[BV22.0072] Verslag Gemeenteraad d.d. 7 juli 2022

deze te verlagen? Onze doelstelling is om die cijfers te krijgen om vervolgens te kunnen beslissen onderzocht worden waar mogelijk te verlagen, dus waar zit dan precies de ruimte voor L3B? De heer Van Doorn: Ik vraag me af of je dat nu moet onderzoeken. Voor u komt het waarschijnlijk ook niet uit de lucht vallen, dus u heeft waarschijnlijk signalen gehad van sportverenigingen dat ze de huur niet kunnen betalen. Dus ik zou zeggen: laten wij als raad onze verantwoordelijkheid pakken en in gesprek gaan, zelf in gesprek gaan met die sportvereniging om te vragen waar precies de botleneck zit. Als je gaat vragen: willen jullie minder huur? Dan zeggen ze allemaal: ja. Ik wil dan ook gesprek met hen voeren over: waar blijkt dat uit, wat draagt het bij aan een beter sportklimaat in Lansingerland? Daar zou ik nu niet het ambtelijk apparaat op willen zetten. Vandaar dit antwoord. Dank u wel. De voorzitter: U was zowaar nog langer dan de heer Jumelet. Het wordt krapjes met interrupties zo. De heer Blonk, L3B: Ik heb een punt van orde. Ik zie die tijden, dat gaat natuurlijk helemaal fout, een tweede termijn lukt niet. In het verleden was het bij de kadernota en de begroting altijd 10/5. Dus dat is 5 minuten meer dan waar we nu mee begonnen zijn. Ik wil toch voorstellen om die 5 minuten erbij te plakken om nog een fatsoenlijke tweede termijn te kunnen realiseren.

De voorzitter: Ik stel voor dat we deze 30 seconden niet meetellen bij uw spreektijd. Kijk, meneer Blonk, uiteindelijk is het aan de raad zelf. U kunt altijd zelf over de spreektijden gaan. De heer Blonk doet een voorstel het te verlengen. Hij zegt in feite met 5 minuten, dus ik leg dat ook even bij u neer. U kunt ook een ander getal noemen. Meneer Blonk doet een voorstel voor 5 minuten, ik hoor geen ander getal, dan vraag ik u: wilt u er 5 minuten aan plakken voor een tweede termijn? Dat is dan wel 5 minuten inclusief interrupties, zou ik willen voorstellen. Ik zie akkoorden. Dan was de inschatting van de griffier en mij, maar ik trek het geheel naar mezelf toe, dat een halve minuut per motie of amendement genoeg was. Het bleek een minuut per motie en amendement, die zullen we voortaan als maatstaaf gaan meenemen. Dank u wel, meneer Blonk, voor dit soort troepen in het team. Mevrouw Bouman, CDA: Ja, de kadernota. Ik wil nog wel even vermelden, er zitten een heleboel onzekerheden in de kadernota, waar hebben we het dan allemaal over, zeker op financieel gebied. Als ik naar de kadernota kijk, dan moet nog het nodige gedaan worden. Er zit een gigantisch gat van € 3,4mln negatief. Het is niet ondenkbaar dat het verder vergroot gaat worden met de beleidsvoornemens van € 1,1mln, waarvan toch wel zo’n € 7ton structureel.

Ik zag ook dat er oplossingsrichtingen gegeven worden in de vorm van taakstellingen. Ik noem het maar gewoon bezuinigingen op de diverse programmaonderwerpen in de begroting. Over taakstellingen, daar wil ik nog wel even iets zeggen. In de commissievergadering is o.a. tegen ons gezegd: aan welke knoppen zouden we allemaal kunnen gaan draaien? Er wordt een aantal knoppen genoemd per programmaonderdeel, alleen, de vraagstelling is: over welke knoppen hebben we het dan? Dat is toch wel een onzekerheid, wat voor ons wel een punt is en waar we nog goed naar zouden moeten gaan kijken om te zien hoe we daarmee om gaan. Ik heb gezien dat er een procesbrief gekomen is op 1 juli. Dat is mooi, maar ik zou graag van het college horen, 22 augustus zitten we op de hei, wanneer kunnen wij dan op zijn vroegst na 22 augustus daar meer over weten, wat de financiële consequenties eventueel zijn. Met name: wat is de uitkomst van de meicirculaire, want de PvdA, mevrouw Verhoef, heeft het erover dat het allemaal positief is. Ik hoor het graag van het college, om te horen of het zo positief is, want dan zullen er misschien geen bezuinigingen nodig zijn. Kortom, er is het nodige onzeker. Ik hoorde mijn buurman net zeggen: samen verantwoord verder. Ja, ik hoop dat zeker. Ik beluister een nieuwe bestuurscultuur, ik hoop dat het goed gaat en gaat plaats vinden.

Wij zijn zeker constructief meedenkend, maar dan moet je wel helderheid hebben over welke financiële middelen we allemaal beschikken. Nog even teruggaand naar alle amendementen en moties. Het eerste amendement, heel blij dat er steun is vanuit een tweetal fracties extra, een drietal. Dan ga ik toch even in op wat de heer Jumelet zei over de OZB. De OZB, ja, als we dat gaan verhogen, het is nu al € 670.000, als we dat op de inflatietoer gaan doen, dan ben ik bang dat het nog meer gaat worden, want inflatie 6%, 8%, 10%, als je dat gaat doorrekenen, nou, dat komt dan op de schouders van onze burgers te liggen. Ga je over naar de cao’s, dan kan je kijken naar 1,5 of 2,zoveel procent. We hebben natuurlijk heel veel cao’s, maar dat is toch iets mooier dan het verhaal van de inflatiecorrectie toepassen. Dan nog over de motie incidenteel. De heer Jumelet: De vraag is: waarom zouden we het gaan koppelen aan iets, terwijl het het sluitstuk is in het hele verhaal. Ik noemde het zelf ventiel. Waarom nu koppelen aan lonen of inflatie of wat dan ook? Waarom wachten we niet gewoon even af wat uit de begroting gaat komen en dat we dan met elkaar vast stellen of het een acceptabele stijging al of niet is. Mevrouw Bouman: Er wordt dus nu een voorstel gedaan in de kadernota voor een bezuiniging van € 670.000 en dat is de reden waarom ik daar nu op reageer.

U heeft absoluut gelijk, we zouden eerst de financiële gegevens moeten hebben om te bezien waar we op gaan bezuinigen. Ik hoop dat dat niet nodig is, maar als het nodig is dan liever op deze manier dan via een inflatiegebeuren. De heer Markus: Even een verhelderende vraag. U wilt het voor volgend jaar los koppelen van de inflatie en de loonstijgingen. Hoe ziet u dat voor het jaar erop? Wilt u het dan wel weer koppelen aan de inflatie? Bent u dan niet bang voor jojobeleid en onduidelijkheid? Mevrouw Bouman: Meneer Markus, als u in een glazen bol kunt kijken, dan vind ik u knap. Wij kunnen dat niet, ik kan het niet, niemand kan dat. Dit is voor volgend jaar ons beleid in deze. Ik ga even verder, ik ga over naar de motie, die wij ingediend hebben, nieuw beleid 12/28

alleen dekken met incidenteel geld. Ik hoorde de heer Jumelet zeggen dat eventuele nieuwe beleidsvoornemens alleen met incidentele middelen, u gaf aan: voor zover als mogelijk. Dat gaf u in overweging. Ik vind die optie een hele goede. Ik overweeg dat. Ik hoor het college nog even aan, maar het is niet ondenkbaar dat ik hiertoe over zal gaan. Bij deze een reactie op uw verhaal. Dan ga ik even verder, want er zijn nog andere moties. Grip krijgen op stijgende kosten externe medewerkers. Er is gevraagd met een voorstel te komen. Wij kunnen dat steunen. Wij zien graag tegemoet hoe dat allemaal gaat gebeuren. Dan is er nog een motie verminderen indexatie materiële budgetten. U heeft verzocht aan het college het e.e.a. te onderzoeken, ik ga er verder niet op in, we gaan het rustig afwachten wat er gaat gebeuren. Met andere woorden: wij zullen dat steunen. De sport toegankelijk houden in Lansingerland, ja, daarvan kan je niet zeggen: daar gaan we niet in mee. Want sport is natuurlijk een prachtig gebeuren. Echter, ik heb toch wel iets gezien. Nee, alle gekheid op een stokje. Ons verkiezingsprogramma geeft dat ook aan. Vitaliteit sportverenigingen, dat moet je natuurlijk ondersteunen en dan kiezen wij ook voor lage huren. Echter, u komt nu met een voorstel, lage huren, maar ik heb het in uw verkiezingsprogramma totaal niet zien staan.

