[BV24.0098] Verslag Commissie Samenleving d.d. 14 november 2024

VERSLAG Commissie Samenleving BV24.0098

Datum vergadering

: 14 november 2024

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B : Marjolein Gielis, Leon Erwich, Roy Diepeveen – Van de Merwe WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Adelkarim Afalah CDA : Nelleke Bouman-Quist, Dave Bergwerff, Arnold Oosterlaan VVD : Marloes Draak, Boris Wezenberg, Eric Kampinga, D66 : Ronald van der Stad, Sander Smolders CU : Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Selgei Gabin, Manon van Splunter PvdA : Sonnie Biharie, Nanno Scheringa VOOR Lansingerland : Petrine van Olst Wethouders

: Simon Fortuyn, Michiel Muis, Titia Cnossen en Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

Afwezig PvdA GroenLinks

: Hamid Azzouzi, Valmir Xhemaili : Marko Ruijtenberg

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. Het is donderdagavond 14 november 2024 en het is weer tijd voor onze maandelijkse commissie samenleving. Hartelijk welkom, kijkers thuis, volle publieke tribune. Hartelijk welkom, collegeleden, alle vier de wethouders aanwezig vanavond. Dat is ook wel eens leuk. Uitgebreide ambtelijke ondersteuning en natuurlijk u commissieleden en aan mijn rechterzijde onze vaste commissiegriffier. Ik ben blij dat u er allemaal bent, want het is november. En vorig jaar wist ik u rond deze tijd al te melden dat het best spannend zou gaan worden met de intocht van Sinterklaas. En ook dit jaar is het niet anders, kan ik u vertellen. Sinterklaas is vanavond gevallen tussen de banketstaven en de stoomboot staat vast voor een brug die gesloten blijft, dus het is nog maar zeer de vraag of zaterdagochtend de intocht wel door kan gaan. Dus ik ben blij te zien dat u allen uw kinderen thuis tot bedaren heeft kunnen brengen en hier aanwezig bent deze avond. Hartelijk welkom. U heeft verder deze avond geen mededelingen mijnerzijds. Maar ik zou graag een vertegenwoordiging van de adviesraad Sociaal Domein even het woord willen geven voor een mededeling van hun zijde. Mevrouw Bovens, u heeft het woord. Mevrouw Bovens: Dank u wel, voorzitter. Heel fijn dat ik even hier wat mag vertellen.

Zoals jullie allemaal weten, probeert de adviesraad Sociaal Domein ieder jaar een thema-avond te organiseren. Vorig jaar hebben we over schuldhulpverlening gehad, dit jaar, omdat het zo een belangrijk onderwerp is, wilden we thema jeugd bij de kop pakken. Nu is het zo dat we in overleg met de gemeente bekeken hebben welk onderdeel van de nieuwe Jeugdwet en het hervormingsprogramma voor ons een goed thema zou zijn. In september is er de jeugdconferentie hier geweest, georganiseerd door de gemeente, waar we heel veel met elkaar ook hebben kunnen bespreken. En wij dachten toen, dan heeft het niet zoveel zin om in oktober, november weer een conferentie over hetzelfde onderwerp te houden. Nu is het zo dat we zover zijn dat we het onderwerp toekomstbestendige jeugdzorg als onderwerp hebben genomen en dat 5 februari 2025 de thema-avond is. Dus het zou heel fijn zijn als u safe the date, dit al in uw agenda wil zetten. Via de griffie zullen we ook nog de uitnodiging sturen. We gaan verder heel druk met alle voorbereidingen, we denken dat het een heel mooi programma wordt. We willen vooral de ouders betrekken. Want daar gaat het toch ook om, hoe kunnen we op een andere manier samen kijken naar een andere manier van jeugdhulp? We proberen dat met een spreker die aanspreekt met stellingen. Dus graag

1/28

allemaal 5 februari 2025, als u dat wilt reserveren in de agenda. Het is hier in de school weer hiernaast, Wolfert. Dus dat is allemaal makkelijk te bereiken. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bovens. Voor de zekerheid nog even, hoe laat is dat, 5 februari? Mevrouw Bovens: Half acht. De voorzitter: Half acht 's avonds. Dan kunt u dat allemaal in uw agenda noteren, 5 februari half acht, dank u wel voor de uitnodiging namens de adviesraad Sociaal Domein. Dan gaan wij verder met onze commissie avond. 2. Insprekers De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt twee, de insprekers, die zijn deze avond niet gemeld. 3. Vaststellen verslag vergadering dd 12 september De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt drie, het vaststellen van het verslag van de vorige vergadering. Dat betreft in dit geval het verslag van 12 september. 1 oktober hebben wij geen commissievergadering gehad. Heeft iemand daar nog opmerkingen over? Dat is niet het geval, dan is dat verslag bij deze vastgesteld. 4. Vaststellen agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: En gaan wij naar het vaststellen van de agenda van deze avond. Ik heb voor u twee bespreekpunten en een stuk ter advisering aan de raad, met reguliere spreektijden en geen rondvragen. Gaan we het daarmee zo doen, deze volgorde? Dat lijkt mij dan ook helder. Dank u wel daarvoor. 5.

Bespreekpunten De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt vijf, de bespreekpunten en zoals gezegd, we hebben er twee en de bespreekpunten zijn zaken waarover uw mening, input, standpunten, wensen en bedenkingen gevraagd worden, maar waar we vanavond niet met elkaar over beslissen. a.

Oplossingsrichtingen Financiën voor de maatschappelijke voorzieningen in Wilderszijde en de onderwijshuisvesting in het IHP

De voorzitter: En wij beginnen met agendapunt vijf A, dat zijn de oplossingsrichtingen financiën voor de maatschappelijke voorzieningen in Wilderszijde en de onderwijshuisvesting in het IHP. Dan denkt u, waar gaat dat nou allemaal over? Nou, dat gaat eigenlijk over het huisvestingsplan voor onze scholen, laten we het heel praktisch maken. En dan met name over de financiële knelpunten die zijn ontstaan bij de ontwikkeling van deze maatschappelijke voorzieningen in met name Wilderszijde en ook de uitvoering van het volledig huisvestingsplan 2020-2024. Dat gaat over een tekort van afgerond ruim 22 miljoen euro en het college heeft meerdere oplossingsrichtingen voorgesteld waar vanavond uw mening over wordt gevraagd. Dus geef vooral uw overwegingen en bedenkingen mee aan het college deze avond voor die voorgestelde financiële oplossingsrichtingen, want dan kan daarmee het college tot een definitieve afwikkeling komen. Is dat voor iedereen helder? Dat is denk ik het geval. Eerste termijn De voorzitter: Dan ga ik de eerste termijn aan de zijde van de commissie openen. Wie mag ik daarvoor het woord geven? Ik zie de heer Lieverse. Mijnheer Lieverse, u heeft het woord. De heer Lieverse: Ja, dank u wel, voorzitter. Toen we deze stukken ontvingen, was dat best schrikken. Juist omdat we de raadsinformatiebrieven vanaf januari kregen, is de overschrijding van nu miljoenen onverwacht.

Woordkeus als er zijn knelpunten, vinden we een eufemisme. Overigens zijn we ingenomen met de zorgvuldig opgestelde raadsinformatiebrieven, dus we willen graag dat hiermee doorgegaan wordt. De koppeling met de opgave Wilderszijde is eveneens een verrassing. Woordkeuze als twee sporen komen samen, is wel heel bondig om de onverwachte koppeling te onderbouwen. Met enorme overschrijdingen aankomen terwijl de stukken voor de begroting net verstuurd zijn, suggereert eveneens dat het uit de lucht komt vallen. We vinden dat eigenlijk knudde, populair gezegd, maar dat gezegd

2/28

hebbend willen we nu vooruitkijken. Het onderwerp van het bespreekstuk, de uitgebreide stukken van 22 oktober en zeker ook de aanvullende antwoorden op onze technische vragen van 6 november, daarvoor onze complimenten, want die schetsen een helder beeld. De dilemma's zijn duidelijk, de oplossingsrichting, ik gebruik expres enkelvoud, ook. Het gaat om de opgave Wilderszijde die we eerder hebben vastgesteld en waarover we in juni nog een boeiende presentatie hebben gekregen. Het gaat om de onttrekking van inzetten van GREX-winsten uit de algemene reserve. Het gaat om realisatie van het IHP zoals onze raad het reeds heeft vastgesteld. En nu dan een actualisatie ervan. Zo mooi dat de schoolbesturen in het OOGO al overeenstemming hebben bereikt over allerlei zaken als prioritering enzovoorts, iets waarover we ook in onze onderwijsvisie hebben afgesproken dat we daar een groot belang aan hechten. Er is een alternatief scenario in de stukken te vinden. Daarin zien we alleen maar verliezers. Dat zou uitstel van scholenbouw betekenen. Het zou verarming van de opzet van wilde zijden betekenen. Daar gaan we niet in mee. Er is afgelopen jaar heel veel werk verzet in talloze overleggen. Ga er nu mee aan de slag, is ons advies aan het college. Er is een prioritering vastgesteld in die overleggen. Handel daarnaar.

