[BV23.0102] Verslag Gez. Commissie AB Begroting d.d. 25 oktober 2023

Want, daar begon ik mee: solide financieel beleid is nodig, want alleen dat zorgt voor lage lokale lasten. Dank u wel. De voorzitter: Het begin van uw spreekbeurt was bijzonder, u zat niet goed in beeld. Dat kostte u 30 seconden, die krijgt u er weer bij. Mevrouw Den Heijer, D66: Ik wil eerst een klein beetje uitzoomen voordat we naar de begroting gaan, want deze begroting behandelen we in een wereldwijde roerige en heel verdrietige tijd, daar

14/44

wil ik kort aandacht voor vragen. De oorlog in Oekraïne en nu ook in Israël en Gaza, het brengt ons allemaal gevoelens van onmacht, verlies van vertrouwen en onveiligheid met zich mee. Hoe klein ons land ook is, hoe klein onze gemeente is, we kunnen daar een bijdrage aan leveren, door als mensen te blijven geloven in onze samenhorigheid, in onze vrijheid en in onze democratie en ook heel praktisch, door in deze gemeente mensen uit onveilige gebieden op te vangen. Door deze tijd besef je ook opeens weer hoeveel geluk we hebben om hier te wonen en dat we het zo goed hebben met elkaar. Daar mogen we best even bij stil staan. Dan de begroting. Het is een financieel onzekere tijd, maar niet zo onzeker als in andere gebieden. Maar we zijn wel heel blij dat we veel van onze belangrijke voorzieningen in Lansingerland in stand kunnen houden en dat we een sluitende begroting voor ons hebben liggen. Er zijn keuzes gemaakt om enkele bezuinigingen door te voeren en die doen wel pijn, maar sommige zijn wat ons betreft ook wel goed te begrijpen. De komende tijd zal uitmaken hoe we onze keuzes gaan maken met elkaar en met de raad. Wat we belangrijk vinden is dat niet bepaalde groepen de dupe van zijn, dat staat ook in de begroting vermeld. Daar staan wij ook helemaal achter.

Uiteraard zien we ook nog veel meer maatschappelijke ontwikkelingen die ons zorgen baren, zoals de klimaatverandering, de ontwikkelingen in het sociale domein en ook de woningnood. Toch ook daar zien we dat de gemeente de goede dingen probeert te doen en te ondernemen die op dit moment kunnen en haalbaar zijn. We blijven werken aan woningbouw, investeren in de verduurzaming van de buitenruimte en in we investeren ook in burgerparticipatie, die we allemaal zo belangrijk vinden. We zoomen in op een paar punten die voor D66 van belang zijn. Dat is 1, het zal u niet verbazen: duurzaamheid. Zeker op het punt van een toekomstbestendige gemeente willen wij voorkomen dat we dingen nu laten, die we in de toekomst nodig hebben. Daarom zijn we blij met alle investeringen die we doen op dat gebied, voor nu en voor in de toekomst. Wat ons wel opvalt is dat er wel een kleine post bezuinigd wordt die juist wel heel betekenisvol kan zijn, namelijk het betrekken van de inwoners bij thema’s rondom duurzaamheid. Wij achten het van belang dat iedereen moet worden betrokken bij de verduurzaming, ook al weten we dat de grote CO2-winst is te halen in de glastuinbouw, we moeten aandacht blijven trekken ook bij onze inwoners. Ditzelfde geldt ook voor het schrappen van de post rondom klimaatadaptatie, het is belangrijk om daar stappen in te kunnen blijven maken.

Wat betreft duurzaamheid is D66 ook enorm trots op de stappen die we hebben gezet rondom afval. Dit hebben we niet als gemeente gedaan, maar de inwoners, we hebben het met elkaar gedaan. We hebben allemaal de handschoen opgepakt en zijn heel hard aan het scheiden gegaan en het resultaat mag er zijn. Volgend jaar kunnen zowel het vaste als het variabele deel van de afvalstoffenheffing omlaag, dat is voor het eerst in jaren. Dan het tweede punt voor ons van belang: het sociaal domein. Op hoofdlijnen kunnen we het eens zijn met de strekking van de begroting, maar er zijn wel enorme uitdagingen. Waar we o.a. moeite mee hebben is de relatief kleine bezuinigingspost rondom dat invalidenparkeren. Het gaat wat ons betreft in tegen het idee dat we de pijn gelijk moeten verdelen. Eerder al hebben we een amendement aangenomen om de ergste pijn van deze maatregel, namelijk voor inwoners met een laag inkomen, te beperken. Wij zouden eigenlijk dit amendement graag weer ten tonele laten verschijnen. Daarnaast is mijn fractie van mening dat, een meer technisch onderwerp de transparantie en volledigheid van de begroting is, het opdracht geven van een taakstelling voor de GRJR en tegelijkertijd de risicoreservering voor een groot bedrag niet zo transparant is.

Het is een wat meer technische aangelegenheid, maar wij vragen ons af waarom dat niet tegen elkaar kan worden weggestreept zodat er een realistische taakstelling ontstaat. Dan zijn er nog andere voorgestelde ombuigingen in het sociaal domein. Op zich snappen we sommige keuzes tot op zekere hoogte, bijvoorbeeld om wat meer te faseren, maar we moeten er wel voor waken dat we niet door winst op korte termijn, juist op lange termijn, de problemen niet aanpakken. Dat werd nu ook al duidelijk gemaakt door de insprekers, dus dat zal ik niet verder herhalen. Dan ook nog even over cultuur. We hebben de inspreker gehoord en wij vroegen ons af, ook gezien de uitleg rondom de begrotingsknop, of dit soort dingen niet incidenteel bekostigd kunnen worden. Dat is een vraag die

15/44

we aan het college willen stellen nu. Een derde punt: leefbaarheid en woningbouw. We zijn als D66 blij dat we de afgelopen maanden echt een stap gemaakt hebben met flexwoningen voor Oekraïners en spoedzoekers. De flexibele schil die Lansingerland nodig heeft terwijl we verder bouwen aan meer permanente woningbouw krijgt nu echt mooi vorm en daar moeten we niet mee stoppen. Ook moeten we niet stoppen met het verder bouwen van aantrekkelijke, groene nieuwbouwwijken. En voor mijn fractie betekent dit ook, zoals wij al eerder hebben aangegeven, dat er meer ruimte komt voor groen en op goed onderzochte plekken, minder ruimte voor de parkeerplekken. Hier hoort ook bij dat we de buitenruimte verder gaan verduurzamen. Het vierde punt: gezondheid en veiligheid. We vinden terecht dat er veel aandacht is en blijft in onze gemeente voor de gezondheid en veiligheid van onze inwoners. Dat moeten we zo houden. Wat ons betreft hoort hier ook bij dat het aantrekkelijk en veilig moet zijn om de fiets te pakken. Het beperken van maatregelen rondom fietsveiligheid en het niet realiseren van drie bewaakte fietsenstallingen vinden we dan ook wel erg jammer. We snappen dat dit gezien de hoge kosten een logische optie is om op te bezuinigen, maar het voelt zonde om de goed lopende fietsenstalling op Westpolder te moeten sluiten.

We zouden graag met de fracties en het college willen zoeken naar creatieve mogelijkheden om zowel de nieuwe beveiligde fietsenstalling bij Rodenrijs te openen als de stalling bij Westpolder open te houden. Wij denken bijvoorbeeld door de mogelijkheid te bieden aan ondernemers om een oogje in het zeil te kunnen houden, maar we staan open voor allerlei nieuwe ideeën, bijvoorbeeld om daar commerciële activiteiten te organiseren. Dat waren onze belangrijkste punten. Ter afsluiting. D66 heeft als uitgangspunt gehad dat er bij de coalitievorming afspraken zijn gemaakt en die willen we heel graag met elkaar verder uitvoeren. Als we moeten bezuinigingen moeten we de pijn eerlijk kunnen verdelen, wat concreet effect heeft of met een kleine investering of door een creatieve oplossing wel gedaan kan worden, moeten we vooral doen en blijven doen. Daarbij moeten we ons vooral richten op hoe we Lansingerland klaarstomen voor de volgende generaties, voor de toekomst, dat we een gemeente zijn die midden in de wereld staat. Dank u wel. De heer Van den Beukel: Mooie woorden over groen, die ons aanspraken. Betekent dat, dat u de voorgestelde bezuiniging op dierenwelzijn niet steunt? Ik ken u als een partij die opkomt voor jongeren en voor gezinnen. Toch heb ik u niet gehoord over de Rotterdampas.