Waarschijnlijk is dat een nieuw item voor u, dus ik ben benieuwd wat het college straks gaat zeggen. Het is zeer sympathiek, we gaan even kijken hoe het college daarop gaat reageren. De heer Machielse: Wat het college over ons verkiezingsprogramma gaat zeggen, dat weet ik natuurlijk niet, maar ik hecht er wel aan te melden voor mevrouw Bouman en inwoners en raadsleden die mee luisteren, dat de VVD constant open staat voor goede ideeën en zaken in de samenleving die aandacht vragen, ook wanneer he de sportverenigingen betreft. Het zal mevrouw Bouman vast zijn opgevallen dat we een recordaantal topmensen uit de Lansingerlandse sport op onze lijst hebben gehad de afgelopen verkiezen, dus waar we de input vandaan hebben zal u vast kunnen raden. Mevrouw Bouman: Volgens mij heb ik dan de moties van de VVD gehad, dan ga ik over naar de moties van de PvdA. Ja, ik begin even met het minimumloon naar € 14 bruto. U heeft een prachtig verhaal naar voren gebracht, maar ik zit wel met het punt: is het wel realistisch? Ik ben ook heel benieuwd wat het college hierop gaat antwoorden, om te zien hoe we hierin mee gaan. Ik wacht daar even de reactie van het college af, gelet op het feit wat voorgangers al gemeld hebben, dat er toch wel diversiteit in is. Dan geen indicatieve taakstelling op sociaal domein. Daar wordt natuurlijk een forse bezuinigingsoperatie op gedaan.

Ik denk dat het goed is om eerst te zeggen: laten we eens even kijken aan welke knoppen er gedraaid zou kunnen worden, los van het sociaal domein, ook op andere domeinen, om te gaan bezuinigen. Ik hoop dat het niet nodig is, maar stel dat, dan kunnen we daarover een discussie voeren. Maar om nu al voorhand te zeggen: we gaan er een schot omheen zetten, het sociaal domein houden we er helemaal buiten. Ik weet dat u zeer bevlogen bent met het sociaal domein, ook met de beleidsaccenten, maar het gaat ons nu even een puntje te ver om te zeggen: daar zetten we nu een hek om. Ik hoop dat het niet nodig is, ik hoop dat u gelijk krijgt met uw berekeningen, maar vooralsnog zullen wij dat niet steunen. Dan gaan we nog eens even kijken naar het onbeperkt reizen met het OV in het RET-gebied, u wilt dat naar voren halen, om het over te hevelen naar het jaar 2023. Ik heb gezien, het is in mijn optiek geen pilot, maar een structureel gebeuren. Dan is het de vraag voor het college: hoe gaan we dat financieren? Ook voor u, want het staat nu voor 2023 op nul en daarna staat het verder. Dus ik ben heel benieuwd hoe het college daarin zit. Het is natuurlijk prachtig om dit mogelijk te maken, maar of het allemaal kan is voor mij de vraag, dus ik wacht eerst even de reactie van het college af, want het gaat om € 130.000. Met andere woorden: ik ga het even aanhoren. Dit was het.

De heer Machielse, VVD: Vanavond beperken we ons tot de moties en de amendementen volgend op de discussie in de commissie algemeen bestuur, maar er is wel één discussie die we daar gevoerd hebben die ik toch even aan wil halen vanavond. Dat is de bredere discussie, die we eens met elkaar moeten gaan voeren over het proces om te komen tot de begroting de komende jaren, want de enorme hoeveelheid onzekerheid die in deze kadernota zit, maakt het ook voor de VVD lastig om tot een goede afweging te komen van: wat zijn nu onze kaders voor de komende jaren, in ieder geval 2023? Dus die discussie willen we graag voeren, maar dat gaan we niet vanavond doen, nee, vanavond gaan we het juist hebben over de accenten die we nog willen leggen in die kaders voor onze inwoners de komende jaren. Ik zou willen beginnen met de behandeling van de moties, die ik eerder vanavond heb ingediend, ik zal dat voor het gemak in dezelfde volgorde doen, voor iedereen die aan het meeschrijven is. Rechts zijn ze in ieder geval aan het meeschrijven, dat is dan duidelijk. Allereerst grip krijgen op de stijgende kosten van externe medewerkers.

Ik heb een aantal partijen suggesties horen doen over: moeten we dit nu in één keer een halt toe roepen of kunnen we dat ook geleidelijk doen of als doelstelling voor ogen houden? Laat helder zijn, dat er voor de VVD maar één doel is met deze motie: we willen zoveel mogelijk enthousiaste ambtenaren aan onze gemeente kunnen binden, die het beleid dat wij met elkaar bedenken in deze zaal zo goed mogelijk kunnen uitvoeren. Wij zien dat mensen die in dienst zijn van de gemeente dat toch vaak op een meer betrokken manier doen dan mensen die aan een externe manager moeten rapporteren hoeveel uren ze op een bepaald project hebben gedraaid, werken op een contract van 6 maanden of een jaar en vervolgens naar een andere gemeente doorgaan. Vanuit die filosofie van kennis, motivatie en betrokkenheid borgen in de gemeente hebben we deze motie willen indienen. Uiteraard is het ook nog eens zo, dat de creativiteit van het college misschien ook niet gratis hoeft te zijn. Dus dat het een totale bezuiniging is, hoeft helemaal niet zo te zijn. Het primaire doel van deze motie is aangeven dat we de kosten enorm zien toenemen, maar de kwaliteit niet. En dat we om die kwaliteit te 13/28

borgen ook best willen investeren en daarom het college juist vragen: kom met die creatieve voorstellen. Of dat nu gaat over mogelijk extra hogere salarisschalen, extra uitkeringen die mogelijk zijn binnen de cao of andere manieren van secundaire voorwaarden, breng het naar ons, geef ons die keuzemogelijkheden om die keuze te maken. Dat is ook waarom ik de motie op het eerste puntje van het dictum zou willen aanpassen, waarvan ik wil maken, en ik zal dat straks nog even met de griffie schriftelijk doen: de stijging van het totale budget aan externe medewerkers te stoppen en op termijn te laten dalen, te veranderen in: het streven is om de stijging van het totale budget te laten dalen. Daarmee het ‘stoppen per direct’ eruit te halen. De heer Jumelet: Is het de heer Machielse bekend hoe de arbeidsmarktsituatie momenteel is in Nederland? Volgens mij is de wil er zeker bij het college en bij een ieder, maar de mogelijkheden zijn uiterst beperkt. We hebben het allemaal kunnen vernemen dat het vervullen van de vacatures uitermate ingewikkeld en lastig is in deze arbeidsmarkt. Hoe reëel is uw motie dan? De heer Machielse: Het korte antwoord daarop is dat uiteindelijk de mensen, ook als ze via een externe werken, ze werken wel ergens. Ik wil juist van het college horen: wat zijn de creatieve mogelijkheden om die mensen aan ons te binden i.p.v.

aan een externe, die ze weer vervolgens aan ons gaat verhuren? We hebben nu ook wel mensen die zaken voor ons uitvoeren, extern of intern. Maar goed, dat even voor deze motie. Vervolgens de motie vermindering indexatie materiële budgetten. Dat heeft heel erg datzelfde doel om vooral de mogelijkheden in beeld te brengen voor de raad om het beter te doen. Je zou kunnen zeggen: WIJ vroeg dat, is dit dan een taakstelling? Naar de letter van de provincie is het altijd een taakstelling als je niet indexeert, maar breng ons in kaart waar we eventueel buiten de contractuele verplichtingen mogelijkheden hebben om die indexatie niet te doen. Dat dat dan een taakstelling is, nemen we voor lief, we willen die knoppen in beeld hebben. Op het gebied van sport toegankelijk houden in Lansingerland moet me toch ook wel van het hart, dat het mooi is om te zien hoe raadsleden, duo-raadsleden, sportverenigingen hier gezamenlijk aan hebben gewerkt. Want mind you, voor degenen die het niet weten: Lansingerland heeft één van de hoogste huren in de regio voor de sportverenigingen. Dus ja, wij krijgen de signalen dat verenigingen het steeds moeilijker hebben om te voldoen aan die verplichtingen. Als ik dan zie 3,6 tot 4,zoveel miljoen tekort de komende jaren wil ik echt proberen te voorkomen dat we aan die huren gaan zitten tornen, in ieder geval voor 2023.

