woord geven? En dat is mevrouw Molenaar. U heeft het woord. Mevrouw Molenaar: Dank u wel, voorzitter.

Om te beginnen, we zijn heel blij dat de motie waar u het net al over had uit oktober en de motie werd ook door ons ingediend over het lokale provincieakkoord, dat dit uiteindelijk dit uitgebreide werkprogramma Vitaliteit als resultaat heeft opgeleverd. Wat ons betreft, om een gelijk antwoord te geven op een vraag, wordt door dit werkprogramma onze motie meer dan voldoende ingevuld, ook wat betreft het sportakkoord dat opgenomen is, onze complimenten voor het geheel. De acht gekozen thema's passen wat ons betreft goed in een samenhangend

15/28

preventiebouwwerk. Bij thema een, mentaal in balans, stellen we nog wel voor om de onderwerpen eenzaamheid en armoede, dus de meer sociale aspecten, toe te voegen. Een sociaal netwerk en voldoende geld is ook preventie en kan voorkomen dat je afhankelijk wordt van zorg. De sociale componenten familie, sport, kerk, buurt zien we daarom graag opgenomen of de activiteiten erbij horen in het werkprogramma. Het thema Gezond in je vel willen we ook kort uitlichten. Naast bestaande problemen zoals overgewicht, zien we ook dat veel achter het scherm zitten, maar ook vapen, bedreigingen zijn voor jongeren. De JOS'ers doen al heel goed werk. Graag ook de opvoedondersteuning van het CJG eraan toevoegen voor de hele jonge kinderen en de jonge en aanstaande ouders. Het thema opstaan tegen vallen verraste ons en vonden we heel fijn dat dat erin stond. Elke val die voorkomen kan worden, is pure winst. Tenslotte, goed dat er ook aparte aandacht is voor inclusiviteit en sociale veiligheid bij sporten en bewegen. De sport- en cultuurfondsen maken het voor nog meer inwoners mogelijk om mee te doen in Lansingerland. Maar het moet dan wel veilig en plezierig kunnen. Dat is goed voor de weerbaarheid en voor een gezonde levensstijl. Veel van de thema's die in het werkprogramma staan, vergen directe of indirecte inzet van de gemeente en sommigen zien op subsidies.

We zeggen het vaak hier met elkaar in de raad, maar we mogen eigenlijk superblij zijn met alles wat er in onze gemeente gebeurt door de gemeente zelf, maar ook door de vrijwilligers en allerlei organisaties die zich daarvoor inzetten. We kunnen dat toch niet vaak genoeg benoemen. De gemaakte keuzes voor de rol van de gemeente hierin zijn wat ons betreft prima een goede. Zolang het vangnet van de gemeente maar in stand blijft. Het is in Lansingerland over het algemeen goed gesteld met de gezondheid en de vitaliteit en de zaken die in dit werkprogramma staan, dragen daaraan bij. Laten we er vooral zuinig op zijn. Het is een mooi bouwwerk en dat moet niet instorten als de financiering vanuit het Rijk ter discussie komt te staan of als preventie ineens wordt gezien als een hobby. Dat is iets wat we bij de voorgestelde monitoring en evaluatie ook graag in de gaten blijven houden. Dat was onze bijdrage. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Molenaar. Ga ik naar de heer Bergwerff, CDA. De heer Bergwerff: Voorzitter, dank u voor het woord. Fijn dat dit stuk nu voor ons ligt en dat wij ons licht hierop mogen laten schijnen en dan eventueel wat aandachtspunten meegeven. Laat ik starten om te zeggen dat het echt, het is een mooi werkprogramma, er worden een aantal vragen rond gesteld als commissieleden of als partijen en een vraag is of het inderdaad past bij de verwachting.

Ja, dat past zeker bij de verwachting. Het is zelfs nog meer dan wij hadden gedacht dat het zou zijn. Dus complimenten wat dat betreft. Ook de acht thema's passen volledig. Het is ook niet dat wij een thema missen. Dadelijk, voor het definitieve deel verwachten we wel iets meer op het gebied van prioritering van de uitvoering. Er wordt wel aangegeven dat de jeugd in zijn algemeenheid prioriteit krijgt. Maar er zijn natuurlijk veel meer onderwerpen te verdelen en specifiek te maken. Ook de financiële toewijzing per thema ontbreekt nog en dat zou ook in een definitief document een mooie aanvulling zijn. Onze conclusie rondom sporten is dat het een mooie hoofdstuk is. We zouden wel graag nog meer en nog concreter willen inzetten op het inclusief sporten en dan sporten voor mensen met een lichamelijke of een fysieke beperking. Dat hebben we in deze commissie ook wel vaker uitgesproken dat we echt breedtesport heel belangrijk vinden. En dat mag nog concreter worden in dit plan. Wat ik wel een bijzondere vind, is dat er staat een zin, nader te bepalen welk percentage van verenigingen financieel gezond is. En toen dacht ik wel even bij mezelf, maar dat moeten we toch gewoon weten, welk percentage van onze verenigingen financieel gezond zijn? Want we hebben een week geleden nog gesproken over eventuele huurverhoging voor de sportverenigingen.

En dan weten we eigenlijk helemaal niet of ze wel financieel gezond zijn en dat wel kunnen dragen. Dat vond ik een gekke zin. Ja, daar keken we van op. Wij kunnen ons vinden in de rol die gekozen wordt voor de gemeente. Dat is de meer faciliterende rol. Daarvoor is er wel veel meer samenwerking nodig met partners, geeft risico's, vraagt wel hoe houdt de gemeente controle? We hebben er steeds meer ervaring mee. De afgelopen jaren gebeurt het steeds vaker, maar het is wel belangrijk om effectief grip te houden en ook de prestaties van de partners te kunnen meten met instrumenten, hoe moeilijk dat soms ook is. Privacywetgeving tussen de gemeenten en partners wordt terecht genoemd als mogelijke barrière dat privacywetgeving soms ook lastig kan zijn als het gaat om gegevens uitwisselen voor kwetsbare groepen. En toch de oproep van doe zoveel als kan, op dat gebied, wat CDA betreft. We moeten ons niet te veel laten beperken, zolang we ons wel aan de wet houden. Ja, dat wil ik even meegeven. Er wordt goed uitvoering gegeven, inderdaad, aan de motie, werd al naar gerefereerd. Heel fijn. Dat is echt fijn om te zien. Even ter afsluiting twee dingetjes, in de begeleidende brief staat nog dat de ASD meegedacht heeft en die geven ook vaak een advies en die adviezen zijn niet te lezen in dit document.

Zijn er dan geen adviezen gegeven, hebben ze alleen meegedacht? Of wat is precies de rol geweest van de ASD in het proces? En de afhankelijkheid van de brede SPUK-middelen. Goed dat die zo mooi worden ingezet, maar die zijn tijdelijk en kunnen ook in de toekomst minder worden. En dat kan wel weer een extra beroep doen op onze begroting na 26 en zeker de situatie van de gemeente dadelijk na 2026, blijft dat wel een zorg. Dus wees daar scherp op. Dank u.