Ja, er is voor het hele pakket inclusieve actualisatie van het IHP veel meer geld nodig dan eerder bedacht. Maar publicaties van de VNG zien, als we die lezen, die laten we zien dat het onderwijs Nederlands, dat het daar schering en inslag is. Uitstel zal dus alleen maar tot verdere stijging van kosten leiden. Onze voorkeur, heb ik daar ook al laten merken, heel het scenario een integraal ter hand nemen en ten tweede, kom hiervoor in december met een raadsvoorstel, zodat de schoolbesturen voor januari uitsluitsel hebben. We vinden het al een gemis dat oktober werd overgeslagen, we zouden het een groot gemis vinden als december ook al overgeslagen wordt. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lieverse. Dan ga ik verder naar de heer Afalah van WIJ Lansingerland. De heer Afalah: Ja. Dank u voorzitter. Geacht leden van de commissie, beste inwoners van Lansingerland en allen die aanwezig zijn. Vandaag bespreken we een belangrijke stap in de ontwikkeling van onze wijk Wilderszijde. Het college heeft ons geïnformeerd over twee belangrijke opgaven. De realisatie van maatschappelijke voorzieningen, waaronder basisscholen, een sporthal en een ontmoetingsruimte en de tweede actualisatie van het integraal huisvestingsplan, IHP 2024.

Deze plannen zijn essentieel voor de toekomst van onze gemeenschap, ze bieden niet alleen ruimte voor onderwijs en sport, maar creëren dus ook die ontmoetingsplekken die onze sociale cohesie versterken. Helaas worden we ook geconfronteerd met aanzienlijke financiële knelpunten, de kosten zijn veel hoger dan eerder geraamd, voor Wilderszijde bijvoorbeeld praten we al over 20 miljoen, afgerond. Terwijl voor het IHP een verhoging van meer dan 9 miljoen nodig is. Dit is een situatie die we niet kunnen negeren. Toch zijn er, gelukkig, oplossingen voorgesteld. Het college biedt ons twee opties, oftewel vasthouden aan onze ambities met de financiering uit de algemeen reserve, ofwel de ambities bijstellen binnen de financiële kaders die eerder gezet waren. Wij van WIJ Lansingerland zijn van mening dat we moeten kiezen voor de eerste optie. Dit betekent dat we de plannen voor de sporthal en ontmoetingsruimte naast de basisscholen moeten doorzetten. Deze voorzieningen zijn namelijk cruciaal voor de leefbaarheid van onze wijk en bieden onze inwoners kansen om zich te ontwikkelen en elkaar te ontmoeten. Tegelijkertijd willen we als partij een kritische noot plaatsen over het proces. De communicatie en de afstemming met betrokken partijen zoals schoolbesturen, inwoners en de raad, kunnen beter.

De financiële overschrijdingen zijn een duidelijk signaal dat er meer aandacht moet zijn voor een goed doordacht en compleet programma van eisen aan de beginfase. We moeten deze situatie gebruiken om in de toekomst veel beter voorbereid te zijn. Desondanks zijn we van mening dat we deze plannen moeten steunen. De voordelen van onze gemeenschap wegen op tegen de financiële uitdagingen. Het college heeft de kans om met de beschikbare middelen de toekomst van Wilderszijde veilig te stellen. Dit is een kans die we niet mogen laten liggen. In de beantwoording van verschillende vragen zijn voor WIJ Lansingerland enkele zaken duidelijk geworden. We zijn blij te horen dat de bouw op Wilderszijde van de semi-permanente gebouwen gaan starten in 2025. Dat biedt duidelijkheid, in ieder geval voor de schoolbesturen, ook al betekent het dat de start in 2025 waarschijnlijk niet haalbaar is. We begrijpen dat dit teleurstellend kan zijn voor de scholen, maar het is goed dat zij nu duidelijkheid hebben. Daarnaast lees ik ook dat het de voorkeur heeft om in augustus 2025 lege lokalen beschikbaar te stellen voor de start van een nieuwe school, De springplank. Dit is een positieve ontwikkeling, zeker gezien de leegstand in bepaalde schoolgebouwen.

Ik verzoek en ik sluit me aan bij de heer Lieverse, ik verzoek dan ook het college om de tweede actualisatie zo snel mogelijk af te ronden, zodat de scholen in januari al duidelijkheid hebben wat ze moeten doen richting de zomer. Laten we dus samen kiezen voor de toekomst waarin we investeren. Waarom wij investeren in de leefbaarheid, verbinding een groei van Wilderszijde en laten we deze plannen steunen en zo een belangrijke stap zetten richting een sterke en betrokken gemeenschap. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Afalah. Mevrouw Gielis, Leefbaar 3B.

3/28

Mevrouw Gielis: Ja, dank u wel voorzitter. Leefbaar 3B is van mening dat dit dossier al veel te lang loopt zonder dat er daadwerkelijk stappen worden gezet. Er is veel gepraat en weinig wol. Dat moet veranderen. De nood is hoog. Bij alle schoolbesturen is er onnodige extra stress en wij willen snelle actie. Langer wachten met het nemen van beslissingen kost nog veel meer tijd en nog veel meer geld. Vooral dat laatste is natuurlijk ook een groot probleem. De bouwkosten worden er niet minder om als we nog langer wachten en besluiteloos blijven. We hebben het nu al over ruim 20 miljoen overschrijding. De nood is hoog. Leefbaar 3B heeft het gevoel dat we een beetje met de rug tegen de muur staan en dat is een naar gevoel. En wij willen dat gevoel ombuigen naar een positieve houding. Het college biedt ons oplossingsrichtingen en dat is fijn. Dat klinkt positief. Oplossingsrichtingen voor zaken die ze wel zelf veroorzaakt hebben, deels zelf veroorzaakt hebben. Want natuurlijk kan het college er niets aan doen dat bouwkosten zijn gestegen, maar over het feit dat de geraamde bedragen niet jaarlijks zijn geïndexeerd, kunnen we alleen maar opmerken dat dat een tekortkoming is en daarbij bleek het programma van eisen niet helemaal compleet, ook een tekortkoming.

De groei van het aantal inwoners had ook iets beter voorspeld kunnen worden, maar het is nu eenmaal een feit waar we nu mee te maken hebben. En over het feit dat onze wettelijke taak voor onderwijshuisvesting slechts voor twee derde wordt gedekt uit de inkomsten van de rijksoverheid, daar kunnen we alleen maar opmerken, dat is een kat naar het Rijk en niet naar het college, geen geld, geen Zwitsers. Ik moest even Don zijn woorden herhalen. We hebben de oplossingsrichtingen van het college aandachtig bestudeerd en we hebben wel, we missen in dit voorstel een heel klein beetje de onderbouwing van de consequenties. Bijvoorbeeld we snappen dat twee gymzalen geen recht doen aan de wensen en één sporthal met een kantine beter multifunctioneel kan worden ingezet en dat het maar een heel klein beetje extra kost. Maar we missen gewoon een beetje de duidelijkheid hierom. Een heel klein beetje beter totaalplaatje hadden wij meer gewenst, maar wij onderschrijven de woorden van ChristenUnie en van WIJ Lansingerland, uitstel leidt tot verdere kostenstijgingen en dat is absoluut niet wenselijk. Wat ons betreft zullen we zo snel mogelijk aan de slag moeten. Liever gisteren dan vandaag. Niet alleen voor nu, maar ook voor later herstelwerk en de frustraties bij de scholen die het al moeilijk genoeg hebben.