Staat u ervoor open om die te behouden? Mijn beeld is dat we straks een mobiel servicepunt hebben, dat naar de voordeur van mensen komt, maar dat ze geen Rotterdampas meer krijgen, want er moest worden bezuinigd vanwege het mobiele servicepunt. Deelt u dat? Mevrouw Den Heijer: We hebben de paar belangrijkste voor ons eruit gehaald, we kunnen niet alles vertellen. Je zou eigenlijk alle bezuinigingen willen terugdraaien, je moet ook een paar keuzes maken. Uiteindelijk is het ook een optelsom van hoeveel je onder de streep over houdt. Als je nog meer terug zou kunnen draaien, dan zijn dat onderwerpen, die we heel graag zouden willen terugdraaien, maar we moeten ook kijken naar: wat is de optelsom? Ik heb al zoveel dingen gehoord hier, die we niet meer willen of die we terug willen draaien, ik ben heel benieuwd waar we dan op uitkomen. Het zal zoeken naar de balans worden, zoals de collega van de VVD dat aan het eind zei, de balans zoeken van wat kan. De heer Van den Beukel: Ik heb de intentie van mevrouw Den Heijer gehoord, dat ze ze graag zou willen behouden, dus daar ben ik blij mee. Dan kunnen we samen zoeken naar een oplossing. Dank u wel. De heer Markus, CU: Voor ons als ChristenUnie is politiek geen doel op zich maar een middel om wat kwetsbaar is te beschermen en wat ons dierbaar is te versterken en wat waardevol is te helpen groeien. Dit onder het motto Samen Recht Doen.

Op basis hiervan hebben wij naar de voorliggende begroting gekeken. Met veel kunnen wij instemmen en we danken het ambtelijk apparaat en het college voor de hoeveelheid werk die is geleverd om te komen tot deze begroting en de gereedschapskist met begrotingsknoppen. Dit maakt het voor ons mogelijk die accenten aan te brengen die voor ons belangrijk zijn. Hoe gaan we samen recht doen. De accenten bestaan enerzijds uit het terugdraaien van bezuinigingen en daarnaast een voorstel hoe deze teruggedraaide bezuinigingen te dekken. Laten we dit een verbeterbegroting noemen. Allereerst samen. Samen

16/44

betekent dat in Lansingerland iedereen mee moet kunnen doen en wordt iedereen geholpen die buiten de boot dreigt te vallen. Vanuit dit principe schrappen wij de bezuiniging voor de gehandicaptenparkeerkaart en blijven wij ook achter de uitvoering van de motie over menstruatiearmoede staan. Door handicap of geldtekort niet kunnen deelnemen is wat ons betreft onbespreekbaar. Helaas zijn er ook in Lansingerland steeds meer jongeren die zich eenzaam voelen en last hebben van mentale problemen. Juist als gemeente moeten we dit samen met hen tegen gaan. We gaan dan ook door met Pubers in de Spotlight, juist ook omdat we vanuit dit programma jongeren uit de eenzaamheid willen halen. Jongeren met mentale problemen moeten snel en adequaat geholpen worden. Juist de praktijkondersteuners GGZ spelen hierin een belangrijke rol en deze moeten dan ook zo snel als mogelijk aan de gang bij onze huisartsen. De pilot Steunouder zetten we ook graag voort. Dit is wat ons betreft een goed voorbeeld van het ontlasten van ouders en kinderen wat duurdere zorg kan voorkomen wat het mogelijk maakt voor mensen om deel te nemen aan de samenleving. Wat ons betreft krijgt deze steunpilot de kans om het gezaaide werk te kunnen oogsten. Jong en oud moeten in Lansingerland actief mee kunnen doen.

Bezuinigen op het activiteitenaanbod van ouderen is wat ons betreft niet helemaal onbespreekbaar maar en bezuinigen op het welzijnsaanbod en ook nog eens de hogere indexaties niet vergoeden gaat ons wat ver. Wat ons betreft betalen we wel gewoon de 8,4% indexatie en houden we hiermee het welzijnsaanbod grotendeels in stand. De Rotterdampas wordt juist ook door veel gezinnen gebruikt die een laag inkomen hebben. De Rotterdampas is voor hen de mogelijkheid om eens naar Blijdorp of een museum te gaan. Deze mogelijkheid willen wij graag behouden. Dan recht doen. Wat ons betreft moeten we recht doen aan de schepping die ons door God is toevertrouwt. Goed omgaan met de schepping is dan ook iets wat gestimuleerd moet worden vanuit de gemeente. Juist hierin is het betrekken van inwoners en ondernemers bij energie- en klimaatvraagstukken belangrijk. Het bezuinigen op het betrekken van inwoners bij klimaatadaptatie en het stoppen met kleine thema’s rondom energie en klimaat is wat ons betreft niet verstandig. Ook het fietsgebruik binnen de gemeente is iets wat door de gemeente gestimuleerd moet worden. Het beperken van de fietsveiligheidsmaatregelen is voor ons geen optie. Bewaakte fietsenstallingen werken wat ons betreft stimulerend voor het fietsverbruik en die zien bij graag gerealiseerd worden.

Eventueel een klein bedrag betalen is misschien een optie, maar andere creatieve oplossingen zijn zeker welkom om dit mogelijk te blijven maken. Tenslotte doen. Het terugdraaien van verschillende bezuinigingen heeft ook te maken met doen. Als gemeente moet je ook de daad bij het woord voegen. Daarom willen wij ook niet bezuinigen op economie. Als je enerzijds de OZB niet-woningen op landelijk gemiddelde brengt dan moet je anderzijds ook maximale ondersteuning leveren vanuit onze gemeente. Dus wat ons betreft gaan we zeker niet 1 FTE bezuinigen op economie. En tenslotte de laatste bezuiniging waar wij anders in staan in de subsidieregeling Levendig Lansingerland. Een subsidie die wat ons betreft er bij uitstek op gericht is om mooie culturele, sportieve en maatschappelijk initiatieven te ondersteunen. Zeker als ze vanuit de samenleving komen. Mooie voorbeelden zijn net door de inspreker gegeven. Wat ons betreft moet deze subsidiemogelijkheid blijven bestaan om zo te blijven werken aan een sterk verenigingsleven. Met al deze veranderingen draaien we een miljoen aan bezuinigingen terug. Dit moet uiteraard gedekt worden. Dit willen wij allereerst doen door het begrotingsoverschot van € 6 ton in te zetten. Wij vinden het niet uit te leggen dat je een begrotingsoverschot hebt terwijl er ook zaken bezuinigd moeten worden.

Ook brengen we wat ons betreft de stelpost onvoorzien terug naar een minimum waardoor we € 60.000 vrijspelen. Wij vinden het geen bezwaar om ook te kijken naar een OZB verhoging. De extra kosten voor een gemiddeld huishouden zijn te overzien en waarmee we ook goed en stevig inzet kunnen blijven doen in onze samenleving. Waarom wel OZB niet-woningen op landelijke gemiddelde brengen en de totale belastingdruk voor woningen niet? Tenslotte vinden wij dat bij de herijking van de beheerplannen er maximaal € 1 ton gevonden kan worden om te besparen. En als laatste denken wij dat de intensivering van informatievoorziening en digitale dienstverlening getemporiseerd kan worden, waardoor we € 180.000 kunnen besparen. Niet omdat we dit niet

17/44

belangrijk vinden maar omdat we denken het werven van personeel hiervoor lastig is, want in 2023 is het ook niet gelukt en er daardoor toch geld overblijft. Totaal besparen we hiermee meer dan we terugdraaien. Uiteraard is dit een voorstel en gaan we graag met de rest van de raad het gesprek aan hoe we onze idealen gerealiseerd kunnen krijgen. En laten we ons graag verrassen door andere voorstellen. Dat is zeker al gebeurd. Dit is onze inzet voor het komende jaar. Inzet die zich kenmerkt om te werken aan een Lansingerland waarin iedereen mee kan doen, initiatieven worden ondersteund en we oog hebben voor de schepping die aan ons is toevertrouwd. We doen zo samen recht aan Lansingerland. Voor nu wensen wij alle politieke partijen, het ambtelijke apparaat en het college veel wijsheid en Gods zegen toe bij de verdere besluitvorming en uitvoering van de begroting. Dank u wel. Mevrouw Van Splunter, GL: Allereerst wil ik het college en de ambtenaren bedanken voor zowel het heldere proces en de informatievoorziening voorafgaand aan deze bijeenkomst over de begroting als ook de overzichtelijkheid van de voorliggende begroting met het overzicht van de begrotingsknoppen en de toelichting daarbij.