16/28

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bergwerff. Ga ik naar de heer Erwich, Leefbaar 3B. De heer Erwich: Ja, dank u wel, voorzitter. Het werkprogramma Vitaliteit bevat acht thema's, die allemaal belangrijk zijn voor de gezondheid en de vitaliteit van de inwoners. Toch wil Leefbaar 3B meer aandacht. Meer aandacht, maar op minder thema's. Minder, maar thema's waarin wij vinden dat de grootste impact heeft. Wij zijn benieuwd en horen graag reactie van de wethouder. De eerste is het mentaal balans. De druk op de mentale gezondheid van de jongeren neemt toe. Door hem preventief te trainen in het omgaan en uitdagingen verstrekken wij hun mentaliteit welzijn en voorkomen we toekomstige problemen, op de lange termijn is hier veel gezondheidswinst te halen. De tweede is de risico van de middelgebruik. Jongeren worden steeds vaker geconfronteerd met alcohol, drugs, vapen en niet te vergeten, gokken. Wat steeds zichtbaarder wordt in de reclames. Door hen bewust te maken van het risico, kunnen we middelengebruik en negatieve effecten verminderen. Het is hierbij wel de steun van de ouders vereist als het goede voorbeeld. Ons derde speerpunt is gezond in je vel. Overgewicht en ongezonde gewoontes blijven een groot probleem. Dat begint ook bij de verenigingen. De gezondere snack aanbieden en mensen bewustmaken van gezonde keuzes kan helpen. Zeker bij de sportclubs.

Op die manier dragen de clubs bij aan een beter lichamelijke gezondheid. Maar hier moeten we hart in de eigen boezem steken. Ook de hand in eigen boezem steken en geen McDonald's tegenover scholen plaatsen of in de buurt van de IHP's op Wilderszijde of sportverenigingen. Tot slot, inclusief sporten en bewegen. Iedereen moet kunnen sporten en bewegen. Dat versterkt de gezondheid, maar ook het gevoel van samenzijn in Lansingerland. Denk aan laagdrempelige sportboxen in de buurt die bijdragen aan de gezondheid en de verbondenheid. Maar Lansingerland wil ook een rookvrije gemeente zijn. Waarom plaatsen we dan geen woorden voor rookvrije generatie op alle sportterreinen en chill plekken? Dat missen we nog een beetje. We vragen het college om ouders te stimuleren in hun rol bij het opvoeden van gezonde kinderen. We missen de inspiratie door ouders om hun kinderen een gezonde levensstijl bij te brengen. Ze moet thuis een gezond, mentaal sterk en bewust leven stimuleren en niet alles is de verantwoording van de gemeente. Dat vinden wij iets te gemakkelijk. Onze ouderen zijn vandaag de dag vaak ook nog fit en vol energie.

Niets lijkt meer op die ouderen van vroeger, ze staan nogal volop in de samenleving en door hen in te zetten als een rolmodel, bijvoorbeeld bij workshops of buurtinitiatieven, kunnen zij hun ervaringen delen, jongeren inspireren en neem als voorbeeld inderdaad dank je wel en de sociale verbondenheid versterken. Zo raken de ouderen extra betrokken bij de vier speerpunten. Tegelijkertijd maken we ons wel zorgen over de positie van onze samenwerkingspartners. Veel van de clubs en verenigingen staan onder druk door de stijgende kosten en soms een verminderde subsidie. We moeten niet vergeten dat juist deze organisaties essentieel zijn voor het slagen van dit werkprogramma Vitaliteit. Een Leefbaar 3B zou daarom willen vragen en graag weten hoe we hun zorgen weg kunnen nemen, zodat zij de belangrijke rol kunnen blijven vervullen. Dan, als laatste, Leefbaar 3B vraagt het college om deze thema's te benadrukken, want door hierop de focussen, kunnen we de grootste uitdagingen gericht aanpakken en de impact van het programma Vitaliteit maximaliseren. Dit programma is ambitieus, complimenten daarvoor. Het vraagt ook om de inzet van ons allemaal en niet alleen de ambtenaren, maar ook de raadsleden, inwoners, partners. Maar vooral, vind ik, ook de ouders. Laten we deze kans aangrijpen om samen met de ouders een gezonder, vitaler, maar vooral Leefbaar Lansingerland te creëren.

Ik heb nog wel een vraagje aan de wethouder, want het is een lange termijn, 2040. Ik heb toch nog even tijd, hoe kunnen we in die tussentijd het meten en het evalueren? Dat lijkt ons wel prettig, tussen 24 en 27, daar iets van te weten. Dank u wel. De voorzitter: Helder. Dank u wel, mijnheer Erwich. Dan ga ik verder met de heer Alsemgeest, WIJ Lansingerland. De heer Alsemgeest: Ja, dank u wel voorzitter. Voor ons ligt het concept werkprogramma Vitaliteit en als ik namens onze fractie even goed bezie, vraagt het college ons wat we van dit werkprogramma vinden voor het definitief wordt vastgesteld. Het concept werkprogramma komt voort uit een aangenomen motie in 2022, samen stappen zetten naar een gezonder Lansingerland. We zijn er meermaals over geïnformeerd en we hebben daarover gesproken. Wat ik mij nog kan herinneren in die gesprekken is dat we het in de eerste gesprekken allemaal een beetje erg wollig vonden. U kan zorgen voor elkaar, want dat is een beetje wollig overkomen, maar dat is dan maar zo. Als we nu naar het programma kijken, zien we veel ambitie. Ambitie om de inwoners van Lansingerland vitaal en gezond te houden. En wat ons vooral aanspreekt, is dat we deze ambities met onze partners tot stand willen laten komen.

Samenwerking met welzijnsorganisaties, sportverenigingen en andere partners stellen ons als gemeente in staat om goed in contact te komen met onze inwoners en een breed aanbod van diensten te bieden. Als we als fractie van WIJ Lansingerland kijken naar de acht benoemde thema's, kunnen we ons daar goed in vinden. Maar ik wil er toch een uitlichten en onder de aandacht brengen. Wat onze fractie betreft staat en dat zal niet zomaar zijn, het belangrijkste punt bovenaan, mentaal in balans. Voor zowel jongeren als ouderen is van het allergrootste belang om sterk te staan in onze samenleving, een samenleving waarin iedereen welkom is en mee mag doen. Als jongeren en ouderen mentaal sterk in het

17/28

leven staan, zijn ze weerbaarder, de een is weerbaarder tegen drank, drugs, ondermijning en andere, bijvoorbeeld tegen eenzaamheid en noem maar op. We zouden dan ook graag zien dat hier de focus komt te liggen, want dat werkt preventief. Door de focus op preventie te leggen, kunnen we mogelijk gezondheidsproblemen in de breedste zin van het woord van morgen voorkomen. Wat onze fractie betreft, zouden we hier wat meer aandacht op kunnen leggen, maar alles overziend kunnen we instemmen met de vraag of we dit werkprogramma uitvoering geven aan de motie. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Alsemgeest. Dan ga ik verder met mevrouw Van Splunter, GroenLinks. Mevrouw Van Splunter: Ja, dank voorzitter. In een tijd waarin de gezondheidszorg onder druk staat en de kosten blijft stijgen, is het essentieel om te investeren in preventieve maatregelen die de gezondheid en het welzijn van onze inwoners bevorderen. Preventie is de hoeksteen van een gezonde samenleving. Door vroegtijdig in te grijpen en de gezondheidsproblemen te voorkomen, kunnen we niet alleen de levenskwaliteit van onze inwoners verbeteren, maar ook de druk en lasten op de gezondheidszorg en het sociaal domein verminderen. Een lokaal preventieprogramma helpt bij het bevorderen van gezonde leefgewoonten. En door preventieve zorg lokaal aan te bieden, maken we het gemakkelijk toegankelijk voor iedereen.

