[BV22.0108] Verslag Gemeenteraad Begroting d.d. 3 november 2022

concurreren met de sportverenigingen, die juist contributie vragen en op die manier sporten gezamenlijk stimuleren? Daar zijn we een beetje naar op zoek, hoe het college in de praktijk deze sportboxen ziet. In aanvulling daarop of ze ook een risico zien in het hebben van deze sportboxen. Of het sportmateriaal makkelijk of vaak gestolen of ontvreemd zou kunnen worden. Hoe dat in de praktijk gaat. Maar nogmaals, het doel is heel sympathiek en iets wat we kunnen ondersteunen. Op het gebied van veiligheid heeft L3B ook zeker geen steek laten vallen deze keer, door opnieuw een amendement in te dienen voor meer BOA’s. Uiteraard zal het u niet verbazen, dat de VVD daar voorstander van is. Los van daadwerkelijke veiligheid, handhaving, surveillancetaken gaat het ook over een stukje zichtbaarheid voor onze inwoners, dat die BOA’s er zijn om te zorgen dat het in Lansingerland prettig wonen blijft en dat het hier veilig is en daar staan we voor. Dus dat amendement zullen we van harte steunen. Dan het amendement van L3B voor gratis OV voor AOW’ers met een inkomen tot maximaal 120% van het bijstandsniveau per 1 juli 2023. Een lange titel, dat moet ik u mee geven, maar toch van ons een kort antwoord. Wij hebben in het verleden al vaker gezegd, dat het koppelen van dit soort maatregelen aan inkomen, dat is een vorm van inkomenspolitiek en daar is de gemeente niet voor.

In onze optiek is inkomenspolitiek echt iets voor het rijk. Als het rijk het nodig zou vinden om ouderen tot 120% van de bijstandsnorm gratis openbaar vervoer te verstrekken, dan zou het rijk dat zeker kunnen doen, maar wij vinden het niet de taak van de gemeente om dit te doen en we zullen dit amendement dus ook niet steunen. Dan gaan we het hebben over OZB, belastingen, de brief die elk jaar weer op de mat valt. Er liggen 2 voorstellen voor van het CDA. Eén voor de OZB voor woningeigenaren en één voor OZB voor nietwoningeigenaren. U kent de VVD als een partij die altijd probeert in te zetten op lage lasten. Dat kan ook, als je een overheid doelmatig inzet, dan heb je minder kosten. Maar lage lasten moeten ook in verhouding staan tot wat je geleverd krijgt. Dat is waar ik het met u over wil hebben bij deze 2 amendementen. Als we kijken naar de huiseigenaren, dan kent Lansingerland een hoge heffing in euro’s, veel hogere dan in andere gemeenten in Nederland gemiddeld genomen. Ik heb het niet over tarief en percentage, maar over de heffing in euro’s. Dat komt enerzijds omdat woningen hier duur zijn en mensen hier graag wonen, wat de prijs opdrijft.

Maar uiteindelijk vraag je je dan toch af: moet een gemeente als Lansingerland ook zoveel duurder zijn om draaiende te houden dan andere gemeenten? Een verlaging van de OZB of een niet verhoging van de OZB voor onze woningeigenaren lijkt de VVD altijd op zijn plaats, zolang de heffing in euro’s niet op het landelijk gemiddelde is. Dus dat amendement zullen we van harte steunen en daarom ook mede ingediend. Maar voor die ondernemers en die niet-woningen ligt het verhaal wel ietsje anders. Want we investeren enorm veel in onze bedrijventerrein, in dienstverlening aan ondernemers en ondersteuning. Uiteindelijk mag daar, vindt de VVD, ook wel iets tegenover staan, zeker omdat het OZB-heffingdeel en het tarief dat we hanteren voor de niet-woningen veel lager is dan het landelijk gemiddelde. Nu zijn gemiddelden an sich geen doel, maar het is wel prettig om te weten dat wij zoveel doen voor de bedrijven en ondernemers, maar daar eigenlijk een vrij lage heffing voor terug vragen aan de gebouweigenaren. Dus het verlagen of niet verhogen van de OZB niet-woningen is wat de VVD eigenlijk niet passend vindt op dit moment, gelet op het feit dat we zoveel doen voor ondernemers en de meeste ondernemers ook hartstikke goed draaien. Voor de ondernemers die op dit moment in de problemen zitten of door de energiecrisis of door de nasleep van corona of anderszins zijn losse steunpakketten.

Het is niet nodig om voor alle ondernemers en niet-woningeigenaren nu de OZB niet te verhogen. Dus dat amendement zal de VVD niet steunen. Dan komt Sinterklaas, zie ginds, ik zie hem al staan. Ik heb zojuist in een interruptie bij de heer Van den Beukel al toegelicht waarom we denken dat dit amendement een degelijke toegevoegde waarde heeft. We hebben de wethouder bedankt voor zijn toezegging om het dit jaar op te lossen met de winkeliersverenigingen, daar zijn de winkeliersverenigingen ook erg dankbaar voor, maar een betrouwbare overheid kijkt een stukje vooruit en zegt nu al tegen winkeliersverenigingen: de komende jaren hoeven jullie je ook geen zorgen te maken. Ik wil nog even genoemd hebben, dat dit amendement wordt mede ingediend door de heer Bik van WIJ en mevrouw Gielis van L3B, waarvoor veel dank natuurlijk. Dan heb ik een amendement ingediend namens alle leden van het presidium om trouwerijen en beeldvormingen voortaan ook vanuit huis te kunnen volgen. Voor wie dat niet weet een klein beetje toelichting. We zitten nu in de raadszaal en daar hebben we ongeveer 3 jaar geleden geïnvesteerd in nieuwe camera’s, microfoons, nieuwe streaming, zodat de vergaderingen beter te volgen zijn. Beter verstaanbaar, beter te notuleren en ook beter terug te vinden wie iets waar heeft gezegd.

Op dat moment, ik zat in de aanbestedingscommissie dus ik heb het van dichtbij meegemaakt, hebben wij nog niet besloten om de trouwzaal ook om te zetten naar het digitale tijdperk. Toen kwam ineens die coronacrisis en gingen we allemaal vanuit huis werken en geraakten we langzamerhand ook gewend aan een presentatie nog eens terugkijken of vanuit huis even inloggen of vanaf vakantie een technische toelichting volgen. Dat is iets waar we toch wel aan gewend zijn geraakt, als raadsleden, maar ook als inwoners die beeldvormingen vaak volgen en willen meeluisteren. Op dit moment kunnen beeldvormingen in deze zaal weliswaar worden uitgezonden, maar in de trouwzaal beneden niet. Dat is waarom we als gezamenlijke leden van het presidium echt hebben gemeend om deze investering te willen doen. € 25.000 eenmalig en een kleine jaarlijkse post aan software licenties om ook presentaties, vergaderingen, sessies met inwoners en andere vormen van beeldvorming, die beneden plaats vinden, gewoon live te kunnen uitzenden op de website en ook voor iedereen te laten terugkijken op de website. Dat vinden we ontzettend belangrijk en daarom zou ik iedereen willen oproepen om het van harte te ondersteunen, los van de mede indieners natuurlijk. Dan 12/36

kom ik op het amendement van GL omtrent menstruatiearmoede. Weet u, het is enorm triest dat er vrouwen zijn die door armoede onderwijs of werk moeten missen, omdat ze geen menstruatieproducten kunnen betalen. Daar zouden we ons allemaal voor moeten schamen. We erkennen dat probleem, maar de vraag is: hoe groot is dat probleem en is deze begroting nu het juiste moment om een accent te leggen op het armoedebeleid? Collega Marloes Draak naast mij heeft uitgezocht dat er in Den Haag ongeveer 70 uitgiftepunten zijn om menstruatiearmoede te bestrijden en dat het jaarlijkse budget daarvan € 35.000 is. Nu vind ik natuurlijk, dat Lansingerland boven Den Haag gaat in vele opzichten, maar in inwoneraantal en welvaart gaan we niet helemaal analoog aan Den Haag, dus het budget van € 20.000 dat in het amendement wordt genoemd lijkt wat hoog. Wat we eigenlijk willen voorstellen is om dit probleem juist te gaan agenderen onder het beleidsveld armoedebestrijding en om het mogelijk wat nader te laten onderzoeken door het college en niet nu op dit moment te besluiten om zo € 20.000 toe te kennen voor een probleem, dat we nog niet in beeld hebben en waarvan we niet weten of de oplossing wel passend is voor dat probleem. Voor mijn suggestie zou ik de reactie van de wethouder willen weten, hoe zij ernaar kijkt, of de heer Hoek, maar in ieder geval het college. Dan een aantal moties.