Dus ik ga wel nadenken over de feedback die ik zojuist heb ontvangen van een aantal andere partijen om het dictum iets aan te passen, om het onderzoek verlaging wellicht iets uit te stellen tot een beeldvorming, maar in elk geval dat bevriezen voor komend jaar, daar zou ik wel graag aan willen vasthouden, omdat dat nu juist zorgt dat in ieder geval volgend jaar al onze inwoners en kinderen weer kunnen sporten. Daarmee over naar de voorstellen van de andere partijen. De heer Jumelet: Een korte vraag. Is u bekend vanuit de behandeling van de kadernota in de gezamenlijke commissie dat er een expliciete toezegging ligt van het college op dit punt. Uw motie is dan toch gewoon overbodig? De heer Machielse: Ik zal even de toezeggingenlijst erbij pakken, dat heb ik natuurlijk gedaan, maar ik dacht: laten we het netjes houden. Er is één toezegging genoteerd met überhaupt het woord sport en huur en tarieven in zich. En dat is toezegging T.2019.128 voor de liefhebbers, dat is een oude toezegging. Die is afgedaan met een brief en dat was een toezegging om de huurtarieven te bevriezen tot en met 2022. Voor degenen die de agenda niet voor de deur hebben, dat is nu.

De doelstelling die ik juist heb is om ervoor te zorgen dat we in ieder geval ook komend jaar die huren nog bevriezen en daarover is op dit moment geen harde toezegging genoteerd op de toezeggingenlijst en daarmee is het dus ook geen politiek feit, meneer Jumelet. Daarmee ga ik toch echt verder met voorstellen van de andere partijen. Allereerst het amendement van de fractie CDA, aanpassen uitgangspunten kadernota. Daar zijn we van harte mede indiener. Een goed voorstel, dank voor het indienen. Ik vind ook dat we deze beslissingsruimte nu moeten nemen. Het is goed om voor allerlei risico’s potjes te maken, maar we hebben de luxe gewoon niet om met tekorten in het vooruitzicht potjes op te nemen voor zaken die niet strikt noodzakelijk of verplicht zijn. Dus dank aan het CDA. Het tweede amendement van het CDA, aanpassen uitgangspunten OZB tarieven in de kadernota. Wij zullen dat amendement steunen, maar ik ga u ook vertellen waarom we het niet mede indienen. Ik begreep net al, dat het CDA ons verkiezingsprogramma goed heeft gelezen. Daarin ziet u vrij expliciet staan dat we maar één doelstelling hebben op het gebied van de OZB en dat is de heffing in euro’s naar het landelijk gemiddelde. Een gemeente hoeft niet duurder zijn om te draaien als de huizen duurder zijn. In het amendement schrijft u nadrukkelijk, dat u normaal gesproken bent voor indexering van de OZB.

In lijn met onze theorie over de heffing hoeven we helemaal niet noodzakelijk jaarlijks te indexeren, maar gelet op de huidige situatie, schrijnende tekorten en een hoge indexering, of in ieder geval inflatie en verwachte indexering voor onze inwoners, kunnen we het amendement van harte steunen om in ieder geval een maximum te zetten op de hoeveelheid indexatie van de OZB voor volgend jaar. Op het gebied van de motie van het CDA, ja, wij omarmen de wijziging om in ieder geval te zeggen: waar mogelijk. Wij zullen deze motie steunen. Ik heb er nog wel een vraag over aan het college. Nieuw beleid waar mogelijk incidenteel dekken, daar zal iedereen voor zijn, maar ziet het college ook nog mogelijkheden binnen de voorstellen die zij reeds heeft gedaan in deze kadernota, om daarvan nog beleid incidenteel te dekken? Dat zou mogelijk nog wat extra ruimte bieden op de structurele agenda. Daar ben ik benieuwd naar, of daar nog kansen liggen. Dan tot slot de voorstellen van de PvdA, mevrouw Verhoef, allereerst de motie minimumloon, een heel technisch verhaal over de wet op het minimumloon en hoe zich dat in het bedrijfsleven verhoudt versus de gemeente-cao. Maar wat belangrijk is om aan te geven is dat de gemeente-cao op heel veel gebieden verder gaat of iets gunstiger is dan het wettelijk 14/28

minimum. Maar als de gemeente-cao door ons zou worden geïnterpreteerd als het wettelijk minimum, dan creëren we eigenlijk een grote ongelijkheid. Los van overheid, we moeten ons gewoon aan de wet houden, maar die meer gelijkheid tussen gemeenten zou juist zorgen voor grotere ongelijkheid onder bijvoorbeeld beveiligers, net ook al aangehaald, die dan € 14 krijgen als ze in Lansingerland ons beveiligen in de avond, maar maar € 12 krijgen als ze dat elders doen. Die ongelijkheid, daar willen we juist niet aan bijdragen. Als deze mensen in dienst zouden komen van de gemeente, dat maakt het cirkeltje weer rond naar onze motie, dan worden ze uiteraard conform de gemeentelijke cao betaald en ik juich dat van harte toe. Dus deze motie zullen wij niet steunen. Dan de indicatieve taakstelling op het sociaal domein. Ik denk dat de meeste aanwezigen hier vanavond al kunnen raden hoe de VVD daar naar kijkt, want ik heb dat toevallig letterlijk aangehaald in de commissiebehandeling kort geleden. Ik heb aangegeven dat het voor ons geen taboe is om te spreken over taakstellingen in het sociaal domein, want op de wettelijke taken kun je niet bezuinigen, maar op het beheer daarvan en de bovenwettelijke taken vinden wij het echt wel goed om te kijken welke maatregelen nog effectief zijn, waar het geld goed besteed wordt en of de afwegingen gemaakt kunnen worden.

Een bovenwettelijke taak in het sociaal domein zou ik best willen beoordelen versus een taak in de openbare ruimte, een park, de sport, het zwembad, want dat zijn keuzes die wij hebben als gemeente. Ik wil daar geen taboes in hebben, dus deze motie zullen wij niet steunen. Dan tot slot het onbeperkt reizen met het OV voor 65-plussers. In onze fractie werd het grapje gemaakt: wordt het een Bonfutje? Ik hoop dat dat het niet wordt, maar we hebben er de afgelopen jaren veelvuldig over gesproken en ik heb constant gezegd: inkomenspolitiek vinden wij niet aan de gemeente. Maar een pilot om te onderzoeken hoe we voor eenzame ouderen een stukje verrijking van hun leven kunnen bereiken, goed, daar waren wij niet tegen de afgelopen 4 jaar, daar zijn we nu ook niet tegen, dus we zijn heel benieuwd wat de evaluatie gaat inhouden van het voorstel van het college, maar tot die tijd zien wij geen aanleiding om mee te gaan in deze motie van mevrouw Verhoef, dus die zullen wij ook niet steunen. Dan tot slot wil ik nog één rectificatie doen en dat is dat ik in mijn nulde termijn heb vergeten te vermelden dat de heer Marko Ruijtenberg mede-indiener is van de motie over de sport, die de VVD heeft ingediend. Daarmee wil ik deze eerste termijn beëindigen. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Ik was er even niet, excuus dat wij wat later waren als fractie.

