[BV23.0062] Verslag commissie AB d.d. 7 juni 2023

Ik zou willen dat de tekst daar aangepast wordt, dat we dus niet gaan voorspellen, maar dat we een verwachting hebben van de toekomst. Dat oogt iets professioneler dan een toekomstvoorspelling, die je eigenlijk niet wilt doen. Het is semantiek, ik ga er geen amendement over indienen, dat is zonde van de tijd.

15/40

De heer Philippens, L3B: Volgens ons weer een uitstekende doorrekening. Het kan ook gewoon een hamerstuk worden. Ik ben wel even aan het denken over de risicoanalyse. Ik denk ook even terug aan het gesprek met de accountant, daar had ik het gevoel dat we op risico best wel in control waren, maar ik wacht even de reactie van het college hierop af. Daar wil ik het voor nu bij laten. De heer Jonker, D66: Ook wij willen bedanken voor de opgestelde actualisatie. We hebben met interesse de beeldvorming gevolgd afgelopen woensdag. Altijd weer fijn om een idee te krijgen van hoe de vlag erbij hangt voor verschillende grexen. Ik heb de zorgen gehoord van de heer Van Santen over Wilderzijde. Ik ben niet op voorhand van mening dat we nu gelijk een risicoanalyse en scenario-ontwikkeling op los moeten laten. Natuurlijk moeten we het goed blijven volgen, maar ik ben ook benieuwd hoe de wethouder daar naar kijkt, hoe je met dat soort verslechterde omstandigheden en risico’s omgaat voordat we tot activiteiten overgaan. Dan nog een detail, het is misschien ook in de commissie ruimte aan de orde geweest.

Ten aanzien van de ontwikkeling van horeca in het Landscheidingspark wordt gezegd in de tekst dat de afronding merendeels in 2023 en nog wat kleine dingen in 2024 zal plaats vinden, maar er was ook berichtgeving in het Financieel Dagblad over gedoe tussen Waterland en de heer Daniël de Blok, wat spanningen op merenlei gebied. Zijn er risico’s in de planning van de uitvoering daar? Of zijn die er niet of weet u dat niet? Dat wilde ik even weten. De heer Krieger, CDA: Voor de kijkers thuis: het gaat over de meerjaren prognose grondexploitaties. Daar komt naar voren, dat baart ons een klein beetje zorgen, de netto contante waarde van Wilderszijde is flink achteruit gegaan. Daarbij, voorspellen is lastig, je kan inschattingen maken, maar ook wij zijn benieuwd hoe de wethouder daar tegenaan kijkt. Op het moment van economische voorspoed is het makkelijker voorspellen, maar ik denk dat we het er met zijn allen over eens zijn dat we in bijzondere tijden leven met toch zorgelijke ontwikkelingen zowel op het economisch als op het geopolitieke vlak wereldwijd. We weten niet wat er gaat gebeuren.

Wij willen als CDA, wij vertrouwen erop dat het goed gebeurt, dat de wethouder het allemaal goed monitort, maar wij willen toch de nadruk leggen op: blijf goed de vinger aan de pols houden, want je kan er beter vanuit gaan dat het misgaat en dat het dan meevalt, dan wanneer je ervan uitgaat dat het meevalt en dat het dan flink mis gaat. Wij als CDA zullen het uiteraard scherp blijven monitoren. We zijn wel even benieuwd hoe de wethouder daar tegenaan kijkt. De heer Van Santen: Ik hoor u indirect antwoord geven op mijn vraag. U zegt: als het mis gaat. Eigenlijk een scenario, als het mis gaat, dat we dan iets hebben. Bent u het met mij eens? De heer Krieger: Nou ja, in zoverre, wij vertrouwen erop dat de wethouder zijn werk gewoon goed doet en als hij het goed doet, dan houdt hij daar rekening mee. Of er dan apart een hele risicoanalyse op losgelaten moet worden, nee, maar voorzichtigheid is geboden. De heer Markus, CU: Een prima stuk, een prima overzicht. Het is altijd jammer dat we er weinig tijd aan besteden, want er zit heel veel werk achter, maar als het een goed stuk is, hoef je daar ook niet lang bij stil te staan, dus hoe korter we erbij stil staan is een compliment. Dan even over Wilderszijde. Wij zijn er niet direct een voorstander van om scenario’s op te stellen, ik laat me door goede argumenten anders inzien.

Volgens mij houden wij in onze risicoparagrafen ook fors rekening met Wilderszijde. Daar zijn ook verschillende scenario’s doorgerekend met kostenstijging, wat we aan risico’s moeten opnemen. Wellicht is dat voldoende. Ik hoor graag van de wethouder of dat zo is en of daar wellicht in de komende begroting een bijstelling gaat plaatsvinden als het om dat risico gaat. Dat lijkt ons voor dit moment voldoende. Het is goed om de vinger aan de pols te houden. Wellicht volgend jaar wel. De heer Azzouzi: Het gaat niet alleen om risico’s beheersen, het gaat ook om bijsturen. Dat is wat ik bedoelde met het antwoord op de VVD. Met bijsturen heb je als raad de kans om met een ander segment door te gaan. Dat. De heer Markus: Dat klopt. Naast

16/40

hetgeen je als risico’s opneemt, heb je alle mogelijkheden om in de toekomst bij te sturen aan je programma om alsnog op een positieve of minder negatieve grex uit te komen, dat klopt. Mevrouw Van Olst, VOOR: Weer inderdaad een prima rapport. De opmerking van de heer Van Santen, daar ben ik het eigenlijk wel mee eens. Er zijn zorgen over de dalende netto contante waarde. Is het nou heel raar om te denken in scenario’s. In het volgende onderwerp komt aan de orde dat het grootste risico de grexen zijn, daarvan is Wilderszijde het grootste risico. Is het erg om van tevoren al een beetje in te schatten hoe dat gaat lopen? Waarschijnlijk wordt dat dus al gedaan. Daarbij hoor ik ook de heer Azzouzi over: als je daarop voorsorteert, zou je misschien nog plannen kunnen aanpassen om het wel van de grond te krijgen en daar dus minder verlies op te maken of betere marktverhoudingen te krijgen, voor wat dan speelt, want als we inderdaad een recessie tegemoet gaan, dan zijn er gewoon ander soort huizen nodig, dat ben ik het wel met hem eens. Daar wil ik het even bij laten. De voorzitter: Er schoot me een gezegde binnen: voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft. Daar ging de discussie over, de semantiek, toen schoot dat me te binnen, vond ik aardig om te zeggen. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Laat ik maar meteen dat schot voor open doel gebruiken, de semantiek.

Ik volg de redenering die u gevolgd heeft, we gaan er geen semantische discussie van maken, het klopt helemaal. We hebben het hier over de grex, een financiële paragraaf. U heeft allerlei vragen om ook te komen tot een beeld, beeldvorming, verandering bestemmingsplan, eventuele afspraken die gemaakt zijn met de markt. Dat ligt natuurlijk wel een beetje buiten de scope. Aan de andere kant, ik wil er wel op reageren. Wilderszijde, dat is feitelijk waar de aandacht naartoe gaat, daar lopen we de hoogste risico’s. Het is terecht, dat daar zorgen over zijn en dat de ontwikkelingen nauwkeurig in de gaten gehouden moeten worden. Aan de andere kant denk ik ook dat we realistisch moeten zijn, dat we zorgvuldig moeten zijn, voorzichtig moeten zijn, maar tegelijkertijd ook een bepaald optimisme moeten uitstralen. Wij hebben de frequentie met de ontwikkelaars, denk aan plan Buyten, maar ook met de BBGZ-groep. Wij hebben in hoog frequente manier overleg met elkaar. In beide groepen zitten financieel sterke partijen. Financieel sterke partijen die een wat grotere horizon hebben dan alleen maar een project maken, opleveren, wegwezen. Met name BPD is een sociaal belegger en een grote belegger, die een langere horizon heeft. Dat geeft in ieder geval een beetje rust.