Dus wij onderschrijven de woorden van de ChristenUnie en WIJ Lansingerland, graag zo snel mogelijk aan de slag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gielis. De heer Bergwerff, CDA. De heer Bergwerff: Voorzitter, dank u wel voor het woord. Kijk, wij hebben het hier vanavond over 30 miljoen. 30 miljoen euro die gevraagd wordt voor de nodige projecten. Waarom is die 30 miljoen nodig? Dat snappen wij, bouwkosten zijn fors duurder geworden de afgelopen jaren. Personeelskosten die schieten door het dak en de hoge grondstoffen natuurlijk. Wat voorlopig nog niet stabiel is, dat blijft geloof ik nog stijgen de komende jaren, als je het allemaal mag geloven. In die zin ga ik echt geen andere dingen zeggen dan voorgaande sprekers. Laat ik wel beginnen met dat we een jaar geleden een beeldvorming hadden waar we in meegenomen waren dat er overschrijdingen zouden plaatsvinden in het IHP. Dat kwam ook niet uit de lucht vallen, daar waren we best wel op voorbereid. Waar we wel erg van schokken, is het gedeelte van Wilderszijde, dat is eigenlijk het grootste gedeelte van het gevraagde bedrag. Ja, we spreken toch over een aanzienlijk bedrag en procesmatig hadden we wellicht toch wel eerder meegenomen kunnen worden, ingelicht kunnen worden, zodat het niet zo uit de lucht kwam vallen. De heer Lieverse zei dat ook al. Daar sluit ik me volledig bij aan.

De vraag nu luidt dus, willen we dat geld beschikbaar stellen, zoals het college dat vraagt. We praten inderdaad over scenario's, maar eigenlijk is er maar één scenario, we staan inderdaad met onze rug tegen de muur, want het moet gewoon gebeuren. Dus ons antwoord is ook ja, goede schoolgebouwen zijn nodig voor goed onderwijs voor onze kinderen en wij kunnen de uitvoering in Wilderszijde ook absoluut niet beargumenteren om dat niet te doen of te versoberen of wat dan ook. Nee, dat moet gewoon gebeuren zoals we dat hadden afgesproken. Wat ons betreft, primair inclusief het onbeschikte deel uit het IHP moet ik eerlijk zeggen dat we wel enigszins zijn gaan twijfelen na het lezen van de verslagen, die OOGO-verslagen van de ChristenUnie, want daaruit bleek toch ook wel dat de schoolbesturen redelijk consensus hadden om die groep drie en vier uit de tabel dus uit te stellen. Daaraan toegevoegd wel meteen, want dat gaat dan over 7 miljoen euro, daaraan toegevoegd wel dat wij niet per se het voordeel zien om dat uit te stellen. Ik laat me overtuigen als iemand met hele goede argumenten komt, maar wij zien, dit moet toch gedaan worden. We willen dat het gedaan wordt. Ook dat onbeschikte deel. Dus primair zeggen wij, laten we gewoon het geld reserveren en laten we gewoon zo snel mogelijk gaan uitvoeren en de plannen voortzetten zoals primair bedacht.

Wat betreft het bedrag waaruit te betalen, er wordt gesproken over de algemene reserve, er wordt gesproken over die GREX-inkomens inkomsten van Wilderszijde. Kijk, dat laatste heeft natuurlijk onze voorkeur, zeker als dat blijkt mee te vallen, dus dat dat meer is dan we hadden gedacht oorspronkelijk. Omdat ik denk, de meerderheid van deze commissie wil toch zoveel mogelijk van die algemene reserve afblijven zolang dat mogelijk is. Dus wellicht kan de wethouder daar iets over zeggen? Misschien loop ik echt op de zaken vooruit, kan die dat nog niet, dus uit welk potje het wel of niet betaald kan worden? Maar ja, ik denk dat ons antwoord duidelijk is. Dank u.

4/28

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bergwerff. Mevrouw Gabin, GroenLinks. Mevrouw Gabin: Ja, voorzitter. Het zijn forse tekorten, maar ook GroenLinks wil vooruitkijken. Bij het realiseren van maatschappelijke voorzieningen en nieuwbouwprojecten in Wilderszijde is het gewoon heel erg belangrijk om te investeren in duurzame technieken, zoals onder andere gevelinstallaties en zonnepanelen. En het is belangrijk omdat meteen direct bij de bouw te gaan doen. Want deze voorzieningen achteraf toevoegen, is vaak economisch niet rendabel, terwijl ze juist heel erg belangrijk zijn om te voldoen aan de energie neutrale ambities. De extra investering die ervoor nodig is, verdient zich terug in lagere energiekosten en duurzame toekomst. Het alternatief, zoals blijkt uit de stukken, zou ons op termijn duurder komen te staan. Dus nou ja, GroenLinks is voor oplossingsrichting A of scenario een. Laten we Wilderszijde een voorbeeldwijk maken waarin duurzaamheid voorop staat en passen bij de ambities van Lansingerland. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gabin. De heer Scheringa, PvdA. De heer Scheringa: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, om maar gelijk met de deur in huis vallen, Partij van de Arbeid vindt dat we de ambities die we hebben, moeten handhaven.

Collega’s hebben het ook al gezegd, uitstel levert jaren vertraging op, het zal ook duurder worden en onze kinderen en onze onderwijzers verdienen gewoon goede gebouwen. Voor de rest ENG handhaven, ook met oog op de toekomst, dat lijkt ons ook een goed plan. Als we het later moeten doen, maakt het alleen maar duurder, dus dan zou het nog meer geld kosten. In de beeldvorming is ook gezegd van ja, ook als we uitstellen, uiteindelijk moeten we het geld toch betalen, met waarschijnlijk nog indicatie en alles is ook duurder. Ja, dat er geen indexatie is, dat verbaast ons enigszins. Daardoor lijkt het alsof we te veel winst gepakt hebben, misschien in de afgelopen jaren dat we nu moeten betalen. We zijn vooral blij dat in de plannen zoals ze nu staan, dat de indexatie wel meegenomen is. Dus we hopen dat dan niet meer tegen te komen bij het volgende actualisatie en het nieuwe IHP. GREX-winst inzetten, de collega van het CDA heeft het ook gezegd, in principe vinden we het ook wel enigszins logisch in die zin, er is geld verdiend of lijkt geld verdiend te gaan worden. Dat is natuurlijk nog geen garantie op deze wijken, dus als dat nou een tegenvaller is, dan daar iets uit terugpakken. Dus dat zal uit de algemene reserve zijn. En ja, voor de rest, over die niet beschikte projecten, mijn collega van het CDA, die noemt het ook even.

Kijk, ik zit daar nog even een beetje op te kauwen, zeg maar, want in principe zouden we zeggen van, laten we dat gewoon doen, we hebben het afgesproken. Maar ik zit nog een beetje, ik weet niet of er capaciteit nog is. Het loopt ook toch wel op een gegeven moment naar het einde toe van het IHP. De kostenraming is ook niet bijgewerkt van die punten. Het stand is van ruim 7 miljoen, maar de schatting is ook 7 miljoen. Dus nou ja, ik denk dat daar nog wel geld aan bij moet komen, waardoor het nog duurder wordt, dus dan boven de 30 miljoen uitkomt. Dus daar wacht ik nog even op. Misschien dat er nog een inzicht komt van iemand en dan kom ik daar op tweede termijn op terug. En voor de rest, wij kijken ook uit naar het voorstel van de tweede actualisatie op zo kort mogelijke termijn. Dat was het, voorzitter, in eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Scheringa. Mevrouw Olst, VOOR Lansingerland. Mevrouw Olst: Dank u wel, voorzitter. Leefbaar 3B zei het al, het is eigenlijk geen vraag. We staan met de rug tegen de muur en we hebben gewoon eigenlijk geen keuze. Want zoiets zet je in een nieuwbouwwijk maar een keer goed neer. En het gaat hier om gebouwen waar onze kinderen de hele dag in zitten. Dus het moet gewoon goed zijn en dat moet gewoon uitgevoerd worden hoe we het in eerste instantie bedacht hebben.