Met de nieuwe planning and control cyclus is prima te werken, hoewel de tijd tussen de begroting en het versturen van de septembercirculaire en de beeldvormende avond om hierover een toelichting te krijgen en met ambtenaren in gesprek te gaan wel erg krap was. Dus ondanks mijn complimenten ook een kritische noot. Dank ook aan het CDA voor de tegenbegroting en dank voor de insprekers deze avond. Het mag duidelijk zijn, dat wij de begroting hebben bestudeerd vanuit onze kernwaarden. Deze worden voornamelijk bepaald door 3 hoofdthema’s uit ons verkiezingsprogramma: bestaanszekerheid, het behalen van de klimaatdoelen voor de toekomst van de wereld en de volgende generaties en betaalbaar wonen. Duidelijke thema’s waarbij wij voor gelijke kansen staan voor iedereen. Maar we hebben het natuurlijk niet alleen voor het zeggen, dat zouden we overigens wel heel prettig vinden, maar we zijn nu eenmaal onderdeel van een breder geheel en hebben te maken met onze collega-partijen en een gesloten coalitieakkoord. Onze reactie zal dan ook gebaseerd zijn op haalbaarheid, waarbij we de lijn van het coalitieakkoord Samen Verantwoord Verder aanhouden. Daarbij komt, dat wij de boodschappen vanuit ambtelijke ondersteuning meermaals goed hebben verstaan en ook rekening houden met de uitdagingen die zij hebben op het gebied van bezetting en haalbaarheid.

Als laatste hebben wij rekening gehouden in onze reactie op de wettelijke verplichting van een sluitende begroting. Na deze inleiding kom ik dan graag bij de inhoudelijke reactie vanuit de fractie van GL. Om te beginnen bij het niet gefaseerd inzetten van de POH GGZ bij huisartsen voor jeugd in 2024. De beschikbaarheid van deze laagdrempelige plek voor ouders en kinderen om hulp en ondersteuning te vragen, heeft een belangrijke functie. Zowel in het beantwoorden van laag complexe zorgvragen en het vroegtijdig kunnen ingrijpen om duurdere verwijzingen te voorkomen, wat weer een ontlastend effect heeft op de wachtlijsten in de jeugdzorg. De inzet van de POH’er is effectief gebleken. Het niet gefaseerd inzetten in 2024 sluit volgens de toelichting aan bij de huidige behoefte van huisartsen. Deze toelichting vindt GL bijzonder, want toename van zorgvraag landelijk, dus ook in Lansingerland, vraagt juist om meer ondersteuning en gezien de werkdruk bij huisartsen kan ik mij goed voorstellen, dat deze behoefte er toch is of zomaar kan veranderen. Door deze post uit de begroting te schrappen maakt dat bij een behoefteverandering bij huisartsen de mogelijkheid er niet zal zijn om al in 2024 uit te breiden in het aantal POH’ers in Lansingerland.

Dat vinden wij een gemiste kans en zorgt voor een jaar vertraging van de uitbreiding, die vanaf 2025 wel begroot, gepland en belangrijker nog zeer wenselijk is. Zou er niet juist stimulerend gehandeld moeten worden vanuit de gemeente op dit actiepunt, ook al in 2024? Dan kom ik bij de Rotterdampas. Gelukkig hoor ik hem bij meerdere collega’s voorbij komen. De afschaf van de Rotterdampas vinden wij onacceptabel, juist voor gezinnen in financieel kwetsbare situaties geeft deze pas de mogelijkheid om uitstapjes te maken, in contact te komen met cultuur. Het zorgt ervoor dat kinderen en hun ouders onvergetelijke herinneringen kunnen creëren. Armoede heeft enorme impact op het leven van gezinnen. Als ouders je kind zien genieten of als kind ervaren, dat ook met

18/44

jouw gezin gezellige uitstapjes gemaakt kunnen worden, maakt een enorm verschil. De afschaf van de pas draagt bij aan het gevoel van niet mee kunnen en mogen doen. Wij zien dan ook graag een begroting, waarin de kosten van de Rotterdampas zijn opgenomen en deze uit de lijst van bezuinigingen wordt gehaald. De investering voor het intensiveren van onderzoek bij de aanvraag van uitkeringen van € 80.000 om daarmee € 220.000 aan extra bezuinigingen te behalen, heeft voor grote verontwaardiging gezorgd bij de fractie van GL. Waar niet eerder een duidelijk signaal is afgegeven, dat fraude in Lansingerland toeneemt en een belangrijk aandachtspunt is waar extra handhaving op nodig is, is met name de aanname dat 50% van de aanvragen aan de poort door een fraudeur wordt gedaan schokkend. Hebben wij niets geleerd van de landelijke toeslagenaffaire? Een overheid die vanuit wantrouwen bestuurt en burgers in onmogelijke situaties brengt, is niet de overheid die wij moeten wensen. Vanzelfsprekend moet misbruik van uitkeringen worden tegen gegaan, maar de aanname da 1 op de 2 aanvragen bij de poort kan worden gezien als niet rechtmatig is naast schokkend ook je veel te rijk rekenen bij deze begrotingsknop.

De impact die de verscherping vanuit dit wantrouwen kan hebben op de situatie van al kwetsbare groepen past niet in een beleid van bestaanszekerheid, eerlijke kansen, aandacht voor kwetsbare groepen en draagt al helemaal niet bij aan vertrouwen van burgers in hun overheid. Naast bestaanszekerheid en de uitdagingen op de woningmarkt is eerlijk besturen en vertrouwen één van de belangrijkste onderwerpen in debat en verkiezingsprogramma’s op weg naar 22 november. Bijzonder is dat bij deze begrotingsknop gekeken is naar investering en besparing. Met andere woorden: we investeren 1fte om een besparing, die discutabel is, te bereiken terwijl dit bij de begrotingsknoppen van de installatie van zonnepanelen niet is gedaan. In de begroting is namelijk wel de bezuiniging van het wegvallen van de investeringskosten opgenomen, maar wij vinden de besparing van de energiekosten, die de zonnepanelen opleveren, niet terug. Het voorstel om twee keer € 18.000 te besparen door zonnepanelen te installeren boven de parkeergarage Berkel Westpolder als ook de parkeerplaats achter het gemeentehuis niet te voorzien van een zonnedak gaat voorbij aan de besparing op energiekosten, die zo twee keer € 30 tot € 40.000 kunnen opleveren.

Het mag duidelijk zijn, dat wij als GL ook deze begrotingsknop niet willen gebruiken voor besparing, maar juist de geplande investering door willen laten gaan voor een positiever resultaat, zowel voor onze begroting als ons klimaat. Ik verwacht dat de wethouder zich kan vinden in de investering die geld oplevert en hoor daarover graag zijn reactie. Dan maak ik mij bij het volgende punt hard voor dierenwelzijn. Niet omdat Lansingerland geen Partij voor de Dieren heeft, maar vooral omdat dierenwelzijn in ons verkiezingsprogramma is opgenomen en niet voor niets. Het niet meer ondersteunen van de wildopvangcentra voor dieren uit Lansingerland, geen bovenwettelijk beleid opstellen op het gebied van dieren in de openbare ruimte en niet meer kunnen reageren op meldingen, is dan ook een begrotingsknop die wij niet willen gebruiken voor een sluitende begroting. Een gezonde gemeente heeft oog voor mens, dier en natuur in de ogen van GL. En last but not least is GL van mening, dat voor klimaatadaptatie de betrokkenheid van burgers, bedrijven en scholen essentieel is. Ook op deze begrotingsknop zetten wij geen energie voor terugdraaien van de kosten. Daarnaast spreek ik onze teleurstelling uit, dat Lansingerland niet mee doet aan de nationale klimaatweek. Wanneer je de begrotingsknoppen met rust laat, zoals zojuist door mij toegelicht, blijft de begroting sluitend.