We zien dat de vraag in de markt niet is afgenomen, integendeel, de vraag is nog steeds enorm groot en de opgave vanuit het rijk om 900.000 wooneenheden te creëren is niet van tafel, dus de vraag is nog de vraag. Dan komt de vraag: wat ga je dan bouwen? Je gaat niet bouwen voor leegstand. Die gesprekken heb ik ook met projectontwikkelaars. Wij kijken niet naar verandering van de afspraken, die wij met de raad hebben en waar ook een bestemmingsplan op geënt is, namelijk 50% betaalbaar en 50% op een andere wijze. Die 50% op een andere manier invullen is de winstfactor voor feitelijk de ontwikkelaar. Tegelijkertijd, de v.o.n.-prijs en de NHGprijs en de kosten gaan drukken, het is een residuele afspraak, met andere woorden het verschil tussen de winst die gemaakt gaat worden wordt weggedrukt door het oplopen van de kosten, dan krijg je natuurlijk wel een ander gesprek. Tegelijkertijd heb ik ook gesprekken over het feit dat wij op dit moment met de ontwikkelaars de grens van € 4,5 ton nog steeds als een zeer acceptabele en invullende vraag is vanuit de markt. Wij bieden hier als Lansingerland en met name Wilderszijde een groene omgeving, een mooie gemeente. Voor € 4,5 ton heb je hier een huis met een voor- en achtertuin. En daaronder natuurlijk sociaal. In dat gegeven zien wij in Rotterdam, dat je voor € 4,5 ton op een appartementencomplex komt met andere vierkante meters.

Kortom, de vraag is er wel, we bieden meer en we zijn uitstekend ontsloten naar de metropolen Den Haag en Rotterdam.

17/40

Kortom, je zal misschien een marktverschuiving zien, dat klopt. Wat we ook gaan zien, dat we eerder in de bouwvelden aan de slag gaan met de betaalbare woningen, dat is ook waar we over praten. Je zal op een ander tempo de andere typologie woningen gaan realiseren. Maar ze hebben er ook belangen bij dat ze personeel weten te houden, want het drama 2008-2014 hebben we meegemaakt, dat alle personeel weg was, de markt trekt aan en er is geen personeel meer. Dat willen ze zien te voorkomen. Met 3B zijn goede gesprekken om te kijken: hoe gaan wij toch kwaliteit leveren? Wij staan erop om de beukmaat, de voorzijde, de breedte van het pand, die komt niet onder de 4,80 meter, want we willen wel kwaliteit blijven leveren. Zo zijn we al doende elkaar wel aan het helpen en praten, waar liggen de mogelijkheden. Tegelijkertijd willen we tempo houden met verkoop. Tegelijkertijd zal in de programmering of de uitvoering een ander typologie eerder gebouwd worden. Vanaf de zomer gaat OCW, de ontwikkelcombinatie, de start verkoop, u ziet het al, Waterwijk, als u beneden binnen komt, u struikelt er bijna over, de verkoop wordt gestart van Waterwijk, het eerste bouwveld is klaar, het gaat aangeboden worden. De BBGZ-groep gaat eind dit jaar / begin volgend jaar beginnen met de verkoop. Kortom, partijen zitten er positief in.

Dat neemt niet weg dat je als grex een risico loopt, daar hebben we het in feite over. In het risico, dat we niet kunnen voorspellen, we moeten meer verwachtingen hebben of andere termen gebruiken, maar we gaan de semantiek even niet aan, houden wij er al rekening mee. Als u kijkt bij de financiële toelichting van de jaarrekening, dan ziet u dat wij het weerstandsvermogen van € 36 mln naar € 39 mln hebben opgehoogd. Dat betekent dat we al op de grex verliezen c.q. de afboekingen min of meer meenemen. Tegelijkertijd gaan we vandaag besluiten om die € 5 mln naar de algemene reserve te brengen. Het is een beetje goochelen met geld, maar het is wel zo. We hebben een positief resultaat, winstneming, dat gaat naar de algemene reserve. Dat is het spel dat erin zit. Om daar nou scenario’s op te gaan draaien, dat is wel een heel lastige. Het vertrouwen, ik ben blij dat de heer Krieger dat zegt, we moeten ook op de wethouder kunnen vertrouwen. Als wij ontwikkelingen in de markt zien, dan is het eerste wat we doen: naar de raad gaan. Weet wel, dat wij elke 3 weken een controleteam hebben, die ontwikkelingen met name op Wilderszijde in de gaten houden. Wij volgen ook de markt. De ambtenaar naast mij, u kent haar allemaal, is verantwoordelijk voor de grex, de documentatie, zij is daar zeer gedegen in. Ze zijn er allemaal op gespitst om de marktontwikkelingen in de gaten te houden.

Als afsluiting voordat ik antwoorden geef, de meeste heb ik al gegeven: wij moeten ook hier als raad, maar ook als maatschappij hier buiten even nadenken. Natuurlijk, de huizen zijn duurder geworden, dat is een gegeven. De rente is 4,5%, ik vind het een heel normale rente, want de 1% of 0,5% die we gehad hebben, is niet van deze tijd, laten we even reëel zijn. De lonen zijn gemiddeld met 10% gestegen. De woningen die gebouwd worden kennen of een heel lage energierekening of nul op de meter. Dat betekent dat je netto meer kan betalen voor je woonlasten. Het moet even landen om dit op gang te krijgen, maar de vraag is niet veranderd. Laten we niet allerlei scenario’s bedenken van: het gaat allemaal niet lukken. Voordat ik het weet, heb ik het luchtkasteel weer te pakken, dat kan, maar ik wil wel realistisch zijn. Ga niet in de kramp zitten, zo praat ik ook met de ontwikkelaars. Laten we even goed scherp blijven, scherp blijven op wat er in de markt gebeurt. Aan de bel trekken bij u op het moment dat het erop aan komt, want nogmaals, meneer Krieger gaf het ook aan, geopolitiek of macropolitiek, er kunnen allerlei dingen gebeuren. Maar op onze handen zitten is er niet bij, we gaan gewoon door. Wij hebben een woonvraag, onze wachtlijsten zijn lang, we hebben allerlei andere opgaven te doen.

Ik ga niet over de programmering, die heeft u vastgesteld, dus die 50% betaalbaar, waarvan 25% sociaal en de rest is ook ingevuld. Als dat moet veranderen, dan komen we of bij u terug of er komt een voorstel vanuit de PvdA en die probeert een meerderheid te krijgen, ik vind het allemaal prima. Als we niet opletten krijgen we vanuit een ander gremium de opdracht. Laten we doorgaan, positief zijn. Sorry, maar ik moest het even kwijt om dit even te duiden. Daarmee heb ik de risicoscenario’s aangeduid. Het weerstandsvermogen is eigenlijk de paragraaf die de risico’s afdekt. Ik kan allerlei scenario’s bedenken van als het wel lukt of niet lukt, zoveel huizen of 30% sociaal, weet je, een hoop werk voor N. maar zij heeft het al druk zat met dit in het

18/40

controlteam. Zou ik niet adviseren. We hebben het gehad over de eerste paal en ontwikkelingen. Ik heb aangegeven: het programma is vastgesteld. Meer sociaal hoor ik uit uw woorden, maar ik heb u advies gegeven. Lanschapspark, dat is een heel bijzondere. Dat is natuurlijk een private activiteit. Er wordt van alles beweerd in de krant, ik heb het ook gelezen. Triest dat het zo moet gebeuren, maar de ondernemer is nog steeds up and running. We zijn bezig met de speeltuin om die weer terug te halen naar ons, althans, de grond, dan krijgt het gebouw een ander concept, brasserie of iets in die geest. CDA, voorzichtigheid is geboden. Dat heb ik wel beantwoord. Dan ben ik er doorheen. Ik kan niet in een glazen bol kijken, ik kan niet voorspellen, maar dat mag ik niet meer zeggen. De heer Jansen: Ik had nog wel graag een antwoord op mijn vraag, of u denkt dat deze afschrijving eenmalig zo groot is door de omstandigheden en hoe wij denken in control, dat heeft u beantwoord, maar of het een eenmalige afschrijving was. Wethouder Fortuyn: Dat is moeilijk te zeggen, voor dit moment schatten wij het nu in. We zetten nu de grex vast. Nogmaals, als de afschrijving te kort zou zijn door ontwikkelingen, dan gaan we wel eerst aan de bel trekken, dan gaan we reserveren via het weerstandsvermogen. Dat kan.