De motie van WIJ, investeren in preventie: doen. Dat is mijn korte reactie richting de heer Jumelet. Steun voor de lesprogramma’s, de VVD omarmt dit van harte. De motie van het CDA, gratis openbaar vervoer voor ouderen met een laag inkomen, daar beginnen in de definitiekwestie. Ik heb eerder al gezegd dat wij überhaupt tegen het principe zijn van gratis openbaar vervoer verstrekken aan ouderen of aan mensen met een laag inkomen, omdat het allerlei vormen van inkomenspolitiek zijn, dus ook deze motie zullen wij niet steunen. Vervolgens de motie van de CU, samen stappen zetten naar een gezonder Lansingerland. Ik ga beginnen met de conclusie: we zijn tegen deze motie. Dat is niet omdat wij tegen preventie zijn, maar het is nu de derde keer in korte tijd, dat we over het lokaal preventieakkoord spreken. We hebben er in de commissie ook al veel over gezegd, ik wil dat niet allemaal herhalen, maar er wordt ontzettend veel gedaan aan preventie lokaal, in samenwerking met allerlei partijen. Er is een nationaal preventieakkoord, die probeert daar een kader in te geven en de regie over te nemen. Een beetje analoog aan wat de heer Van den Beukel zojuist zei: nog meer akkoorden hoeven niet in te houden dat we daadwerkelijk gaan verbeteren in wat we aan het doen zijn m.b.t. preventie. We doen ontzettend veel, we doen dat goed.

Wij zetten dan liever de capaciteit in ambtelijk op andere domeinen dan op het creëren van een lokaal preventieakkoord. Dus het doel sympathiek, maar het middel ondersteunen we niet. Mevrouw Verhoef: Ik wil aan de heer Machielse vragen: is het u ontgaan dat er een hele nette bijlage, een uitgebreide bijlage zit bij deze motie, waaruit blijkt dat er lokaal heel veel gebeurt, maar dat er juist afstemming nodig is en zaken goed aan elkaar maken. Een akkoord met de lokale partijen kan juist daaraan bijdragen, dat je dus efficiënter al die inzet tot nog meer impact voor de gezondheid kan laten werken. Hoe kijkt u daar tegenaan? De heer Machielse: Meerdere vragen in één interruptie. Nee, het is ons niet ontgaan, de bijlage bij de motie. Ook de eerdere stukken in de commissie samenleving, waarbij gesproken is over het lokaal preventieakkoord zijn ons niet ontgaan. Maar de vraag die je je moet stellen: geloof je dat het efficiënter gebeurt met een lokaal preventieakkoord, wil je daar de inzet op plegen om dat te creëren? Daarop zegt de VVD: nee, we geloven in preventie, maar we vinden het niet nodig om allemaal capaciteit te steken in een lokaal preventieakkoord. Dat is een beoordeling, daar mag u iets van vinden, maar dat is wel hoe we ernaar kijken. Mevrouw Verhoef: U denkt dus dat er vanuit landelijk, dat het hier in Lansingerland dan wel aan elkaar geknoopt wordt.

U bent bij heel veel zaken toch juist voor lokale aanpak? De heer Machielse: Begrijp me niet verkeerd. Ik heb gezegd, dat er een landelijk preventieakkoord is, waar veel landelijke organisaties hun aanpak in afstemmen. Ik verwacht niet dat dat impact heeft op lokale afdelingen of organisaties in Lansingerland. Wat u mij hoort zeggen, is dat er ontzettend veel gebeurt op het gebied van preventie op allerlei verschillende domeinen, dat ondersteunen we allemaal van harte. Wij denken dat het toevoegen van een lokaal preventieakkoord meer kost aan belasting en werkdruk dan dat het werkelijk aan verbetering gaat brengen in de preventie. Nogmaals, dat is een beoordeling, maar daar zult u het me moeten doen. Daarmee kom ik wel bij de 3 moties van mevrouw Verhoef, van de PvdA. Allereerst de energiearmoede, het is al vaker genoemd vanavond, maar welk probleem lossen we hier nu eigenlijk op? U heeft op de kieslijst van de VVD kunnen zien, dat er een aantal voorzitters van lokale sportverenigingen staat, ik heb ze allemaal gebeld en geen van allen herkennen dit probleem. Dus het is ook een beetje een vraag aan het college, maar misschien ook aan mevrouw Verhoef: waarom staat dit op de agenda vanavond? Als het een probleem is, zijn wij de eersten die willen kijken naar mogelijke oplossingen, maar ik heb op dit moment niet het beeld dat hier een probleem is dat we gaan oplossen.

Ten tweede, de PvdA-motie sneller en meer flexwoningen bouwen, dat is een vraag aan de wethouder: als u het dictum leest, gaat u dan daadwerkelijk iets veranderen? Flexwoningen zijn al opgenomen in de woonvisie, we hebben al een aantal voorstellen gehad, we hebben zelfs een investering gedaan vanuit de Eneco-middelen om een aantal flexwoningen te gaan realiseren. Wat verandert deze motie nu feitelijk voor uw werkwijze en uw aanpak? Laat ik het zeggen: als ik hem lees, dan verandert er niets en is het dus overbodig. De motie versnellen duurzame energie glastuinbouw, dezelfde vraag aan dezelfde wethouder. We hebben reeds een transitievisie warmte, we hebben een glastuinbouwvisie, we hebben een duurzaamheidsvisie en daar zitten allerlei voorstellen in en maatregelen, ondersteuning, om te zorgen voor de versnelling van verduurzaming in brede zin, maar ook voor de glastuinbouw juist. Wat voegt deze motie nu toe op die aanpak? Wat gaat u dan anders doen? Als u iets anders gaat doen, 13/36

verwacht u dat het dan ook effect heeft? Zo niet, dan kom ik terug bij mijn conclusie van de vorige motie: dan voegt het dus niets toe. Voordat ik afsluit, de oplettende luisteraar heeft gemerkt, dat ik 1 amendement heb overgeslagen in mijn bijdrage en daarmee wil ik afronden. Dat is het amendement dat wij zelf hebben ingediend met de titel: geen 7,5 fte per 1.000 inwoners. Ik wil daar wat helderheid over gaan verschaffen. We hebben in de commissie reeds genoemd, dat wij herkennen en erkennen dat er een enorme werkdruk kan ontstaan in de ambtelijke organisatie en dat we enorme ambities hebben als raad, veel beleid hebben vastgesteld en dat het in de uitvoering knelt. Ik heb toen gezegd, dat dat enerzijds komt door vacatures, maar anderzijds op bepaalde domeinen ook gewoon door een kleine formatie, een te krappe formatie voor de ambities die wij hebben. Het amendement beoogt eigenlijk maar 1 deel en dat gaat over de werkwijze die we voeren. Het vaststellen van een norm van 7,5 fte per 1.000 inwoners legt voor onbepaalde tijd een in theorie ongebreidelde groei van de organisatie vast, die niet meer gerelateerd is aan de feitelijke ambities en beleidsplannen, die we hebben vanuit deze raad. Juist die koppeling eruit halen is wat we beogen. We beogen niet om te voorkomen dat er geïnvesteerd wordt in het ambtelijk apparaat.

We beogen niet om te voorkomen dat knelpunten kunnen worden opgelost. Nee, het enige wat we beogen is ervoor zorgen dat we als raad een beetje grip houden op: we hebben allerlei ambities en wat kost het nu om die te realiseren aan ambtelijke inzet? De middelen worden altijd in de begroting meegenomen, maar de menselijke inzet, daar hadden we de afgelopen jaren ook grip op. Ik noemde bij de commissievergadering al dat we dat ook hebben gedaan. Voor de begroting van 2021 19 fte, 2022 14 fte, die hebben we vastgesteld respectievelijk in 2020 en 2021. Dat is veel meer 33 fte dan de inwonergroei als je zou rekenen met 7,5 fte per 1.000 inwoners. Oftewel: we hebben een inhaalslag gemaakt de afgelopen jaren. De gemeentesecretaris stelt vast: ik wil een grotere inhaalslag maken. Daar zijn we niet principieel op tegen, maar het gaat wel om de werkwijze. Dus ik sta er ook wel voor open om te kijken: gaat het ons nu om het bedrag? Nee. Gaat het ons om de werkwijze, hoe kunnen we daar dan als raad uitkomen? Ik wil daar nog 1 slotzin aan toevoegen en dat gaat over iets intern gerichts. Inwoners die nu afhaken bij de volgende zin: excuses. We hebben voor de zomer een kadernota vast gesteld en bij een kadernota bespreken we als raad met elkaar: wat zijn de kaders die we het college mee geven voor de begroting.