Wel minimaal, maar sluitend. Hierin hebben wij niet de kostenbesparing op energiekosten al meegenomen, deze zullen namelijk een nog positiever resultaat laten zien in de begroting. Met dit voorstel blijven wij onze kernwaarden trouw, respecteren wij het coalitieakkoord en durven we de begroting op scherp te zetten met de ervaring van de afgelopen jaren, dat de definitieve jaarcijfers altijd positiever uitpakken dan vooraf wordt gepresenteerd. De heer Van den Beukel: Twee concrete vragen. Dank u wel voor uw inbreng, mooi dat ik overeenkomsten zie tussen onze partijen. Ik mis het milieuonderzoek bij ruimtelijke plannen, het college stelt voor dat af te schaffen. Dat lijkt me ook een kwestie van pennywise poundfoolish en niet passen bij uw waarde groen. Dat gold ook, zou mijn verwachting zijn, voor het welzijnswerk voor ouderen. € 3,5 ton bezuinigen op ouderen, die toch graag af en toe iets ondernemen en

19/44

geholpen kunnen worden met de digitale samenleving, is dat niet iets wat bij u past? Mevrouw Van Splunter: Jazeker. Interessante stukken. Ik ben even weg gebleven van de OZB belastingverhoging. Wij hebben heel veel wensen, dit waren de eerste, ook in afwachting van waar andere partijen mee zouden komen. Zeker punten om over door te spreken. Ik heb net een klein pleidooi vanuit de VVD gehoord, dat we gewoon goedkopere woningen gaan bouwen in Lansingerland, dan kunnen de gemiddelde woonlasten naar beneden en kunnen we alsnog over die OZB-verhoging praten met elkaar, want het moet wel ergens gecompenseerd worden. De heer Azzouzi, PvdA: Er is al veel gezegd, maar ik zal focussen op de prioriteiten vanuit de PvdA. Met deze conceptbegroting maakt de Partij van de Arbeid zich grote zorgen over de situatie van de kwetsbare inwoners in onze mooie gemeente. Wij keren ons tegen een aantal bezuinigingsvoorstellen dat het college doet, die raken vaak onze inwoners met de laagste inkomens. Ronduit geschrokken zijn wij van het voorstel om jaarlijks € 300.000 te willen besparen door middel van een intensivering van het onderzoek naar het recht op uitkering. Dat vinden wij ondoordacht en cynisch in het licht van de toeslagenaffaire. Vanuit het wantrouwen naar cliënten in plaats van het vertrouwen. We vinden dat vertrouwen hier loont.

Hoe kan dit gebeuren? De voorgenomen bezuinigingen op bijvoorbeeld de Rotterdampas, Steunouder en via het stoppen met het project ‘Pubers in de spotlight’ vinden bij onze fractie ook geen gehoor. Terug naar de Rotterdampas: waarom geen Lansingerlandpas, een tip voor de lokale partijen in de coalitie. Dit is de reden waarom we bij de kadernota een motie hebben ingediend om het sociaal domein te ontzien. Helaas hadden we geen steun hiervoor van uw raad. Sterker nog, we hebben in deze begroting een taakstelling opgenomen en we gaan preventieve maatregelen, denk aan Steunouder, stoppen. Hoe gaan we die taakstelling realiseren? Een vraag aan de wethouder: komt er een plan voor die taakstelling en wanneer? Graag horen we van de wethouder wanneer dat plan komt. Over ouderenwelzijn willen wij wel de reactie van het college afwachten op de brief, dus graag een reactie. Richting de raadsvergadering komen we met concrete voorstellen om de kwetsbare inwoners te beschermen tegen de gevolgen van de in onze ogen onnodige bezuinigingen. Ik wil alle fracties vragen of ze bereid zijn om mee te denken over onze voorstellen. Onze fractie waardeert het dat het college kritisch naar alle posten in de begroting 2024 heeft gekeken en hiermee veel lucht kon schrappen. Het college geeft bovendien aan actief aan de slag te gaan met de uitvoering van zero-based. Dat waarderen wij.

Blij zijn wij wel met het voorstel om eindelijk gratis openbaar vervoer voor ouderen met een laag inkomen te realiseren. Bouwen. Zeer zorgelijk is het bescheiden aantal op te leveren nieuwe woningen, in totaal gaat het om 283 huizen waarvan 102 sociale huurwoningen en 26 betaalbaar. In dit tempo moeten we nog 35 jaar hebben, we moeten 10.000 woningen bouwen. We hebben gezien de afgelopen tijd, bij bijvoorbeeld Bleiswijk, dat wij de aantallen niet halen. We willen het college verzoeken om versnelling in de bouw te doen. Op pagina 77 bevat een aantal bezuinigingen in het kader van verfraaiing van openbare ruimte, dierenwelzijn, gehandicaptenkaart, de bedragen zijn relatief beperkt, de uitstraling echter zeer groot. Een doorgeschoten kaasschaafmethode. Pijnlijk vinden wij de sluiting van de bewaakte fietsenstalling bij station Westpolder. Wij begrijpen dat dit budget doorgeschoven wordt naar station Rodenrijs. Onze fractie is er een groot voorstander van om bij alle stations en ook in de winkelcentra in onze drie kernen bewaakte fietsenstallingen te bouwen. Dat sluit ons inziens aan bij de parkeernota, die binnenkort komt en draagt bij aan minder CO2 uitstoot. Gescheiden afval ophalen loont, gelukkig. De kosten van inzameling dalen nu al met € 3 ton. Dat levert in 2024 bescheiden lagere lasten voor de inwoners op. Dat juichen wij toe.

Het resultaat van de jarenlange pogingen om mensen die langdurig werkloos zijn aan werk te helpen, zijn uiterst beperkt gebleven. Onze fractie meent dat de traditionele instrumenten niet werken. Wij denken aan basisbanen, in lijn met het CDA, waarom niet? Bij de fietsenstalling onderzoek doen om mensen daar aan het werk te helpen. Binnenkort gaan wij ook in samenwerking met de griffie een beeldvorming hierover organiseren. Onze kernboodschap: waarom je nu al vast te leggen op bezuinigen terwijl de circulaires nog moeten

20/44

verschijnen. Wee weten nu al zeker we in 2024 een positief saldo van de begroting hebben. We hebben liever die bezuinigingen niet. Waarom ik dat zeg? De heer Jumelet: Is dat nou niet de kern waarvoor we vanavond bij elkaar zitten? Om keuzes te maken. Het college heeft het kader neergezet, het is nu aan de raad in volle omvang om keuzes te maken. Dat is toch hetgeen waarvoor we nu bij elkaar zitten? Ik begrijp uw veronderstelling niet richting het college. Het is toch aan ons als raad nu om te kijken: hoe kunnen wij op onderdelen meerderheden vinden? De Rotterdampas hoor ik veel genoemd worden, dus ik vermoed zomaar dat daar een meerderheid voor is. Voor Steunouders denk ik ook dat er een meerderheid voor is. Zo zijn er nog wat onderwerpen. U moet toch ook op zoek gaan naar meerderheden om een aantal dingen te vinden die u belangrijk vindt. De vraag die de heer Markus aan mij stelde: hoe te financieren? Waar haalt u de dekking vandaan? Het is toch nu aan ons als raad? De heer Azzouzi: Ik hoor geen vraag. De voorzitter: Leuk, die interruptie, maar u zit al door uw tijd heen. U houdt zo geen tweede termijn meer over. U bent lid van het presidium, die maakt afspraken hierover. U zit al driedubbel door die 7 minuten heen. Als u onder de 7 zit, heeft u 10 minuten gebruikt. Dan moet u ook de consequenties nemen van wat u in het presidium doet.

De heer Azzouzi: Ik was bezig met mijn punt duidelijk te maken. Ik wil eigenlijk gaan naar een andere manier van begroten. We zien dat we onze begroting prudent ramen, daar wil ik eigenlijk van af, zodat we echt scherp aan de wind gaan begroten en het tekort incidenteel oplossen. Bij de jaarstukken zien we altijd dat we een overschot hebben. Het is een andere manier van begroten, daar moet de provincie aan wennen, daar moet het rijk aan wennen. Het is ook in lijn met het verhaal van L3B. Niet dat wij geld niet krijgen van het rijk, we krijgen het gewoon te laat en daardoor bezuinigen wij bij de begroting en bij de jaarstukken hebben we geld over. Dat is onze kernboodschap. We willen een amendement indienen in die lijn. Dank u wel. Mevrouw Van Olst, VOOR: Ik wil graag een aanvulling doen op de goede punten, die ik al gehoord heb. Er is zelfs een hele tegenbegroting gemaakt, dus dank aan de collega’s daarvoor. Ik kom nog met een paar punten, waarvoor ik graag eventueel een amendement indien of natuurlijk meedoe met de collega’s. Wij leven in een bizarre tijd. De ene na de andere heftige gebeurtenis vindt plaats in de wereld en het lijkt steeds dichterbij te komen. Gelukkig wonen wij in het nog steeds relatief rustige en veilige Lansingerland, maar we moeten wel alert blijven. De zware criminaliteit weet onze gemeente wel te vinden.

