[BV22.0069] Verslag gezamenlijke commissies Kadernota/Zomerrapportage van 23 juni 2022

De heer Machielse, VVD: Dank aan de overige collega’s voor het goed gebruiken van de spreektijd. Ik ga overigens proberen om dat anders te doen, maar voordat ik dat doe, viel mij vandaag maar weer eens op waar wij als overheden allemaal gezamenlijk voor verantwoordelijk zijn. De reden dat ik zo laat deze zaal binnen trad deze middag was omdat er om 15.00 uur deze middag een veegwagen van Rijkswaterstaat in de brand is gevlogen op de A12 en de snelweg was afgesloten. De gewone automobilist denkt dan natuurlijk: dat is wel heel erg vervelend, daar worden misschien krachttermen bij gebruikt als je 2 of 2,5 uur in de file staat op precies dat mooie stuk van de A12 waar geen afritten zijn. Maar ik heb het even anders bekeken, ik heb geprobeerd om de relatie te leggen met de bespreking die wij hier hebben, want het is één van die mooie taken van een overheid die gewoon geld kosten. Eén van die

11/30

zaken waar wij als inwoners op vertrouwen, dat de vluchtstrook schoon is, maar evengoed dat wij erop vertrouwen dat de stoepen in Lansingerland schoon zijn, het groen goed wordt onderhouden en de zorg lokaal goed wordt georganiseerd. Laat dat nou precies het onderwerp zijn van deze avond. Wat een week. Op maandag een fractievergadering waarin de fractie van de VVD eigenlijk heel enthousiast was over de kadernota, want er lag eigenlijk, als we het heel erg objectief beschouwen en dat proberen we soms als politici, een doorrekening van de laatste ambities van de vorige coalitie. Er lag een kadernota baseline waarin de ambities, die wijzelf mede hebben verwoord, eigenlijk tot wasdom waren gekomen, tot realisatie waren gekomen, en waarin haakjes werden gegeven om het negatieve begrotingssaldo ook sluitend te maken. Ik moet u dan ook mededelen dat op maandagavond de fractie van de VVD daarom dacht: nou, dat hoeft zo slecht nog niet te zijn. Want er was een afweging over hoe we het groenonderhoud gingen doen, hoeveel we in duurzaamheid wilden investeren, waar we niet wilden bezuinigen in het sociaal domein, waar we niet aan de lastenknop wilden draaien. En er lag in de la nog altijd een pakket aan bezuinigingsmaatregelen, dat we eerder gezamenlijk hebben gemaakt. Weliswaar de oude raad, maar toch in gezamenlijkheid met de 8 partijen nu ook vertegenwoordigd in dit huis.

Maar u zult dan ook begrijpen dat het enthousiasme gauw minder werd toen er een brief op de mat viel, zo’n 48 uur voor deze bespreking, waarin werd gesproken over: we hebben bijna € 3,5mln negatief saldo, maar de coalitie is voornemens om daar nog € 1,2mln negatief saldo aan toe te voegen. En daar kan ik niet bij. De grote uitdagingen waar wij voor staan, de coalitie denkt: wacht, laten we eerst onze eigen prioriteiten en investeringen veilig stellen voordat we terug gaan naar die grote opgave waar we gezamenlijk voor staan. Het tweede wat ons enorm heeft verbaasd, is dat niet alleen die bedragen uit de lucht kwamen vallen, maar ook het moment waarop. Precies op het moment waarop u ons positief gestemd trof over een kadernota die perspectief bood aan onze inwoners. En nu zijn we terug bij af. De vraag is dan ook: is dit nou zo’n uitwerking van dat schaduwakkoord, dat er niet schijnt te zijn? Of is dit nou het voorbeeld van de nieuwe open lijnen van de coalitie, die dachten te komen met een kadernota baseline waar alle partijen voorstellen op konden doen, op nieuwe investeringen, op nieuwe bezuinigingen, en dan 2 dagen voor de bespreking een brief sturen, waarin alles wordt dichtgetimmerd met: dit is ons plan. Ik vraag me überhaupt af wat de status van die brief is.

Er wordt gesproken over beleidsambities en ontwikkelingen die door de coalitie worden gedragen, maar als we het niet vast stellen als amendement bij de kadernota, is het feitelijk geen kader voor de begroting en is het niets dan gebakken lucht, want daar kwam het te laat voor. Is dit dan het voorbeeld van hoe we de komende 4 jaar gaan werken? Wat de VVD betreft niet. Niet alleen qua proces, maar ook even qua inhoud. Ik ga u een mooi voorbeeld noemen. Waar we eerder mega hebben kunnen inzetten op de veiligheid van onze inwoners, op lage lokale lasten, die mooie openbare ruimte en de zorg die we lokaal dicht bij onze inwoners organiseerden, wordt dat door deze coalitie ingeruild voor meer investeringen in duurzaamheid, gratis openbaar vervoer, natuurlijk pas de komende jaren, en energieneutrale scholen. En uiteindelijk heeft deze coalitie er dus voor gekozen om de mooie ambities, die we de afgelopen jaren voor iedere inwoner hebben weten te realiseren, in te ruilen voor een select clubje, namelijk alleen de mensen met een elektrische auto, alleen de ouderen die met gratis openbaar vervoeren mogen en de inwoners in de gewone wijken die zich zorgen maken over ondermijning. De winkeliers die camerabewaking wensen in de centra worden in de kou gezet door deze coalitie. Dan vervolgens slaan we een blad om en komen we op de laatste pagina van de beleidsambities.