Daarin heb ik niet het kader gevonden, dat we een werkwijze willen veranderen voor hoe we aan onze formatie komen. Plots in de begroting een andere werkwijze gaan hanteren doet mij feitelijk vaststellen dat deze begroting niet past in het kader dat we hebben mee gegeven voor de zomer als kadernota. Op dat punt hoef ik geen reactie van het college, maar het is wel stof tot nadenken voor onszelf voor de toekomst van onze werkwijze. Als wij een kadernota vast stellen met veel aandacht, amendementen en moties, maar vervolgens wordt in de uitwerking eigenlijk een andere aanpak genomen, dan vraag ik me af: waarom hechten we zoveel waarde aan de kadernota? Dat zijn wat interne bespiegelingen ter lering en vermaak. Daar wilde ik het in deze eerste termijn bij laten Dank u wel. De voorzitter: Dan constateer ik ook ruim een uur voor 4 fracties. Als u zo door gaat is het in ieder geval half 10 voordat wij aan het college toe zijn. Ik geef hem gewoon even mee. Op zich is het keurig, dan zijn we nog steeds voor middernacht klaar, maar ik waarschuw maar even tussentijds en tijdig. Mevrouw Den Heijer, D66: Zo’n oproep is aan mij altijd goed besteed, ik ben nooit zo heel lang van stof. Mijn fractie kijkt terug op een goede bespreking over de begroting. Wij konden ons al in grote lijnen vinden in de begroting.

We hadden bijna gezegd: een hamerstuk, omdat we heel tevreden zijn met wat er in de begroting is opgenomen en alle voornemens uit het coalitieakkoord daar vorm hebben gekregen. We hebben geen moties of amendementen gemaakt, we hebben gekeken waar de energie bij andere partijen zit, wat goede voorstellen zijn om bij aan te sluiten. Ons credo is de afgelopen tijd: laten we nou gaan uitvoeren alle plannen die we hebben. Ik ga per partij de moties en amendementen af, dan kunnen we aangeven hoe we daar in zitten. We gaan natuurlijk ook mee met het amendement over de raadsadviseur en de streaming van de trouwzaal, uitvoerig besproken al door mijn voorganger, dus daar hoef ik echt niets meer over te zeggen. Hij is al raadsbreed aangenomen, dus daar kunnen we lekker mee verder. Beginnen bij WIJ, we hebben een motie mede ingediend over preventie, ondermijning. Wij hechten daar veel waarde aan. We hebben gehoord wat er in de beeldvorming is besproken. We vinden wel belangrijk, dat het goed wordt onderzocht, ook met de scholen die dit allemaal moeten kunnen uitvoeren. Ik ben blij dat deze motie er ligt om het op die manier te gaan onderzoeken. Dan kijken we de volgende keer of er een vervolg aan wordt gegeven. L3B heeft een amendement gemaakt over de sportboxen, die dienen wij mede in. Wij vinden het een heel goed initiatief om bewegen te stimuleren, dat past goed.

Het is ook een mooi voorbeeld, zo kan je er ook naar kijken, van de deeleconomie. In plaats van dat we allemaal spullen moeten gaan kopen en dat allemaal in de kast of onze garages vol hebben liggen met allemaal speelgoed en sportspullen, kan je het veel beter met elkaar delen. Goed voor de portemonnee en ook goed voor het milieu. We steunen ook het amendement gratis OV voor ouderen naar voren halen. We hebben het al in het coalitieakkoord staan, maar nu er ruimte is om het wat eerder te doen, dan is dat natuurlijk mooi. Wij steunen het amendement voor de BOA’s niet. Er is een beeldvorming aangekondigd, de burgemeester heeft daar een toezegging op gedaan. Het lijkt me verstandig dat we die even afwachten en op basis daarvan kijken en in kaart brengen wat er nodig is voor Lansingerland. Dan naar het CDA, de motie over gratis OV. Dat snappen we, de ambitie. Maar we snappen 14/36

het eigenlijk ook niet zo goed, want het staat in het coalitieakkoord. We hebben daar net een hele discussie over gevoerd, dus ik wil er niet teveel over zeggen, omdat ik dan weer allerlei discussies uitlok. Die gaan we gewoon niet steunen. Er zijn 2 amendementen van het CDA over de OZB. Altijd goed als we nadenken over de lasten die we bij onze inwoners en onze bedrijven neerleggen, maar we gaan ze beide niet steunen. Het OZB-tarief gaat volgend jaar opnieuw omlaag, 11% hebben we net bekeken. Daarmee houden we vast aan het beleid dat we al een aantal jaren voeren, namelijk dat we van inwoners de WOZwaardestijging van hun woning zoveel mogelijk ontzien. De heer Van den Beukel: D66 profileert zichzelf als een ontzettend rationele partij en dat waarderen we. Dus ik vraag me af, wat voor mevrouw Den Heijer de rationale is van nu een groot structureel overschot creëren door de belasting te verhogen, terwijl de algemene reserve al meer dan op peil is? Mevrouw Den Heijer: We zien natuurlijk ook dat er een ravijnjaar aankomt, waar we het helemaal niet zo makkelijk gaan krijgen de komende jaren. Als we dan opeens een hele verhoging moeten gaan doorvoeren, waar mensen nog veel meer van afschrikken, ja, dat wil je niet hebben. We vinden het een heel verstandige beslissing om het zo te doen.

Dan de OZB niet-woningen, die steunen we ook niet, omdat we denken dat de impact hiervan vooral ligt bij de grote distributiecentra en die lopen prima. We kunnen nog het verhaal over het gebruikersdeel en eigenarendeel aan toevoegen. Wat wij ook vonden, dat heeft de VVD al toegelicht, is dat wij als Lansingerland aan onze ondernemers al heel veel voorzieningen bieden. Het is dan ook wel logisch om dit deel gewoon op het landelijk gemiddelde te houden. Dus wij steunen die motie ook niet. De heer Van den Beukel: Er dreigt een beeld te ontstaan, dat onze ondernemers fantastisch tevreden zijn over de gemeente. Mijn beeld is toch een andere. Ze vestigen zich graag hier, maar de dienstverlening van de gemeente, met alle waardering voor de inspanning die gepleegd wordt, daar verschijnen we niet in de top 10 van meest MKB-vriendelijkste gemeenten, volgens mij. Is mevrouw Den Heijer daar echt zo tevreden over? Mevrouw Den Heijer: Dat is een heel andere discussie. Als je het hebt over infrastructuur en voorzieningen, die voor de Lansingerlandse ondernemers prima op peil zijn, dan gaat het de discussie over dienstverlening, die vooral meer ligt bij hoe je wordt aangesproken en of de gemeente goed bereikbaar is, dan dat je een financiële prikkel weg neemt.

Ik vind het 2 verschillende discussies, die u met elkaar probeert te vermengen, daar kan ik niet zoveel mee, want het is toch heel iets anders. De heer Van den Beukel: Prima, maar dan is het wel verhelderd, dat mevrouw Den Heijer niet suggereert dat de klachten over dienstverlening niet bestaan. Ik denk dat er zorgen zijn over de lengte van vergunningverlening, de duur daarvan en dergelijke. Die leven ook bij haar, dat is goed te constateren, dank u wel. Mevrouw Den Heijer: Dat hebben wij zeker ook gehoord bij de ondernemers, dat dat zo is. Dat is misschien een mooi bruggetje naar het volgende, dan komen we bij het amendement over de 7,5 fte. Veel van de dienstverleningsvragen die ondernemers hebben, hebben te maken met wisselingen van projectleiders, dat de gemeente niet goed bereikbaar is, dat mensen niet aan het loket zijn waar ze vragen hebben, dat de dienstverlening niet snel wordt afgehandeld. Wat heb je dan nodig? Dan heb je geen geld nodig, maar mensen. Daarom is de discussie over de norm een beetje verengde discussie geworden. Wij steunen het amendement van die 7,5 fte dus niet. Wij hebben hier in de commissie ook al over gediscussieerd. We vinden het belangrijk dat je investeert in de dingen die het belangrijkst zijn en dat is o.a. onze organisatie.