Laten we niet extra activiteiten doen als we u beloven dat we aan de bel trekken mochten er ontwikkelingen zijn die ertoe nopen. De heer Krieger: Het laatste wat de heer Fortuyn zei, is het nou een afschrijving of is het iets anders? Volgens het CDA is het geen afschrijving? Wat is het dan? Wethouder Fortuyn: Het is een afschrijving op de potentiële winst die we hadden. We reserveren dat bedrag als een risico. Met andere woorden, het is nu € 8 miljard, of 8 miljard, was het maar waar, er is nu een positief resultaat van € 8 mln op Wilderszijde, daar is een fors bedrag op afgeschreven, die is terug gekomen in het weerstandsvermogen, dat hebben we dus gereserveerd. Het is allemaal papier, het is pas werkelijkheid als het voorbij is en klaar. Dus u heeft gelijk als u het zo noemt, het is geen afschrijving, het is een reservering, klopt. Tweede termijn De heer Van Santen, VVD: Het is voor ons een hamerstuk. Als u nou de makelaar bent van elk huis, dan heb ik er heel groot vertrouwen in dat het goed gaat. Dan gaan ze als warme broodjes. U zegt: dan verhogen we het weerstandsvermogen of het risico. Dat zegt u heel mooi, maar dat betekent gewoon: dan nemen we meer verlies, dat halen we uit de algemene reserve. De insteek van mij was nou juist om dat te voorkomen. Maar ik hoor u ook zeggen: we zitten er bovenop. Het gaat me niet om optimisme of negatief, het is gewoon de realiteit.

We zullen ons moeten aanpassen en realistisch zijn. Het is niet negatief of positief, we moeten ons goed voorbereiden ook op slechte jaren. Wij blijven het dan ook goed volgen. U vindt het nu niet nodig, volgens mij vinden de meeste andere partijen het ook niet nodig om een scenario-analyse te laten uitvoeren, dus dat houden we nog even bij ons. Dank u wel. De heer Azzouzi, PvdA: We willen de wethouder bedanken voor de beantwoording, het was helder. Een hamerstuk. De heer Krieger, CDA: De wethouder bedankt voor zijn beantwoording. Toch wil ik nog even benadrukken, de wethouder is een positief mens, dat is fijn, maar ik wil toch even meegeven m.b.t. zeker Wilderszijde: laten we realistisch en waakzaam blijven. Wij geven hem dat vertrouwen, wij blijven scherp monitoren, maar niet te positief. Ik zou willen dat ik met u mee kon doen in de polonaise, maar laten we nog even een klein voorbehoud houden. De heer Jansen, WIJ: Wethouder, bedankt voor de beantwoording. Ook voor WIJ is het een hamerstuk.

19/40

De heer Jonker, D66: Ook ik wil de wethouder bedanken voor zijn heldere en gepassioneerde toelichting. Ik heb er alle vertrouwen in, voor ons is dit ook een hamerstuk. Mevrouw Van Olst, VOOR: Ik wil toch nog even tegen de wethouder zeggen, ik vind het echt heel fijn dat u zo positief bent, dat vind ik echt heel fijn, maar ik vind het wel vervelend, dat niet, maar dat u zegt: we moeten niet in een kramp gaan zitten, niet negatief doen. Wij willen als raad natuurlijk gewoon goed ons werk doen, we moeten een realistisch beeld voor ogen houden. Wij zien het helemaal van een afstand, dus daarom kunnen dit soort vragen weleens gesteld worden. Dank u wel. Wethouder Fortuyn: Ik wil nogmaals even bevestigen, ook naar mevrouw Van Olst en naar meneer Krieger en meneer Van Santen, ja, we zijn kritisch, we blijven het volgen, we blijven monitoren, we geven ruimte. Inderdaad, ik ben iemand vergeten. Wilderszijde. Dat is op loop- en fietsafstand, 750 meter dan zit je op station Berkel en Rodenrijs, 10 minuten op centraal station Rotterdam en 15 op Den Haag. Het is een geweldig mooie locatie in een groene gemeente met vitale kernen. De voorzitter: Ik stel vast dat deze actualisatie van de grexen als een hamerstuk naar de raad kan. Het is duidelijk, de wethouder gaat niet op zijn handen zitten. Hij zegt: we moeten lopen, positief vooruit gaan, maar wel realistisch en waakzaam.

We sluiten dit agendapunt af, het gaat als hamerstuk naar de raad. Ik stel voor om even 5 minuten te schorsen. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. 6.c Vaststellen jaarstukken 2022 De voorzitter: De jaarrekening is een verantwoording van waaraan en hoeveel geld door de gemeente is uitgegeven. Ook over de inkomsten wordt verantwoording afgelegd. Het is aan de gemeenteraad om de jaarstukken te beoordelen en vast te stellen. De accountant heeft een goedkeurende verklaring afgegeven voor zowel het aspect getrouwheid, de cijfers geven een juist beeld, als voor het aspect rechtmatigheid, de jaarrekening voldoet aan de wettelijke regelingen en verordeningen. De begeleidingscommissie accountantscontrole adviseert uw commissie AB positief over het accountantsverslag. De heer Van den Beukel, CDA: De jaarstukken, het is een kloek boekwerk met op blz. 258 zelfs kusjes van de wethouder financiën. Dat wil ik u niet onthouden, voor het geval u het niet gelezen heeft. Dat vind ik wel bijzonder, dus dank daarvoor, maar meer voor al het werk dat erin is gaan zitten, dat is namelijk belangrijk. In Den Haag noemen ze dit: woensdag gehaktdag. Het is woensdag, ik denk niet dat we er perse gehakt van willen maken, dat is niet nodig. Het is wel goed om één keer per jaar kritisch te kijken naar wat er het afgelopen jaar gepresteerd is. Dat doen we vandaag.

Wat is er goed gegaan, welk deel van de ambities is niet uitgevoerd en waarom dan. Namens het CDA deel ik met u onze taxatie en ik heb een aantal vragen aan het college. Allereerst financieel, er zijn zorgen. We zijn bij de begroting 2023 en we gaan door met de kaderbrief. Veel van die zorgen zijn extern gedreven, maar de oplossing ligt wel bij ons, de verantwoordelijkheid ligt bij ons als gemeente, dus prudent begroten is belangrijk en ook zelfdiscipline is belangrijk bij nieuwe uitgaven. Niet als doel op zich, maar om maatschappelijke resultaten te boeken. Dus de vraag is: is de gemeente financieel verstandig geweest? We kunnen o.a. zien dat er € 3,6mln is gehaald uit de Eneco-reserve voor het realiseren van flexwoningen. Dat vonden wij een voorbeeld van onverstandig financieel beleid. Opletten geblazen de komende tijd. Inhoudelijk. Samenwerken en participatie, we zien dat dat nog een beetje uit de startblokken moet komen. De KPI’s zijn ook

20/40

niet erg rooskleurig. Het doel was om afspraken te maken binnen 2 weken en het resultaat is dat het meer dan 2 weken duurt. Dat vraagt een reflectie van de heer Muis. Veiligheid, goede initiatieven, samenwerking met scholieren, meer BOA’s, doorpakken op ondermijning, prima. Toch ook hier wel zorgen. Er staat bijvoorbeeld in het boekwerk dat de samenwerking met BTL is geïntensiveerd. We hebben vanavond de inspreker gehoord, volgens mij wordt het aan de kant van BTL anders beleefd. Graag ook een reflectie vanuit het college, specifiek de burgemeester. De heer Azzouzi: Volgens mij heeft de heer Van den Beukel een andere jaarrekening voor zich of gelezen, met de opmerking of we goed bezig zijn met de uitgaven. Ik zie een positief resultaat. Hoe kijkt de heer Van den Beukel daar naar. De heer Van den Beukel: De kaderbrief wil ik niet naar nu halen, ik heb genoemd dat ik een verkeerde uitgave uit de Eneco-middelen zie. In de kaderbrief staan dieprode cijfers voor de komende jaren, daar wil ik het even bij laten voor nu. Openbare orde is ook zo’n punt. Er staat iets belangrijks op die gekke plek, namelijk dat de wijkmanagers de spil zijn in de kernen en dat ze m.b.t. beheer en leefbaarheid goud waard zijn. Ik ben het met u eens.