Dit draagt bij aan een eerlijker en inclusiever zorgsysteem. Een lokaal preventieprogramma kan de sociale cohesie versterken door gemeenschapsgerichte activiteiten en initiatieven te organiseren. En dit bevordert niet alleen de gezondheid, maar ook het gevoel van samenhorigheid en verbondenheid binnen de gemeenschap. Ik wil mijn waardering uitspreken voor het werkprogramma Vitaliteit van de gemeente Lansingerland. De overzichtelijke indeling en de concrete actiepunten en interventies maken het voor iedereen duidelijk welke stappen er genomen worden om de vitaliteit van onze inwoners te verbeteren. Fijn ook om te lezen dat de Lansingerlander het redelijk goed doet qua gezondheid in vergelijking met de regio, maar dat willen we minimaal zo houden en liever nog verbeteren. De acht thema's die aandacht krijgen in het werkprogramma zullen hier aan bijdragen en zijn voor wat betreft GroenLinks goed gekozen en passend bij de samenstelling van onze inwoners. En hoewel het programma en ik ga iets te snel naar beneden, dus ik ga weer eventjes naar boven, hoewel het programma al veelbelovend is, wil ik graag een aanvulling voorstellen. Het zou waardevol zijn om meer gebruik te maken van sociale netwerken binnen de maatschappij, met name die dicht rondom mensen.

Sociale netwerken, zoals buurtverenigingen, sportclubs, kerken, vrijwilligersorganisaties spelen een cruciale rol in het versterken van de sociale cohesie in het bevorderen van een gezonde levensstijl. Er ligt een extra kans om deze netwerken mee te nemen in de uitvoering van het werkprogramma door coaches, vrijwilligers en anderen, bijvoorbeeld de trainen op vroeg signalering en hoe daarbij dan ook te handelen. Het benutten van deze sociale structuren kan niet alleen de effectiviteit van het programma verhogen, maar ook de betrokkenheid en het welzijn van onze inwoners versterken. Er wordt wel duidelijk naar de samenlevingsvisie verwezen, maar GroenLinks mist hier de samenhang met de omgevingsvisie en vanzelfsprekend wordt daar binnen de gemeente Lansingerland aan integraal beleid gewerkt en ga ik er ook wel van uit dat dit werkprogramma ook past in die integrale aanpak. Maar voor gezond gedrag is een gezonde groene omgeving waar mensen goed kunnen bewegen, kinderen kunnen spelen, sporten en gezond gedrag wordt gestimuleerd, een randvoorwaarde. Vandaar dat ik ook de samenhang met de omgevingsvisie hierbij benadruk. Dan de vragen waar antwoord op gegeven wordt, vindt de commissie dat hiermee voldoende uitvoering wordt gegeven aan de pijler gezondheid uit de samenlevingsvisie? Jazeker.

Gezondheid is een ruim begrip en waar het vroeger ging om de afwezigheid van ziekte, is vandaag de dag de definitie van gezondheid het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren, aldus Machteld Huber. Een term als vitaliteit dekt deze lading prima. Kan de commissie zich vinden in de … als gemeente kiezen. Zeker. Ik vind het positief om te lezen dat de gemeente regie pakt. Dit is belangrijk om zaken van de grond te krijgen en partijen te betrekken, maar ook de rol die ik verwacht van een gemeente voor de uitvoering van de Vitaliteitsprogramma. Dus het antwoord is ja. Is de commissie het ermee eens dat wij op deze wijze uitvoering geven aan de motie? Wederom ja met een uitroepteken. De voorzitter: Dank u wel met een uitroepteken. Ik ga verder met de heer Van der Stad, D66. De heer Van der Stad: Dank u wel, voorzitter. De fractie van D66 heeft het werkprogramma Vitaliteit met plezier doorgelezen. We zijn positief verrast door detailniveau dat met ons gedeeld wordt, qua thema op inhoud, de partners die erbij horen en de heldere doelstelling met relevante indicatoren die we willen meten en gaan volgen door de tijd. De fractie van D66 is nog zeer positief over het werkprogramma.

Er wordt in het werkprogramma echter ook gevraagd of onze motie, die oproept om tot een lokaal provincieakkoord te komen, hiermee wordt ingelost. Daarop kunnen we volmondig ja zeggen. Er wordt ingezet op preventie van jong tot oud en op mentaal en fysiek vlak. Daar we onze motie zaken benoemen zoals overmatig roken, overgewicht en drankgebruik, hebben deze alleen een plek in het werkprogramma

18/28

weten te vinden. De focus van thema's is echt tot stand gekomen in samenspraak met het werkveld, onze partners en het inzicht op basis van wat er zoal nu in de samenleving speelt en gevraagd wordt. Chapeau aan deze invulling, wat ons betreft een hamerstuk, alhoewel het is een bespreekstuk. Daarnaast eens met de toevoeging aan de thema's voorgesteld door de ChristenUnie en GroenLinks. Dank u. De voorzitter: U zou wel kunnen zeggen dat mocht u erover hebben besloten, zou het voor u een hamerstuk zijn geweest. Ongeveer de meest neutrale manier van wensen en bedenkingen meegeven. Dank u wel, mijnheer Van der Stad. Verder in deze eerste termijn, mevrouw Draak, VVD, gaat uw gang. Mevrouw Draak: Ja, dank u wel, voorzitter. Als ik heel even de vragen doorloop, vinden wij dat uitvoering wordt gegeven aan de pijler gezondheid uit de samenleving visie. Dat vindt de VVD zeker. Ik moet zeggen dat ik wel aan het nadenken ben over de woorden van mevrouw Molenaar. Want ik heb inderdaad het stuk wel gelezen met de focus op gezondheid, maar uiteindelijk en dat heb ik wel van meerdere commissieleden gehoord, zijn er natuurlijk heel veel andere problemen die niet rechtstreeks met gezondheid te maken, die gezondheid wel beïnvloeden, zoals armoede of schulden. En daar ben ik eigenlijk wel benieuwd naar hoe de wethouder daar de kruisverbanden ziet en wil signaleren.