We lopen eigenlijk de hele tijd al achter de feiten aan, waardoor we moties niet kunnen uitvoeren, maar ook dat ondernemers zich niet gehoord voelen, niet voor alle ondernemers, dan maak ik het te groot, maar er blijven dingen liggen, die niet hoeven blijven liggen. We vinden het erg belangrijk, dat we dit op een goede manier afronden met elkaar en er niet op gaan knippen. Dan over de intocht van Sinterklaas. Wij vinden eigenlijk, er is al een toezegging, dus ik dacht: misschien kan ik er nog een leuk Sinterklaasgrapje over maken, maar het enige wat bij me opkomt is een soort Rupsje Nooitgenoeg van de VVD. Het is niet heel onaardig bedoeld, maar we hebben al een toezegging voor 2022, waarom moet je hier dan nog mee komen: we willen eigenlijk nog meer. Ik ben het eens met mijn collega van het CDA, die zegt: laten we volgend jaar kijken waar we dan weer staan en kijken wat er dan nodig is, want misschien is die € 3.000 dan niet meer nodig. Dus daarom steunen we die ook niet. Dan naar de CU, de motie preventieakkoord. Die dienen we mee in. Het is gewoon heel goed om samen met deze lokale maatschappij te zoeken naar meer ambitie rondom gezondheid. Wij vinden dat er best wel wat meer ambitie mag inkomen. Dan GL, het amendement over menstruatiearmoede, die dienen wij mede in. Wij hebben hier ook over nagedacht.

Normaal hebben we iets van: je moet eerst precies weten wat het probleem nou is, om hoeveel mensen het gaat. Maar toen dachten we ook: het is een heel moeilijk onderwerp om daar echt goed achter te komen. Het is echt een taboe-onderwerp, dus om echt onderzoek te doen naar hoe groot het probleem is. Scholen kunnen er goed aan mee helpen, dat er afgifte punten komen. Er zijn ook steeds meer gemeenten die dat doen, dus ik vind het helemaal geen gek idee om het gewoon uit te proberen. Als het nergens op slaat, dan kunnen we het altijd weer stop zetten. Soms moet je af en toe een risico nemen bij dit soort belangrijke zaken. Tot slot de PvdA-moties. Energiearmoede bij sport: we willen daar de reactie van de wethouder op afwachten. Wij hebben ook niet veel signalen gehoord. Ik denk dat de wethouder een goed beeld heeft van wat er speelt in de gemeente, de contacten worden goed onderhouden. Dan de motie over flexwoningen: we snappen de insteek, maar we moeten ons er ook van bewust zijn, dat je onmogelijk op elke locatie flexwoningen kan neerzetten. Het overzicht waar mevrouw Verhoef om vraagt is feitelijk al beschikbaar, omdat dit in kaart is gebracht rondom de langdurige opvang Oekraïners, het grote schema, ik heb het opgezocht. Als u dat wilt, kunt u de motie misschien intrekken. Dan over de motie verduurzaming glastuinbouw: het raakt 15/36

echt bestaand beleid, vastgelegd in het coalitieakkoord. Er gebeurt ontzettend veel, dus ik heb het idee dat deze motie daarmee overbodig is. Dan ben ik aan het eind van mijn lijst gekomen. Ik hoop, dat ik het goede voorbeeld heb gegeven. De heer Markus, CU: Je weet nooit, wie je als voorbeeld neemt vanavond, dat gaan we zien. Allereerst wil ik even ingaan op onze eigen motie rondom het lokaal preventieakkoord, want ik merk toch wel dat er verschillende beelden leven van hoe je daar nou mee om moet gaan. In de commissie samenleving heeft een uitstekende discussie plaats gevonden, daar is goed over gesproken. Voor ons en ook voor de mede indieners is dat aanleiding geweest om de motie in te dienen om wel een lokaal preventieakkoord op te stellen. Waarom dan, er is toch ook een nationaal akkoord? Het nationaal akkoord regelt plaatselijk niets, sterker nog, dat nationaal akkoord zegt eigenlijk: maak een lokaal akkoord en dan krijgt u geld van ons. De gedachte dat het nationaal akkoord het voor ons gaat regelen, die wil ik bij deze wegnemen, want dat is absoluut niet waar. Dat geld krijgen we alleen, als we minimaal 2 van de 3 items roken, overgewicht en alcoholgebruik, 2 ervan minimaal opnemen. Maar dat wil niet zeggen dat we ons akkoord alleen tot die 2 thema’s moeten beperken, we kunnen in het akkoord nog veel meer zaken opnemen, zoals gehoorschade, drugs, lachgas.

We hebben vaak samen opgetrokken rond die thema’s, ik denk dat het goed is om dat soort zaken op te nemen. Ik las dat lachgas blijft toenemen onder jongeren. Ik heb laatst iemand voor mijn deur gehad, die 2 uur lang ballonnetjes heeft zitten lurken en vervolgens weg reed. Ik zeg niet dat je dat allemaal gaat oplossen met een lokaal preventieakkoord, maar ik ben er wel van overtuigd, dat als je een akkoord gaat opstellen, dat je goed beleid moet opstellen en het moet doorvoeren om dit soort zaken blijvend aan te pakken. Wij zijn ervan overtuigd dat zo’n lokaal preventieakkoord ook samenhang en opvolging geeft. We hebben in het verleden best mooie initiatieven gehad. Ik kan me herinneren dat we in 2019 een leerzame avond over drugs en jongeren hebben gehad, maar in onze optiek is de opvolging een beetje blijven hangen. Waarom doen we dat niet elk jaar of elke 2 jaar? Dat zijn zaken die je in een akkoord goed kunt vastleggen en dat samen met allerlei organisaties en partijen kunt uitwerken. Dat is het andere voordeel, juist in zo’n akkoord biedt het ook de kans om samen met plaatselijke organisaties en partijen, iedereen die erbij betrokken is, op te trekken.

Daarnaast een ander punt, akkoorden in andere plaatsen laten echt zien dat het effect heeft, het heeft aantoonbaar tot een goede verbetering geleid op dat gebied, ook in samenhang en aanpak onderling tussen de verschillende organisaties. Ik denk dat dit lokale akkoord ook echt aandacht geeft aan de preventie, die we allemaal zo belangrijk vinden, die het verdient. Vandaar de oproep namens ons en de mede indieners om dit jaar een akkoord op te stellen en het volgend jaar in werking te laten treden. Dat betreffende onze eigen motie. De raadsbreed ingediende amendementen rondom raadscommunicatie en het mogelijk maken om vanuit de trouwzaal bijeenkomsten te volgen, die ga ik niet verder toelichten, want dat is al uitstekend gebeurd. Dan loop ik per partij de verschillende moties en amendementen af. WIJ, investeren in preventie rondom criminele handelingen. We waren bij de behandeling in de commissie kritisch, omdat u toen voorstelde om het direct in te voeren zonder enige afstemming met de scholen. Wij zien dat scholen veel lesprogramma’s om de oren krijgen, het lijkt ons goed om dat eerst af te stemmen. De motie stelt dat precies voor, er wordt geen geld beschikbaar gesteld, eerst wordt onderzocht of het iets kan toevoegen op scholen. In die vorm kunnen wij de motie van harte ondersteunen.

L3B, gratis OV voor AOW’ers tot 120% bijstandsniveau, een onderdeel van ons coalitieakkoord, dat hebben wij mede ondertekend en u kent ons als een partij die staat voor onze handtekening, dus wij zullen dat amendement van harte ondersteunen. Dan het amendement van L3B rondom de BOA’s, om de norm van 1 op 5.000 te effectueren. U kent ons verkiezingsprogramma uit uw hoofd en daarin staat deze letterlijke tekst ook, dus dan is het vrij lastig om zo’n amendement niet te steunen, dus die zullen wij van harte ondersteunen. Dan de sportbox, ook daar merk ik wel wat verschil van interpretatie over. Waarom juichen wij die van harte toe, we hebben die mede ingediend. Omdat wij vrije buitensport ondersteunen om bewegen te stimuleren. Een sportbox kan een krachtig middel zijn. Als mensen niet weten wat het is: google even, er zijn genoeg filmpjes over te vinden. Dan de OZBamendementen, die voeg ik even samen, omdat we daar dezelfde redenering in hebben. De heer Machielse gaf aan: Lansingerland is nog niet af. Dat vinden wij ook. Wij vinden dat we de komende jaren moeten blijven investeren in onze dorpskernen, in cultuur, in sport, woningbouw, verkeersveiligheid, noem alles maar op. En investeren kost nou eenmaal geld.