De kosten worden niet lager als we nog langer blijven wachten, dus ik kan me helemaal vinden in de woorden van mijn voorgangers om daar zo snel mogelijk mee te beginnen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Olst. Dan ga ik naar de heer Van der Stad, D66. De heer Van der Stad: Dank u wel, voorzitter. Een goede basis, dat is waar de D66 fractie naar op zoek is. Voor de kinderen die opgroeien in onze gemeente, maar ook een goede basis qua budgetbeheer en informatievoorziening, voorspelbaarheid, geen verrassingen. Niet alleen voor ons als raad, maar ook richting partners waar we mee optrekken en gezamenlijk doelstellingen mee willen behalen. De opsomming aan redenen waarom er een tekort is, vinden we erg bedenkelijk. We willen het kwalificeren als drie sterretjes. U mag zelf het woord invullen op die sterretjes, maar met een uiting van frustratie lossen we het tekort niet op, noch behalen we er onze doelstellingen mee. We mogen gelijktijdig ook naar onszelf kijken, want als jarenlang budgetten niet onderhavig zijn aan inflatie en er door ons of het Rijk meer eisen worden gekoppeld aan onderdelen van die begroting die vervolgens niet in de begroting landen, dan zou het toch ook bij ons moeten doen opvallen. Het is niet alsof het IHP jaren geleden is vastgesteld, we hebben het maar over vier jaar. Een goede basis voor de fractie van D66 is uitvoering

5/28

verlenen aan herzien IHP met de geformeerde groep een en twee in compleetheid. Daarbij ook geen afbreuk doen aan onze ambities in de nieuw te bouwen wijk Wilderszijde. Ik zal dit verder toelichten. Ik herinner me ons bezoek nog als raad aan basisschool koningin Beatrix, tegenwoordig De Parel. Vijf à zes jaar terug toen als pand allang en duidelijk voorbij aan de levensduur van 40 jaar. Terecht beschikt voor renovatie. Maar wanneer dan? Gaan ze wellicht de 60 jaar nog halen? Ook voor andere scholen in groep 2B blijft onduidelijk wanneer ze aan de beurt zijn, al dan voor vervangende bouw. Voor hoe lang moeten de schoolbesturen nog investeren in onderhoud? En hoe lang blijven de hogere energielasten nog aanhouden voor deze oudere panden? Als de werkafspraak is dat iemand het gebouw neerzet voor 40 jaar en gelijktijdig is diegene niet verantwoordelijk voor onderhoud en energie, dan kan je verwachten dat er zal worden uitgesmeerd. Daar kan je rekening mee houden. En bij ordentelijk toegepast onderhoud zullen de kosten bij uitsmeren ook relatief meevallen. Maar hoe ver is het om te blijven uitsmeren zonder duidelijk perspectief? Financieel verstandig is het niet, maar dit vragen wij dus wel aan deze schoolbesturen. En dan het bouwterrein in Bleiswijk waar school op school opwacht.

Er is logisch gevolg worden ooit bedacht en afgesproken, maar investeringen vanuit de gemeente zijn gestaakt. Het lijkt het OV van deze week wel, maar dan met wat langer gevolg voor onze jeugd. Ik wil benadrukken dat het uitvoeren van groep 2B een praktische must is, dat het uitvoering beheersbaar maakt en het rust in de samenleving brengt. U vraagt zich wellicht af of de D66 fractie ook na wil denken over besparingen op het onderwijs. Jawel, wat ons betreft is het jaartal 2050, waarbij alles energieneutraal dient te zijn, dichtbij. Maar sommige investeringen die gedaan moeten worden, zullen qua levensduur dat jaartal zowel technisch als financieel niet gaan halen. De must om nu ENG te bouwen voor nog niet uitgewerkte plannen, mag er wat ons betreft van af. Kijk hier nog eens goed naar, want die laatste paar procenten om van BENG naar ENG te gaan zijn vaak het kostbaarst en de techniek schrijdt voort. Naast het onderwijsvraagstuk hebben we ook de uitdaging op het plan van Wilderszijde. De voorzitter: Mijnheer Van der Stad, voor dat u daarmee verder gaat, heb ik een interruptie voor u van de heer Afhalah. De heer Afhalah: Mijn vraag is, u zegt dat engen kunnen we een beetje loslaten eigenlijk, wat u zegt.

Maar we weten allemaal dat de wetgeving en in de politiek zijn ze heel erg bezig om juist alles energie neutraal te krijgen en er staan volgens mij hele duidelijke overwegingen van waarom we juist nu dat moeten doen. Wilt u dan echt het risico nopen dat we over een paar jaar gebouwen moeten gaan omturnen van? De voorzitter: Ik denk dat uw vraag helder is. Mijnheer Van der Stad. De heer Van der Stad: Nee, het gaat niet om wat … op zich, investeer daar goed in. Maar zoals ik al ook al zei een aangaf, er zijn gewoon installaties en ik zal niet iets specifieks kunnen benoemen, maar kijk er nog eens goed naar, wat haalt de financiële en technische levensduur niet voor 2050, moet dat dan ook volledig op ENG niveau zitten? Dan denk ik van dat je een andere keuze nog kan maken. De voorzitter: Mijnheer Afhalah nog op dit punt? De heer Afhalah: Maar mogen wij ook onze eigen ambities hebben in Lansing land? Wij hoeven toch niet te wachten op 2050 omdat iemand anders heeft gezegd dat we dat moeten halen. Wij hebben hier de ambitie om te verduurzamen. Dank u wel. De voorzitter: Maar mijnheer Afalah, uw interruptie is dus mogen we ambitie hebben. Nog even naar de heer Van der Stad. De heer Van der Stad: Tuurlijk, dat staat buiten kijf, maar als er keuzes gemaakt dienen te worden, zou dat een keuze kunnen zijn. Kijk er nog eens goed naar.

Naast het onderwijsvraagstuk hebben we ook de uitdaging op plan van Wilderszijde. Keuzes hebben direct invloed op de leefbaarheid en sociale cohesie van een wijk. … was raad en gedachte gehad bij die wijk waar wij aan willen vasthouden. Ik bagatelliseer, maar laag bezit eigen vervoer en OV nabij vanwege meer sociale woningbouw. Gelijktijdig niet in je eigen wijk aan kunnen sluiten bij een levendige vereniging en het OV, dat ons grootste dorpscentrum Berkel niet aandoet. Dat wordt dus iedere dag de buurtkroeg in of digitale gekluisterd zijn, erg onmenselijk. Voorstellen die gedaan zijn, winstneming uit Wilderszijde via de algemene reserve bestemmen voor voorzieningen en Wilderszijde is wat ons betreft akkoord, onder voorwaarde dat alle gerealiseerde kosten zijn verwerkt. Het combineren van functies zoals sporthal en ontmoeten is wat ons betreft prima, zolang de uitbating van het ontmoet cq … gedeelte niet lijdt tot claims van verenigingen en leegstand, zoals dit wel eens eerder heeft plaatsgevonden. De bezettingsgraad moet hoog zijn. Rekening houdend met hoge opbrengsten door meer gronduitgiften door compacter bouwen, is een keuze waar we achter kunnen staan. Als dit ook met een school gecombineerd kan worden, prima wat D66

6/28

betreft. En ik vraag aan de wethouder of dit combineren ook tot de mogelijkheden behoort. Als een harde keuze gemaakt moet worden, dan kies de D66 fractie voor besparen op het ontmoetgedeelte. In de nabije omgeving is de buurtsuper, horeca, het gemeentehuis. De voorzitter: Mijnheer Van der Stad, wilt u gaan afronden, alstublieft? De heer Van der Stad: Dan zal ik zo dadelijk voortzetten. Dank u. De voorzitter: Nou, mijnheer Van der Stad, het is, denk ik, even belangrijk voor de eerste termijn dat het helder is welk scenario de voorkeur heeft van D66 en mag ik dat goed samenvatten als dat dat scenario één is met uw aandachtspunten op energie neutraliteit en op gronduitgiften? Mijnheer Van der Stad. De heer Van der Stad: We maken niet echt een harde keuze voor een scenario, maar in denkrichting en daar komt inderdaad meer die richting op. De voorzitter: Dan kom ik in de tweede termijn daar op terug bij u. Dank u wel, mijnheer Van der Stad. Verder, tot slot in deze eerste termijn, de heer Wezenberg, VVD. De heer Wezenberg: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, tegen de schoolbesturen, scholen, sportbewoners, maar vooral de toekomstige bewoners van Wilderszijde wil de VVD zeggen, maakt u zich geen zorgen, we gaan er alles aan doen om de plannen die er waren ook uit te voeren. Wel wil de VVD een grote zorg uitspreken over het college.