Dus dat even in aanvulling op wat mevrouw Molenaar zei. Ik vind op zich de acht thema's die zijn gekozen heel goed. Lijkt wel her en der wat overlap in te zitten en dat zie je ook eigenlijk wel in de lijst van partners die wordt gebruikt voor al deze thema's. Ik ben ook nog wel benieuwd, is ook een vraag van mij aan de wethouder, hoe in zo'n complex veld met zoveel partners een goede afstemming wordt gerealiseerd en hoe je goed kunt rapporteren. Volgens mij zei mijnheer Bergwerff daar ook iets over. Kan de commissie zich vinden in de aanpak en in de rol die wij als gemeente kiezen? Daar heb ik vanuit de VVD eerder al van gezegd, wij vinden het als liberale partij gewoon belangrijk dat mensen regie hebben en houden over hun eigen leven en dat de overheid niet zomaar in het privéleven van mensen gaat zitten of mensen gaat betuttelen. Daar hebben wij altijd een beetje allergie voor. Maar als ik kijk naar hoe de aanpak wordt gekozen, dan denk ik dat wij als VVD heel goed kunnen steunen hoe deze aanpak wordt gekozen. En ik denk zeker dat de motie hiermee wordt uitgevoerd. Ik zie gewoon een heel goed doordacht plan en volgens mij moet de gemeente Lansingerland daar maar mee beginnen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Draak. Dan tot slot, mevrouw Biharie, PvdA. Mevrouw Biharie: Ja, dank u wel voorzitter.

De PvdA-fractie vindt heel goed dat er nu werkprogramma Vitaliteit ligt voor onze inwoners. Een en ander is gezegd, als we kijken naar de vraag, hoe ziet men de rol van de gemeente, dan staat daar in samenleving aan zet. En hierbij wil ik toch het opmerking maken en aandacht vragen dat niet alle inwoners in Lansingerland helaas in staat zijn om bepaalde keuzes te maken, voor een gezonde keuze, voor sport, voor voeding. Anders had men dat in grote delen wel gemaakt. En dit kan onder andere door armoede komen en dat is ook door andere fractie onder aandacht gevraagd en ook wij van de PvdA vragen daar aandacht voor. En we vragen de wethouder hierover hoe worden die doelgroep ondersteund om wel een keuze te kunnen maken voor een vitaal leven binnen Lansingerland? Over de motie, de motie in eerste instantie wordt dat goed uitgevoerd, zoals ik dat lees in de werkprogramma. Ik mis soms wel de visie als het gaat over aanpakken van oorzaak in plaats van symptoombestrijding. Ik ben daar kritisch op.

Als het gaat om een gedragsverandering, wat ten goede komt aan ieders gezondheid en men heeft altijd de keuze om een andere keuze te maken als men uitgaat of gaat stappen en het gaat niet om betuttelen, het gaat om daadkrachtig keuze maken als je kijkt waarom wordt niet ingezet naar rookvrije generatie rondom onze scholen en sportverenigingen? En die vraag is ook aan de wethouder, waarom wordt ook geen keuze gemaakt voor horeca met gezonde voedingsaanbod rondom scholen en sportverenigingen? Geen fastfoodhoreca op loopafstand van scholen en sportverenigingen? Waarom wordt in horeca rond scholen en sportverenigingen geen alcoholverbod? De voorzitter: Mevrouw Biharie, voor dat u verdergaat, een interruptie van mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Ja, ik vind het een heel mooi betoog en ik vroeg mij ook af of de PvdA het met mij eens is dat als we die gezonde omgeving gaan creëren, zouden we dan niet moeten beginnen om bijvoorbeeld het gemeentehuis rookvrij te maken en daar borden op te hangen als voorbeeld, want goed leven is goed volgen? De voorzitter: Ja, helder. Mevrouw Biharie, wilt u het gemeentehuis rookvrij maken? Mevrouw Biharie: Voor een stop rookvrij voor alle generaties waar dan ook. Dus dat kan, maar ik focus even, daar kan ik in vinden, even verder met mijn betoog.

De derde punt waar ik ook vraag, waarom wordt horeca rondom scholen en sportverenigingen geen alcoholverbod? Als we samen de verantwoordelijkheid nemen, dan ook de verantwoordelijkheid bij de ouders die wat roken en drinken betreft rond scholen en sportverenigingen. Het is belangrijk om bij de bron de preventie in te zetten,

19/28

anders gaan we symptomen bestrijden, geld investeren en ik denk, het heeft tijd nodig, het is een gedragsverandering, maar het is ook goed om nu duidelijk met ons allen de keuze te maken om die stappen te zetten met zijn allen en daartoe roep ik ook alle commissieleden op en de wethouder hierbij. Waarom daar niet naar gekeken wordt? De voorzitter: Helder. Dan ga ik voor een interruptie naar de heer Lieverse. De heer Lieverse: Ja, mijn collega mevrouw Molenaar staat me toe om een interruptie te plegen in haar woordvoering. Zij wil hem niet. Ik ben benieuwd hoe PvdA reageert als er ook gevraagd zou gaan worden, wilt u pleiten voor een alcoholverbod in het gemeentehuis? De voorzitter: Mevrouw Biharie. Mevrouw Biharie: Doet goed volgen. Daar laat ik even bij. De voorzitter: Ik heb nog een interruptie voor u van de heer Bergwerff. Heb ik dat goed gezien, mijnheer Bergwerff. Ik hoop dat het niet nog een wat als dan anders vraag is? De heer Bergwerff: Ja, wel een beetje. Het betoog, het is mooi dat mensen ambities hebben en visies en dergelijke, dat is heel goed, maar het gaat natuurlijk wel erg ver op het moment dat je pleit voor een alcoholverbod bij een sportvereniging waar mensen bij elkaar komen, waar mensen samen sporten. De voorzitter: Wat is uw interruptie? De heer Bergwerff: Ja, nee, zeker.

Maar de vraag is of de Partij van de Arbeid wel beseft wat voor gevolgen daar aan zit op het gebied vanDe voorzitter: Oké. Mevrouw Biharie. De heer Bergwerff: En ook kosten voor de vereniging, dat is mijn tweede punt. De voorzitter: Beseft u de sociale en financiële impact voor de sportvereniging? Ja, dan ga ik u even opnieuw aanzetten. Even wachten, mevrouw Biharie, u heeft nu het woord. Mevrouw Biharie: Ja, dank u wel voor de vraag. U legt me de woorden in mijn mond, als men hier wil investeren voor een gezonde jeugd en wij als ouders blijven roken en dan ga je het geld van de sportverenigingen kijken, welke voorbeeld geef ik als ik sta te roken en terwijl mijn kinderen niet mogen roken? Wat draag je bij als ik loop te drinken en de kinderen mogen niet drinken? En ik ga niet zover. Je hebt uitgangsgelegenheden, vrije tijd waar je wel kan roken en drinken. Het gaat me rondom de scholen en de sportverenigingen. Daar ligt de focus op. De voorzitter: Oké, helder, mevrouw Biharie. Daar ga ik nog even naar de heer Alsemgeest. De heer Alsemgeest: Ja, voorzitter, het gaat mij ook eigenlijk allemaal een beetje te ver.