Wij dachten dat we om 20.00 uur zouden beginnen. Het is echt wel tijd voor vakantie. Ik sla even wat dingen over, want in de commissie hebben we het uitgebreid gehad over wat onze mening was over deze kaderbrief die er ligt, ook de brief die er vervolgens op gekomen is. We hebben met elkaar punten benoemd die we belangrijk vinden, dat hebben we aan het college mee gegeven. Het college heeft erop gereageerd en heeft gezegd: dit nemen we mee naar de verdere uitwerking van de begroting met alle onzekerheden die we ook nog hebben te gaan. Dat brengt me eigenlijk op het volgende, ik heb altijd geleerd dat als je slecht nieuws hebt, je het eigenlijk gelijk moet brengen. Wij kunnen dan ook weinig moties en amendementen, die gemaakt zijn, steunen. Wij hebben echt wel goed gekeken, goed beoordeeld, maar we willen nu nog niet soort van handdoekjes gaan leggen op concrete zaken waar we nu nog wel of niet op willen gaan bezuinigen. Het is belangrijk om wel richting mee te geven, maar we vinden het ook belangrijk om uiteindelijk de beslissing integraal bij de begroting te bekijken en dan de handdoekjes te gaan leggen. Dat brengt me op het volgend, dan weten jullie dat alvast, ik ga langs de moties en amendementen. Bij de PvdA beginnend, het minimumloon voor indirect werk. Het is natuurlijk een heel mooi principe, het is ook sympathiek, maar wij denken dat het niet uitvoerbaar is.

Zijn we daar nou partij in of niet? We wachten ook even de reactie van het college af hierin, maar we denken dat we hierin niet mee kunnen gaan, ook omdat het een extra belasting is op de begroting. We vinden ook dat de motie wat dwingend is opgesteld. Een andere motie van de PvdA, geen indicatieve taakstelling op sociaal domein. Dat is in het verlengde van wat ik al zei, wij vinden gewoon dat de bezuinigingsopgave zo groot is, dat we alle domeinen langs willen lopen. Om er eentje uit te lichten en daar een hek om te zetten, dat gaat ons nu te ver. We hebben uiteindelijk wel gezegd: we willen de armlastige inwoners ontzien. We zouden ook het liefst sport en cultuur en verenigingsleven willen ontzien, maar we willen dat echt integraal bekijken op het moment dat die begroting er ligt en we alle onzekerheden met elkaar hebben kunnen bezien, wat daar de consequenties van zijn. Daarmee heb ik het sociaal domein benoemd. Het gratis reizen voor 2023 in laten gaan, dat lijkt ons onuitvoerbaar op deze termijn. Dan de motie en de amendementen van het CDA, nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. Ik heb even de discussie hiervoor gemist, maar ook als je de afzwakking doet van deze motie, dan is het zoveel mogelijk. Wat ons betreft is die dan eigenlijk overbodig, want dat is al iets wat we willen gaan doen.

Dus zoveel mogelijk met incidenteel geld dekken is al iets wat we met elkaar hebben afgesproken en wat het college ook al aan het uitvoeren is, dus daar hebben we eigenlijk geen motie voor nodig. Dan het amendement over OZB. Het is een motie met een gedachte die we goed kunnen volgen. In deze tijd zijn lastenverzwaringen zeker niet fijn, maar we willen eigenlijk deze knop als laatste optie benoemen en meenemen met de begroting en dit neemt daar alweer een voorschot op en dat willen we op dit moment gewoon nog niet, we willen echt die integrale afweging kunnen maken. Dan het amendement over stelpost externe inhuur schrappen. Het zal u niet verbazen als u onze inbreng in de commissie heeft geluisterd, dan willen wij hier niet in meegaan, omdat wij juist zijn voor behoedzaam begroten. Wij vinden het belangrijk dat je dit laat staan, deze stelpost, dat het belangrijk is dat je genoeg mensen kan aantrekken om je doelen te 15/28

kunnen bereiken. Als je dat weghaalt, dan kan je de dingen niet uitvoeren. Dan gaan we naar de VVD, het verminderen indexatie, daar willen wij de reactie van het college afwachten. Het is een technisch voorstel, zo kennen wij de VVD wel. We willen er nog even geen uitspraak over doen, we wachten de reactie van het college daarop even af. Mevrouw Bouman: Misschien wat laat reagerend, maar u gaat van de ene fractie naar de volgende. Ik miste even over de uitgangspunten, hoe u daarin zit. Heb ik dat gemist? Mevrouw Den Heijer: De punten BTW-fonds, dat is toch een verzameling van stelpost externe inhuur en uitgangspunten BTW-fonds, dat zit allemaal in hetzelfde. Daar wilden wij niet in meegaan, want wij zijn voor behoedzaam begroten. Dan zijn we aangekomen bij grip krijgen op de stijgende kosten van externe medewerkers. Het tekort aan eigen personeel is natuurlijk een landelijk probleem. Het speelt bij gemeenten, maar ook in de publieke sector helemaal, maar eigenlijk over de hele linie. We denken dat het streven om dit te verminderen natuurlijk logisch is, maar we denken ook dat het college daarnaar streeft. In die zin vinden wij deze motie overbodig, maar we horen graag nog even de reactie van het college hierop en dan laten we dat even afhangen.

De sport toegankelijk houden, ja, we onderschrijven de ideeën achter deze motie, maar we vinden ook dat de belangrijkste uitgangspunten al geborgd worden door de bespreking in de commissie. We hebben toen ook al aangegeven dat dit belangrijke punten voor ons zijn, maar wat ik al eerder zei is dat we het integraal willen afwegen. We willen er nu nog geen handdoek op leggen, dat je hier niet aan mag komen, maar we onderschrijven dit wel. We hebben gezegd in de commissiebespreking dat dit belangrijke domeinen zijn, die we het liefst willen ontzien. Volgens mij heb ik dan alles behandeld. Ik wil het hierbij laten. Dank u wel. De heer Markus, CU: Zoals aangegeven tijdens de behandeling in de commissie is het natuurlijk een beetje raar traject voor een kaderbrief, veel onzeker, dus is het lastig om over heel stellige dingen nu een besluit te nemen, omdat er nog heel veel dingen onzeker zijn, dus dat is ook een beetje de lijn die wij aanhouden in de behandeling van de verschillende amendementen en moties. Die ga ik even af per partij. Het amendement aanpassen uitgangspunten, zoals aangegeven in de commissiebespreking willen wij scherp begroten en zagen wij ook graag de posten geschrapt worden. De redenen waarom zijn uitstekend toegelicht door het CDA, we hebben het mede ingediend, dus wij zullen uiteraard voor stemmen. Dan het amendement OZB, dat vinden wij toch een wat lastige.

Ik heb geïnterrumpeerd, hoe doen we dat dan volgend jaar, mevrouw Bouman zei terecht: als u een glazen bol heeft, vertel het me. Dat zou inderdaad bij een hoop crisissen erg makkelijk zijn, dat heb ik ook niet. Maar wij vinden het toch lastig om het los te laten van de inflatie, want wat ga je dan volgend jaar doen? Koppelen we het dan aan inflatie of aan loonstijging? Daar worstelen wij wat mee. Het lijkt ons niet verstandig om het op die manier te doen. Daarnaast, linksom of rechtsom, heeft het natuurlijk een behoorlijke impact op de inkomsten van de gemeente en dat willen we eigenlijk goed afwegen bij de begroting en daar kijken of er kansen liggen. Uiteraard, wij zien ook dat de inflatie fors is, dat zal natuurlijk invloed hebben op de OZB, maar dat willen we graag beschouwen bij de begroting. Dan een motie van het CDA over nieuwe beleidsvoornemens alleen incidenteel dekken. Mevrouw Bouman stelt voor om het aan te passen, om waar mogelijk te doen. Dat lijkt ons in die zin verstandig, alleen doen we dat al. Ik kan niet anders herinneren dan dat we zoveel mogelijk zoeken om posten incidenteel te dekken waar mogelijk. Ik kan me ook herinneren uit het verleden dat de provincie er erg kritisch opwas. Het staat me bij dat we weleens iets incidenteel gedekt hebben, maar dat de provincie bij de begroting zei: hoho, dat mag niet, gij zult dat structureel doen.