De heer Ruijtenberg: Ik wil even afstand nemen van de woorden van de heer Van den Beukel, de woorden: ik zie een verkeerde uitgave of besteding van Eneco-gelden. We hebben in de raad er een discussie over gehad, we hebben in meerderheid besloten dat wij dat als raad een verstandige uitgave vinden. Dat u dat een verkeerde beslissing vindt, ik zou willen dat u zegt: ik zie naar ons inzien een verkeerde uitgave. En niet ‘een verkeerde uitgave’, want dat is uw perceptie, niet die van ons. De heer Van den Beukel: Ik neem het voor kennisgeving aan om mijn spreektijd wat anders te besteden. Cultuur. We zijn dankbaar voor alle culturele initiatieven in de samenleving. Zelfs de vrouw van de burgemeester doet eraan mee, hebben we kunnen lezen. We hebben ook zorgen, dat uiteindelijk de cultuurhuizen met een budget van miljoenen ten koste zullen gaan van financiële ondersteuning aan maatschappelijke voorzieningen. Die zet ik even neer, we zullen er in het vervolg goed op letten. Op onderwijs zijn mooie dingen gebeurd, dank daarvoor. Er gaan bijna 7.000 kinderen naar primair onderwijs in Lansingerland in mooie gebouwen met steeds groenere schoolpleinen. Het sociaal domein, daar gebeuren ook mooie dingen. De GGD levert kwaliteit. Maar er is ook wel droefenis, ik wil even stilstaan bij het feit dat er 280 meldingen blijken te zijn van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Er zijn notabene enorme wachtlijsten in onze gemeente van meer dan 6 maanden. Het gaat erover in commissiedebatten, maar het is goed om het ook in dit debat te benoemen. Ik zou willen vragen aan de wethouder om dat als een indicator op te nemen in het vervolg, want 6 maanden is onacceptabel. Ik hoor veel klachten in de samenleving, dat moet fors omlaag. Het staat niet bij de indicatoren in het overzicht, graag in het vervolg wel. Openbare ruimte, daar gebeuren ook mooie dingen, maar m.b.t. groen is niet zo erg veel gebeurd als we het jaarverslag erop nalezen. Graag daarop een reflectie van wethouder Muis, wat zijn ambitie is voor 2023, of er nu wel investeringen worden gedaan, want het laatste jaar is er volgens onze beleving en ook volgens de jaarstukken niet veel gebeurd. Op infrastructuur een vergelijkbare vraag aan wethouder Fortuyn, ook daar zijn een paar mooie prestaties genoemd, maar op het vlak van de N209, de grootste infrazorg van Lansingerland en zeker als in 2016 de A16 open gaat, is niet veel gebeurd. Wat is zijn ambitie voor 2024? Tot zover in de eerste termijn. De heer Azzouzi, PvdA: We bedanken het college en de organisatie voor de stukken. Ik ga mijn bijdrage splitsen in financieel en beleidsmatig. Ik ga me wel beperken tot de kern van het verhaal, wel de scherpte zoeken en zeggen hoe de dingen zijn.

Financieel stellen we weer vast, dat we wederom te maken hebben met een overschot, een positief resultaat. Dit staat haaks op de bezuinigingsronde in 2021 en 2022 en de vandaag verschenen kaderbrief met de tekorten en mogelijke bezuinigingen in 2024. Dat kunnen we de inwoners niet meer uitleggen. Dat heb ik vorig jaar ook gezegd tijdens de behandeling van de jaarstukken 2021. Gelet op de omvang van het verschil tussen de slotwijziging en de jaarrekening, het verschil t.o.v. de zomerrapportage, was nog erger, daar was het resultaat negatief, stellen we vast dat we toch nog niet in control zijn. Los van de discussie incidenteel / structureel, daar kom ik straks op terug, vinden we dat een aantal posten

21/40

toch bij de slotwijziging gemeld had kunnen worden. Om een voorbeeld te noemen: voordeel op belastingen. Als je goed monitort dan kan je een deel van die 850k melden. We zien in de jaarstukken wederom dat alle voordelen als incidenteel gekwalificeerd zijn. Bij een aantal toelichten staat dat nog niet duidelijk is of het incidenteel of structureel is, dat wordt nog onderzocht. Gelet op de ervaringen van voorgaande jaren kan de fractie van de PvdA niets anders vaststellen dat in deze begroting, maar ook in de begroting 2023 en straks 2024, daar komt die meneer Markus, structureel lucht in de begroting zit. Voorbeelden hiervan, de belastingen heb ik net genoemd, maar ook jeugd en WMO, daar hadden we bij de behandeling van de begroting 2022, ik kan me de discussie met de voormalige wethouder herinneren, dat wij het principe realistisch begroten niet altijd realistisch hadden geacht. Dat blijkt nu. Maar simpel voor de kijkers, voor de andere raadsleden, we hebben in de begroting 2022 geld opgehaald, die niet nodig was ook door bezuinigingen, die niet teruggedraaid zijn. Dat het overschot naar de algemene reserve gaat en daarmee naar het weerstandsvermogen noemen wij als PvdA meer in werkelijkheid dan in aansturing of strategie. In het kader van samen besturen gaf ik ook vorig jaar aan de noodzaak van een zero base operatie, waardoor alle budgetten opnieuw beoordeeld worden.

De heer Van Santen: Een klein stukje terug in uw betoog, over iets waar net positief over gelachen werd, namelijk dat u wederom gelijk heeft, dat er weer een overschot is en uw oproep om scherper te begroten. We weten natuurlijk ook, dat veel baten incidenteel zijn, dus het is lastig om dat structureel te begroten. Dat weet u ook. Wat is uw voorstel dan wat ons dan gaat helpen, zodat het niet meer gebeurt en dat we er baat bij hebben? De heer Azzouzi: Volgens mij heb ik de vraag van de heer Van Santen net beantwoord. Ik heb een aantal voorbeelden van waarom wij denken dat er structureel lucht in de begroting zit. Die kan je eruit halen. Het voorbeeld van de stelpost algemene uitkering, dat is lucht in de begroting van € 1,2 mln. Dat moet er gewoon uit. Ik herhaal, de zero base, misschien helpt de kracht van de herhaling. Hoe staat de wethouder hier tegenover? Dat is mijn vraagt. Beleidsmatig ga ik in op een aantal punten. De grondexploitaties hebben we bij het vorige agendapunt benoemd, Wilderszijde. Er staat dat er geen geld is voor 2 fietsenstallingen. Wanneer krijgt station Rodenrijs eindelijk een bewaakte fietsenstalling? Hoe groot is het financieel tekort? Dat is een vraag aan de wethouder. We hebben ook gemerkt of de werkelijkheid dat we personeelstekort hebben. We stellen vast dat veel vacatures niet ingevuld zijn. Hoe gaan we daar op sturen? Ook een vraag de wethouder.

Schuldhulpverlening, in de jaarstukken staat een rooskleurig beeld. Wanneer komt het plan, het uitvoeringsplan? Straks in de tweede termijn de rest. Dank u wel. De heer Weerheijm, D66: Ik laat de semantische discussie of het wel of geen lucht is aan de heer Markus. Ik heb net gehoord van de heer Duk dat we moeten ophouden met het steeds bedanken van elkaar, maar ik ga toch even bedanken voor het opstellen van deze mooie jaarstukken. Toch altijd een heel karwei en heel boekwerk. Dit keer heb ik hem niet op papier gevraagd, maar digitaal, want beter voor het milieu, maar ook digitaal is duidelijk dat het een flink boekwerk is. Ik begin met een kleine algemene reflectie op wat het jaar 2022 was. Het was eigenlijk een heel bizar jaar, het einde van de pandemie, verkiezingen georganiseerd, nieuw college gevormd, coalitieakkoord, de verschrikkelijke oorlog in Oekraïne, die veel impact heeft gehad ook op Lansingerland, stijgende prijzen, inflatie, flexwoningen. Al met al een ontzettend intensief en bijzonder jaar. Als we dan kijken naar de jaarstukken, dan zien we aan het einde een best grote plus staan, vooral veroorzaakt door allerlei incidentele meevallers en budgetoverhevelingen. Dat zegt eigenlijk niet zo heel veel over de lange termijn.

De heer Van den Beukel heeft er ook iets over gezegd, die zorg delen we ook een beetje, maar daar gaan we het uitgebreid over hebben bij de kadernota. Ik zal nu een aantal dingen aanstippen die ons opvielen in de stukken. Wat ons opviel, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, daar zagen we dat er drie keer zoveel integrale veiligheidscontroles waren uitgevoerd dan begroot, 232 tegenover 100. Dat lijkt ons een heel mooie score. We zien sowieso meer samenwerking tussen BOA’s en politie, wat een heel mooie trend is, zeker op het gebied van

22/40

ondermijning, om dat tegen te gaan en juist niet te bevorderen vanzelfsprekend. Als we kijken naar sport, cultuur en onderwijs zien we dat daar toch ook nog wel wat te winnen is. We zien dat slecht 52% van de buitensportverenigingen rookvrij is, daar kan nog best wel wat gebeuren, dat gaat zeker nog her en der terug komen in de commissie samenleving. Een ander punt dat opviel, daarvan zouden we de reflectie willen van de wethouder. Bij het sociaal domein zien we aan de ene kant dat het eigenlijk best goed gaat in Lansingerland met een laag aantal bijstandsuitkeringen, 1,2%. Aan de andere kant zagen we ook dat er ruim 1.800 keer aanspraak was gedaan op stichting Leergeld, dat is ook een verdrievoudiging ten opzichte van wat begroot was. Daar schrikken we dan toch een beetje van. Dat komt natuurlijk, denk wij, door de hoge inflatie. Het laat vooral zien, ondanks dat het goed gaat in Lansingerland, dat toch veel mensen moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Misschien lukt het wel om de hypotheek te betalen of de huur en dat soort dingen, maar dat er aan het eind van de maand toch nog weinig over is. Dat is een zorgwekkende trend, die we moeten onderkennen. Nog een specifiek puntje, een budgetoverheveling die ons opviel was de uitstel aanbesteding van € 170.000 voor een project op het snijvlak tussen duurzaamheid en kunst voor windturbines in de vorm van planten.