En ik zou van mevrouw Biharie graag willen horen, gaat zij thuis pas wat drinken als de kinderen naar bed zijn? De voorzitter: Mevrouw Biharie, ik wil u vragen om deze interruptie nog kort te beantwoorden en dan verder te gaan met uw betoog en dan stoppen we ook best de commissie met alle andere wat als dan anders vragen aan mevrouw Biharie. Mevrouw Biharie, een van ons moet op de knop drukken. Als we beiden op de knop drukken, dan gaat het natuurlijk niet werken. U heeft nu het woord. Dan moet u niet nog een keer op de knop drukken, mevrouw Biharie. Mevrouw Biharie: Ik ben blij dat door mijn betoog hier zo een discussie ontstaat. Ik rook niet en ik drink niet, ik werk aan mijn gezondheid. En ik ga verder, ik ben blij dat de CDA-fractie ook aandacht vraagt voor de privacy waar men kan binnen de AVG doen wat men kan vanuit de gemeente. Ik mis nog steeds vaak bij de samenlevingscommissie ook de bijdrage van de ASD als onderlegger omdat we als we samen willen werken met zijn allen, de verantwoordelijkheid nemen, denk ik dat het goed zou zijn om dat advies als onderlegger nogmaals de oproep of het mogelijk is eerder te krijgen. Voor nu wil ik hierbij laten. Bedankt voor jullie alle interrupties, want dat zet denken en bewustwording. De voorzitter: Uitstekend. Dank u wel, mevrouw Biharie.

Ik meld nog even voor de goede orde dat inmiddels VOOR Lansingerland niet meer aanwezig is in deze vergadering en dan gaan wij over naar de eerste termijn van het college. Geeft u ons even 30 seconden.

20/28

Beantwoording college De voorzitter: De wethouder Cnossen. Mevrouw Cnossen: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik keek even rond naar wat bewegingen. Allereerst wil ik de commissie Samenleving heel erg bedanken voor het kritisch meelezen van het stuk wat opgewerkt is. Ik heb hier naast mij Marsha zitten die een groot aandeel heeft geleverd. Dus dat vind ik ook altijd fijn om te laten zien. Want wethouders doen natuurlijk verder niet zo heel veel. Weet u wat jammer is, dat we nog net voor deze commissie het mooie opgemaakte stuk, net als de samenlevingsvisie, dat dat nog niet helemaal klaar was. Maar als u, misschien moet u even verversen, in uw stukken kijkt, dan ziet u wel als laatste in iBabs het werkprogramma Vitaliteit in één oogopslag en krijgt u een idee van de opmaak die we, als het eenmaal definitief is, laten zien en dat is dan een beetje in het licht ook van de samenlevingsvisie, die symbolen, de kleuren. Dus dank aan de griffie die dat voor ons nog snel heeft bijgezet, want dan kan ik wel iets laten zien aan u. Ik ga eens even netjes langs de vragen lopen, voorzitter. Vragen, opmerkingen, zaken die het college mee gaat nemen, want daar is deze bespreking voor bedoeld. Het college neemt al uw opmerkingen mee om echt een definitieve versie vast te stellen.

En het leuke is van dit werkprogramma, we bespreken het nu, maar u ziet, denk ik, er helemaal doorheen dat we heel veel dingen gewoon doen. Dat vond ik ook het leuke van die motie toen, dacht ik ook, dat doen we al. Gala gelden van het Rijk, dacht ik ook, we doen het al lang. Dus wat dat betreft zit deze gemeente wel in die goede beweging van de positieve gezondheid, het werd daar nog even gememoreerd. We hebben daar toen een keer lezing over gehad. En dat zet je wel aan het denken. Vanuit de ChristenUnie, voorzitter, werd aangegeven dat eigenlijk bij thema een het woord eenzaamheid, armoede, de sociale component nog wel belangrijk zou zijn om daar ook bij te vermelden. Ik zat daar even over na te denken. Later kwam die ook nog bij de VVD terug. Juist deze positieve gezondheid gaat hierover. Dan moet je niet onmiddellijk het woord eenzaamheid of armoede noemen, maar juist door hierop in te zetten en te signaleren waar mensen misschien eenzaam zijn, ik denk bijvoorbeeld aan de oudere adviseurs bij welzijn, die kunnen juist weer doorverwijzen naar alle mogelijkheden die er zijn bij de gemeente of via het sport- en cultuurfonds om ergens aan mee te doen. Dus het zit er indirect in, maar ik heb uw opmerking gehoord en mogelijk dat we de woorden nog eraan toe moeten voegen. Ik ga daar even over nadenken, als u het goed vindt. En dat is ook armoede.

Ik hoor de VVD dat ook zeggen, de ongelijke aanpak vanuit die samenlevingsvisie, moet u echt bij deze twee onderwerpen heel centraal zien, want heel veel mensen gaan gewoon lekker zelf sporten, die kunnen het rolmodel zijn bij een of andere workshop. Maar juist de mensen die dat niet uit zichzelf doen, daar hoop je dat al die partners in de samenleving, ze werden ook door u genoemd, of dat nou kerken, sportverenigingen, buurtverenigingen zijn, dat daar opgemerkt wordt van laten we die eens even meenemen en laten we die daarop wijzen. En dat is ook de opdracht aan welzijn, waar welzijn allerlei ontmoetingen heeft, ook aan het werk is met de mantelzorgers, et cetera. Die zetten wij juist in, de partners in de samenleving, om mensen te wijzen op de mogelijkheden die de gemeente hierin heeft. Ik ga even een slokje water nemen. De voorzitter: Dat geeft mij dan even de gelegenheid om voor de mensen die eventueel thuis via de webcast aan het kijken zijn, te vertellen dat als u op de website van de gemeente de agenda bekijkt, dan zit u niet in de iBabs-app, ook daar de bijgewerkte versie opgemaakt en wel van het Vitaliteitsakkoord kunt zien. De wethouder. Mevrouw Cnossen: Dank u wel, voorzitter. Even een kleine pauze. Mooi, mevrouw Molenaar, hoe u dat zei, elke val die voorkomen wordt, is pure winst. Dat is ook echt onze mooie ketenaanpak valpreventie.

U weet dat we ook in een grote regio van ontzorgkantoor aan het werk zijn met ISA GALA toestanden, zal ik maar even zeggen. En het is wel mooi om te vermelden dat de aanpak valpreventie, die ketenaanpak, een voorbeeld is in de regio. Eigenlijk ook omdat we al veel langer hiermee bezig waren. De fysiotherapeuten ook gewoon echt in actie kwamen en zich melden van wij willen hieraan bijdragen, dus er is een beweging binnen Lansingerland die dit al heel erg goed oppakt. De voorzitter: Wethouder, een interruptie van de heer Erwich. De heer Erwich: Ik had eigenlijk een verduidelijkende vraag over uw valpartijen, want het percentage van ouderen wat nou per se valt omdat ze oud zijn, zou ik wel eens willen weten of ligt het ook aan de bestrating, want ik heb dat ook een paar keer meegemaakt, dat de mensen gewoon op straat gevallen zijn door de scheve stoepstenen.