Wij vinden het daarom ook te billijken, dat wij wel de OZB mee laten stijgen met de inflatie en de WOZ-waarden of in het geval van niet-woningen om het percentage te verhogen, omdat wij vinden dat we moeten blijven investeren in Lansingerland. Dan het CDA, gratis OV voor ouderen met een laag inkomen. Ik moest er stiekem wel een beetje om lachen. De grens is niet helemaal duidelijk, maar ouderen en laag inkomen is net zo vaag als AOW’ers en 120%. Even los daarvan, wij volgen de lijn die in het coalitieakkoord staat. Ik snap dat dat voor het CDA geen wet is, maar voor ons wel, we hebben onze handtekening eronder gezet, dus die lijn volgen wij. De heer Van den Beukel: Ik heb, denk ik, een heel rare motie geschreven, want het wordt niet goed begrepen, dat zal aan mij liggen. Die ouderen en inkomens staan nog niet in de begroting. Het gaat daar niet over ouderen, het gaat over gratis openbaar vervoer, niet over lage inkomens, alleen over ouderen. Dat is de verschrijving, het zal wel slordig zijn geweest zonder opzet, maar er staat niets over het feit dat ouderen met een hoog inkomen geen gratis OV zullen krijgen, dat willen we gewoon voorkomen, niet solitair, maar dat bent u het allemaal met ons eens. Dus inmiddels heb ik het vertrouwen dat het college 16/36

niet met een voorstel gaat komen dat alle ouderen wil bedienen, dus ik zal alvast verklappen dat ik deze motie niet zal indienen en deze zal intrekken. Dank u wel. De voorzitter: Heeft u dat hierbij gedaan? Dat is hierbij gedaan. De heer Markus: Dank, dat scheelt weer spreektekst voor mijn opvolgers. Dan de VVD, amendement intocht Sinterklaas. De burgemeester heeft voor dit jaar toegezegd, dat dat geregeld is. U zegt: daar gaat de motie niet over. Dat klopt, maar nogmaals, wij kennen onze winkeliersvereniging als uitermate adequaat. Zij zijn zeker niet te beroerd om hun mond open te doen, dus mocht het komende jaren tot problemen leiden dan kloppen ze zeker aan. Ik ben het zeker niet met alles eens met de heer Van den Beukel deze avond, maar wel met zijn oproep: het is ook een stukje ondernemerschap. Sinterklaasoptocht levert ook een bepaalde reclame op, volgens mij zien ondernemers dat zelf ook zo. Nogmaals, mochten ze financiële middelen nodig hebben, dan weten ze het gemeentehuis zeer goed te vinden. Dan het fte-verhaal, dat blijft toch een lastige discussie in deze raad. We hebben het er bijna elke keer over en ik moet eerlijk zeggen, dat me dat niet heel erg opvrolijkt. Allereerst om de reden, dat we allemaal zien dat ons ambtelijk apparaat piept en kraakt en we vinden dat daar iets aan gedaan moet worden.

We vinden het niet leuk om elke keer die discussie te moeten voeren, omdat je het vertrouwen wilt geven: beste ambtelijk apparaat, we willen met elkaar iets moois maken van Lansingerland, we moeten met elkaar aan de slag. Dus we moeten het op die manier doen. We hebben de afgelopen jaren altijd wel de lijn gehad: fte volgt beleid. Nu zitten wij op 2 sporen, ook als fractie. Wij snappen dat een deel van het ambtelijk apparaat te maken heeft met de groei van de gemeente, als ik het heb om vergunningen, mensen die aan de balie komen. Ik snap heel goed dat als het aantal inwoners groeit, dat je daar ook meer mensen voor nodig hebt. Punt. Dus ik snap die norm heel goed. Maar stel dat het financieel lastig wordt, dan wil je als raad een afweging kunnen maken ook op dit gebied. Dan vind ik het wel te billijken, dat je zegt: op het moment dat we nieuw of ander beleid of regelgeving hebben, dat we dan onderbouwen dat we daar extra fte voor nodig hebben en dat we niet een harde norm hanteren. Dan kunnen we inderdaad als raad zeggen: heel goed, we snappen dat u dit aanbiedt, dat hebben we ooit zelf gewild, maar we maken een andere keuze en we schrappen het beleid toch en op die manier breien we onze begroting rond. Daar willen we wel naar toe, dat is iets genuanceerder dan hoe het nu in de begroting staat, namelijk een norm van 7,5 per 1.000 inwoners.

Nogmaals, dat doet niets af aan het feit dat we echt wel zien dat er iets bij moet komen, dus wij gaan het amendement dat voor ligt ook zeker niet steunen, want dat gaat veel te ver en doet zeker geen recht aan de problemen die er zijn. Maar we zijn wel benieuwd hoe het college hierop reageert, wij zitten er iets genuanceerder in. De heer Van den Beukel: Mag ik de heer Markus uitdagen tot nog meer nuance? De interesse die uitgaat naar fte’s, die blijft daar, ook als we zeggen: fte’s volgen beleid. Het is niet zo dat in onze verhoudingen het college gaat over de keuze van mensen en middelen. Als we 20 printers moeten kopen om beleid te maken of 5 mensen aannemen, dan zou het ons toch om het even moeten zijn? Het gaat erom, dat ze een budgetvoorstel doen om de ambitie die de raad formuleert te bereiken. Of dat budget dan wordt gerealiseerd op de één of andere manier, dat is niet zo interessant. Of wel? De heer Markus: Nee, ik denk dat we het helemaal met elkaar eens zijn. Maar stel, dat we in dat budget iets willen schrappen, omdat we het teveel vinden of omdat we tekort komen, ik noem maar wat, dan wil ik wel weten wat ik dan moet schrappen zonder dat ik zeg: er moet een ton of twee ton van af en ik niet weet wat de gevolgen daarvan zijn.

Dan wil ik eigenlijk zeggen: schaf die printers maar niet meer aan of ga dat beleid maar niet meer uitvoeren, daar hangt dan ook een potje fte’s aan vast. Dat lijkt me een eerlijkere discussie zonder dat je een soort norm oplegt aan het college: schrap dit maar en zie maar hoe je het gaat doen. Als raad leggen wij de beleidsambities neer en dan moeten we ook het lef hebben om de beleidsambities te schrappen en daarmee ook een stukje bezuiniging te doen. Ik denk dat we elkaar volgen. Ik ben het helemaal met u eens, dat je ook een budget moet geven en het vertrouwen moet hebben dat het op die manier uitgevoerd moet worden. Maar we willen wel, als het moet, een eerlijke afweging kunnen maken, om daarin te kunnen schrappen en om keuzes te maken. Vandaar onze nuance. Dan het amendement rondom menstruatiearmoede. Het probleem is uitstekend toegelicht tijdens de commissiebehandeling. Het is heel goed, dat we daar iets mee gaan doen. Ik vraag me alleen af of we dat probleem financieel een hek omheen moeten zetten. Het moet opgelost worden, punt, hoe je het doet, doe je het, of er nou € 20.000 of € 30.000. Ik ben even benieuwd hoe de wethouder daarin zit, de wethouder kennende gaat hij hier zeker mee aan de slag. De gedachte uitstekend, we vinden dat we iets moeten doen, maar om er nou geld aan op te hangen, ik weet niet of dat de goede weg is. Dan de PvdA, aanpak acute energiearmoede.