Ik had hier staan: over wind hebben we het uitgebreid genoeg gehad vanavond, maar dat is van de agenda af gehaald, dus daar gaan we het niet over hebben, maar ik vroeg me toch af waar deze vandaan kwam, want het verbaast me toch wel een beetje, wat voor soort project het eigenlijk is. Als het gaat om duurzaamheid, het heeft te maken met Horti Science, staat er, als het te maken heeft met duurzaamheid, voor € 170.000 kan je veel leuks doen op het gebied van duurzaamheid in de glastuinbouw, zeker omdat in de Horti Science visie daar in totaal maar € 80.000 beschikbaar is. Als het iets is op het gebied van kunst, dan vragen we ons af: wat is hier de toegevoegde waarde van? Omdat we in 2024, volgens Horti Science, ook al een landmark ten koste van € 75.000 gaan realiseren voor het Horti Science park. Dus vraag aan de wethouder: waar komt deze kostenpost van € 170.000 eigenlijk vandaan? In welk beleid vindt dit zijn oorsprong? Is dit nu wel de meest zinvolle besteding, want het is best een hele hoop geld. Ik wil daar graag een reflectie over horen. Daar wil ik het voor nu even bij laten. Dank u wel. De heer Jansen, WIJ: Ik wil beginnen met de constatering: deze jaarrekening gaat over een half jaar uitvoering van beleid van het vorige college, een half jaar over dit college. Daar ligt ook enige nuancering, meneer Van den Beukel.

WIJ is tevreden met het feit dat we 2022 afsluiten met een positief resultaat op de begroting. De uitspraak van de accountant in de commissie BAC was helder, de gemeente is op bijna alle vlakken in controle. Er waren geen onnauwkeurigheden of onvolkomenheden. Alles positief. Het lopende begrotingsjaar krijgt te maken met het feit dat het rechtmatigheidsonderzoek niet langer door de accountant wordt gedaan, maar door de organisatie zelf. Dat zal ongetwijfeld gepaard gaan met een aantal leermomenten, maar wij hebben het volste vertrouwen dat de organisatie deze nieuwe taak goed zal uitvoeren en correct zal oppakken. Toch hebben wij als WIJ een kritische opmerking over de jaarstukken, eigenlijk over de hele P&C-cyclus. Het valt ons op, dat in de laatste jaren minimaal één keer in de P&C-cyclus een document geproduceerd wordt waarin een verkeer aanhaling m.b.t. ons weerstandsratio te vinden is. Dit keer is het de jaarrekening. Bij motie is vastgelegd dat Lansingerland een weerstandsratio van 1,7 nastreeft. In deze samenvatting is wederom 1,2 te vinden. Wij willen de wethouder oproepen om ervoor te zorgen dat in de komende cycli van kaderbrief, begroting en jaarstukken dit de nodige aandacht krijgt. Ja, we kunnen allemaal terug kijken naar wat er goed gegaan is, wat minder goed gegaan is, er ligt een positief resultaat en dat is goed voor de gemeente. Dank u wel.

De heer Markus, CU: Het jaar 2022 was het jaar waarin corona ons leven niet meer compleet beheerste, het jaar waarin Rusland Oekraïne binnenviel, het jaar waarin kabinet Rutte IV eindelijk werd geïnstalleerd na 299 dagen onderhandelen en de gemeenteraadsverkiezingen vonden plaats en veel sneller dan landelijk kwam er een nieuwe coalitie. Er is dus veel gebeurd, dat blijkt ook uit de

23/40

jaarstukken van 2022. De jaarrekening laat een overschot zien van bijna € 12 mln. Ook wij zitten daar wat dubbel in, daar heb ik de heer Azzouzi vaak over gesproken: is het nou mooi of niet mooi als je een overschot hebt? Daarover later meer. De jaarrekening is ook altijd een mooi moment om terug te kijken op wat er in 2022 allemaal is bereikt en waar nog aandachtspunten liggen. Een paar dingen willen we aanstippen. De fietsers hebben weer een boost gekregen in Lansingerland met de realisatie van het fietspad langs het Berkelsedijkje, de fietsenstalling bij station Rodenrijs. Er zijn weer stappen gezet bij gemeentelijke panden, om die te verduurzamen, het gasloos maken van de brandweerkazerne in Bleiswijk en de voorbereiding van nog 2 panden. Er is veel inzet gepleegd op energiebesparing en duurzame energie voor onze inwoners, wat tot resultaat heeft geleid. Op cultuurgebied is de ontwikkeling van Casa Cadanza weer een stuk verder en er zijn fors meer scholen die gebruik maken van de cultuurtrein om zo kinderen jong met cultuur in aanraking te laten komen. Van sommige zaken zijn er stappen gezet, maar zijn we er nog lang niet. De wachtlijsten in de jeugdzorg zijn terug gedrongen, maar blijven in veel gevallen te hoog. Er is schuldhulpverlening, er is een start gemaakt met de ketenregisseur en er is hulp energiearmoede, maar ook hier kunnen nog stappen worden gezet.

Maar er zijn ook zorgen. Onze ambtelijke organisatie blijft onderbezet en dit leidt tot een hoge werkdruk. Al met al een mooi jaar 2022, er is veel gebeurd ondanks de collegewissel, maar er is veel te doen en er zijn ook zorgen. Dan het financiële gedeelte. Bij de kadernota van 2022 was er nog sprake van een tekort van € 4mln, toen hadden we een wonderlijke zomer, toen kwam er opeens een schip met geld langs en bleek het allemaal mee te vallen in de begroting. Nu hebben we opeens een overschot van € 11 mln. Dat blijft voor ons toch lastig. We gaan ruim € 3 mln overhevelen naar 2023 voor beleid dat niet is uitgevoerd. In die zin moet er dan toch nog scherper begroot worden, misschien zit er toch structurele lucht in onze begroting en dat baart ons wel zorgen. Als we de kaderbrief zien, die ziet er zeker niet rooskleurig uit. Je wilt toch met elkaar voorkomen dat je bezuinigingen inzet en een jaar later met een overschot te maken hebt. Ik snap dat het niet altijd te voorkomen is, zo eerlijk moeten we ook zijn, maar we doen toch de oproep aan het college om er echt kritisch naar te kijken, of alles wat gepland staat in het begrotingsjaar ook echt uitvoerbaar is. Misschien maar een tandje minder in plaats van een tandje meer, dat lijkt ons beter.