21/28

De voorzitter: Oké, waar kunnen wij op inzetten? Waar komt het door? Wethouder Cnossen. Mevrouw Cnossen: Er zijn veel cijfers over inderdaad vallen van ouderen. De meeste ongelukken gebeuren gewoon thuis. Het trapje, treetje wat je mist. Maar u heeft een punt dat wij ook buiten moeten zorgen voor goede bestrating en daarom vragen we ook mensen altijd te melden. Zeg het, meldt dat op die websiteknop van de gemeente als er iets is, want ik zie ook wel heel regelmatig onze buitendienst echt met zo'n lijstje op pad gaan en die gaan daarmee aan het werk. Dus roept u vooral als raadsleden ook inwoners op om dat te doen. En dat vallen, dat weet u, dat is bij ouderen vaak het begin van toch minder vitaal, eigenlijk niet meer mee kunnen doen. Dus dat als je dat kunt voorkomen ook met dit soort dingen, helemaal mee eens, voorzitter. Die gezondheid, zuinig zijn. Ja, dank u wel, mevrouw Molenaar ook voor die oproep. Ik kijk naar de woordvoering van het CDA. U vroeg om een financiële toewijzing per thema. Dat willen we eigenlijk niet, voorzitter. Want er is in dit land al zoveel in hokjes en vakjes verdeeld qua geld. Dat merken we natuurlijk gewoon ook in ons eigen sociale domein. Participatie ga je niet zomaar met de WMO vermengen.

Stel je voor dat we in dit Vitaliteitsprogramma een algemene financiële paragraaf hebben die we niet gaan uitsplitsen per thema omdat je juist ook flexibel wilt zijn, van op het ene moment zal het aan mentale gezondheid bijdragen en het andere moment misschien weer aan iets anders. Dus dat is juist niet de bedoeling. Nader te bepalen, even kijken, daar maakt u een opmerking over. Ik heb niet zo gauw geschreven welke bladzijde, maar dat ging over welk percentage van de verenigingen gezond is, maar dat betekent dat NNB nog niet bekend, maar we willen dat wel met die indicatoren die u ook heeft gezien, gaan volgen, zodat we ook in onze PNCcyclus, in de begroting gewoon hierover kunnen rapporteren wat die inzet ook doet. Want u heeft gelezen dat we ook inzetten op verenigingen helpen hiermee het bestuur op orde houden, maar ook dit soort zaken. Dus dat NNB, nog niet bekend, maar dat komt er wel aan. Het vraagt heel veel samenwerken om de rol die wij beschrijven als gemeente te pakken. Maar ik denk ook, het college denkt ook dat het ook niet anders kan. Want wat zijn wij hier nou op het gemeentehuis om aan inwoners te vertellen, u moet gaan bewegen, u moet dit en u moet dat.

Ik bedoel, wat dat betreft hoorde ik mevrouw Draak het over niet betuttelen hebben, zo zit ik er echt ook heel erg in, dat mensen in beweging worden gebracht door iemand in hun omgeving en niet door een gemeentehuis wat iets bedenkt. Dus vandaar die nadruk op die faciliterende rol en die faciliterende rol betekent dat wij de mensen, de verenigingen, de clubs in Lansingerland daarvoor ondersteunen. En dat doen we bijvoorbeeld met welzijn Lansingerland en nog veel meer andere zaken. Privacy werd genoemd, doe zoveel als kan. Je moet inderdaad goed kijken wat je wel kan. Want we doen altijd wel net als of er niets kan met privacy. Maar wat een mooi voorbeeld is, het toekennen van geld voor kinderen of volwassenen die geen geld hebben om te sporten, dat gaat gewoon via sportverenigingen via het onderwijs. Als iemand dat signaleert, daar hoeft de gemeente niet eens tussen te zitten. Dus op die manier moet je het organiseren, dat daar bekend is dat ze het aan kunnen vragen. En dat loopt heel erg goed, kan ik u zeggen. En dan hoef je ook geen persoonsgegevens op te vragen. U vroeg ook naar de rol van de ASD. Dat werd aan het eind ook gevraagd, ik dacht door mevrouw Van Splunter.

De ASD is betrokken geweest bij die verschillende bijeenkomsten die u ziet, participatiebijeenkomsten en heeft aangegeven dat ze daarin hebben kunnen meedenken en zaken hebben meegegeven en geen apart advies hoefde of wilde uit te brengen omdat hun mening voldoende is meegenomen. De heer Bergwerff dacht ook nog na over de brede SPUK. SPUK-uitkeringen, dat zijn inderdaad tijdelijke uitkeringen. Wij hebben de horizon op was het 2040 of 2050, 2040 gezet van dit programma, maar u ziet de looptijd van het programma en ook de heel deftig gezegd, de midterm review is ongeveer vier jaar en dat hebben we wel financieel gedekt. En ik denk, gelet op wat er allemaal in beweging is in het land, dat we in die tijd moeten kijken van moeten we eigen geld daarin stoppen of kunnen we zoveel mogelijk subsidie vanuit het Rijk gebruiken? En dat is eigenlijk nu onze inzet om alles wat we van het Rijk nu in kunnen zetten, om dat ook direct te doen. En een aantal zaken wordt door het Rijk ook voorgespiegeld alsof het structureel is. Maar goed, eerst zien. Ik ga naar de woordvoering van Leefbaar. U noemde een aantal thema's waar u echt de focus op wil leggen. Ik denk dat we daar niet van mening verschillen. Ook de rookvrije gemeente. Hij kwam later natuurlijk ook terug bij de woordvoering van mevrouw Biharie.

Bordjes plaatsen, wij hebben het al eens vaker over gehad en wij zaten samen ook al even te smoezen. Ja, een bordje plaatsen is één ding, maar wil je het dan ook gaan handhaven? Hoe doe je dat allemaal? Maar u zegt een bordje is al genoeg voor de bewustwording, want die gaan we eens even meenemen. Maar weet dat daar ook juist met de sportvereniging over gesproken wordt, de scholen, uiteraard en ik weet dat heel veel scholen al een rookvrije omgeving hebben. Maar ik hoor u zeggen, non-verbaal voorzitter, dat een bordje al voldoende is en dat u niet vraagt om BOA-capaciteit te gaan handhaven. U maakt zich zorgen over de positie van de samenwerkingspartners en dan denkt u aan sportverenigingen, maar ook aan de cultuurverenigingen, denk ik, vermindering van subsidie. Zij zitten aan tafel. U weet, bij de sportverenigingen hebben we

22/28

geen directe subsidierelatie, maar huurtarieven, … aan, dat soort dingen. Maar dat ging daar net ook over alcohol schenken bij sportverenigingen. We weten met elkaar dat zij ook hun zaak draaiend weten te houden door de kantine-inkomsten. En daar sprak mevrouw Biharie ook, over haar zorgen. Maar daar wordt duidelijk met de sportvereniging echt over gesproken en je probeert ook een toerusting te geven voor de mensen die de bar moeten draaien, een bepaalde training, niets zonder ID, identity, nee, dat is Engels, maar identiteitsbewijs. Ik ben er weer. Dus er wordt altijd gevraagd naar het identiteitsbewijs, de leeftijd wordt gecheckt en de barmensen worden ook getraind op niet eindeloos doorschenken. Dus dat hoort ook bij het stukje versterking van de verenigingen. Want we vragen heel veel aan hen, vind ik wel. Terwijl dat ook een verdienmodel is, maar dat is zeker een aandachtspunt ook richting de PvdA. Mijnheer Alsemgeest, WIJ Lansingerland, mentaal in balans, mooi dat u ook zegt dat hoort op nummer één te staan, want we hebben natuurlijk heel veel opgehaald in de samenleving en overal kwam dit als nummer één naar voren. Dus ik denk dat het heel terecht is dat het ook die nummer één is en dat preventief de focus erop houden, dat is heel erg belangrijk.