Is het college nog wel in controle? Wanneer er in eerdere plannen gepraat wordt over een totale kostensom van ongeveer 50 miljoen euro en er blijkt 20 euro tekort te zijn en er wordt bijna 10 miljoen niet uitgegeven, dan hebben we het dus inderdaad, zoals mijnheer Bergwerff al zei, over 30 minuten verschil. De VVD vraagt het college hoe dit heeft kunnen gebeuren en welke toezeggingen gedaan kunnen worden om herhaling te voorkomen. Waarom is er pas na het vaststellen van de begroting een beeldvormende avond georganiseerd waar deze cijfers op deze manier werden getoond? Hoe zuiver zijn de bedragen, kan de wethouder garanderen dat het hierbij blijft? En kan hij aangeven welke momenten hij gaat communiceren wanneerDe voorzitter: Mijnheer Wezenberg, wilt u iets meer in de microfoon praten? U kan hem ook iets naar u toehalen eventueel? De heer Wezenberg: Excuus. Hoe zuiver zijn de bedragen en kan de wethouder garanderen dat het hierbij blijft en kan hij aangeven welke momenten hij gaat communiceren wanneer er wederom wordt overschreden? Uit de technische vraag die we de VVD vorige week stelde, blijkt dat een reeds 3 miljoen van het budget niet beschikte budgetten is uitgegeven. Kan de wethouder hiervoor een verklaring geven? Voor wat betreft het uitstellen dan wel niet uitvoeren van niet beschikt projecten, vindt de VVD dat een onjuiste manier van handelen.

Ten eerste ga je uitgaven die je onder andere voor verduurzaming had gepland, uitstellen en anderzijds kom je de afspraken met schoolbesturen en scholen niet na. De getuigt niet van betrouwbaar bestuur. Tot zover. In de tweede termijn zullen wij ons standpunt verder innemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wezenberg. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van de commissie en gaan wij naar de eerste reactie van het college. Beantwoording college De voorzitter: Ik kijk even aan mijn rechterzijde, beginnen we bij uw, wethouder Hoek? Ja, dat is het geval. Wethouder Hoek. De heer Hoek: Ja, dank u wel voorzitter. Voor wat betreft de vraag en opmerkingen, zal ik me richten op vragen met betrekking tot het IHP en zal de heer Fortuyn zich richten op Wilderszijde en de financiën. Ik heb verschillende partijen horen zeggen van jongens, we moeten vaart maken en daar ben ik het absoluut helemaal mee eens. We hebben dit met de schoolbesturen besproken en we hebben gezegd, Q1 volgend jaar. Dat hebben we serieus genomen. Maar ik merk nu dat u echt zegt het moet sneller en ik ga er dan ook alles aan doen om in de raadsvergadering van januari en ambtelijk hebben we dat al eerder bekeken of dat mogelijk is, maar dan moeten we echt ons best doen, want ik ga u toezeggen dat we in de raad van januari een besluit zullen nemen. De voorzitter: De heer Lieverse.

7/28

De heer Lieverse: Ja, je hoopt als er een toezegging gaat komen, dat er een toezegging gedaan wordt op verzoek van de raad, van wat hier in de commissie gezegd werd. Er werd gevraagd om december, kijk, we hebben oktober al overgeslagen. We hebben geen vergadering gehad. We hebben nu in deze maand de beeldvorming gepland. Gewoonlijk wordt na die beeldvorming een commissie gebruikt om een voorstel te gaan bespreken. Nu wordt het voorstel niet in december besproken, maar in januari. De voorzitter: Mijnheer Lieverse, het is een interruptie, geen termijn. Dus uw vraag is, waarom niet december, mag ik uw interruptie zo samenvatten? De heer Lieverse: Als ik het zo helder had kunnen formuleren, had ik het gedaan, voorzitter. De voorzitter: Dan is het een goede tip voor de volgende keer, mijnheer Lieverse. Mijnheer Hoek. De heer Hoek: Uw vraag is duidelijk. We hebben in december nog een overleg met de besturen staan. Dus dat maakt dat de tijd heel erg krap wordt. In feite hebben we ambtelijk al gekeken hoe kunnen we versnellen. Q1 was eigenlijk de horizon en we hebben nu januari, de raadsvergadering van januari stel ik voor om dan de beslissing te nemen. De voorzitter: De heer Lieverse nog op dit punt.

De heer Lieverse: Ja, u hoort de commissie, die is voor, de scholen zijn voor, het college is ook al voor, als ik begrijp hoe de stukken opgesteld zijn, waar wachten we op? De voorzitter: De wethouder. De heer Hoek: Ja, het een en ander moet wel ambtelijk voorbereid worden, het moet nog in het college en ik zie geen mogelijkheid om het eerder te doen dan januari. Dus ja, we kunnen het nog een keer vragen en dan hebben we echt ons stinkende best gedaan om u tegemoet te komen. Dus wat dat betreft heb ik alle partijen goed gehoord en doen wij ons best om inderdaad januari te halen. De voorzitter: Ik wil nog even iets toevoegen vanuit mijn eigen rechterzijde. De griffier fluistert mij net in dat vandaag ook de aanleveringstermijn is voor december, dus wilt u dat nog halen, dan moet het stuk de komende uren worden voorbereid. Dus willen we voldoen aan onze eigen termen om ook u kunnen voorbereiden, inwoners zich te kunnen laten voorbereiden, is het niet reëel om december nog te vragen. Maar dus even puur technische toevoeging, laatste keer op dit punt als interruptie, mijnheer Lieverse. De heer Lieverse: Dit wordt de laatste keer op dit punt, voorzitter. Kijk, eerst was het argument gebruikt we moeten natuurlijk met de scholen gaan overleggen, nu wordt als argument gebruikt het lukt ambtelijk niet of het lukt niet, we moeten nog in het college gaan besluiten.

Het klinkt een beetje als gedraai, vindt u ook niet, voorzitter? De voorzitter: Ja, die vraag gaat de voorzitter natuurlijk niet voor u beantwoorden, mijnheer Lieverse. We gaan kijken of de wethouder daar nog op wil reageren. Maar gaat u daarna ook vooral verder met uw beantwoording, wethouder Hoek. De heer Hoek: Daar ga ik inderdaad niet op reageren of het wel of niet gedraaid is. Ik kijk wat er mogelijk is. Dat hebben we ambtelijk kortgesloten en daar wil ik het graag bij laten. Daarnaast heb ik WIJ Lansingerland horen zeggen, de voorbereidingen hadden beter gekund. Dan ben ik zeer nieuwsgierig, want ik had me daar echt op aanbevolen van, op het moment dat je ertegen aanloopt, dat je zegt ik vind dat een bepaalde voorbereiding of in ieder geval de communicatie met de raadscommissie niet voldoende is, dan zeg ik altijd trek alsjeblieft aan de bekende bel. We hebben ons stinkende best gedaan als college om u van A tot Z bij te praten middels tien raadsinformatiebrieven. Op het moment dat halverwege duidelijk wordt dat het niet genoeg is, dan hoor ik dat graag. En ja, ik ben het helemaal met u eens dat u zegt ja, dat bedrag van 22 miljoen, daar zijn we wel van geschrokken. Nou kan u zeggen dat in het college wij daar net zo goed van geschrokken zijn. Alleen dan kan je twee dingen doen.

Je kan zeggen oké, dat is het dan en we gaan het toch voor het bedrag doen wat in de begroting staat, die ik meen 50 tot 57 miljoen of we gaan kijken of we een inspanning kunnen plegen om onze kinderen toch in ordentelijke scholen te huisvesten met ook het gegeven dat we in het volgende IHP weer verder gaan met de overige scholen. Dus absoluut voor mij de handreiking op het moment dat u constateert, ik vind dat het op onderdelen beter kan, weet me te vinden, want ik heb er alle baat bij en het college ook, om u op een goede manier mee te nemen in dit hele ingewikkelde proces. Punt. De voorzitter: Mijnheer Afalah, interruptie.