Volgens mij is dat al staand beleid. Wij zijn niet zo van de overbodige moties, dus als dit staand beleid is en het college kan het toezeggen, dan lijkt het in die zin een prima motie maar overbodig. Dan even de 2 moties van de VVD over grip op externe medewerkers en indexatie materiële budgetten. Jullie zijn creatief op zoek geweest om de begroting zo strak mogelijk te houden, dat waarderen wij enorm, want ook daar zijn wij naar op zoek. Allereerst even die externe medewerkers. De zorgen erover worden al langer gedeeld in de raad. Over terugdringen, we hebben stelposten, het amendement lijkt het te halen, al terug gedraaid. Eigenlijk zijn jullie op zoek om daar verder grip op te krijgen. Dat grip krijgen herkennen we erg. Eerst stelde u voor om de stijging helemaal terug te draaien, maar nu geeft u aan: we willen ernaar streven. Waar onze worsteling een beetje zit, we willen niet te horen krijgen: we hebben dat en dat beleid niet kunnen doen omdat we geen externe inhuur mochten hebben van u, beste raad. Daar zit onze worsteling een beetje. We willen wel dat het beleid, dat we met elkaar vastgesteld hebben, uitgevoerd kan worden, dat de kwaliteit er niet door beïnvloed wordt, dus misschien kunnen we elkaar vinden en daar iets in aanpassen qua tekst.

Daarnaast ben ik ook even benieuwd naar de reactie van het college op dit punt, want het lijkt me toch dat zij die zorg over de externe inhuur toch ook zien. De heer Machielse: Dank, meneer Markus, voor de uitgebreide reactie op onze motie. Begrijp ik goed, dat uw enige zorg in bullet 1 van ons dictum zit en dat u bullet 2 en 3 in principe kunt ondersteunen? De heer Markus: Ja, dat heeft u goed begrepen, maar ik wil wel even de reactie van het college afwachten, want we hebben veel externe inhuur nodig, dat heeft ook een reden, dus we willen niet dat dit een vraag is over de capaciteit. Nogmaals, de zorgen die u heeft over externe inhuur en dat we daar kritisch op zijn, dat herkennen we. Maar nogmaals, het beleid moet wel kwalitatief gezien goed uitgevoerd worden. De indexatie materiële budgetten, dat is een heel technische. Als dat kan prima, ik hoor graag van het college of dat mogelijk is, want onmogelijke moties steunen is altijd wat lastig, want dan vragen we dingen die niet kunnen. Dan even de motie over het toegankelijk houden van sport. Ook daar geeft u aan om dat te wijzigen, om te zeggen: we willen het 16/28

alleen bevriezen. Wat ik bij mijn inleiding al aangaf: het is natuurlijk heel lastig om daar nu al de gevolgen van te zien, want het heeft hoe dan ook een gevolg voor de begroting, dat zal linksom of rechtsom geld kosten. We weten niet wat we moeten bezuinigen, of we moeten bezuinigen en of dat dan kan. Daarnaast moet er ook nog een nieuwe tarievennota worden vastgesteld, vrij laat in onze optiek, want dat doen we ergens in Q4 terwijl het een maand later ingaat, dus ik snap ook dat dat voor onrust zorg bij sportverenigingen. Is het in die zin niet veel beter om dat pakketje ook bij de vaststelling van de tarievennota beet te pakken? Nogmaals, we herkennen de oproep voor bevriezen, ik denk dat het ook goed is om daar goed met elkaar naar te kijken, maar dat heeft wel financiële consequenties en we zitten al in een tekort, dus we weten niet of dat nu al gevaarlijk is om daar nu al wat over vast te stellen. Dan kom ik bij de PvdA, € 14 minimumloon. Dit vinden wij best wel een technisch verhaal. Ik denk dat het goed is in de oproep van de heer Van Doorn, laten we hierover met elkaar van gedachten wisselen in een commissie, bereid het goed voor, dan kunnen we de voor- en nadelen, de juridische consequenties, hoe zit het met de samenhang met andere gemeenten als personen bij meerdere gemeenten werken, hoe kunnen we dat allemaal met elkaar regelen.

Ik denk dat we op basis daarvan een uitstekende discussie kunnen voeren en de uitkomst van de discussie kan dan zomaar leiden tot een motie voor een begroting of wanneer dan ook. Ik denk dat dat een betere weg is, dit heeft gewoon consequenties, ik denk grote, om dat even in een motie te regelen. Dan de motie geen ombuigingen sociaal domein. De heer Jumelet citeerde al, ik citeer ook even uit mijn eigen bijdrage, dat zal ik niet te vaak doen, maar wij hebben bij de commissie aangegeven dat we bij een eventuele bezuinigingsopgave een paar zaken willen meegeven, allereerst preventie in het sociaal domein is wat ons betreft nog de meest effectieve manier om grote problemen en kosten te voorkomen. Bezuinigingen aan de preventiekant willen we dan ook waar mogelijk voorkomen. Een andere is het waar mogelijk ontzien van inwoners die het financieel zwaar hebben, maar verder staan we open voor verdere bezuinigingsvoorstellen van het college en zijn we bereid om pijnlijke keuzes te maken. Daarmee is het op voorhand al uitsluiten van bezuinigingen op sociaal domein wat ons betreft onmogelijk, het gaat ons wat te ver. We zijn er zeker geen voorstander van, maar ik denk dat het goed is om er kritisch naar te kijken en bij de begroting als er bezuinigd moet worden die voorstellen te beoordelen aan ons eigen kader. Dan de motie onbeperkt OV naar voren halen.

Er ligt gewoon een ander voorstel. Landjepik wil ik het niet noemen, maar het voelt wel een beetje flauw. Er ligt een ander voorstel, om het in 2024 in te voeren en het incidenteel te dekken. Dat leek en lijkt ons een prima voorstel, we zullen die motie ook niet steunen. Dat was hem. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: Ik zal net als mijn voorganger proberen om het kort te houden. Ik zal de moties en amendementen behandelen zoals ze ook ingediend zijn vandaag, dat is voor iedereen het makkelijkst. We beginnen met het amendement van het CDA over het aanpassen van de uitgangspunten in de kadernota. Daar waren wij in eerste instantie best wat sceptisch over als GL, omdat juist het punt van de stelpost handhaven voor inhuur van externen, dat vonden wij wel handig want je weet niet wat de markt gaat doen. Maar omdat ook in de overwegingen staat, dat u er niet tegen bent om te doen, u geeft nog steeds de ruimte aan het college om het incidenteel alsnog in te stellen, het min of meer per jaar bekijken en niet continu hebben wij gemeend om toch voor dit amendement te gaan stemmen. Dan de uitgangspunten OZB. Hoe wij hem lezen is het puur simpel, we willen dat het niet aangepast wordt aan de inflatie. Wij hebben aangegeven, maatregelen om de OZB te laten stijgen daar staan wij niet helemaal afwijzend tegenover, we denken dat het in een uiterst geval best wel nodig zou kunnen zijn.

Alleen, dat je het niet laat meestijgen met de huidige inflatie lijkt me logisch, want die is behoorlijk fors. Dus in dat geval zullen wij voor deze motie stemmen. Dan de motie over het nieuwe beleid alleen dekken met incidenteel geld. Daar zullen we tegen gaan stemmen om reden die ook al door de heer Van Doorn is genoemd. Soms doe je nieuw beleid, omdat je dat nieuwe beleid voor de komende jaren wil gaan doen. Als je het alleen met incidentele dekking doet, dan heb je eigenlijk continu maar dekking voor een jaar, maar vanuit continuïteit van beleid vinden we dat niet handig, dus we daarom tegen deze motie stemmen. Mevrouw Bouman: U heeft mij ook horen zeggen, dat het woordje alleen, dat ik in overweging neem om dat te wijzigen in: voor zoveel als mogelijk. Als ik nu zie hoe het e.e.a. gaat bij de beleidsvoornemens structureel en incidenteel, dan is er altijd een mogelijk om het incidenteel of structureel te doen. Gaat u dan mee? De heer Ruijtenberg: Dat is een goede aanvulling inderdaad, u heeft het nog niet gewijzigd alleen in overweging te zullen gaan nemen. Als u het gaat wijzigen in wat u net voorstelt, dan gaan we inderdaad mee. Dan de moties van de VVD. Heel mooi dat de VVD het sociale gezicht laat zien, heel goed.