Daarvan worden in de gewone samenleving de gevolgen steeds meer zichtbaar. Deze beweging moet een halt toegeroepen worden. Dit is vooral een taak van de opsporingsdiensten en het RIEC waar de gemeente in deelneemt. Waar wij als raad en samenleving iets aan kunnen doen is oog hebben voor elkaar. Met elkaar in verbinding blijven. Juist ook als mensen een andere mening of visie hebben. Zorg goed voor je eigen kringetje, je gezin, vrienden en buren, maar heb ook oog voor mensen die een minder groot netwerk hebben. Zo blijven we ondanks de groei in onze gemeente het dorpse karakter houden en daarmee de broodnodige sociale cohesie. Vooral onze jeugd heeft het zwaar te verduren, het is al eerder gezegd vanavond. Er zijn geen woningen, er is een gat in de sociale ontwikkeling door de coronaperikelen. Daarnaast zijn er leerachterstanden ontstaan. Er is helaas veel behoefte aan jeugdzorg. Dat er achterstanden zijn in de jeugdzorg is een landelijk probleem. Waar wij wel over gaan, is de enorme wachttijd van meer dan 9 maanden in de wachtkamer hier in het gemeentehuis. Voor het plan dat hiervoor bedacht is, wordt een flink bedrag begroot, maar ik heb veel vertrouwen in het gepresenteerde plan om de wachtlijsten weg te werken. Simpelweg met extra mankracht de lijst wegwerken. Mijn complimenten hiervoor. Graag hoor ik van de wethouder of het plan op schema ligt.

Want laten we ons bewust zijn dat jeugdzorg en heel hard nodig is, maar hoe eerder je erbij bent hoe goedkoper het is en hoe beter voor het kind en zijn omgeving. Een paar weken geleden spraken we hier over schuldhulpverlening. Dit wordt verder geprofessionaliseerd door de gemeente door een saneringskredietfaciliteit aan te gaan. Voor Lansingerland is dit een mooie uitkomst voor mensen die diep in de financiële problemen zitten. Maar het mooiste is natuurlijk preventie. Binnen onze gemeente zijn allerlei instellingen met ook vrijwilligers beschikbaar die mensen met beginnende

21/44

schuldenproblematiek de goede kant op kunnen wijzen. Dit is een prima vorm van preventie. Maar waar we wellicht echt nog een impact kunnen hebben is bij de jeugd, want een andere trend van deze tijd is schulden aangaan op jonge leeftijd. Onlangs hebben sommigen van ons een uitstekende presentatie gevolgd verzorgd door de ASD. Hierop aanhakend lijkt het mij een uitstekend idee dat ieder kind in Lansingerland leert hoe hij met geld om moet gaan. Momenteel wordt er ook iets aangeboden door de gemeente, maar daar heeft in 2023 slechts één school gebruik van gemaakt en zijn 317 leerlingen bereikt. In totaal zijn er op het voortgezet onderwijs in Lansingerland 4.852 leerlingen, verspreid over 6 scholen. Er zijn dus slechts 6% van de leerlingen bereikt. Het programma is dan misschien niet aansprekend genoeg? Graag een reactie van de wethouder hierop. Tijdens deze ASD avond hebben de aanwezigen, waaronder de wethouder, kennis gemaakt met een ander soort lesprogramma. Ik zou graag willen weten wat de wethouder hiervan vindt en of hij overweegt een ander soort lespakket aan te gaan bieden. Nog even doorgaand op de jeugd en preventie.

Hoe kan het nu dat er ineens gestopt gaat worden met pubers in de spotlight? Dit is toch juist wat we willen? We willen toch dat jongeren hun weg op veilige wijze vinden binnen de gemeente? Dat zij het naar hun zin hebben en zich bijvoorbeeld niet laten verleiden tot de misdaad? Ontzettend dom om dit voor te stellen. Als het aan mij ligt, en ik hoorde hier ook al anderen over, gaat dit niet door. Als het te weinig effect sorteert, moeten we iets aanpassen in het programma. Maar het heeft wat VOOR Lansingerland betreft de hoogste prioriteit. Dit geldt overigens met dezelfde argumentatie voor de pilot Steunouder en ook voor de praktijkondersteuner. De inspraak van mevrouw Boonstoppel heeft dit nog extra bevestigd. Het is echt zonde om dit nu te stoppen. In Lansingerland wonen heel veel gezinnen en daarmee kinderen en jongeren die ter preventie van grote problemen en daarbij gepaarde kosten geholpen kunnen worden door dit initiatief. Dan nog een compliment over de technische kant van de begroting. Ik vind het heel helder op deze manier. Bij de kadernota ging het nog over het dichten van een enorm gat van € 8 miljoen. Dat hele technische stuk is getackeld en de lucht is eruit. Heel fijn zo. Het is duidelijk waar het college voor heeft gekozen. En daar heb ik de volgende opmerkingen over. De servicebus.

Hier is in de commissie AB van een tijdje geleden behoorlijk over gediscussieerd, het leek een principekwestie, maar geeft ons nu de kans om het eer toch over te hebben. Want de totale kosten per jaar bedragen € 77.000. Ik denk dat dit nog aan de lage kant is, maar laten we daarvan uitgaan. Nog steeds zijn de vragen die we toen hadden niet beantwoord: hoeveel mensen maken hier dan gebruik van? Welk probleem lossen we op? Het antwoord hierop staat in het knoppenoverzicht: er is geen probleem. De inwoners van Bleiswijk zijn inmiddels gewend zijn aan het zaken regelen in het gemeentehuis. De hele discussie die we hierover hebben gehad kunnen we hier weer gaan herhalen. Het enige dat we missen is het niet uitvoeren van het coalitieakkoord en € 77.000 structurele lasten. Dan heb ik nog een opmerking over het hoofdstuk personeel en organisatie. Het CDA komt met voorstellen om functies te laten vervallen. De VVD had het ook al over iets dergelijks. Ik kan niet goed inschatten wat de consequenties hiervan zijn, dus hierbij wacht ik graag de reactie van de wethouder af. Kan de wethouder in zijn antwoord dan ook gelijk ingaan op het wervingsbeleid? Het kan zijn dat ik het gemist heb, hoor, maar waarom wordt er niet geadverteerd in de Heraut of Hart van Lansingerland? In Lansingerland wonen veel ambtenaren, die iedere dag in de file naar Den Haag staan of naar een ander gemeentehuis.

Misschien willen deze mensen ook hier aan de slag, maar weten ze er niet van. En nee, niet iedereen zit op LinkedIn of andere sociale media, maar ook niet iedereen leest het plaatselijke krantje, dat is waar, maar als een van de grootste werkgevers van Lansingerland met een eigen pagina in het krantje kun je toch een lijst publiceren van vacatures? Graag een reactie hierop. Tot slot wil ik toch een opmerking maken over het voorstel om € 23.000 te bezuinigen door de lichten uit te doen. Hoe verzin je het? Dit is bedacht door iemand die niet fietst in de ochtend of avond. Als ik naar mijn eigen zoon kijk, ikzelf fiets ook iedere dag door het donker naar de stad, dat kan toch niet? Je kan toch niet tegen je kind in het donker zeggen: ga maar eerder weg, of wacht maar, kom maar te laat op school, want het licht is uit? Dat lijkt me echt zeer onveilig. Het wordt

22/44

ook benoemd in het knoppenoverzicht, dat er dus waarschijnlijk meer ongelukken gaan optreden. Dat lijkt mij verkeerde zuinigheid. Dank u wel. De voorzitter: Dan zijn we nu aan het einde gekomen van de eerste termijn. We gaan nu schorsen voor de duur van 60 minuten, een uur. Ik wens u smakelijk eten, we zien elkaar om vijf voor acht weer terug in deze zaal. Ik schors de vergadering. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering van de gezamenlijke commissies betreffende de begroting. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Goedenavond allemaal na de maaltijd die we met elkaar gehad hebben, ik ben zojuist nog even boven geweest, ik heb de indruk dat het eerste commissiedeel niet uw eetlust heeft aangetast, er is uitstekend gegeten, maar ook complimenten aan degenen die het georganiseerd hebben. Namens het college wil ik u allen toch danken voor de vele positieve woorden m.b.t. de begroting en de documenten die aangeleverd zijn. We hebben helderheid getracht om zoveel mogelijk in duidelijke taal aan u te overhandigen en ook over het instrumentarium, daar wil ik nog even wat over zeggen.