8/28

De heer Afalah: Ik wil misschien even mijn vraag dan verduidelijken, of mijn opmerking daarover. Ik ben ook blij hoe het de laatste periode gaat. Dus over de financiën zoals het nu gaat, daar ben ik hartstikke tevreden over. Het ging mij met name om het proces, met name vorig jaar rond de zomer en na de zomer, wat daarna is gebeurd, daar ging het mij om, dat ik vond dat dat beter had gekund. De voorzitter: Helder, mijnheer Afalah. Helder. Wij gaan verder met wethouder Hoek zijn beantwoording. De heer Hoek: Ik snap uw constatering. En als u de vragen van de ChristenUnie, de technische vragen, de antwoorden goed heeft doorgenomen, dan kunt u ook lezen wat wij in die tussentijd allemaal gedaan hebben. Maar nogmaals, op het moment dat u zegt van, het zou onderdelen nog anders beter kunnen, dan hou ik me absoluut aanbevolen, want daar hebben we alleen maar voordeel bij als we elkaar gedurende het traject vinden. En bijsturing is altijd goed, wat mij betreft. Dan had ik nog een vraag van de VVD, dat was een min of meer technische vraag. Dat gaat over de 3 miljoen die we al uitgegeven hebben op voorhand van groep, ik meen uit mijn hoofd gezegd, twee B. Ja, daar heeft u antwoord op gekregen dat dat verschillende projecten zijn geweest.

Wanneer u wat meer een specificatie wil, die kan ik op dit moment niet direct geven, maar dan kom ik daar schriftelijk bij u terug op het moment dat die wat meer specifieker antwoord wil. De voorzitter: Korte gelegenheid om uw vraag te verduidelijken, mijnheer Wezenberg. De heer Wezenberg: De projecten die benoemd worden waar geld aan uitgegeven is, die vallen namelijk in de beschikte projecten en het geld komt uit het potje niet beschikte projecten. De voorzitter: Oké. Nog een tot slot een reactie van wethouder Hoek. De heer Hoek: Nee, helder. Ik hoor net dat mijn collega, de heer Fortuyn, daar op terug zou komen. Dus dat is mooi. Die is wat meer van de financiën. En wat mij betreft was dit de beantwoording. De voorzitter: Dat is een mooi bruggetje, want wij gingen toch naar wethouder Fortuyn. Maar misschien is het dan handig dat u toch met deze vraag begint, wethouder Fortuyn. En dan verder gaat met de beantwoording op het deel Wilderszijde. Is dat akkoord voor u? De heer Fortuyn: Ja, u weet dat ik tegen een voorzitter nooit, laat ik zeggen, inga, maar in dit geval ga ik niet akkoord, want die 3 miljoen laat ik even door mijn linkerhand van de financiën uitleggen, want het heeft inderdaad bij die beschikte projecten te maken, dus het heeft wel enige duiding nodig. Dus daar kom ik even op terug, want dat heeft meer op detail.

Maar ik geef mijn eigen beantwoording, met uw welnemen en dan komen we op die 3 miljoen. Komen we zo direct uiteraard terug. Weet je, ik zit hier zo vaak bij de commissie samenleving en ik begrijp de voorstellingen ook wel die hier vanavond gedeeld wordt. Ook termen als niet in controle, dat soort dingen. Ik hoor het allemaal aan. Laat ik het vooropstellen dat ik als financiën, wethouder verantwoordelijk namens u, ook wel even schok over dit hele proces. En er is ook door WIJ Lansingerland net een opmerking over gemaakt. En toen wij hiermee geconfronteerd werden, in wie zijn wij, dat is het ambtelijk apparaat, dat zijn wij. Het was natuurlijk de gesprekken met de scholen, maar het is ook met de wethouder Hoek en de ambtenaren die ermee bezig zijn. Toen zeiden we jongens, hoe gaan we dit nou doen? We hebben eigenlijk twee problemen. We hebben eigenlijk een centraal probleem. Dat is natuurlijk onderwijs. Onderwijs moet je invullen. Je bent als PO is een verantwoordelijkheid van de gemeente, dus primaire verantwoordelijkheid van je gemeentelijke taak en tegelijkertijd bouwen we hiernaast Wilderszijde en Wilderszijde, dan hebben we het over 2700 woningen. Ik denk alsof het niets is. Nee, Wilderszijde, dat is 2700 woningen, wat op dit moment echt als een jekko gaat.

Ik bedoel, mogen blij mee zijn, want het was een molensteen, maar het gaat nu echt al een soort mooie schatkistje worden, denk ik, ondertussen. En het begint een hele mooie wijkt worden en het wordt ook een landschap van ontmoetingen. En dus had ik zoiets van, aan de ene kant heb ik bestaande scholen. Ik heb een vraag, jongens, we hebben daar afspraken over 2024 en we moeten wat en we zien de wiekslag. We zien er een grasveld liggen en er is budget vrijgemaakt voor de IKC, Integraal Kindcentrum. En wanneer gaan we bouwen, hoe zit dit? Ja, maar we kunnen het geld, het is niet, het is moeilijk, het is lastig. Ik zeg ja jongens, hiernaast heb ik Wilderszijde ontwikkeld, 2700 woningen, misschien wel 28, misschien 2900. Ik zeg jongens, hoeveel mensen komen er wonen? Hij zei 7000, ik zeg, pardon? Ja, 7000. Ik zei, dat is een klein Bleiswijk. Dan mag je best trots op zijn, klein Bleiswijk. En wat ga je daar doen? Klein Bleiswijk zonder goede schoolvoorzieningen en we hadden net gezegd landschap van ontmoetingen, want het was eigenlijk het thema, Wilderszijde, landschap van de ontmoetingen. En dan hebben we dan geen sporthal die een beetje volwaardig is. Ja, twee gymzaaltjes, dan kan je eventjes overdag gymmen, maar wat doe je in het weekend dan? Ja, dan moet je bij de

9/28

schoolbesturen. Dat gaat niet. We hebben ook nog een ontmoetingscentrum bedacht. En wat was het budget dan? Dat budget bekijken, 4 miljoen voor een sporthal. Met alle respect 2018, 2020 samengesteld. Kortom, het is vanavond ook gezegd. Programma van eisen misschien niet goed ingevuld en wat gaan we nou doen? Bouwen wij voor kwaliteit, bouwen voor toekomst, bouwen voor ontmoeting? En hoe gaan we hier tegenaan? En toen hebben we als college gezegd van jongens, dan maar in één keer ook goed op tafel. Laat het nou maar zien wat het is en dat is eigenlijk het feit dat wij gezegd hebben hoe gaan we dit nou doen? En vandaar dat het wat warrig werd, want we hebben een bestaande beschikking voorstellen. Daar hebben we afspraken met het schoolbestuur over en ik heb een ontwikkelplan, Wilderszijde, waarin het programma van eisen een aantal dingen vertaald waren, ook met bedragen die niet meer kloppen. Ja en toen heb ik gezegd nou, leg het nou ook een keer in tafel, maar trek het uit elkaar. En waarom? Omdat Wilderszijde een ander vraag heeft, een extra vraag heeft. Het is namelijk de landschap van ontmoetingen en dan kan je niet zonder voorzieningen. De voorzitter: Wethouder, de zendtijd voor marketingactiviteiten Wilderszijde is bij deze voorbij.

De heer Fortuyn: Dat gezegd hebbende ben ik blij dat het ook, maar ook de dilemma's waar wij tegenaan liepen en ook dit soort bedragen, daar schrok ik ook van, ook vanuit financiën. Het zijn geen leuke bedragen, maar het zijn grote bedragen. Gelukkig kunnen we het ons permitteren. Ook die zegen moeten we met elkaar tellen. En dat hebben we geprobeerd te vertalen in de situatie, in de stukken die nu voorliggen. Even naar de vragen toe. Ja, de heer Afalah zei het ook, ik heb het proberen een beetje, met ervaring in de marketingpakketje, uitgelegd dat het proces best wel lastig was. Maar we zien ook dat we 10 miljoen tekortkomen en het is inderdaad waar, rondom de bestaande beschikking voorstellen, maar we kunnen daarin ook heel erg ingewikkeld doen. Maar het is wel het feit dat het is. We praten over 2024. We hebben inderdaad niet geïndexeerd, dat we hebben wij met zijn allen zijn we erbij geweest. Het is niet goed. Om proberen dingen op tafel te leggen en vervolgens de dingen vooruit te schuiven. Dat is wel het proces wat gebeurd is. Dat hebben we nu geprobeerd te herstellen en we zullen ook met de niet beschikte, waar we straks nog even terugkomen, zullen we daarop terugkomen om te kijken hoe we daar op reële manier om kunnen gaan. Ik denk dat we met elkaar ook de realiteit met elkaar moeten kunnen delen.