De motie over grip op externe medewerkers, wij hebben gezien dat de VVD na jaren en jaren eindelijk een einde wil maken aan die flexibele schil van medewerkers die van project naar project gaan en geen vaste inkomensbetrekking hebben en dat nu vaste medewerkers voor de gemeente willen laten zijn. Dat vinden wij positief, dus daarom zullen wij meestemmen met deze motie. Dan de vermindering indexatie. Daar vraagt de VVD gewoon puur naar een onderzoek. We hebben als GL gezegd, dat wij nooit tegen onderzoeken zijn, want meten is weten. In het kader daarvan zijn we nog steeds consequent en zullen ook hier voor gaan stemmen. Dan de sport toegankelijk houden, ja, die hebben we mee getekend. We vinden het een goede motie, dit is namelijk een heel sociale motie. Hierin kunnen we namelijk ook de mensen die het wat moeilijker hebben, de armere gezinnen, als de contributie verhoogd wordt, worden zij uitgesloten van sport en dat soort zaken, dat willen we niet. We 17/28

vinden dit een heel goede motie om het te bevriezen, die wilden we graag mee tekenen. Dan de moties van de PvdA, de eerste motie is het sociaal domein, ja, die hebben wij ook mee getekend. Ik heb in mijn bijdrage in de commissie aangegeven dat in ieder geval bezuinigingen op de jeugdzorg voor ons een onbespreekbaar iets is, daar zullen wij niet in mee gaan, dat is voor ons een harde streep in het zand. In de lijn daarvan vinden wij dat sowieso bezuinigingen in het sociaal domein, daar tref je de zwakste mee in de samenleving, de mensen die al kwetsbaar zijn. In een wereld die aan het verharden is, vinden wij dat onwenselijk. Daarnaast zijn de berekeningen van de heer Azzouzi, die berekeningen hebben ons daadwerkelijk overtuigd, dat dit soort bezuinigingsmaatregelen waarschijnlijk niet nodig zullen zijn. Als ze niet nodig zijn, gaan we overal op bezuinigen maar net niet op het sociaal domein. Ook wij hebben aangegeven, dat wij best durven snijden in eigen vlees, dat we durven snijden op groene leges of andere dingen die te maken hebben met duurzaamheid, maar niet op het sociaal domein, dat vinden wij echt ontzettend belangrijk. Nummer 8 is het OV voor ouderen met een smalle beurs. Daar zijn wij op tegen, niet omdat we ouderen iets misgunnen maar puur omdat wij altijd gezegd hebben: je moet niet stoppen bij ouderen.

Wij vinden eigenlijk dat je moet doorgaan en dat je dit ook moet doen voor iedereen met een smalle beurs, ook jongeren die om wat voor reden niet genoeg geld hebben voor openbaar vervoer of mensen onder de 65, omdat zij vaak nog deelnemen aan een arbeidsproces, of ze willen deelnemen aan een arbeidsproces, maar hebben te weinig inkomen om met het OV te gaan en missen daardoor sollicitatiegesprekken of herscholing omdat ze niet met het OV kunnen gaan. Je moet het breder trekken dan alleen maar ouderen. Ik gun het de ouderen zeer, maar wat ons betreft niet breed genoeg. Ook hier zijn we consequent in, we hebben altijd tegen gestemd, dat gaan we nu ook weer doen. Dan de motie minimumloon € 14. Hier wordt een vreemde vergelijking gemaakt, kan het cao-technisch wel, is het geen verstoring van de arbeidsmarkt. Ik ben zelf 5,5 jaar gedetacheerd geweest en ben ik van project naar project gegaan. Het is binnen de wereld van detachering heel gebruikelijk dat je op bepaalde projecten anders verdient dat je daar conform de opdrachtgever betaald wordt. Daarnaast kan je als werkgever altijd betalen boven de cao, je bent niet verplicht om je te houden aan de cao, mits dat ten gunste komt van de werkgever. Dus ook daarbij kan je ervan afwijken. Sorry, werknemer ja. Als dat beter is. Je hoeft je daar niet aan te houden. Ik moet even goed kijken wie het betreft.

De dames hier in de catering, de gemiddelde medewerkster verdient tussen de € 11,50 en € 12,50. Die dames, maar ook de mensen die bij Renewi werken en ook de mensen die het groen onderhoud doen en ook de andere mensen gun je gewoon € 14 omdat ze keihard werken. Ze doen dat met ziel en zaligheid. Het is helemaal niet gek dat ze hier € 14 verdienen en in Pijnacker € 12. We moeten die mensen juist belonen. Daarbij, ook al genoemd door mevrouw Verhoef, we zien dat er een inflatie is, we zien dat alle kosten gaan stijgen, we moeten ook die mensen een kans geven op een menswaardig bestaan. Daarom zijn we mede-indiener van deze motie. Daar wil ik het bij laten. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ik heb bij het voorlezen van de moties al een beetje een introductie gedaan, dus ik ga dat nu niet meer doen. Ik ga eerst alle amendementen en moties langs lopen van de anderen, dan kom ik op het einde terug op de 3 moties van de PvdA. Ik begin met het amendement van het CDA, aanpassen kadernota uitgangspunten OZB-tarieven. Wij zullen die niet steunen met de argumentatie dat wij vinden dat de inflatiestijging conform de meicirculaire 2022 moet worden toegepast, want bij het ophogen aan de kostenkant moet parallel daaraan ook aan de inkomstenkant worden opgehoogd, dus het is veel logischer om te kijken naar de inflatiestijging van de meicirculaire. Dat was de eerste.

De tweede, het amendement over de aanpassing van de uitgangspunten, die 3 uitgangspunten, ingediend door mevrouw Bouman met L3B, VVD en CU. De PvdA-fractie kan de eerste 2 punten wel steunen, dus dat de inhuur wordt geschrapt, het uitgangspunt m.b.t. de inhuur. Ook het uitgangspunt m.b.t. het BTW compensatiefonds wordt geschrapt, daar zijn we het mee eens, dat hebben we ook in onze woordvoering bij de commissie gezegd. We zijn het niet eens met het schrappen van het uitgangspunt m.b.t. de ratio weerstandsvermogen met de argumentatie dat het college met dat laatste uitgangspunt juist structureel meer financiële ruimte krijgt en daarmee dus ook minder reden of noodzaak om te bezuinigen. Het geeft ook meer mogelijkheden om incidenteel geld vrij te maken vanuit de algemene reserve, mocht dat nodig zijn. Dus het is in deze omstandigheden juist prettig om die weerstandsratio rond de 1,4 te hebben en niet hoger. Dus wij kunnen met dat derde punt niet meegaan, ik weet niet of daar nog wat valt te fixen, maar met een apart amendement op dat punt, maar voor ons is het niet handig en ook niet wat de fracties beogen, namelijk zo min mogelijk onnodige ombuigingen te doen en zoveel mogelijk wel kunnen investeren in nieuwe dingen. De motie nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. Die is ingegeven om te zorgen dan de OZB verhoging niet hoeft te worden ingezet.

Wij gaan dat niet steunen. Deze motie wil dekken met incidentele middelen. Wij willen een aantal dingen juist structureel dekken. Het is dus niet wenselijk en volgens ons ook niet mogelijk en ook niet gewenst door de provincie. Mevrouw Bouman: Ook aan mevrouw Verhoef de vraagstellen, als wij dit aanpassen voor zoveel als mogelijk. Dan voldoe ik aan uw wens. Mevrouw Verhoef: Ik pak hem er even bij. Ja, dan komt het meer in de richting, dan ga ik even nog overleg plegen met de fractie, maar dan komt het in de richting, ja. Grip krijgen op de stijgende kosten externe medewerkers, die gaat de PvdA-fractie ook niet steunen. Kijk, ook in principe willen ook wij streven naar zoveel mogelijk medewerkers in dienst van de gemeente, maar soms is tijdelijke inhuur mogelijk omdat er geen experts gevonden kunnen worden door krapte op de arbeidsmarkt of omdat het echt om tijdelijke projecten gaat en dan wil je juist intensief kunnen inhuren 18/28

en daarna om bepaalde redenen niet meer. Wij hebben liever goed extern personeel dan geen personeel, dus dat is de reden om deze niet te steunen. Ik ga lekker verder. De vermindering indexatie materiële budgetten van de VVD, dat is een vrij technische motie. De gemeente indexeert niet automatisch. Als indexeren niet in het contract staat, dan doe je het dus niet. Wij vermoeden dat de exercitie waartoe de motie oproept gewoon wordt gedaan, wij denken dat het een overbodige motie is, maar wij horen dat ook graag van het college. Dan kom ik bij de sport toegankelijk houden in Lansingerland. Sport vinden wij heel erg belangrijk, het moet voor alle kinderen toegankelijk zijn, ook kinderen waarvan de ouders een laag inkomen hebben, dat staat buiten kijf. Er zijn geen bezuinigingen op de sport aangekondigd. Sowieso gaat het misschien wel meevallen met die bezuinigingen, dus wij vinden het eigenlijk nu niet het goede moment om via deze motie de sporttarieven te bevriezen, daar is een later moment misschien beter geschikt voor en dan voeren we graag daar de discussie, dus we gaan nu de motie niet steunen. Moet ik nu weer terug naar mijn eigen moties, die ik gedeeltelijk samen met de heer Ruijtenberg heb ingediend. Ik ga naar de motie OV 65-plus naar voren halen. Er blijkt wat verwarring te zijn, is dit nou een pilot of niet. L3B zegt: het is een pilot.