Ik heb er ook een vraag over gekregen in de wandelgangen: er is ook een aantal bezuinigingsknoppen van de vorige keer, vorig jaar was een experiment, hoe gaan we hiermee om, het is steeds meer uitgekristalliseerd, die ben ik niet meer tegen gekomen, wat is daar de reden van? Ik denk dat het goed is, als wij inderdaad doorgaan met dit instrument, dat we met elkaar ontwikkeld hebben, de gereedschapskist, dat we ook met elkaar kijken, als we er weer wat uit halen komend jaar, dat dat beargumenteerd wordt. Het kan zijn dat we dekking hebben gekregen van de overheid of een andere manier of er is geen behoefte meer aan of anderszins. We zullen het elke keer blijven actualiseren. De wereld staat niet stil, dat is vanavond ook langs gekomen, het is wel handig als we veranderingen een beetje ordentelijk met elkaar kunnen delen. Ik ben blij dat er door velen van u naar gekeken is om als het over de begroting gaat met elkaar het gesprek over aan te gaan. Waar we verrast door zijn, heel erg positief verrast, we willen transparant besturen, maar we willen vooral samen besturen. Dat samen besturen begint langzamerhand vorm te krijgen, de sfeer is goed. Tegelijkertijd gaat het debat gevoerd worden, zeker met de tegenbegroting, het is een handreiking geworden, van meneer Van den Beukel van het CDA, om met elkaar het goede gesprek te hebben.

Ik denk dat het goed is om dat met elkaar hier te delen. En ja, de raad is aan zet. Ik heb een aantal weken geleden de begroting namens het college overhandigd aan de voorzitter van deze commissie om de eerste verkenning uit te voeren om straks in de raad de begroting vast te stellen met moties en/of amendementen en daar wil ik nog het volgende over zeggen. We gaan die richting, de begroting willen wij straks aan de provincie aanbieden met een oplegger met de wijzigingen die hebben plaats gevonden maar wat nog steeds tot een sluitende begroting leidt. Het zou mooi zijn als we op die manier de weg kunnen vervolgen. Om de begroting op heel veel onderdelen te veranderen, dat is bijna een kansloze missie, ook gezien de verschillende systemen, maar ik denk dat het een hele goede opzet is om het op deze wijze te doen. Raad aan zet, transparant besturen, samen besturen. Wij willen het ook als college op deze manier benaderen. Inhoudelijk gaan wij niet in op de voorgestelde zaken, die eventueel langs komen, dat is aan u. Wat we wel kunnen doen, is adviseren om eventueel een duiding te geven als er vragen zijn. Dat is de bedoeling. Het is mooi als we het met elkaar op de wijze vorm kunnen geven. Nog een aantal andere zaken. We zijn natuurlijk met die € 11mln begonnen bij de kaderbrief, dat gaf best wel wat schrik, ook bij ons.

Tegelijkertijd zat er ook wel de winstwaarschuwing onder, de meicirculaire zit er nog niet in, er zijn nog geen cijfers uitgehard, je ziet elke keer dat er na-ijleffecten zijn van lasten maar ook van opbrengsten, dus

23/44

laten we de contouren met elkaar afspreken. De contouren hebben we meegenomen, daar is ook melding van gemaakt door diverse partijen, dat er ook moties meegenomen zijn. En we hebben getracht de bezuinigingen zo toe te passen, waarbij we materieel maar met name immaterieel getracht hebben de schade te beperken. Dat hebben we gedaan door scherp aan de wind te gaan en om ook te kijken: wat incidenteel kan, dat gaan we incidenteel doen. U ziet ook € 1,7 of 1,8 mln incidenteel ingezet, daar zitten ook wat onderzoeksopgaven in, dat is meestal wel incidenteel, maar we hebben ook naar andere zaken gekeken. We hebben ons ook te houden aan uw kaders en aan de kaders van de provincie. We kunnen niet met een niet-sluitende begroting komen, dat vinden we niet prettig, dat vindt u niet prettig. We moeten aan de voorwaarden voldoen waarmee we hopelijk bij de provincie glansrijk door de test heen komen. Dat geldt ook voor een aantal elementen die wij ingebracht hebben, denk aan de kapitaallastenreserve, waar meneer Van den Beukel over begon. Die hebben we uit de extra onverwachte winst gehaald van 2022 en daar is natuurlijk afstemming over geweest, dat kan ook niet anders, want we hebben er afstemming over gehad.

Dat heeft ook de provincie bevestigd, de risico’s die we zouden nemen hebben wij uiteraard voorgelegd, anders zitten we iets te begroten waar we straks spijt van krijgen, want het is bijna een miljoen per jaar, waar je die € 3mln begon dicht te lopen, waar we tegenaan keken. Ja, we moeten ons aan de spelregels houden van de provincie. We hebben ook gekeken naar de lucht in de begroting. Meneer Azzouzi zit heel erg op zero-based, dat zit ook bij de taakstelling die je hebt. U ziet bij de incidentele uitgaven, dat we er extra inzet op gaan plegen. Dat wordt een heel lastige, dat geef ik wel als winstwaarschuwing mee, maar we hebben in de tussentijd wel gekeken naar de lucht in de begroting. Dat zie je op diverse terreinen terugkomen. Het meest in het oog springende is het MIP. We hadden voor € 40mln gebudgetteerd, een lening van € 15mln. Goed nagaan met elkaar: kunnen we het allemaal weg zetten. Het heeft met formatie te maken, het heeft met uitvoering te maken. Uiteindelijk zeiden we: wat is nou realistisch? We hebben in de verschillende programma’s, denk aan de omgevingswet, gekeken: krijgen we het volgelopen vanaf 1 januari? Heb je de mensen er wel voor? Krijg je het wel voor elkaar? Krijg je het weggezet in de markt? Dat heeft geleid tot realistisch begroten.

Daar neem je een risico mee, want als je de mazzel of het geluk hebt, dat je wel je mensen vindt of dat je wel aannemers vindt of anderszins wel de behoefte in kan vullen, dan hebben we een probleem, want dan hebben we aan het eind meer uitgegeven dan de begroting. We denken dat er in alle realiteit goed gekeken is: wat is haalbaar, wat is realistisch, hoe kunnen we het inbrengen? Ja, scherp aan de wind, maar ja, ook realistisch begroot. Tegelijkertijd over efficiency, daar werd o.a. door de VVD over gesproken. Complimenten richting de bovenwettelijke taken, daar is goed gekeken naar efficiency. Tegelijkertijd kijken we ook naar de efficiency van de wettelijke taken. Je ziet hem ook terugkomen in de taakstelling van de GRJR, daar werd een vraag over gesteld. Daar wordt serieus gekeken naar wat we wettelijk al doen: doen we dat efficiënt, kunnen we het ook, doen de GR’en het ook efficiënt? Dat is best wel een gevecht, maar we hebben daar wel oog voor. Belangrijker is nog, ter afsluiting, o.a. door L3B gezegd, maar ook door de VVD, de PvdA begon er ook over: wij moeten wel voldoende dekking krijgen vanuit het rijk. We zien elke keer aan het eind van het jaar, dat we flagrante overschrijdingen hebben, een positief resultaat op de jaarrekening en een jaar ervoor zitten we alles weg te bezuinigen. Dat is even de korte klap.