Nou, u ziet heel veel zaken die daar al voor beschikbaar zijn en ik denk dat dat voor de komende jaren het belangrijkste aandachtspunt is. Mevrouw Van Splunter, u zag heel goed, inderdaad, die samenhang met de samenlevingsvisie, maar u miste de omgevingsvisie. U moet dan wat verder doorscrollen, door het werkprogramma, want er zit een bijlage bij. Even kijken waar die ook alweer was. Samenwerkingspartners, relatie met andere programma's heet deze bijlage en daar ziet u de omgevingsvisie. Hij is nog 1.0 uiteraard, maar hij staat wel genoemd. Maar soms moet je niet alles in het programma zetten, maar in bijlages. Anders wordt het weer zo rommelig. En u vraagt ook om de samenleving buurt, sport, kerk te betrekken bij alle acties en zeker bij de uitvoering. Dan kunnen we het ook gerichter doen, want dan kunnen we ook per actiepunt gaan kijken wie moeten we daarbij betrekken. Dus nu is er nog heel breed opgehaald, maar per actiepunt bij de uitvoering zullen we daar ook meer gericht op gaan uitnodigen. Ik ga nog naar mevrouw Draak. Ja, een complex veld, hoe ga je dat met elkaar afstemmen? Ik vind dat ook altijd wel de grootste uitdaging, hoe betrek je iedereen erbij? Want mensen moeten toch elke keer maar weer komen opdraven om mee te praten, mee te denken en ik zie wel een samenleving in Lansingerland die graag mee wil denken. Ik ben altijd blij verrast, ….

Nou, dan geven we ze vaak ook nog wel even een lekkere kleine maaltijd tussendoor. Maar hoe mensen zich dan van vijf tot negen inzetten om echt met elkaar na te denken en dingen mee te geven? En dat is verschillend, want de ene keer is meer eerstelijns gezondheidszorg, huisartsen, fysiotherapeuten zijn daarbij en de andere keer meer de verenigingen, maar er zit heel veel bereidheid om met de gemeente mee te denken. En dat moet je ook koesteren en het niet betuttelen van u, daar ben ik het zeer mee eens. Want daar zit natuurlijk een broos evenwicht in. Natuurlijk willen we dat iedereen gezond is, maar we kunnen het mensen niet opleggen. Ik kan niemand verbieden naar de McDonalds te gaan. En die McDonald's tegenover de school, op dat moment staat hij er en wij hebben geen instrumenten. Ik weet dat andere gemeenten wel geprobeerd hebben om daar deze voorziening, zullen we maar zeggen, weg te halen. Dus laten we gewoon ook realistisch daarin blijven. De voorzitter: Voor dat u verder gaat, een interruptie van de heer Erwich. De heer Erwich: Ja. Even inhakend op onze vrienden van McDonald's. Kijk, u zegt ze staan er nou eenmaal, maar dat is natuurlijk niet helemaal waar. Ik bedoel, toen de school gebouwd was, daarna is McDonalds gekomen en daar doelde ik zelf op, we gaan nu Wilderszijde natuurlijk neerzetten.

Als mijnheer Donald denkt van, nou ik ga hier toch ook maar eens wat neerzetten, zet gewoon eens nee. Want er zijn er al vijf in Lansingerland. Hoe willen we dan nog waarmaken dat kinderen niet die vette hap moeten nemen? De voorzitter: Mijnheer Erwich. Voor zover nodig, wethouder, een reactie. Mevrouw Cnossen: Een duidelijke oproep en ik denk inderdaad aan de voorkant kun je dingen doen, maar mijn boodschap was nu kan ik die vestiging daar niet wegkrijgen. Maar u heeft een punt. Dank u wel. Mevrouw Biharie vroeg van ja, hoe bereik je nou alle inwoners, want samenleving aan zet is mooi, dat zeggen we makkelijk, maar niet iedereen is staat om zelf mee te doen. En dat is wat ik al eerder zei ook juist die ongelijke aanpak dat wij onze partners aan zet zetten om dit ook te signaleren en mensen op te roepen om wel aan dingen mee te doen en mee te nemen. Dus die doelgroep proberen we juist via de partners, subsidiepartners te bereiken. En u had het inderdaad ook voor de horeca rond sport en scholen, het rookvrij maken. Nou, we hebben daar net iets van gezegd. We kunnen zelf het goede voorbeeld geven, ben ik zeer met u eens. Maar ik zie nergens een wet die verbiedt dat niet mag roken, dat zeg ik hem dubbel, maar u begrijpt wat ik bedoel.

En wat ik net al zei, bij sport is alcohol ook iets, werd daarnet ook gezegd, wat ook wel bij die derde helft hoort en iets van gezelligheid meebrengt. Maar dan gaat het er juist om, ik ben het met u eens, goede voorbeelden geven, je wil niet om twaalf uur, als de

23/28

kinderen aan het sporten zijn, dat dan die biertap al opengaat. Maar goed, we weten niet precies hoe dat hier geregeld is, dus ik trek mijn woorden gauw weer terug als het niet waar is. Maar dat zijn bijvoorbeeld dingen die je met elkaar kunt afspreken. We hebben het net gehad inderdaad over dat niets zonder identiteitsbewijs, dat heb ik voldoende gezegd, versterking van de verenigingen, de bijdrage van de adviesraad sociaal domein heb ik denk ik ook aan u verteld dat zij heel actief hebben meegedaan aan onze participatie. Dank voor inderdaad de steun, denk ik, die we hier krijgen, maar misschien komt er in tweede termijn nog wel iets. De voorzitter: Dank u wel ook wethouder. Geen verdere reacties meer van het college in deze eerste termijn. Tweede termijn De voorzitter: En ik acht het misschien niet onmogelijk dat er geen behoefte is aan een tweede termijn, dus ik wil even rondkijken of er commissieleden zijn die daar behoefte aan hebben. We kunnen ook gewoon een rondje maken op dezelfde volgorde, maar het gaat om de input die u nog meegeeft voor het vast te stellen Vitaliteitsakkoord, dus laten we ook daarop focussen. Dan ga ik dat even in dezelfde volgorde doen, mevrouw Biharie, dus dan kom ik als laatste bij u. U nog behoefte, mevrouw Molenaar? Dat is natuurlijk altijd het gevaar als er één schaap over de dam is.