Nogmaals, een prima jaarrekening, goede stukken, veel gedaan in 2022, maar wel zorgen over het overschot ook zeker in relatie met de begroting voor 2024. Dat was hem. De heer Philippens, L3B: Ook wij zijn tevreden met de jaarstukken, die het college presenteert. Het was een jaar in een heel moeilijke context, veel onzekerheden van corona naar een oorlog in Oekraïne en ook voor ons veel fluctuaties in financiering vanuit de rijksoverheid, wat sturing bijzonder lastig maakt. Dat zien we dan ook terug in die € 8 mln positief ten opzichte van de slotwijziging, in zeer korte termijn € 8 mln, veelal incidenteel. Ook vanuit de decembercirculaire. Uiteindelijk is het benoemd, een positief resultaat van € 12 mln ten opzichte van dat we dachten te moeten bezuinigen. Ik ben ook wel even benieuwd naar een reactie van het college op: zit er een structurele oplossing in? We proberen al heel lang die lucht eruit te pompen. De heer Azzouzi doet een voorstel met zero based budgetting. Ik heb altijd begrepen dat het een heel andere werkwijze is en het kost ook een hele hoop ambtelijke capaciteit, heb ik begrepen. Ik ben even zoekende naar de reactie van het college hoeveel lucht je er nog uit kan pompen om te kijken of we het scherper kunnen maken, of we het ook af kunnen zetten de kosten die dat met zich meebrengt en of het lukt bij het ambtelijk team. Maar ook m.b.t.

die moeilijke situatie, daar hebben we met elkaar goede afspraken over gemaakt, daar ben ik tevreden over en dat zien we ook terug komen in agendapunt 7, dat we elkaar meenemen in de communicatie, toch proberen met al die wijzigingen elkaar mee te blijven nemen in de nieuwe bestuursstijl, dus daar zijn we ook tevreden over. In 2022 zijn ook veel mooie dingen bereikt, er staan in de jaarstukken 3 elementen, die ik er even uit wil lichten. Met name de opvang Oekraïners, de Noordeindseweg, recent daar een gesprek over gehad, ook met de inwoners. In 2022 hebben we daar echt goede afspraken over gemaakt, je zet iets neer waar je

24/40

eigenlijk niet op tegen kan zijn. Dat hebben we goed gedaan, vind ik. Dat is een mooi punt. We hebben ook goed gezorgd voor mensen die het moeilijk hebben met energiearmoede, inflatie en ook door o.a. de OZB laag te houden. We blijven een veilige gemeente, dat zien we ook terug komen met de aanpak van high impact crime, ondermijning en zichtbaarheid van onze BOA’s in de wijken. Toch ook alvast een beetje vooruit kijken, de zorgen richting de toekomst. De grex hebben we al getackeld. Risico’s m.b.t. de financiering, een mooie algemene reserve maar tegelijkertijd structureel, u heeft allemaal de kaderbrief gelezen, heel spannend. En het hoge aantal openstaande fte’s van ambtenaren, dat baart ons wel zorgen. Tegelijkertijd, L3B wil het goede behouden naar de toekomst kijken: wat kunnen we blijven doen, wat loopt niet en moeten we stoppen? Maar volgens mij een solide positie in 2022. Daar wil ik het bij laten. De heer Van Santen, VVD: Voor ons is het een hamerstuk. We zijn blij met het positieve resultaat, de helft staat op het conto van het vorige college. Maar dat is natuurlijk geen doel op zich voor een gemeente, een positief resultaat, maar beter positief dan negatief zeg ik telkens maar weer. Voor het vijfde jaar dat ik hier zit, dalen die schulden, daar zijn we zeer content mee bij de VVD.

We weten eigenlijk wel zeker dat dat volgend jaar wederom het geval zal zijn, dus dat gaat hartstikke goed. Wat vooral belangrijk is voor onze gemeente, de kaderbrief belooft niet veel goeds als ik hoor, maar de rentelasten dalen natuurlijk wel elk jaar hierdoor voor onze gemeente en dat is een structurele last, dat kunnen we goed gebruiken, een goede zaak. Meneer Jansen haalde het net al aan, hij deed het nog zeer gematigd, maar het irriteert me onderhand dat er nu al een paar jaar continu wordt gesproken over een streefratio weerstandsvermogen van 1,2 terwijl deze raad heeft besloten 1,7. Wat is dat toch, dat dat telkens verkeerd gaat? Wil het college of de ambtenaren hier niet aan? Leg het nou eens uit, want ik begrijp het echt niet meer. Hoe gaat het college ervoor zorgen, dat iedereen het nu wel gaat omarmen, die 1,7 want dat hebben we met elkaar afgesproken. Dus geen vergissing meer hierover, het is beleid in overeenstemming met het streefgetal. Het is niet zomaar een getalletje dat we daar neerzetten, nee, we moeten ernaar streven, dus zo min mogelijk uit die algemene reserve halen voor onverwachtse omstandigheden. Graag een bevestiging van de wethouder hierover. Tot slot. De gemiddelde woonlasten liggen helaas nog steeds boven het landelijke gemiddelde, 8%. Het college spreekt trots van een solide financiële positie voor de komende jaren.

Nou, het ziet er ook goed uit, maar adeldom verplicht. Ik roep het college op om zeer kritisch te kijken naar de stijgende uitgaven. Ik hoorde iemand zeggen: kan het niet een tandje minder? Dat is wat ons betreft ook zo. Echt een pas op de plaats maken, zorgen dat de lokale lasten voor onze inwoners, de heer Weerheijm noemde al dat sommigen het echt moeilijk krijgen, het liefst dalen naar het landelijk gemiddelde en anders in elk geval niet stijgen. Dank u wel. Mevrouw Van Olst, VOOR: Ik wil de collega’s hartelijk danken voor alle punten die zij al genoemd hebben, dat maakt het makkelijk als laatste, maar ik doe het in mijn eentje, dus ik sluit me op dat vlak graag aan. Tijdens de BAC heb ik al met de wethouder, ik irriteer me er ook aan, maar hij zei: in de inleiding is dat erin gekomen, dat de weerstandsratio niet goed is. Het zijn maar woorden, het gaat erom wat je ermee doet. In diezelfde inleiding staat dus ook dat het ruimer is dan de streefratio. Dat is dus niet zo, de streefratio wordt niet gehaald, dus er is weldegelijk een verschil. Ik ga er nu geen punt van maken, het is nu wat het is, maar het is dus echt van belang dat de strekking van die weerstandsratio, de heer Van Santen zei het al, daar moeten we voor gaan.

Dat is wel belangrijk, dan ga ik er wel een punt van maken, in de volgende stukken, zeker als het wat spannender gaat worden, dan moeten we dat goed voor ogen houden, dat het dus echt belangrijk is. Wat ik verder nog wil toevoegen. Ik doe zelf altijd nog een extra toets om te kijken hoeveel het eigen vermogen nu verandert van een bedrijf of van de gemeente. Dan zie je dus dat het eigen vermogen met € 3 mln gemuteerd is, dat vind ik een realistische weergave. Het is wel positief, maar het is wel realistisch, omdat je dan ook ziet wat er in die reserves gebeurt. Dat is misschien

25/40

een tip voor wie dat interessant vindt. Veel mooie woorden gehoord. De woorden van mijn linker buurman vond ik heel belangrijk, dat zijn de wachtlijsten met name in de jeugdzorg. Een tijdje geleden heb ik daar ook vragen over gesteld en ik wil weten wat daar momenteel de stand van zaken is. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: U bent niet de laatste, mevrouw Van Olst. Als je als laatste bent, is er al heel veel gezegd door collega’s, dat maakt het soms wat makkelijker. Ik zal proberen het kort te houden. 2022 was inderdaad een heel roerig jaar, er is heel veel gebeurd. We hebben verkiezingen gehad, een nieuw college. Het is niet zo dat dit college maar voor de helft de verantwoordelijkheid op zich neemt van wat er gebeurd is, want men is de politieke erfgenaam van het vorige, dus het is een beetje gezochte opvatting. Daarnaast hebben we de oorlog in Oekraïne, die ervoor gezorgd heeft dat inwoners veel onrust hebben gehad met stijgende energieprijzen. Daar hebben we als gemeente goed op geacteerd met het noodfonds voor energiearmoede. We hebben ook gezorgd voor mensen met een smalle beurs dat menstruatieproducten in het armoedebeleid opgenomen zijn. We hebben een hoop goede dingen gedaan. Uiteindelijk wordt er aangegeven: we hebben een positief resultaat gehaald en dat is goed voor de gemeente. Daar kan je over twisten, of dat wel zo goed is.