Dat is niet de worsteling die alleen de gemeente Lansingerland heeft, het zijn er nog 341 hier in Nederland. Dat komt doordat de financiële verhouding tussen rijk en gemeenten niet goed geregeld is, althans, niet in balans is om de term van de VVD te gebruiken. Er moet meer evenwicht komen. Veel is een kassysteem in plaats van baten en lasten. Geen Zwitsers, geen taken, hoe was het ook alweer, geen geld, geen Zwitsers, allerlei vormen van Zwitsers en taken, het moet gewoon in balans komen. We hebben een commissie gehad, waar ikzelf onderdeel van was, van de VNG. De VNG is onze gesprekspartner met het rijk, het rijk kan het niet met 341 gemeenten aangaan, dat doet de VNG. Er zijn 2 adviezen uitgebracht en die raken onze begroting precies de elementen. Het eerste advies was door BMC een onderzoek te laten doen over de consequenties van het ravijnjaar 2026, maar ook de inmiddels bij vele gemeenten aanwezige bezuinigingen die moeten

24/44

plaats vinden, lees: in Lansingerland € 3mln, met enige creatieve of tijdelijke oplossingen, denk aan de kapitaallasten die over een periode van 4 of 5 jaar gaan, we hebben echt gekeken naar wat we kort kunnen afschrijven, het is geen lange termijn vastlegging. Maar tegelijkertijd gezegd: waar vallen dan de klappen? De klappen vallen in 3 lijnen: buitenruimte, sociaal domein en veiligheid. Diezelfde 3 domeinen hangen samen met elkaar. Je kan je voorstellen, als je in de buitenruimte gaat bezuinigen dat dat effect heeft op de gezondheid. Met gezondheid kom in het domein van de samenleving terecht. Als daar dingen fout gaan en we kunnen niet meer ondersteunen, dan kom je in het kader van de veiligheid terecht. Het hangt met elkaar samen, het zijn geen losstaande zaken, het zijn integrale zaken. Daar hebben we de eerste verkenning op gedaan en een BMC rapport van gemaakt. Het tweede is, dat we een tweede advies gemaakt hebben, we zijn er dieper op in gaan zoomen en tegelijkertijd aangegeven: ga het gesprek aan met het rijk dat bij de taken die wij overgeheveld krijgen de juiste budgetten zijn. Ga over naar een lasten/baten structuur en ga het goede gesprek aan om de begroting in evenwicht te brengen, zodat we niet aan het eind van het jaar moeten constateren, dat we bezuinigd hebben, wat we achteraf niet hadden hoeven te bezuinigen. Wat ik gezegd heb, is namens het college.

De heer Van Doorn: Prima, praten doen we al heel lang. In 2021 hebben we als raad de opdracht gegeven om het gesprek te voeren en te verkennen. Allemaal procesopmerkingen, we gaan nog een onderzoek en we schuiven het naar voren. Ik ben echt op zoek: welke concrete acties kunnen we nu ondernemen? Hoe kunnen we druk zetten vanuit de gemeente naar onze partners toe? Want andersom hebben ze het respect niet, dat constateer ik gewoon. We blijven het ieder jaar agenderen, ik ben op zoek naar actie, daadkracht en gewoon euro’s. Wethouder Fortuyn: Dank u wel, meneer Van Doorn. Dit is de lijn die wij in de eerste fase hebben gekozen aan de hand van een motie die aangenomen is bij het VNG-congres. Om met een gestrekt been erin te gaan, dat is een andere variant, daar is niet voor gekozen in deze fase. Het is niet uitgesloten, want veel gemeenten liggen op de lijn van u, als we taken krijgen en niet de middelen, dan gaan we die taken terug geven. Dat is de tweede lijn. Onderhandelingen zijn lastig met een demissionair kabinet, dat is sowieso lastig, dan zullen we wat harder in het VNGcongres aan de bel moeten trekken om de lijn up anders in te richten, dat is wat hier gebeurt, ja. De heer Markus: U gaf een korte reactie op de heer Van Doorn, maar hij had ook nog een optie om de bedragen voor de GR’en op het niveau van 2023 te leggen en het probleem daarheen te verschuiven.

Wat is daar uw reactie op? Wethouder Fortuyn: Ja, taakstelling, er is een motie in voorbereiding om het verder uit te voeren, maar 2024 wordt erg lastig, het is voor ons een bijna onmogelijke weg, omdat heel veel begrotingen al lopen of al goedgekeurd zijn en in die zin niet meer terug te draaien zijn. Dus het wordt een heel moeilijke om dit te doen. Het was een creatieve oplossing, moet ik zeggen, maar dan moet je wel met andere gemeenten of andere partijen overeenstemming hebben. Wij kunnen dat wel willen, wij kunnen een motie aannemen en inbrengen bij alle GR’en, maar dan heb ik wel een meerderheid nodig bij de GR zelf. De heer Azzouzi: In aansluiting op het verhaal van de CU, de taakstelling betreft allemaal de bedrijfsvoering. Als je op de inhoud een taakstelling gaat geven, dan is er minder in veiligheid ook hier. Die gemeenschappelijke regelingen zijn onze afdelingen. Dus je kan niet zomaar taken daar afschalen. Is de wethouder het met me eens? Wethouder Fortuyn: Een taakstelling betekent dat het niet alleen de uitvoering van je taken is, maar het is ook je organisatie. Ook hierin volgt personeelsbeleid. Het is een integraal iets, niet iets van: gij zult iets minder doen. Nee, men krijgt een taakstelling en hoe je het precies invult, dat is voor ons niet zo relevant, je vult hem maar in. Maar je moet wel de meerderheid hebben met partners in je GR.

Ik zou daar nu op dit moment geen voorstander van zijn, om even helder te zijn, omdat je daarmee je begroting op losse schroeven gaat zetten en dat lijkt me niet handig, om zo de begroting 14 november aan te bieden bij de provincie, dat gaan we niet halen. De heer Van den Beukel: Ik proef enige frustratie aan de overzijde bij de heer Van Doorn en misschien collega’s, ik moet zeggen dat ik die wel deel. Ik hoor de heer Fortuyn spreken over: u kunt een motie aannemen. Ik heb hier M2023-007, die vraagt het college, ondertekend door 8 partijen, om een dringende oproep te doen aan de GR’en om te

25/44

onderzoeken of kostenreductie mogelijk is, die leidt tot verlaging. In de begroting zien we iets op de GRJR maar voor het overige gewoon niet. Wat heeft de wethouder hiermee gedaan, is mijn vraag. Wethouder Fortuyn: De begrotingen worden voor het eerste halfjaar gemaakt voor het jaar erop, omdat je ze mee moet nemen in de begroting. Het is allemaal een beetje laat om dit te doen. Het is wel onderwerp van gesprek, dat weet ik van verschillende tafels, dat hier sterk gekeken, dat het automatisme van automatisch verhogen, dat daar een eind aan moet komen. Los van het feit dat er sowieso gekeken wordt: hoe effectief is die GR? Er zijn wat meer GR’en waar wat vraagtekens bij gesteld worden, of je dit op deze wijze moet doorzetten. De heer Van den Beukel: Ik constateer een onderwerp van gesprek, of de raad het voldoende vindt als het gaat om de motie die unaniem is aangenomen. Het antwoord is helder. Wethouder Fortuyn: Ik had 1 vraag, de overige vragen laat ik graag over aan mijn collega wethouders c.q. de burgemeester, ik weet niet of dat de juiste volgorde is. Over de taakstelling forenzenbelasting. Zoals u ziet, hebben wij een incidenteel budget om die forenzenbelasting op te tuigen. Wij zien allemaal, dat het opbouwen van migrantenwoningen langzamerhand vorm begint te krijgen, er zijn vergunningaanvragen. Dat maakt het ook heel serieus om deze forenzenbelasting in te voeren.

Dat heeft geen effect op 2024, maar het heeft wel effect op 2025. Zoals u net de rekensom aangaf, wellicht 1.400 wooneenheden. Of je het per wooneenheid doet, het is maar net hoe je het gaat berekenen, dat gaan we uitzoeken, daar is de functionaris voor, je moet een verordening maken, die moet voorgelegd worden, maar er wordt aan gewerkt. Maar als je er 1.400 zou hebben, dat zijn mensen die gebruik maken van de openbare ruimte en faciliteiten. Dan is het ook terecht dat daar een forenzenbelasting voor opgezet wordt. Het is serieus, incidenteel is een bedrag gevraagd om dit nu definitief te onderzoeken met de serieusheid van de ontwikkelingen van migrantenwoningen. Ja, in 2025 is er een opbrengst. Wethouder Hoek: Ik heb niet al teveel vragen gekregen, dat is goed, dat betekent dat de discussie vooral hier in de raad plaats vindt. Bij L3B heb ik geen vragen gehoord, vooral vragen aan mede raadsleden.