Mevrouw Molenaar: Ja, maar als je het nou zo specifiek vraagt, dank je wel voorzitter. Ik denk dat we met alle bijdragen die er gekomen zijn, dat we heel veel mooie aanvullingen hebben gedaan en ik ben ook blij met wat de wethouder zegt. Ik moet zeggen dat ik zelf ook best wel lastig vond om te bepalen van wat zet je nou in een werkprogramma en wat is beleid en wat zijn randvoorwaarden en wat staat in de bijlage? Zo'n omgevingsvisie en zo, dus dat vond ik best wel ingewikkeld. Dus dank voor die toelichting, dus fijn dat de punten meegenomen worden die we hebben aangedragen en we kijken uit naar het vervolg. De voorzitter: Helder. Dank u wel. Mijnheer Bergwerff nog. De heer Bergwerff: Ja, een aanvullende vraag voorzitter, dat triggerde mij eventjes, dat antwoord op mijn vraag over die percentage gezonde vereniging of financieel gezonde vereniging dat onderzocht wordt. Zo zijn er heel veel prestatie indicatoren waar nog geen aantal of percentage achter staat. Bijvoorbeeld aantal verenigingen die rookvrij zijn, verenigingen met sportaanbod voor kinderen tot zes jaar of aantal ouderen die deelnemen aan bewegingsactiviteiten. Het lijkt me een gigantische klus om al die cijfers en percentages op te halen.

Wel even mijn vraag, wat willen we nu precies bereiken met al die cijfers? Ik snap dat het fijn is om inzichtelijk te hebben, maar willen we nou concreet doelstellingen nastreven dat 10 procent 20 procent moet worden of is het meer om specifiek uitvoering te kunnen geven en te kunnen prioriteren? Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bergwerff. Ja, de heer Alsemgeest. De heer Alsemgeest: Ja, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ik maakte net na mevrouw Biharie een beetje de opmerking van dat is wel heel erg betuttelend. En dat vind ik ook, maar ze heeft het beste met iedereen voor en ik vroeg net aan de heer Afalah hier naast mij van hoe laat gaat eigenlijk bij BVCV de biertap open en toen zei hij om twee uur of om twaalf uur 's middags. Ik denk ja, ik denk, daar zou wat mee kunnen gebeuren. Dat zou wel eens een beetje kunnen verleggen. En dan heeft mevrouw Biharie best wel een beetje gelijk. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Alsemgeest. U gaf niet aan of wil dat hij eerder of later opengaat. Dus dat laten we in het midden. Ik zag u nog, denk ik, mevrouw Van Splunter. Zag ik dat correct, ja? Mevrouw Van Splunter: Ja, dank voorzitter en dank ook voor de toelichting. Ik haakte net natuurlijk ook wel even in, omdat ik ook wel weet dat we op dezelfde lijn zitten als het gaat over het stimuleren van gezond gedrag.

En ik vroeg het eigenlijk dan wel om die discussie dan, de bevestiging vanuit onze PvdAvrienden. Maar ik meen het eigenlijk wel oprecht dat ik vind dat als je een lokaal preventieakkoord hebt, dat je daar best als gemeentehuis een positie in mag nemen door inderdaad gewoon je gemeentehuizen rookvrij te maken in de buitenomgeving. Maar goed, dus die wou ik toch nog even meegeven.

24/28

De voorzitter: Ik wil daar nog even aan toevoegen, mevrouw Van Splunter, dat u nu input geeft op het Vitaliteitsakkoord. Als u andere besluiten wil afdwingen van welke aard dan ook, of dat nu gaat over het percentage sociaal van de extra woningen in Wilderszijde of het rookvrij maken van het hele gemeentehuis, zal u daar toch met een los voorstel voor moeten komen te zijner tijd. Maar goed, uw input is in ieder geval door de wethouder gehoord. Dat scheelt. Nog even het rondje afmakend, kom ik nog bij u, mevrouw Biharie. Mevrouw Biharie: Ja, dank u wel voorzitter. Ik had nog een aantal korte vragen voor de wethouder. Is het financieel plaatje voor de ambities voor 2025 kostendekkend? Een tweede vraag is, expeditie Lansingerland is een mooi initiatief, maar ik zag dat er voor 2025 geen bedrag achterstond. Gaat dat door en wat is de status daarvan? En mijn derde vraag, zijn er vertrouwenspersonen bij de sportverenigingen al ingezet? Zo nee, zijn er eventueel initiatieven daarvoor? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Helder, mevrouw Biharie. Dan sluit ik de tweede termijn van de commissie. Ja, helder en gaan wij tot slot nog naar toch nog mijnheer Erwich. Mijnheer Erwich. De heer Erwich: Ik neem aan dat u me gewoon niet heeft overgeslagen, maar het vergeten ben. Nee, Leefbaar 3B, die wilde alleen nog maar even zeggen dat die hoopt dat het college ons vier punten meeneemt.

En ik ben er niet zo ruim in, maar ik wil toch even compliment geven over het stuk. Dat ziet er echt goed uit. Dank je wel. De voorzitter: Helder, dank je wel, mijnheer Erwich. Ik was u niet vergeten hoor, maar u reageerde niet toen ik mijn vinger langs u bewoog. Dus. Ik zal dat nog nadrukkelijker doen in het vervolg, mijnheer Erwich. Maar wij gaan nu dan echt naar de tweede termijn van het college. Wethouder Cnossen. Beantwoording college Mevrouw Cnossen: Ja, dank u voorzitter. Nog een paar puntjes op de i zetten inderdaad. Die indicatoren, gigantische klus. We gaan niet van alles meten, zomaar voor de grap, maar wat wel belangrijk is, dat je ook nou misschien halverwege wil kijken van, werkt het nou, deze inzet? En als iets totaal geen effect heeft, dan zou je de prioriteit of het geld ergens anders aan kunnen besteden. Dus dat is het doel om toch een aantal dingen te meten. En ik weet hoe dat ook bij de begroting gaat, soms is het ook wel een beetje standaard allemaal, maar wij zijn dat echt wel in dit geval van plan, omdat je juist wil zien waar de inzet werkt. Gemeente, financieel plaatje, PvdA vroeg daarnaar. Ja, het hele programma Vitaliteit is gedekt vanuit de middelen die ook beschreven staan, in 25, maar ook het jaar daarna zeker.

Expeditie Lansingerland, in 25 wordt dat langzaam afgebouwd, expeditie Lansingerland is destijds in coronatijd opgezet met NPO-middelen, nationaal programma onderwijs om jongeren weer met elkaar in contact te krijgen, te laten bewegen buiten et cetera en die NPO-middelen zijn langzaam maar zeker op, we moeten ze voor 1 augustus 25 opgemaakt hebben en we kunnen dus in 25 nog een paar activiteiten doen, de eerste twee weken van de zomervakantie, want die valt laat dit jaar. Maar dan is expeditie Lansingerland ook afgelopen. Maar we gaan daarmee wel proberen in een soort overgangsperiode te kijken of verenigingen nou ook zelf dit soort activiteiten willen aanbieden. Want het kan voor hen ook nieuwe leden opleveren. Vertrouwenspersonen bij sportverenigingen, dat is wel de inzet ook van die versterking van sportverenigingen. Een aantal sportvereniging heeft een vertrouwenspersoon, maar dit is ook echt een aandachtspunt om verder te ontwikkelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Cnossen. Dan zijn we aan het einde gekomen van de behandeling van agendapunt 5B, het werkprogramma Vitaliteit en zijn wij ook aan het einde gekomen van de bespreekpunten en gaan wij over naar agendapunt zes.