Je zou zeggen: een uitstekende motie, maar ik mag er toch vanuit gaan dat wij het college niet hoeven op te roepen om hiermee aan de slag te gaan? Mocht er een probleem zijn, dan weet het college dat allang. Het lijkt me dat deze motie overbodig is, ik vind het gewoon tot het werk horen van ons college. Punt. Als dat niet zo is, ben ik erg verbaasd en dan ga ik deze motie wel van harte ondersteunen, want dat betekent dat we het werk niet goed doen. Zo zitten we ook een beetje in die andere 2 moties. Het versnellen van de duurzame energie glastuinbouw, we erkennen die noodzaak, maar het staat ook in de begroting, dat we daarmee aan de slag gaan, dat is ook meerdere malen aangegeven. Dus ook daarvan denk ik: het is staand beleid, ik mag hopen dat het college hiermee aan de slag is. In die zin lijkt me de motie overbodig. Dat geldt ook voor flexwoningen. Er is door WIJ letterlijk gevraagd: in het coalitieakkoord is een tabel opgenomen, is die realiseerbaar voor het college. Het antwoord was: ja, daar zijn flexwoningen onderdeel van. Daarnaast is het plan ook een onderdeel van de uitvoeringsagenda. Het zou te weinig recht doen aan de moties, ik snap wel dat de PvdA deze indient, 17/36

want dat heeft ook te maken met de opzet van deze begroting. Namelijk, je leest niet terug dat het college dat gaat doen de komende jaren. In die zin snap ik wel dat de PvdA zegt: wij vinden dit belangrijk, wij willen dat jullie ermee aan de slag gaan, college. We gaan er de komende jaren mee aan de slag, dat heeft de heer Fortuyn toegezegd. Ik denk dat het goed is, dat we dit soort concrete dingen echt in de begroting gaan verwerken, zodat we ook zien waar de prioriteiten liggen in de jaren dat het college aan de slag gaat. Daarnaast wil ik aangeven, dat het van belang is dat de voortgang van belangrijke onderwerpen ook goed met de raad gedeeld worden tijdens de commissies. Ik denk dat dat gaat voorkomen, dat dit soort moties ingediend gaan worden. Dat was het voor ons. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: Ik zal proberen, net als de heer Markus en mevrouw Den Heijer, het kort te houden. Aan mij zal het niet liggen, dat we dan pas om half 10 het college hebben. Ik ga de amendementen behandelen en moties, zoals ze aangeleverd zijn bij de griffie, met 1 uitzondering. Ik ga eerst ons eigen amendement eruit lichten, over menstruatiearmoede. Mevrouw Den Heijer heeft het eigenlijk al heel goed gezegd. Het klopt, in de toelichting staan een hoop aannames. Aannames over het aantal mensen, die het betreft. Aannames over wat armoede is.

Aannames over wat het kost per inwoner die last heeft van menstruatiearmoede. Alleen, het is een taboe. Over menstruatie wordt niet gesproken, behalve op tv-reclame. Er zijn genoeg mannen hier, die niet eens weten van hun partner wat hun cyclus is qua menstruatie. Er wordt niet over gesproken, heel simpel. Over armoede, dat je te weinig geld hebt om menstruatieproducten aan te schaffen, daar zal je al helemaal niemand over horen. Feitelijk: we weten niet precies hoeveel mensen het betreft. Meneer Machielse heb ik horen zeggen: de gemeente Den Haag, dat is niet de maat der dingen, trekt er € 35.000 voor uit. € 20.000 voor ons lijkt dan heel erg veel. Dat kan. Ik heb ook een berekening gemaakt, die uitgaat van ongeveer € 13.000. Dat kan ook een bedrag zijn, dat je ervoor zou kunnen betrekken. Aan de andere kant, een gemeente als Coevorden met een inwoneraantal ongeveer gelijk aan uitsluitend de kern Berkel trekt ook € 20.000 uit. Zijn er in Coevorden meer mensen die last hebben van menstruatiearmoede? Je zou het denken als je het bedrag ziet, maar feit is: we weten het niet. De heer Markus zei: moet je hier nou een hekje omheen zetten? We denken dat dit wel de beste aanpak is om het op deze manier inzichtelijk te maken, anders kom je er nooit achter.

Die € 20.000 of € 15.000 of € 13.000, ik wil echt wel flexibel zijn in de bedragen, als we niet alles ervan gebruiken is het niet weg. Uiteindelijk komt het terug in de algemene reserve. We besteden er een gedeelte van en wat we niet gebruiken komt terug. Het geld gaat niet weg zijn. Tot slot wil ik er nog over aangeven, dat reeds in juni 2021 gaf de staatssecretaris van sociale zaken in een bericht aan burgemeester en wethouders dit mee: ik wil gemeenten oproepen om aandacht te hebben voor het onderwerp menstruatiearmoede en om inspiratie op te doen bij andere gemeenten voor de aanpak hiervan. Vervolgens noemt hij een aantal voorbeelden: Gouda, Rotterdam, Amstelveen, het armoedefonds, Den Haag. Het was in juni 2021 al onder de aandacht, in ieder geval van de staatssecretaris van sociale zaken. Wij hebben er in Lansingerland lang niets mee gedaan, wij zijn een redelijk welvarende gemeente, dat realiseer ik me ook, maar er zijn nu inflatiecijfers, energiecrisis, duurder openbaar vervoer. Er komt een moment dat we wel die crisis ingaan, dat we ook last hebben van menstruatiearmoede. Daarom kunnen we dit nu beter van tevoren aanpakken dan dat we achteraf denken: hadden we maar. € 20.000 op een begroting die wij hebben, het is een kwart communicatieadviseur, zal ik maar zeggen. Het is nog niet eens een investering voor de trouwzaal.

Dat is meteen een bruggetje voor die 2 amendementen, de raadscommunicatieadviseur en de trouwzaal. Die worden raadsbreed ingediend, daar hoef ik eigenlijk niet zo heel veel over te zeggen. Gisteren zag ik in een lokale krant dat er aandacht is voor communicatie vanuit de gemeente, het is heel belangrijk dat we dat gaan doen. Dan het amendement sportbox van L3B. Het lijkt ons een goed amendement. Het past in het streven dat we de sportiefste gemeente van Nederland willen zijn. Misschien dat de wethouder er nog een kleine toelichting op kan geven, hoe zij erover denkt. We neigen ernaar om hierin mee te gaan. BOA’s, daarvan zijn we mede indiener. We zien de BOA’s als echt heel belangrijk voor preventie. Wij zien ze ook als gastheer in onze gemeente, ze kunnen de ogen en oren zijn om dingen te voorkomen. Ze kunnen in de toekomst ook een oogje houden op vuurwerktoeristen, die de burgemeester hier een warm welkom heet, dat ze zich aan de regels houden. Daar woensdag meer over, zeg ik nu vast. Dan het gratis OV voor ouderen, het amendement van L3B. Daar zijn wij op tegen. Niet omdat wij tegen gratis OV zijn voor ouderen, voor AOW’ers of voor wie dan ook, wat ons betreft zou het helemaal gratis moeten zijn. Maar wij vinden dat dit amendement niet ver genoeg gaat.

Wij vinden dat er gratis OV zou moeten zijn voor iedereen die een inkomen heeft tot 120% van het bijstandsniveau ongeacht de leeftijd. We hebben het al vaker gezegd: juist voor de mensen die nog in het arbeidsproces zitten of die nog aan het leren zijn of iets anders, voor hen is het zo belangrijk dat zij daaraan deel kunnen nemen. Gratis openbaar vervoer is een zetje in de rug om deel te nemen aan het proces, om naar school te gaan of naar een sollicitatieprocedure of wat dan ook. Wij vinden het amendement heel goed, maar het gaat wat ons betreft niet ver genoeg. Dan de amendementen van het CDA over OZB. Ik ben oud genoeg om nog te herinneren dat er een programma op tv was, dat heette: creatief met kurk. Deze amendementen zijn toch wel een beetje creatief met cijfers. Het neemt wel heel erg een voorschot op de toekomst. Nee, we gaan dit gewoon niet steunen, heel simpel. De OZB voor huiseigenaren, we begrijpen dat die verhoogd gaat worden in een lijn. De heer Van den Beukel: Dat is toch wel een zwaar verwijt, wat ik hier voor de voeten geworpen krijg, dat het een creatieve dekking is. We hebben toch een heel goede, heldere brief 18/36

gekregen van het college, waarin staat wat de additionele ruimte is. Als je die optelt bij de huidige ruimte, dan ziet u toch net als ik dat er € 1,8 mln structureel een positief saldo is in 2023. Wat is precies de creativiteit erin? De heer Ruijtenberg: Dat bedoel ik, creatief met cijfers. U heeft het erover, dat we op een ravijnjaar af gaan, dat we € 8 mln tekort gaan komen in 2026. En nu zegt u: die OZB moeten we toch maar niet doen, we gaan het met een jaar uitstellen. Het is creatief, maar we gaan het niet steunen. De heer Van den Beukel: Ik constateer dat de heer Ruijtenberg het optellen van 2 getallen creatief noemt. Dan was ik kennelijk wel creatief op de lagere school, maar dat viel toch reuze tegen. Ik dacht dat het gewoon rekenen was. Ik geloof dat het anders ligt. De heer Ruijtenberg: Ik heb geen vraag gehoord. Behalve dat de heer Van den Beukel inderdaad creatief is, dat klopt. OZB-verhoging voor huiseigenaren, we begrijpen dat. Aan de andere kant, volgend jaar gaan de huren, de sociale huren en de vrije sector huur, waarschijnlijk wel gewoon omhoog. We weten al dat huureigenaren een minder besteedbaar inkomen hebben dan woningeigenaren. Vandaag exact 10 jaar geleden zei de partijvoorzitter van de dame die naast me zit: nivelleren is een feestje. Daar sluiten wij ons graag bij aan.