WIJ heeft een vraag gesteld over Steunouder, het hele verhaal en de vraag van: stel je voor, we verlengen dat met elkaar en eind 2024 hebben we nog steeds de steunouders niet gevonden, hoe gaan we dan verder met dit traject? Dat is natuurlijk een lastige, in de zin van, dan moet je wel een keer zeggen: het werkt niet, maar om u gerust te stellen zijn er veel alternatieven, zoals woonstart, jong perspectief, VTV ontmoetingsgroep, Kwadraat opvoedingsondersteuning, CJG stevig ouderschap, sociaal medische indicatie. Er zijn wel alternatieven. Ik ben het met u eens: ja, het is een mooi initiatief. Maar het is ook legitiem om te zeggen: we hebben afgesproken dat we in 1 jaar 10 matches hebben en je constateert na een jaar dat die 10 matches er niet zijn, dan is het een legitiem besluit om te zeggen: dan moeten we daar mee stoppen. Het CDA het onderhoud van de sportvelden. Voordat dat niet op de juiste manier geframed wordt, er is geen sportvereniging die straks iets zal merken dat er bezuinigd wordt op het onderhoud van de sportvelden. Het gaat meer om aanverwante zaken zoals een hekwerk dat om het veld staat, dat een afschrijvingstermijn heeft van 20 jaar, maar we constateren dat dat hek eigenlijk nog prima is, dat kan dan naar achter geschoven worden. Zo zijn er meer zaken, waar kritisch naar gekeken wordt of we daarop kunnen bezuinigen.

D66, de taakstelling versus de risicoreserve. Het klopt wat u zegt, we hadden ook de risicoreserve eraf kunnen trekken, dan heb je een bedrag. Alleen, op het moment dat je dat doet, elimineer je ook een beetje de ambitie die in het verhaal zit. Ik kan u vertellen, dat onder de ambtenaren echt de ambitie is om de oorspronkelijke taakstelling in ieder geval zo dicht mogelijk bij in de buurt te komen. Richting de provincie is het ook wel reëel om te zeggen: ja, wij gaan daarvoor, maar ja, wij zien ook wel enigszins een risico dat we het niet helemaal halen. Het is eigenlijk een tweeledig antwoord. Van de CU heb ik geen vragen gehoord. GL heeft vragen gesteld over de POH, om dat wat meer gefragmenteerd uit te rollen. Daar hebben we een reden voor, dat doen we niet zomaar. We hebben echt de behoefte bij de huisartsen gepeild. Er zijn huisartsen die wensen er geen gebruik van te maken, die hebben ook geen ruimte in de praktijk. Het personeel is heel moeilijk te krijgen.

26/44

En ja, sommige artsen zeggen: ik doe het alleen. Dit is nou zo’n typisch verhaal, dat je die lucht uit de begroting haalt, wat overigens niet wil zeggen dat we in de tussentijd niet ons best blijven doen om in ieder geval voor volgend jaar 2 POH’ers erbij te krijgen. Dat is ons dit jaar nauwelijks gelukt, maar we blijven daar wel mee doorgaan. Dit is nu de lucht die in de begroting zit. Dan die 50%, ik schrok echt toen u dat zei. De heer Markus: Over die POH’ers, u zegt: wij denken dat die lucht erin zit. Volgens mij was juist die POH opzet een heel belangrijk middel om de wachtlijsten terug te dringen. U zegt: er zit lucht in, dat halen we dan maar weg. Dat is toch eigenlijk een compleet verkeerde stand van zaken. U zegt: we gaan de kosten terugdringen. Ik snap niet zo goed waarom u dat dan als lucht bestempelt. Wethouder Hoek: Dat is dan misschien niet de juiste bewoording, excuses daarvoor, maar ik constateer wel gewoon dat we ze niet kunnen krijgen. Dan je willens en wetens vast houden aan hetgeen je begroot hebt, je kan ook zeggen: de realiteit gebiedt te zeggen dat dat dit jaar moeilijk lukt. Dan houd je jezelf een beetje voor de gek als je gewoon die kosten in de begroting houdt, denk ik. Mevrouw Van Splunter: Dank voor de beantwoording.

Kunnen we dan ook constateren, als er nu gezegd wordt dat niet elke huisarts gebruik wil maken van de POH’er dan wel er ruimte voor heeft, dat misschien het aantal van 9 sowieso te hoog is ingeschat. Wethouder Hoek: Ik begrijp uw vraag. We hebben 20 huisartsen en de verwachting is dat als we er straks 9 hebben eind 2025, dat dat genoeg is. Ik ben het met u eens, dan zullen we nog een keer het net moeten ophalen, want ik ben het helemaal met u eens, op het moment dat ons dat oplevert dat we minder dure doorverwijzingen hebben, maar wel goede, adequate zorg kunnen leveren, dan is dit een heel mooi instrument en daar moeten we vooral mee doorgaan. Het is niet zo dat we hem afschaffen, maar rollen hem over een wat langere periode uit in de hoop, dat we snel op orde zijn. De heer Azzouzi: Om een misverstand te voorkomen, zoals ik het begrijp bij de wethouder, dat we dat gaan uitstellen. Het gaat niet om minder dan 9, dat blijft gewoon staan, omdat we mensen niet kunnen krijgen, er is geen sprake van vermindering. Klopt dat? Wethouder Hoek: U heeft mij 100% goed begrepen. Absoluut. Nu kom ik aan de 50%, ik heb het ook gelezen in het knoppenboek, ik schrok er enigszins van, het was me niet opgevallen. Maar, ik ben het goed gaan lezen in de pauze, dat begrijpt u. Er staat: een conservatieve verwachting is, dat we 50% meer aanvragen tegen houden.

Hadden we er oorspronkelijk 2, 50% van 2 is 1, dan gaan we er nu 3 tegen houden. Snapt u? Het wordt ook verder geduid, we verwachten dat we 15 mensen door de controle wat te verzwaren, dat we 15 mensen minder aan een uitkering helpen, dat is ongeveer die € 3 ton. Mevrouw Van Splunter: Ik blijf het een beetje verwarrend vinden. Als je 30 aanvragen meer verwacht, waarvan je er dus 15 gaat afstoten, waardoor je dus 15 keer € 20.000, aan die € 3 ton komt, dan vind ik de aanname, ik ben hem een beetje kwijt, ik vind het een beetje vaag omschreven. Maar als we hier kunnen concluderen, dat het niet te maken heeft met: we verscherpen de zaken vanuit wantrouwen en we gaan ervan uit dat 1 op de 2 een fraudeur is en we kunnen we dat keihard hier uitspreken, dan ben ik op dit moment wel tevreden. Wethouder Hoek: U stelt het juist, dat is helemaal correct wat u aangeeft. Dan wil ik nog een aanvulling doen. Het is niet alleen dat we nog eens scherp kijken naar aanvragen, maar ook als we scherp kijken naar diezelfde aanvraag, kijken: kunnen we u op een andere manier helpen middels een opleiding, middels vrijwilligerswerk, noem het allemaal maar op.

Het is niet alleen met een loep kijken: wordt er gefraudeerd? Maar er wordt meer gekeken naar: wat zijn de mogelijkheden? Doordat we daar wat meer specifiek op letten, is de verwachting dat we ook aanvragen tegen komen, die niet in aanmerking komen. De heer Azzouzi: Hoe acht de wethouder de kans of het risico dat wij onterecht mensen blokkeren of tegenhouden? Als ik een kansberekening doe, is het minimaal 1, maar 1 is teveel. Wethouder Hoek: Dat is natuurlijk altijd een lastige. Op het moment dat je als burger een afwijzing krijgt, dan zijn er allerlei beroepsmogelijkheden. Je kan beroep aantekenen, dan wordt er nog een keer naar gekeken. Het is niet de bedoeling om mensen oneigenlijk een uitkering te weigeren. Het is juist de bedoeling om mensen op een goede manier verder te helpen. De heer Azzouzi: Is dat de juiste wijze waarop wij moeten omgaan met onze inwoners? Wethouder Hoek: Dan kan ik u de tegenvraag stellen: hoe had u het dan bedacht. Het is juist in het leven geroepen om mensen te helpen, dus te kijken: heeft u