Het CDA zegt: dit is geen pilot, wat ons betreft is het structureel, zo kijken wij er eigenlijk ook wel naar. We hadden het heel graag naar voren gehaald, want het is een verkiezingsbelofte die bij L3B al een aantal collegeperiodes staat, want ze leveren immers al 12 jaar een wethouder met OV in de portefeuille, als we dan nu eerst een pilot gaan doen en dan pas in 2024, dat duurt ons echt te lang, maar goed, ik voel niet heel veel steun. De CU spreekt van landjepik, de heer Markus weet ook dat de heer Van Doorn van PvdA-huize is en dat de PvdA al jarenlang het OV voor ouderen op de agenda heeft gezet, misschien nog wel langer dan L3B. Wij willen nu echt sneller. En ook, dat zeg ik tegen de heer Ruijtenberg naast mij: zodra we hier zicht hebben hoe dit uitpakt voor ouderen met een laag inkomen, kan je dan ook doorpakken naar andere mensen die 120% van het sociaal minimum hebben. Het minimumloon, de heer Ruijtenberg heeft net nog een heel duidelijke toelichting gegeven. Ik snap ook wel, dat het een vrij technisch verhaal is met ook nog heel veel vragen, dus ik wil eigenlijk de suggestie die de heer Van Doorn deed om hier een bespreekstuk van te maken, dat klinkt mij goed in de oren, maar ik wil dat ook nog even met indiener Ruijtenberg overleggen.

Ik kan wel ook zeggen, dat begin mei in de Tweede Kamer een motie is aangenomen van Kathmann van de PvdA, daar is verzocht in deze lijn, dat de regering onderzoekt op welke manier gemeenten die € 14 als voorwaarde kunnen stellen bij aanbestedingen. Ik weet niet hoe snel de regering, het ministerie daarmee aan de slag gaat, maar misschien kunnen we dat ook meenemen in de bespreking, dus ik wil dat dadelijk even bespreken met de heer Ruijtenberg. Niet korten op het sociaal domein. Een aantal fracties zegt: het is te vroeg om daar nu al heel strak een hek omheen te zetten. Aan de andere kant is ons wel nu gevraagd om richting mee te geven voor de dag op de hei op 22 augustus. Ik hoor toch ook wel andere fracties zeggen, waaronder D66 en CU en ook wel bij het CDA meen ik dat te horen van: pas op, liefst niet in het sociaal domein, armlastige inwoners ontzien, inwoners die het zwaar hebben, lastige keuzes. Dus ik wil ook eigenlijk hier vragen: wat zou het betekenen als ik het wat minder dwingend zou maken en dat de motie zou luiden met als onderwerp: zo min mogelijk indicatieve taakstellingen op het sociaal domein en dat ook het dictum oproept om het sociaal domein zo min mogelijk te ontzien bij de indicatieve taakstellingen. Sorry, zoveel mogelijk, pardon. Ik ging even door met die titel, zo min mogelijk taakstellingen, maar zoveel mogelijk ontzien. Dan is het in lijn met o.a.

D66, CDA en CU ook. Dan eventueel het tweede dictum, dat gaat over juist investeren, die zou ik dan zelfs tussen haakjes kunnen zetten, maar daar hoor ik graag de reacties op, tussen haakjes op helemaal weg laten dus. Dank u wel. De heer Markus: Nu zegt u 2 dingen: tussen haakjes of helemaal weg laten. Dat zijn 2 heel verschillende dingen. Laat u het weg of niet, het tweede deel van het dictum? Mevrouw Verhoef: Dan laat ik dat tweede deel weg, misschien ga ik daarmee net een brug te ver. Tussen haakjes in mijn hoofd blijft dat natuurlijk altijd hangen, maar dan haal ik dat weg. Dan gaat het vooral om richting mee geven voor 22 augustus, zo min mogelijk het sociaal ontzien. Zoveel mogelijk. Kan dit uit de band geknipt? Zoveel mogelijk ontzien. Dank u wel. De voorzitter: Gelukkig weten we altijd wat u bedoelt, dat telt. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Wat ik heel mooi vind, ik vind het fantastisch dat er na de commissievergadering die we gehad hebben er nu moties en amendementen zijn en dat de discussie over en weer gaat tussen u als raad. Ik probeer daar lekker tussenuit te blijven, in mijn beantwoording probeer ik daar zo kort mogelijk op te zijn, zodat ik geen dingen uit ga lokken. Tegelijkertijd, wat ik wel belangrijk vind, die kleuren zijn wel ingegeven door de wensen en bedenkingen. Mochten moties of amendementen het niet halen, wij horen wel wat er gezegd wordt.

Dus het is niet zo dat wij ziende blind zijn, dat doen we niet. Wanhoop dan niet, maar sommige zaken zijn gewoon iets te vroeg in onze optiek, die kan je beter doen als je echt concrete cijfers hebt, meneer Markus duidde dat ook al. Wat ik belangrijk vind, werd ook gevraagd door meneer Machielse, de discussie en de kaders, dat bespreekpunt, meneer Markus heeft het ook gezegd, ik wil er graag aan meedoen. We moeten het anders gaan organiseren met elkaar, op een goede manier, daar ben ik heel blij mee als het initiatief genomen wordt. En uiteraard ambtelijk dan wel bestuurlijk kunt u op steun rekenen om mee te doen in diezelfde club van mensen die dat wil gaan doen. Dan heel belangrijk, er werd een paar keer gezegd, ook een amendement wijst erop: je moet iets minder behoudend zijn. De één zegt: scherper aan de wind varen. Ik denk dat als we dat op het hele 19/28

begrotingsdossier mogen doen, dan zou ik dat zeker ambiëren, maar ook toejuichen. Er is ook gevraagd over de indexaties, daar kom ik straks even op terug, kan je daar wat scherper op zitten of anderszins, kan je wat scherper kijken of je het incidenteel kan doen i.p.v. structureel. Als die ruimte erin zit, gaan we daar zeker naar kijken. Daarmee voldoe ik ook aan de oproep van de VVD: kijk nou of je incidenteel wat meer kan doen. Tegelijkertijd een winstwaarschuwing. Als je teveel incidenteel doet en het elke keer uit je algemene reserve gaat halen, dan heet de algemene reserve straks geen algemene reserve meer, maar dan noem ik dat een suikerpot. Daar moeten we mee oppassen, want als je teveel uit de suikerpot lepelt of snoept dan vind je op een gegeven moment de bodem, dus er zal met elkaar een bewustwording moeten zijn: wat je incidenteel doet, ben je wel kwijt. We moeten ook kijken aan de batenkant. De heer Machielse: Een verhelderende vraag op uw antwoord over structurele versus incidentele budgetten. We hebben het vanavond ook gehad over de pilot openbaar vervoer voor eenzame ouderen, die is in de discussie meermaals geduid als incidenteel gedekt, maar volgens het voorstel wordt het structureel gedekt, volgens de kadernota zelf, terwijl in het coalitieprogramma of –akkoord pilot te lezen is. Kunt u eenduidig uitsluitsel geven over hoe deze pilot gedekt zal gaan worden.