Nivelleren is inderdaad een feestje, daarom vinden wij dat de OZB best iets verhoogd kan worden. Dat het in lijn verhoogd wordt. Intocht Sinterklaas. Wij zijn daar op tegen. Niet tegen Sinterklaas, helemaal niet zelfs. Wel tegen dit amendement. Het amendement geeft namelijk een soort van blanco cheque aan de winkeliersverenigingen om te besteden zoals ze dat willen. Daar zijn we het gewoon niet mee eens. Wij vinden dat je deze cheque zou moeten voorzien van een aantal voorwaarden. Dit moet voorzien in organisaties die zorgen voor bewustwording van het Sinterklaasfeest, voor organisaties die er een positieve draai aan geven, voor organisaties die dit niet op een ouderwetse manier willen doen, organisaties die niet teruggaan in de tijd en die er ook voor zorgen dat er geen verwarring gaat ontstaan bij kinderen, die het Sinterklaasjournaal zien of films in de bioscoop en daar figuren zien en dan vervolgens als ze in één van de 3 kernen komen en dat totaal niet zien. Wij vinden dat er voorwaarden, ik praat met meel in mijn mond, ik probeer iets te vermijden, wat ons betreft gaan we dit gewoon niet doen. Niet op deze manier. Er moeten echt voorwaarden gesteld worden, wil een vereniging in aanmerking komen voor dit. Dan 7,5 fte per 1.000 inwoners, wat ons betreft is 7,5 niet echt een doel waar je naartoe moet, maar het is een middel om ambities te bereiken.

7,5 is ook niet uit de lucht komen vallen, ook de VNG heeft daar uitspraken over gedaan, het is een gemiddelde in Nederland. We weten nu dat het piept en kraakt bij onze ambtenaren. Je hoeft maar iets te doen aan langdurige opvang Oekraïners, je hoeft maar iets te doen m.b.t. armoede, je hoeft maar iets te doen over allerlei andere onderwerpen en er ligt een druk op onze ambtelijke organisaties. Onze ambtenaren zijn stuk voor stuk toppers, maar ook die toppers moeten wel een beetje ondersteund worden, zodat ze kunnen blijven doen wat ze nu al heel goed doen. Ondersteund worden en geen uitval hebben. Wij gaan het amendement van de VVD zeker niet steunen. Dan de motie investeren in preventie jeugd en jongeren. Een aantal weken geleden waren mevrouw Verhoef en ik bij de radio van RTV Lansingerland en daar spraken wij met Annemiek Roos, u allen bekend als politieagent. Zij houdt zich heel erg bezig met jongeren en zij gaf aan, dat er heel veel jongeren in Lansingerland ten prooi vallen aan geldezels om op die manier gebruikt en misbruikt te worden. Om dat nu te voorkomen vinden wij dit een heel goede motie, wij zullen deze van harte ondersteunen. Gratis OV voor ouderen hoeft niet meer. Samen stappen zetten naar een gezonder Lansingerland, die dienen wij samen in. Daar heeft de heer Markus al heel veel goede dingen over gezegd.

Daar hoeven we het niet over te hebben, behalve dan dat het ontmoedigen van roken mij persoonlijk heel erg aantrok, maar je bent nooit te oud om te leren. Samen met de heer Fortuyn gaan wij daar goed gebruik van maken, denken wij. Aanpak acute energiearmoede bij sportverenigingen van de PvdA, het lijkt ons overbodig. Het energieplafond, dat in gaat, daar vallen verenigingen ook onder, een ZZP’ers en organisaties die weinig energie verbruiken, dus wij denken dat dat genoeg is. Mocht het anders zijn, dan horen we dat graag van de wethouder, dat wachten wij af. Sneller en meer flexwoningen bouwen voor starters en spoedzoekers, dat lijkt ons een prima motie. We kunnen nooit tegen onderzoek zijn, dat heb ik al heel vaak gezegd, dus hier gaan we mee stemmen. Versnellen duurzame energie glastuinbouw, hebben we mede ingediend. Alles wat duurzaamheid kan versnellen is heel erg goed. We moeten niet alleen kijken naar warmtenetten, maar we moeten ook het gesprek aangaan over het bij spuiten van CO2 in kassen, wat ook wel een tandje minder kan. Daar wil ik het bij laten. Mevrouw Verhoef, PvdA: Er is best een jolige stemming in de raad, maar bij de begroting heeft de PvdA laten weten, dat we dit een solide begroting vonden op grote lijnen. Er is veel beleid genoemd, dat ook past bij de PvdA.

Tegelijkertijd hebben we ook aandacht gevraagd, dat hebben velen van u ook beaamd, dat er een aantal enorm grote problemen zijn. Er is een enorm woningtekort. Door het net gevallen stikstofvonnis, dat de Raad van State heeft uitgesproken, kijken we mogelijk naar een grote vertraging in de bouw. Er is sprake van energiearmoede bij huishoudens, mogelijk bij sportverenigingen en sociale verenigingen. Last but not least lijkt een groot deel van de glastuinbouw in Oostland, in Westland in elkaar te zakken. Men krijgt het niet meer voor elkaar. Ik begin bij de 3 moties, die de PvdA heeft ingediend. Dat zijn geen moties van: ga lekker doen waar je mee bezig was. U zegt: dat staat allemaal in het coalitieakkoord, in de begroting. Ik heb het met een loep erbij nog niet kunnen vinden. Nee, we vragen niet: ga maar door wat u van plan zegt te gaan doen. Nee, wilt u alstublieft een tandje bij gaan zetten, een flink tandje, op al die dossiers. Op het bouwen, dus veel meer en uitgebreider kijken, 19/36

onderzoeken op plekken waar we nu helemaal geen flexbouw hebben voorzien, bijvoorbeeld op Wolfend of in Bleiswijk waar we gaan bouwen, tot de tijd dat we daar nog niet kunnen bouwen. Bleizo-west blijf ik ook noemen. Kijk of je daar meer flexwoningen neer kunt zetten dan voorzien, die je dan later eventueel verschuift, waardoor je dus sneller de woningnood oplost. Daar gaat die motie over. De motie over de verduurzaming in de glastuinbouw, die roept op om dit sneller te gaan doen. We willen ook graag zien hoe Lansingerland kijkt naar de nieuwe publieke taak, die er m.b.t. die warmtenetten komt te liggen bij de gemeente. We worden belanghebbende, maar we kunnen ook sturen. En we vragen om samenwerking te zoeken met de glastuinbouwsector zelf. Misschien lopen die dingen allemaal, dan hoor ik dat graag van de wethouder, maar dan hoor ik ook graag van de wethouder: in de afgelopen 2 maanden, hoe vaak heeft u met Adrie Bom, de voorzitter van Glastuinbouw Nederland, gesproken over de enorme crisis die er heerst in de glastuinbouw? Dat hoor ik dan ook graag. Ik wilde nog iets zeggen over de acute energiearmoede bij de sportverenigingen. Ik hoor geroezemoes. De voorzitter: U heeft gelijk. Ik vraag stilte.