Wellicht hadden we meer kunnen doen aan armoedebeleid. Wellicht hadden we ervoor kunnen zorgen dat mensen die aan het eind van hun geld een stukje maand overhouden, dat zij dat niet hadden gehad. Wellicht hadden we wachtlijsten kunnen verminderen. Wellicht hadden we meldingen van huiselijk geweld kunnen aanpakken. Heel veel dingen die wellicht gedaan zouden kunnen zijn als we daar anders in hadden geacteerd. De heer Jansen: In principe, wat u zegt klopt, maar dat is met de kennis van nu terugkijken en dat is natuurlijk altijd heel makkelijk. Bent u het daarmee eens? De heer Ruijtenberg: Ik heb het er inderdaad mee eens, dat alles wat ik zeg klopt. Maar meneer Jansen heeft wel gelijk. Het is zoals ze het in Drenthe zeggen: een koe in de kont kijken. Achteraf kun je heel veel mooie dingen doen. Maar de heer Azzouzi heeft wel gelijk, hij heeft het niet alleen vorig jaar gezegd, maar ook het jaar daarvoor en het jaar daarvoor. Er zit heel veel lucht in de begroting. In de toekomst kunnen we daar beter en meer op acteren door te zorgen dat we meer aandacht hebben voor de mensen die het echt moeilijk hebben en het daar op besteden. Ik weet dat het moeilijk is, vandaag kregen we de kaderbrief, die er niet rooskleurig uitziet. De heer Van Santen heeft al gesproken over bezuinigen. Bezuinigen gaat toch meestal weer ten koste van de arme inkomens. Wellicht kunnen we i.p.v.

bezuinigen kijken naar het vergroten van de inkomsten, zodat je daar wat meer actief in kan zijn. Al met al, verder ziet de jaarrekening er goed uit, we hebben het er in de BAC ook over gehad. Ik heb het advies gekregen van onze vertegenwoordiging om over te nemen wat gezegd is in de BAC. Verder is het wat ons betreft een hamerstuk. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Ik wil toch eerst even met een algemene beschouwing beginnen met het risico dat het opeens geen hamerstuk meer is, maar goed. 2022, de contouren zijn geschetst door u, economisch maar ook maatschappelijk op ons afgekomen. We zijn begonnen met een begroting over 2022 die we opgesteld hebben in de variant, de nieuwe set-up, zoals we het niet gewend waren, dat hebben we voor 2023 gedaan. Wat er gebeurd is in 2022 is natuurlijk wel een budget dat we in 2021 hebben vastgesteld. We moeten even realistisch blijven wat er gebeurt. In 2022 zijn we natuurlijk wel een paar keer verrast. We zijn natuurlijk verrast met de nieuwe systematiek rondom de algemene uitkeringen, de maatstaven die groot in aantal waren werden terug gebracht naar 20 en we konden niet goed de wegingen meenemen. Daar zat heel veel onduidelijkheid in, vandaar de reserve waar ik het zojuist over had, daar kan je van mening over verschillen of je het opneemt of niet.

En we hebben aangaande en in de loop van het jaar meer duidelijkheid gekregen en opeens kregen we de septembercirculaire. De septembercirculaire gaf een aantal konijnen uit de hoge

26/40

hoed. Ik noem het maar even zo, onaangekondigd, niet structureel, wel incidenteel geld. Dat heeft ertoe geleid dat wij in de slotwijziging 2022 op € 4 mln zaten i.p.v. waar we eerder zaten, de € 138.00 vanwaar we vertrokken waren. Het was iets wat we niet konden weten, grotendeels veroorzaakt door de rijksuitgaven, correcties, maar allemaal incidenteel van aard. De komende VNG wordt er veel tijd aan besteed, hartstikke leuk die gelden, al die extraatjes, maar ik kan er niets mee, want de begroting was al gemaakt, het geld komt binnen, je kan het niet eens tegen houden, moet je ook niet doen, maar uiteindelijk werd het € 4 mln. Dan heb je op een gegeven moment een slotwijziging. Die hebben we met elkaar besproken, die hebben we gezien, we staan er ook achter en tegelijkertijd gaan we een jaar afsluiten. Ik wil wel even een correctie maken. Als ik naar de lijst kijk verwacht gerealiseerd resultaat en ik zie dan waar er positieve resultaten zijn geboekt, die extra algemene uitkering, met alle respect, die zagen wij niet aankomen. Dank u wel, hartstikke fijn, kunnen we weer wat kosten mee dekken. Ook nog een keer hogere belastingen, een vraag gesteld, had je die niet eerder kunnen melden? Ja, maar in het vierde kwartaal ben je wel redelijk helder, want we sturen de nota’s in februari uit, dan kan je ook over 10 maanden betalen, dus je hebt een langere spreidingstermijn.

In het vierde kwartaal zie je inderdaad dat de kwijtschelding, ik moet even wennen aan m’n oortjes. Als we dat lijstje even snel doorlopen, maar die € 2 mln, kon ik niet weten. Die 850 OZB hadden we wellicht iets eerder kunnen melden, dat er een positief resultaat zou zijn, maar we wisten niet exact hoeveel, dat wordt pas in het vierde kwartaal duidelijk. Met name de kwijtscheldingen waren aanzienlijk minder. Dat vind ik wel knap, heel fijn en goed dat mensen hun rekening kunnen betalen. Opbrengst verhuur Overbuurtsepolder was een openstaande rekening waarbij onduidelijk was, ook via een rechtszaak, of we die kregen. Rente schatkist, we wisten niet dat we geld kregen, geldkistbankieren wisten we ook niet exact, zeker niet in 2021. Zo kan ik nog een tijdje doorgaan. Het gaat ook over de lagere kosten verkiezingen, daar kan je van zeggen: had je dat niet kunnen pakken, had je daar niet scherper kunnen zijn? De lagere kosten voor wethoudersvoorzieningen i.v.m. hogere rente, dat konden we ook niet verwachten dat de rente in één keer omhoog zou gaan. Zo kan ik nog wel een paar dingen noemen. De grondexploitatie LOO € 1,5 mln is gewoon een technische correctie. Dus die € 11 mln is inderdaad raar dat we die hebben, maar als we hem uitkleden, als we naar zero based gaan, in de tijd van mijn voorganger wethouder Van den Beukel hebben we een heel goede begroting neergelegd.

Dat was wel met de kennis van toen. In het jaar 2022 zijn we gewoon verrast door een aantal zaken. Dit wil ik met u delen om scherp te hebben waar we het over hebben. Ik ga niet vooruit lopen op de kaderbrief, want die gaan we samen doen. Lucht uit de begroting, ook de VVD kwam daar mee en ook de heer Markus, tegen konijnen uit een hoge hoed uit Den Haag, daar kan ik niets tegen doen. Ik ga er ook geen nee tegen zeggen met uw permissie. We gaan oplopen om samen de begroting 2024 te maken. Daar waar het kan, kan het. Als u zegt tegen ons als uitgangspunt straks: u gaat op het scherpst van de snede. Dan kunnen we dat zondermeer doen. Alleen, in de zomerrapportage 2023 ziet u al wat er gebeurt. Het is een onverwachte tegenvaller, maar ook weer iets wat je misschien had kunnen verwachten. Maar het is de scherpte, een uitgangspuntennotitie waar we graag het gesprek op gaan. Prima, gaan we scherper budgetteren en dan komt in de zomerrapportage wel boven water of we uit de algemene reserve moeten financieren of niet. Dat is één van de uitgangspunten, dus prima. Wij proberen zoveel mogelijk lucht eruit te drukken. Waar het prudent begroten is, mijn voorganger gebruikte dat woord nogal vaak en daar weer de voorganger van, die gebruikte ook prudent, ik ben het er wel mee eens, maar we moeten daar met elkaar in de uitgangspunten goede afspraken over maken.

Het kunstwerk, daar ben ik niet van, de vraag is niet voor mij. Dan de 1,2. Ik vind het kwalijk, ik onderken gewoon: dit moet gewoon afgelopen zijn, die moeten we niet meer melden. Wij hebben een streefgetal van 1,7 en wordt het anders, dan hebben we daar een discussie over in de raad. Ik heb ook gevraagd aan de afdeling om scherper te zijn op dit dossier, ook voor de jaarrekening het verzoek om de zoekmachine op 1,2 in te zetten, dan moet je niet op elke bladzijde 1,2 tegenkomen. Maar goed, we moeten hier scherp op zijn. Ik vind het ook niet goed, het is een serieus ijkmiddel dat we met

27/40

elkaar afgesproken hebben. Die 1,7 is een streefgetal, dat willen we doen. Dan kan ik met u de discussie aangaan, die algemene reserve, die Eneco-gelden voorlopig in een spaarpot duwen, het is maar net hoe je er tegenaan kijkt. Laten we gewoon afspreken: dit eens en nooit weer, afgelopen, uit. Weet wel dat het gewaarmerkte jaarstuk, die getekend is door de accountant, dat daar het juiste in staat. Ik denk dat ik mijn vragen en algemene zaken met u gedeeld heb. Er was nog even iets over de woonlasten, maar dat zijn uitgangspunten die we straks met elkaar gaan bespreken. U krijgt een gereedschapskist met begrotingspunten. U heeft nog niet kunnen lezen wat 1% OZB doet, als je het verhoogt, maar dat is hetzelfde als je het 1% verlaagt, dat is ongeveer dezelfde rekensom, je kan op en af, dus daar komen we nog wel over te praten. Een mooi compliment van mevrouw Van Olst. Eigen vermogen plus € 3 mln, bedenk wel, het eigen vermogen is een groot getal, maar het zit heel veel in stenen, de Boterdorpseweg zit erin en de scholen ook. Hartstikke leuk, maar het zijn geen liquide middelen. Even voor de luisteraar, het is geen schatkist met munten erin, er zitten veel investeringen in, dat even voor de helderheid. Ik had geen semantische discussie met meneer Ruijtenberg, dus ik denk dat ik hierbij met mijn beantwoording klaar ben.