Ik ben blij dat iedereen Wilderszijde ook wel ziet dat er ook een landschap is voor ontmoetingen, dat dit wel noodzakelijk is. Ik ben ook blij dat wij met elkaar zeggen dat we dat niet het één of het ander, maar dat we beiden kiezen. En ik ben daar ook voorstander van om als het kan, als het scenario uitgewerkt wordt, het wordt januari, denk ik, heb ik net gehoord of niet, dat ga ik maar afwachten, dat beide, zowel het IHP als Wilderszijde gewoon groen licht krijgen en gewoon opstarten. We gaan niet meer uitstellen, we gaan gewoon aan de slag pragmatisch en we pakken het. Dat is mijn voorstel in deze dingen. Ten aanzien van de vraag van D66, mijnheer Van der Stad, BENG en ENG, meer woningen, het klopt. Weet je wat zo mooi is? We hebben drie scholen zo al direct in een gebouw en die wordt getrapt, wordt die opgebouwd. Ik doe regelmatig palen slaan, dan wel de eerste bewoners welkom heten hier in het mooie Wilderszijde. En bijna moet je jaloers op worden om er niet te gaan wonen. En ik zie ook heel veel, laat ik zeggen, jonge kinderen al rondlopen. De planning is 1000 kinderen in de komende jaren, de komende 10, 15 jaar. En die moeten we goed kunnen opvangen. En dan ten aanzien van die meer woningen, doordat die schoolbesturen gezegd hebben, wij fluctueren in leerlingenaantallen in de richting en we willen dat met elkaar opvangen.

We willen geen leegstand hebben en zal de ene keer meer christelijk zijn en de andere keer wat andere richtingen zijn en we gaan het in gezamenlijkheid doen. Hoe mooi is dat, dat je je ruimtes met elkaar gaat delen? Dat is hartstikke mooi. Gaat het meer woningen opleveren? Ja. Het is op dit moment, de inschatting die wij hebben, is ongeveer 26 woningen en dat gebied wordt multifunctioneel gebruikt, ook voor de avonduren en in de weekenden. Dat is natuurlijk fantastisch. Ten aanzien van de toezegging van. De voorzitter: BENG en ENG moet u ook nog beantwoorden, wethouder. De heer Fortuyn: Ja, dat is waar. BENG en ENG. Ik weet niet of de schoolbesturen luisteren. Ik ben het met u eens, het kan aanzienlijk voordeel opleveren ten aanzien van de gemeenschap zoals we zijn. Als wij BENG bouwen, voldoen we aan de eisen. Dat levert een aantal miljoenen op. Ik ga niet exact zeggen wat, want dat moet allemaal nog, want er werd net aangegeven, is dit dan ook en komt er niet nog een eurootje, et cetera, de vraag van de VVD. Die garantie heb ik niet. We gaan een gesprek aan. Maar ik doe een beroep, echt een beroep op de schoolbesturen. De schoolbesturen mogen vanuit hun eigen vermogen op eigen middelen geen schoolgebouw neerzetten.

Maar dat zou wel heel mooi zijn als diezelfde schoolbesturen en ik doe echt een beroep, ook namens de gemeenschap hier, maar ook namens ons met alle financiële opgaven die we hebben, de bereidheid tonen om de stap naar ENG te maken, mijnheer Van der Stad, om de stap naar ENG te maken en dat de scholen daar ook een bijdrage in doet. Want dat betekent dat u krijgt onderhoud en standhouden van de school, vergoeding uit het Rijk vandaag. En als wij naar ENG gaan, betekent dat voor u een efficiëntere bedrijfsvoering. En het zou mooi zijn als diezelfde schoolbesturen de bereidheid hebben om met elkaar te kijken hoe we die BENG ENG met elkaar

10/28

gaan realiseren. Maar het is een mooie oproep en het is ook aan u een oproep, mijnheer Van de Stad, om ook daarop beroepen te doen bij de schoolbesturen. Dus ja, we gaan voor de BENG en in principe zit er in de begroting ENG, maar het zou mooi zijn als die besturen met ons mee gaan denken. Dat gezegd hebbende, mijnheer de voorzitter, budgetgarantie van de VVD, ik wist dat het wist, ik zag vandaag weer een CAO-onderhandeling met ProRail, die garantie heb ik niet. Maar we doen wel ons best. De voorzitter: Nog even voor de scherpte, wethouder, u heeft zojuist gezegd dat de raming over het niet beschikte deel wordt herbekeken. Is dat een toezegging dat dat mee wordt genomen in januari of niet? De heer Fortuyn: Ik wil de discussie niet ingewikkelder maken, we hebben het hier over de beschikte en we hebben het over Wilderszijde en ik heb het niet over de niet beschikte. Dus we hebben het hier over de 30 miljoen, want er gaan daar 7 miljoen geschoven worden uit de niet beschikte en we komen later terug over de niet beschikte, want anders wordt het wel heel erg ingewikkeld. De voorzitter: Dus u komt later apart daarop terug? De heer Fortuyn: Daar komen we later apart op terug. De voorzitter: Helder. Dan nog een interruptie van de heer Wezenberg, zag ik.

De heer Wezenberg: Ja, het valt mij op, voorzitter, dat de ene spreekt men een tekort van 22 miljoen en de andere spreekt men een tekort, net als het CDA, van 30 miljoen. En ik ben in ieder geval blij dat deze wethouder wel met 30 miljoen werkt, want dat moet volgens mij het vertrekpunt zijn. De voorzitter: Maar mijnheer Wezenberg, dat is geen termijn. Een interruptie is bedoeld om nog een reactie van de wethouder te krijgen, om iets te verduidelijken als dat niet duidelijk was. Dit soort punten zijn beter geschikt voor uw tweede termijn. Nog een interruptie voor de wethouder, mijnheer Bergwerff. De heer Bergwerff: Ik had heel sterk het vermoeden dat de wethouder klaar was, maar ik had nog iets gevraagd over de GREX en of hij dat mee wil nemen dadelijk bij de uiteindelijke versie van het voorstel. De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Wat er in ons voorstel staat, is dat de GREX van Wilderszijde zoals het er nu naar uitziet, er potentieel winstgevend uitziet. We komen van verlies naar neutrale en we zien ze winstgevend. Die GREX kunnen wij niet aanwenden, positief of negatief, bij de ontwikkeling van scholen en voorzieningen. Dus het resultaat van de GREX gaat altijd naar je algemene reserve en vanuit die algemene reserve, daar bouw je dus een algemene reserve mee op, betaal je uiteindelijk weer deze voorzieningen. Dus dat is wel de weg zoals wij er nu tegenaan kijken.

Maar nogmaals, garanties zijn er niet. We komen uit een heel diep put vandaan en we zitten nu een beetje in een hoogte van de markt, ziet het er best gunstig uit. De voorzitter: De heer Scheringa nog bij interruptie. De heer Scheringa: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, even over die nog niet beschikt. Ik begrijp dat u zegt van, dat komt later, dan is mijn vraag gelijk wat is later en hoe reëel is het dan? Want we pakken nu die 7 miljoen van niet beschikte en die stoppen windgat. Dan kom die 22, 30 miljoen uit. Maar als ze nou zeggen later, ja, dan kunnen we die 7 miljoen niet meer terugpakken uit het gat, want het is weg. De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Nee, dat klopt. En dan komen we met een nieuw voorstel, dat klopt. En zoals u weet hebben wij 180 miljoenen algemene reserve op dit moment. En als gemeente is en die reserve is ook bedoeld om dit soort investeringen te doen, dus we komen gewoon met een nieuwe investering en dan hebben wij de afdelingen die hierover gaat, onderwijshuisvesting, en die zal met een nieuw voorstel komen en het gaat over twee scholen in dit geval. Dat weet u ook. En daar vinden gewoon gesprekken over plaats en gaan we kijken hoe dat ingevuld gaat worden. Maar dat is gewoon een nieuw voorstel, maar laten we dit niet ingewikkelder maken, het gaat nu om die 30 miljoen.

7 miljoen verschuiven we gaan Wilderszijde opstarten en we gaan de IHP opstarten. Zowel de wiekslag, het staat erin, in de antwoorden, eerste kwartaal, we gaan in 25 beginnen, Wilderszijde gaan we ook opstarten. Dat is gewoon de korte klap waar we het hierover hebben.