De heer Jumelet: Wat ik interessant vind, ik luister graag naar mevrouw Verhoef, dat staat buiten kijf, maar ze zei: ik moet met een loep zoeken als het gaat om de verduurzaming van de glastuinbouw. Op blz. 106 van de begroting, we brengen focus aan door enzovoorts, het coalitieakkoord, Lansingerland Duurzaam, we zetten gericht in op topprioriteit op de pijlers, één, de energietransitie glastuinbouw. Die loep van u, misschien moet u hem anders richten, maar het staat er toch gewoon? Mevrouw Verhoef: Ik kan die woorden wel zien, maar ik zie nergens, dat heb ik ook al bij het debat aangegeven, ik zie nergens die urgentie eraf springen. Ik zie ook nergens staan: we gaan het sneller doen, we gaan de raad ervan op de hoogte houden, we gaan het met de glastuinbouwsector samen doen, we gaan de rol van mede beheerder van dat warmtenet zus en zo oppakken. Ik vraag gewoon om ons te informeren, om ook te onderzoeken hoe dat beter en sneller kan. Het is een verzoek, er hangt geen zak geld bij, het kost wel moeite, maar het laat zien dat dit college dus zich bewust is van de urgente crises die er zijn. U kunt dat overbodig noemen, maar dat zullen de glastuinders en de mensen die een woning zoeken, ik heb het over die 3 moties, zullen daar iets anders naar kijken. Zij zullen een extra duwtje of een tandje bij zetten niet overbodig vinden.

Ik wilde nog heel even iets zeggen over de energiearmoede bij sport- en sociale verenigingen. Het college zelf heeft wel in de begroting per jaar € 4 ton opgeplust voor het verwarmen van de maatschappelijke gebouwen, dus ze anticiperen daar wel op. Als er geen berichten zijn gekomen van de sportverenigingen, dat vind ik fijn. Dan hoop ik ook dat dat niet is gekomen van de zorgorganisaties. Anders hoor ik van de wethouder of hij ook met andere maatschappelijke organisaties dan de sportverenigingen inmiddels in gesprek is, want zo voortvarend is het college volgens de mede-fracties. Dat waren de eigen moties. Dan ga ik nu het hele ritsje even rustig langs. Dan heeft u in de tussentijd de tijd om na te denken wat u met mijn 3 moties doet, want die ga ik zeker niet terugtrekken, dus u kunt dat als een fijn duwtje in de rug van het college zien om te doen wat er nu echt urgent nodig is. Ik ga naar de raadscommunicatieadviseur, het amendement. Natuurlijk, wij zijn van harte mede indiener. We hadden zelf het idee: zou het niet iets meer moeten zijn? Zeker omdat we ook bezig zijn met een traject: wat doet de raad voor u? Dat vinden we heel belangrijk, om dat aan de inwoners te laten zien, maar op termijn kunnen we dat misschien nog bijstellen. De sportbox, sympathiek, dat heeft mijn fractie ook al laten weten tijdens het debat, dat we daarover hebben gehad.

Wij willen suggereren om te kijken: kan je niet eerst 1 box doen, daarmee beginnen, omdat met name in het Annie M.G. Schmidtpark al van alles is, een urban sportpark enzovoorts. Dat is een suggestie. De BOA’s, in eerste instantie ben ik niet geneigd om die te steunen. We zien wel dat er van BOA’s preventie uit kan gaan, we vinden preventie belangrijk als het gaat om veiligheid en jeugd helpen om op het rechte pad te blijven. Ik hoor graag nogmaals van de portefeuillehouder een reactie. Ik ga liever niet nu 2 BOA’s toevoegen en later weer bezuinigen, dus graag een reactie. We zijn mede indiener van het amendement gratis OV voor AOW’ers naar voren halen, naar halverwege 2023. Wilden wij graag bij de kadernota, toen was het voor een aantal fracties nog te onzeker, maar ik ben blij dat het nu gaat lukken. De amendementen over de OZB, wij gaan die niet steunen. Op een aantal domeinen worden er ombuigingen gedaan. Het is ook niet meer dan logisch, dat ook de OZB iets stijgt. Het blijft nog steeds op een redelijk niveau. Wij willen dus liever niet de dekking, die de heer Van den Beukel aangeeft, gebruiken om de OZB verhoging terug te draaien. Wij zouden dat geld liever besteden aan de investeringen in de toekomst van Lansingerland of bijvoorbeeld in het energiefonds voor energiearmoede, waar we al geregeld over gesproken hebben.

De intochten van Sinterklaas, voor ons was het al mooi genoeg dat de burgemeester had toegezegd om dat eenmalig in 2022 op te plussen. Om daar meteen door te pakken in de komende jaren lijkt ons wat voorbarig. Het is mij opgevallen dat de ondernemers fix hebben geïnvesteerd uit eigen zak in het Halloween feest in de verschillende kernen, daar werd breed uitgepakt en dat was heel gezellig. Het amendement geen 7,5 fte per 1.000 inwoners gaat de PvdA-fractie niet steunen. Het gaat ons echt veel te ver. Wij hebben ook wel onze vraagtekens gezet bij het feit dat het bij de kadernota niet aan de orde is geweest en ineens kwam het uit de hoge hoed bij de begroting. Aan de andere kant zijn we wel voorstander van versterken van het ambtenarenapparaat om allerlei redenen, al was het maar omdat de 3 moties van ons in de praktijk worden uitgevoerd en daar heb je heel goede, krachtige ambtenaren voor nodig. De brief die we kregen van het college met toelichting was niet veelzeggend, maar dit amendement gaan we niet steunen. De heer Machielse: Dank voor uw toelichting, ik hoor wat u zegt. Begrijp ik daaruit, dat u eventueel wel mee zou willen denken over een andere werkwijze? Los van het feit dat we willen investeren in de organisatie. Maar het loslaten van de norm, zou u daar wel voor 20/36

open staan? Mevrouw Verhoef: Ik wilde net op dat punt komen. De heer Van Doorn was even uit beeld, maar ik wilde zeggen: ik hoop dat we vanavond in gesprek en misschien met een toezegging van de portefeuillehouder om tot een oplossing te komen, of op de korte termijn wel die ruimte geven, maar het misschien toch gefaseerd doen. Dat hebben wij ook bij het debat rondom de begroting aangegeven. In die richting zoeken wij ook een oplossing. Ik begin een beetje vermoeid te raken op de late avond. De heer Van den Beukel: Ik probeer te leren voor een volgende keer. Ik had vanuit de linker hoek wat steun verwacht voor het willen beperken van de lastenstijging. De PvdA is toch een partij, die daar ook voor in is, om mensen voldoende inkomen te gunnen en hun eigen geld te gunnen. Ik weet niet of mevrouw Verhoef weet hoeveel weerstandsvermogen we op dit moment hebben en hoe zij dan vervolgens een belastingverhoging uitlegt. Hoe kan ik in haar een partner vinden voor volgend jaar om daarop te gaan letten. Mevrouw Verhoef: Het weerstandsvermogen, dat zou ik op dit moment niet precies kunnen zeggen, maar de weerstandsratio ligt in ieder geval op een niveau dat voor mijn fractie acceptabel is, het is rond de 1,4 of 1,5 of 1,6, in die richting.

Mijn fractie is in het algemeen niet voor lastenverhoging, maar huizeneigenaren hier in Lansingerland, dat is helaas zo, zijn wel vaak eigenaar van een vrij duur huis, er zijn weinig huizen in een lager segment. Zoals de heer Ruijtenberg al heeft aangegeven: de huren, ook de sociale huren, zullen ook weer stijgen. We denken dat het goed is om, gezien alle andere ombuigingen die nog steeds zijn doorgevoerd om deze OZB-stijging niet terug te draaien en zeker niet te dekken uit het potje dat u voorstelt, wat wij overigens ook een non-post vonden. We zouden dat geld dus liever investeren in andere, meer urgente zaken, zoals energiearmoede-fonds. De heer Van den Beukel: Dank voor het antwoord op de vraag die ik stelde. We hebben € 65 mln op de bankrekening staan plus € 100 mln is € 165 mln staat op onze gemeenschappelijke bankrekening als Lansingerlanders. Daar wordt nog € 2 mln aan toegevoegd en ik vind het een moeilijk te verkroppen verhaal om dan de lasten te verhogen. Mevrouw Verhoef: Dat is heel duidelijk toegelicht door de heer Van den Beukel. De trouwerijen, helemaal prima, om ook die trouwerijen fijn uit te kunnen zenden. Het is ook fijn, dat we onze beeldvormingen in beeld kunnen brengen voor de thuisblijvers en –kijkers. De menstruatiearmoede bestrijden in Lansingerland, ik vind dit een heel moeilijk amendement.