Wethouder Muis: Het was even zoeken naar de eerste vraag van de heer Van den Beukel, het ging over het maken van een afspraak, maar ik wil vragen dat mijn collega Titia Cnossen door te geven, want het gaat over dienstverlening en daar weet zij meer van dan ik. Dan had de heer Van den Beukel het over allerlei ambities m.b.t. groen. Vooropgesteld, het gaat hier natuurlijk over vorig jaar en dan kijk je naar welke doelen er waren, of die doelen gehaald zijn, of je het daar wel of niet mee eens bent en wat daar de oorzaak van is. M.b.t. groenonderhoud op pagina 138 kun je zien dat de doelen zijn gehaald. Ik wil best nog wel dingen schetsen wat wij hebben gedaan. We hebben de groenblauwe leefomgevingsvisie, de uitgangspunten vastgesteld, we zijn bezig geweest met klimaatadaptatie, het groenbeheer dat de biodiversiteit ten goede kwam, omvorming van verharding naar groen, het vergroenen van schoolpleinen en breder op het gebied van duurzaamheid, de vraag is waar je die grens legt, we zijn met klimaatadaptatie bezig geweest, we hebben extra subsidies gekregen die we in gaan passen, de vitale kernen, om te zorgen dat we de openbare ruimte in de kernen verder gaan vergroenen.

Dan gaat het zo langzaam over van hebben we de ambities of doelen van vorig jaar of wilt u weten wat de doelen zijn van het college voor komend jaar, dan zou ik willen vragen dat te verplaatsen naar de discussie over de kadernota en daarin vast te stellen met u, met elkaar, samen met het college, want we willen graag samen besturen, wat dan die doelen moeten zijn, zodat we dan aan het eind van volgend jaar kunnen kijken of we dichter bij de doelen zijn gekomen. Dank u wel. Wethouder Hoek: Het CDA merkte terecht op, dat er nogal wat uitdagingen liggen in het sociaal domein, daar vindt u mij meteen op uw pad. Ik heb vandaag nog met een medewerker van de GRJR gesproken, dat het mij ook zorgen baart. Dat sluit ook een beetje aan op wat mevrouw Van Olst zei. Dat zijn natuurlijk uitdagingen die niet alleen bij de GRJR liggen. De voorzitter: U bedoelt de jeugdzorg. Wethouder Hoek: Jaja, de jeugdzorg. Onder de gemeenschappelijke regeling hangt ook Veilig Thuis, pleegzorg en de JBRR, jeugdbeschermingstak. Op alle vlakken loopt het stroef. U bent bijgepraat over Veilig Thuis, ze lijken uit een diep dal op te krabbelen, maar het blijft een enorme uitdaging, ook hier in het gemeentehuis om wachtlijsten weg te werken, dat blijft een enorme uitdaging. Al zou u vandaag zeggen: we stellen € 6 ton ter beschikking om de wachtlijsten weg te werken, dan zou dat een hele exercitie worden.

Waarom? Omdat het gaat om de juiste mensen te krijgen. Er zijn nog vacatures en we krijgen ze absoluut niet ingevuld. Het is echt een hele uitdaging om dat voor elkaar te krijgen. Het heeft echt met het krijgen van de juiste mensen te maken en het baart mij ook zorgen. Eind juni staat er een beeldvorming gepland over de hervormingsagenda en ik heb vandaag gevraagd of we daar ook een korte doorkijk m.b.t. de problematiek wachtlijsten GRJR en dat soort zaken kunnen maken. Ik ben het helemaal met u eens, ik vind dat ook een heel vervelende kwestie. Maar vandaag heb ik wel voor het eerst het idee

28/40

gekregen, dat we uit een diep dal aan het opklimmen zijn m.b.t. de maatregelen die nu genomen zijn en de resultaten die dat voorzichtig boekt. Sturen op personeelsbeleid, dat zei de heer Azzouzi. Volgens mij hebben we daar n.a.v. de begrotingsbehandeling vorig jaar nieuwe insteken voor gemaakt, die zijn ook met u gedeeld. Verhouding in huur / vast personeel, de gaten die er nog zijn en ook hoe we daarmee omgaan, dat is middels een raadsbrief aan u kenbaar gemaakt, dus dat gaat door. Natuurlijk proberen we daar ook de vinger achter te krijgen. Het schuldhulpverleningsplan, het beleid is vastgesteld en het plan zit echt in de pijpleiding, dat zit eraan te komen met ook weer een beeldvorming en uiteindelijk ook het vullen van het uiteindelijke plan. Volgens mij hebben we het daar een maand of 2 geleden ook nog over gehad, maar het zit in de pijpleiding, het komt eraan. Stichting Leergeld, 1.800 mensen die daar gebruik van maken, ik zie dat echt als een compliment, want het betekent eigenlijk dat er een regeling is waar in tijden dat het echt minder gaat met verschillende mensen, dat ze ons weten te vinden. Juist daarvoor heb je dit soort regelingen. En ja, deze regelingen zijn ook gehangen aan regels waar het aan moet voldoen.

Dus al die mensen die gebruik hebben gemaakt van stichting Leergeld passen in de doelgroep waar het voor bedoeld is en juist daarom ben ik blij dat er zoveel mensen gebruik van hebben gemaakt, zodat ze niet uiteindelijk door het ijs zakken. Laten we eerlijk zijn, het gaat om onze volgende generatie, die gebruik maakt van de stichting Leergeld. Hetzelfde geldt voor de energietoeslag, dat is natuurlijk een hele exercitie geweest het afgelopen jaar, maar als je ziet hoeveel mensen we hebben kunnen helpen, procentueel gezien, dan denk ik dat we deze uitdaging op een goede manier hebben aangevlogen. En ja, dat kost geld, maar daar is het nou ook voor bedoeld. En ja, je wordt geconfronteerd achteraf dat er heel veel mensen gebruik van hebben gemaakt van stichting Leergeld. Het is iets anders bij vroegsignalering, waarbij je aan de voordeur al weet: zoveel mensen doen een beroep op ons of ze kunnen in ieder geval hun rekeningen niet betalen, dus dan heb je veel meer vooraf een beeld van om hoeveel mensen het gaat dan bijvoorbeeld bij zo’n item als stichting Leergeld. Dat waren de vragen. Hier wil ik het bij laten. Wethouder Cnossen: Ik heb 1 vraag genoteerd voor mijn portefeuille dienstverlening, van de heer Van den Beukel, over het niet halen van het streefcijfer om binnen 2 weken een afspraak te kunnen maken.

Ik heb even wat hulplijntjes uitgezet, maar die hebben mij nog geen antwoord gegeven, dus u krijgt schriftelijk het antwoord van ons. Fijn, dat ik niet voor niets gekomen ben. Tweede termijn De heer Weerheijm, D66: Dank aan het college voor antwoord op alle vragen en de toelichting. Ik had nog wel een vraag gesteld over die windturbinebloemen van Horti Science van € 170.000. Als daar het college in de tweede termijn nog even op zou kunnen reageren, zou ik dat zeer waarderen. De heer Azzouzi, PvdA: Ik had een vraag over de fietsenstalling in Berkel en Rodenrijs gesteld. Daarnaast heb ik een opmerking richting L3B. Maak de afweging ambtelijke capaciteit en zero based, dat kan helpen om die ambtelijke capaciteit te regelen. Als je de lucht uit de begroting haalt, dan heb je meer geld om die capaciteit te betalen en je hoeft dan niet of minder te bezuinigen. De heer Jansen, WIJ: Een beetje vooruitlopend op de kaderbrief, scherp begroten ja, maar wel behoedzaam. Ik ga een voorspelling doen, ik zie de reactie in deze zaal voor me als we een keer erg scherp begroten en we komen € 12 mln tekort, dan zegt iedereen: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Het is beter dat we iets overhouden dan dat je veel tekort komt. Daar wilde ik het bij laten. Wat ons betreft is het een hamerstuk.