11/28

De voorzitter: Helder. Mijnheer Scheringa toch nog? De heer Scheringa: Prima dat u dan een voorstel komt, maar ik vraag me af komt dat nog in dit IHP of komt dat dan in het volgend IHP? De voorzitter: Dat is dan de laatste feitelijke vraag hierover. Is die te beantwoorden op dit moment? Wethouder Hoek, is die vraag op dit moment te beantwoorden? De heer Hoek: De nog niet beschikte zaken komen in een volgend IHP aan de orde, dus en inderdaad, uwDe voorzitter: Nee, dat antwoord was helder. In het verlengde van de reactie van wethouder Fortuyn hebben we nog een ambtelijke reactie tegoed. U heeft het woord. Ambtenaar: Ja, dank u wel. Ik kom daar even kort op terug. We hebben een schriftelijke beantwoording ook gegeven. Het klopt dat de niet beschikte projecten uitkomen op dit moment op een kostenraming van 10,4 miljoen. Waarom valt er dan niet 10,4 miljoen vrij, maar de 7,4 miljoen zoals die aangegeven is, dat heeft ermee te maken dat er reeds kosten zijn gemaakt beschikte projecten. Dus niet op die ongeschikte projecten, maar die kosten moeten wel gedekt worden. Dus het is een sluitpost klinkt alsof we iets sluiten, maar dat is het niet. De kosten moeten gedekt worden en daarmee is de toevoeging vanuit de niet beschikte projecten maar mogelijk tot 7,4 miljoen. De voorzitter: Dank u wel voor deze reactie. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van het college.

Is dat nog een interruptie, mijnheer Wezenberg? Ik zie u omhoog vliegen. De heer Wezenberg: Voorzitter, we geven dan toch geld uit wat we niet hebben? De voorzitter: Is daar nog een reactie op te geven van mijn linkerzijde? Ambtenaar: Nee, de kosten zijn gemaakt op de kredieten van de beschikte projecten. Dus dat klopt. Er werd hier net gezegd het is eigenlijk een rekensom en dat klopt ook. We hebben het huidige IHP als kader genomen en we kunnen hetgeen wat al gerealiseerd is niet wegpoetsen in die zin, dus vandaar dat die als een minpost op het geheel gerekend wordt. De voorzitter: Ik denk voldoende voor dit moment, mijnheer Wezenberg. Ja, ik wil u er wel aan herinneren dat discussies met ambtenaren niet mogelijk zijn in dit huis, mijnheer Wezenberg. De heer Wezenberg: Nee, maar ik wil geen discussie voeren met ambtenaren, maar ik heb wel in mijn eerste termijn een vraag gesteld over monitoring en over bewaken van kosten. En volgens mij valt dit hieronder. De voorzitter: Ja, maar dat is ook geen interruptie, mijnheer Wezenberg. Wat wilt u dan nog weten op dit moment? De heer Wezenberg: Daar heb ik geen antwoord op gehad. De voorzitter: Nou, kunt u dan uw vraag kort herhalen, wat u precies nog wil weten? Want ik kan op deze manier niet uw vraag begrijpen.

De heer Wezenberg: Ik heb in mijn eerste termijn de vraag gesteld wat het college gaat doen om te bewaken dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat was mijn vraag en die is niet beantwoord. De voorzitter: Oké. Dat is uw mening. Wethouder Fortuyn, wilt u daar nog op reageren? De heer Fortuyn: Ja, zeker. Ik denk, mijnheer Wezenberg, ik denk dat u gewoon een correcte vraag stelt, hier moet gewoon scherpte op komen om scherpte te sturen op de budgetten die we nu ook met elkaar gaan afspreken. Er zal een monitoring op moeten komen hoe die budgetten gaan lopen en ik denk dat het ook heel goed is om daar wat scherpte in te brengen. Dat ben ik wel met u eens. Gaan we doen. De voorzitter: Oké. Dank u wel, wethouder Fortuyn. Dan zijn we nu echt aan het einde gekomen van de eerste termijn, ook van het college en wil ik u, beste commissieleden, even vragen waar u nog behoefte aan heeft in deze tweede termijn. U hoeft niet te beslissen. U wordt gevraagd om uw wensen en bedenkingen nog mee te geven aan het college en ik stel even vast dat het college heeft toegezegd voor de commissie en raadscyclus van januari, de voorgestelde actualisatie te agenderen. Ik wil u dan nog een

12/28

kans geven in deze tweede termijn om laatste zaken mee te geven, maar doe dat dan bij voorkeur ook in dat licht, want dit is wat er in ieder geval gaat gebeuren, dat wij elkaar in januari hier nog eens over spreken. Dan begin ik in dezelfde volgorde bij de heer Lieverse. Tweede termijn De heer Lieverse: Ja, dank u wel, voorzitter en ik zal me houden aan de afspraken die ons oplegt. Wel, ik denk dat het college tevreden kan zijn om de commissie zo gehoord hebben, dat er toch veel eensgezindheid is. Ook al worden verschillende soort argumenten gebruikt. De een heeft de rug tegen de muren, klinkt wat negatief. De ander pleit over het belang van goed onderwijs voor kinderen in lokalen die voldoende ruimte heeft en waar het ook voor leerkrachten prettig vertoeven is. Wat me opvalt, ook in de beantwoording van de collegeleden, is dat een paar keer een soort verspreking klinkt van wat in het voorstel staat. Eigenlijk hadden we ook al een voorstel hier willen zien, een voorstel waar we nu over zouden kunnen besluiten. En ik vind het nog steeds een gemiste kans als we dat pas over twee maanden gaan bespreken. Wat er in het voorstel precies komt te staan over ENG en BENG, vind ik voor een deel een discussie die met de scholen gevoerd kan worden.

Maar ik voel wel iets mee met wat D66 erover zegt, maar ik voel ook iets mee wat door het college gezegd wordt over het belang van ENG bouwen en die hoge normen ook aanhouden. Wat betreft het temporiseren of de niet beschikte deel van het IHP, het lijkt ons rationeel om inderdaad daar nu niet daarover te veel te besluiten, dat eventueel naar een IHP wat dan 26, 27 aan bod gaat komen in een nieuwe raad dus. Want alleen al de capaciteit om al deze projecten op te gaan starten zal heel veel vergen van onze gemeente. De voorzitter: Helder, mijnheer Lieverse. Mijnheer Afalah, WIJ Lansingerland, in deze tweede termijn. De heer Afalah: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, we hadden het net even over dat ENG en BENG en ik heb ook in stukken gelezen dat het bestuur op zich, het schoolbestuur helemaal niet onwelwillend tegenover staan, om het daarover te hebben. Dus ik vind ook, zij gaan er ook van profiteren van die lage energiekosten. Dus het lijkt me niet meer dan logisch dat ze daar ook over nadenken of een gesprek voeren, maar voor de rest wil ik ook wel echt mijn complimenten ook maken, ook naar de schoolbesturen en ook de ambtenaren, als ik zie hoe de laatste maanden is gewerkt en hoe met elkaar is gesproken.

En als ik al die verslagen zo nalees, ik vind het gewoon heel mooi om te zien dat die besturen allemaal zo met elkaar omgaan en dat dat ons wel helpt om hier die besluiten te nemen uiteindelijk. Ik hoop wel in december. De voorzitter: Mijn ouders zeiden altijd, hoop is een uitgestelde teleurstelling, dus ik weet niet, mijnheer Afalah, hoe u dat ziet, maar dat gaan we met elkaar meemaken de komende maanden. Mevrouw Gielis, Leefbaar 3B. Mevrouw Gielis: Dank u wel, voorzitter. Dank voor de beantwoording en ik denk dat de urgentie die wij als raad hier of als commissie hier massaal meegeven, wel duidelijk is overgekomen. Ik heb nog wel een concrete vraag wat de consequenties zijn en de voortgang voor Cadans Hogeland en de nieuwe toetreder De Springplank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gielis. Dan gaan we kijken of we daar zo nog een antwoord op kunnen krijgen. Dan ga ik naar de heer Bergwerff van het CDA, nog behoefte in tweede termijn. De heer Bergwerff: Ja, kort hoor, voorzitter. Heel fijn de beantwoording van het college, dat ook zij geschrokken zijn van het bedrag. En ik hoor wel begrip naar deze commissie en ook naar de kritische noten die een aantal partijen hier naar voren brengt. Wat ook terecht is, denk ik. Toch nog heel kort even over dat vaart maken in januari versus december. Laat ik eens out of the box denken.