Het is niet voor komend jaar, dat weet ik, maar toch. Wethouder Fortuyn: Ik kom straks bij de moties en er zit een motie bij, dan gaat het erover. De heer Jumelet: Wat ik toch even wilde vragen aan de wethouder. Terloops zei hij over behoedzaamheid, als u mij de ruimte gunt dan laat ik die wat los. Maar het college heeft toch juist gekozen voor die behoedzaamheid, dus ik begrijp niet helemaal hoe hij dat duidt, dat loslaten. Volgens mij is dat een lijn die het college heeft bedacht in de kadernota. Wethouder Fortuyn: Nee, dat behoedzaam, wij hebben gezegd: we willen een sluitende begroting hebben voor 2023. Natuurlijk kijken we naar incidenteel en naar structureel. Vervolgens moet je dan wel de consequenties zien. Wij willen in zekere mate wat behoedzaam of terughoudend zijn m.b.t. het BTW-fonds, dat zo langs komt, daar hebben we 50% ingezet. Maar het is juist de discussie die we met u willen hebben. Als u vindt dat we scherper aan de wind kunnen varen, dan vraag ik om dat ook op andere dossiers te doen. Dat geeft ook antwoord op de vraag zoals meneer Machielse die stelde: kijk nou eens even goed of je zaken incidenteel kan doen. Ik denk dat dat goed is, daarmee verlicht je eigenlijk de directe exploitatiekosten, want je gaat het dekken uit je algemene reserve.

Daar heb ik alleen even de winstwaarschuwing achter gezet, we doen het met elkaar, samen besturen, ga niet al te vaak met je vingers in die suikerpot zitten, want op een gegeven moment is die suikerpot leeg. Dat is de overweging. Samen besturen is een afweging die je maakt in gezamenlijkheid. De heer Jumelet: Dat laatste onderstreep ik direct. De vraag is dan toch wel, dat mis ik in uw betoog, waar we aan refereerden, als die mist opgetrokken is rondom de uitkomsten van de meicirculaire, dan pas kunt u zeggen of de behoedzaamheid terecht of onterecht is, want we weten het nu nog niet. Is het niet te voorbarig om nu ruimhartig de behoedzaamheid al ter discussie te stellen? Wethouder Fortuyn: Ik kan geen motie indienen of amendement, ik probeer alleen vertaling te vinden in hetgeen hier gezegd wordt. De VVD doet een oproep, het CDA doet dat in een amendement, ik hoor het van andere partijen, van mijn eigen partij ook. U bent de baas, dat is al een paar keer verteld, ik ben uitvoerend. We kunnen de discussie semantisch doorzetten, maar daar waar ik ruimte zie, geef ik straks wel in de begroting aan: dit is incidenteel, kan incidenteel, het hoeft niet. We gaan straks de knoppen geven. Dan kom ik bij de vraag van mevrouw Bouman: aan welke knoppen kunnen we draaien? Ik vond dat wel heel mooi. In uw betoog ging u verder.

De heer Jumelet: Het lijkt een beetje boter na de vis te zijn, maar de vraag is en die vind ik wel heel fundamenteel, in mijn betoog heb ik gezegd dat je op onderdelen wat minder behoedzaam kan zijn, maar het lijkt nu wel of u niet een klein stapje zet maar een hele grote stap zet, terwijl u feitelijk nog niet weet wat de uitkomsten zijn van de meicirculaire. Moet u niet wat voorzichtiger zijn om die behoedzaamheid ter discussie te stellen? Wethouder Fortuyn: Ik denk dat we op hetzelfde spoor zitten, maar hier kom ik met u niet uit. We kijken nog een keer naar structureel en incidenteel en we leggen het ook voor. Ten aanzien van de knoppen, misschien is dat ook een knop, incidenteel en structureel, mevrouw Bouman, dat vond ik leuk, want u vroeg: aan welke knoppen kunnen we dan draaien? Vervolgens krijgen we een discussie over het sociaal domein. Toen gaf u aan: ik wil wel dat hele lijstje zien waar je potentieel op zou kunnen bezuinigen. Dat werd ook aangegeven door L3B, de VVD gaf het ook aan, waar kan ik de vergelijking maken? De taakstelling gaan we niet terug draaien, met dank aan de heer Azzouzi die een doorrekening heeft gemaakt, maar het kan nog niet de uitkomst zijn voor Lansingerland. We zien verbeteringen in de positieve zin, dat de ombuigingen wellicht minder zwaar hoeven te zijn, alleen de omvang ervan en waar, dat weten we nog niet.

Dat willen we ook laten valideren. Dat proces gaat gewoon door zoals het nu is. Tegelijkertijd, als we die lijst hebben straks, de longlist noem ik hem maar even, dan gaat uiteindelijk in de begroting een shortlist in de begroting vallen. Dan delen we met u ook die longlist, hoe mooi wilt u het hebben? Het college gaat gemotiveerd een aantal bezuinigingen als het nodig is doorzetten en motiveren. Maar we laten u ook zien wat er nog meer in de lijst stond. Daar kunt u straks anders over denken: ja college, u heeft dit wel gedaan maar de meerderheid van de raad denkt dat u dit toch even moet corrigeren. Graag willen we dekking hebben, dat hebben we afgesproken met elkaar, als dekking kunt u dit gebruiken. Ik denk dat het een heel mooi proces kan worden. Dat zijn de knoppen die u tegemoet gaat zien. Mevrouw Verhoef: U zoekt inderdaad de knoppen om de begroting sluitend te krijgen. Is het ook een optie om de begroting sluitend te laten zijn voor het jaar 2026 i.p.v. 2023? Wethouder Fortuyn: Mevrouw Verhoef, ik heb geen flauw idee. U weet net zo goed als ik dat in 2026 de opschalingskorting een probleem gaat worden, we zijn een nadeelgemeente, hoe die effecten gaan doorwerken. We weten ook niet wat het 20/28

gemeentefonds gaat doen. Als u de glazen bol heeft, ik ben al blij als we 2023 dicht krijgen en een redelijk doorzicht krijgen tot en met pakweg 2024/25. En 2026, dat wordt in den lande al genoemd de ravijnbegroting, we zullen dat zien. Ik denk dat het nu niet nodig is om daarop vooruit te lopen, ik denk dat dat de verkeerde discussie is. Dan even t.a.v. de moties. Nogmaals gezegd jongens, de kleur is wel gegeven. Wees niet teleurgesteld als het college misschien een ontrading doet of dat u denkt: dat vind ik toch jammer. Ik blijf de volgorde van inbreng volgen, 1 tot en met 9, waarvan misschien 1 afvalt, maar dat is dan voor de tweede termijn. We hebben een amendement van het CDA en dat ging over het aanpassen uitgangspunten kadernota. Kijk, ik heb de vorige keer ook al gezegd, je moet van knappe huize komen om behoorlijk lef te hebben als een meerderheid zich aftekent om deze dan te ontraden. We hadden eerst het oordeel aan de raad willen geven, dat heeft u in feite al gegeven, want de meerderheid is er voor om dit amendement aan te nemen, dat gaan we dus ook doen. T.a.v. het amendement OZB, ja, dat wordt ander werk. Wij denken dat het moeilijk uitvoerbaar is. Zoals aangegeven, er zijn allerlei cao’s met verschillende uitkomsten op verschillende tijdstippen et cetera.

Bovendien hebben wij in 2020 een raadsbesluit aangenomen, waarin wij de CPI als indicator gebruiken zoals veel gemeenten doen hier in Nederland. Als we dat nu op een bepaalde manier met een natte vinger dit jaar het anders gaan doen, dan gaan we het jaar daarop misschien weer terug naar het CPI. Consistent beleid hoort ook bij het besturen, maar ook vanuit de raad betrouwbaar te zijn. Het CPI is vertrouwd. Wat betekent dat voor de verhoging? Als het 6,8% is en we hebben op dit moment 6,4% van de WOZ-waarde, dan kunt u snel uitrekenen, dan ga ik i.p.v. 6,4% naar 6,8% heffen. Zoals ook in een eerdere fase gebeurd is, kijken wij ook naar de stijging van de WOZ-waarde, want dan zou je twee keer gestraft worden en daar hebben wij een correctie op zitten. Dus mijn voorstel is om die in ieder geval niet aan te nemen en te kijken wat het doet in de tweede fase van de begroting waar we mee komen. Dus laten we daar even helderheid over hebben, ga nu niet vast een statement innemen of alvast besluiten nemen. Dus wij ontraden dat, maar dat wil niet zeggen dat die straks alsnog kan komen, dat is de kleur waar ik het net over had. Dan de derde, nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. Ik denk dat dat ook duidelijk moge zijn, dat is een heel lastige. We hebben ook met de provincie te maken en daar kunnen we niet altijd op insteken.