Dan wordt er en passant genoemd dat de OZB het sluitstuk zal worden van hoe we de begroting sluitend gaan krijgen. Natuurlijk kunnen we het erover eens zijn, dat dat technisch juist is, want dat is de laatste knop waar we aan kunnen draaien, dus die discussie wil ik niet met u voeren. Maar de discussie die ik wel met u wil voeren is over de vraag of dat wenselijk is, dat wij in deze tijd met 10 of 15% inflatie, werkgevers hebben het moeilijk om hun hoofd boven water te houden met stijgende energielasten, de salarissen stijgen minder hard dan de kosten voor onze inwoners, wij nog even gaan zeggen als raad van Lansingerland, ik zeg u vast, ik zal ertegen stemmen: u krijgt twee- of driehonderd euro OZB-verhoging op uw dak. Als ik geen goed nieuws krijg uit de meicirculaire, als er geen grote giften vanuit het rijk komen en de Zilvervloot, die door sommigen wordt gezien aan de horizon, komt niet naar de haven van Lansingerland, dan is dat het realistische beeld waar deze coalitie op afstevent. Dat is een beeld waar ik voor passeer. Dan tot slot, wat wil de VVD dan wel zien? De VVD wil eigenlijk de integrale beleidsnotitie met de ambities van tafel zien.

Terug naar de baseline van de kadernota en vervolgens juist met de antwoorden op de technische vragen, die pas vandaag en gisteren zijn binnen gekomen, kijken naar waar de ruimte zit op externe inhuur, op de indexaties, op eventueel taakstellende bezuinigingen, die minder de dienstverlening raken, maar die eventueel waar mogelijk de organisatie daarvan raken. Daarvoor moeten we ook nog eens het heft in eigen hand houden, want een kadernota voorstellen die niet sluitend is, ik hoop dat deze coalitie betere gebruiken gaat maken als ze naar de begroting gaan kijken, want als ook die niet sluitend is, dan wordt de OZB de sluitpost en dan wordt de inwoner de sluitpost. De heer Markus: Een beetje dezelfde vraag die ik ook aan uw voorganger heb gesteld, maar misschien bent u nog niet helemaal bij uw einde. U noemt de punten die we terug kunnen draaien, dan hebben we het gat van € 3,5mln nog niet dicht gelopen. Welke ideeën heeft u daar nog meer bij? Daar zitten we hier voor, om ideeën bij elkaar op te halen. De heer Machielse: Deel 1 van de aanpak van de VVD is het probleem halveren door de ambities van de coalitie niet uit te voeren. Deel

12/30

2 van de oplossing, die de VVD voorstelt, is om juist met de antwoorden van de technische vragen te kijken enerzijds te kijken naar inhuur en indexatie, welke ruimte daar gevonden kan worden. Vervolgens binnen de taakstellingen die de coalitie voorstelt wel te gaan kijken waar ze niet de dienstverlening raken. De heer Azzouzi haalde het al aan bij een eerdere bespreking in deze raad, soms zit er lucht in de begroting, laten we die er ook uit persen. Tot slot is het niet zo dat enige vorm van lastenverhoging onbespreekbaar is voor de VVD, want we hebben in het verleden ook gezegd: wacht eens even, de OZB niet-woningen zit zo ver onder het landelijk gemiddelde, we leveren zoveel aan onze bedrijven en ondernemers, daar mag wel wat meer balans in komen. Maar waar we voor passeren is om in deze tijd al onze inwoners met twee- of driehonderd euro per jaar lastenverhoging te confronteren zonder te kijken naar onze eigen organisatie. Dat is het risico dat ik zie in deze kadernota. Dan tot slot. Verantwoord financieel beleid is waar we de afgelopen 4 jaar in hebben uitgeblonken als gemeente. De heer Hoek vindt van niet, hoor ik aan mijn linkerzijde. De voorzitter: Dit wil ik niet. Alleen via de microfoon, geen onderlinge discussies met wie dan ook niet. De heer Machielse: Natuurlijk.

Maar dat financieel solide beleid moet niet alleen worden doorgezet aan de financiële kant, maar ook aan de zijde die onze inwoners raakt. Samen met enkele ombuigingen zien we in deze voorstellen vanuit de coalitie toch juist het linkse karakter terug en met L3B die dat goed keurt. Wij vragen ons af waarom en hoe lang dat doorgaat, want bezuinigingen op veiligheid, belastingen mogelijk omhoog en de uitgaven omhoog, zou niet een lijn zijn die we 4 jaar lang doortrekken. Daar wil ik het in de eerste termijn bij laten. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Het is toch bijzonder dat de vorige coalitiepartijen het nieuwe college aanspreken op de financiële situatie zoals die nu voor ligt. Dat snappen wij wel, maar u moet ook snappen dat we als nieuw college ook weer nieuwe plannen hebben, nieuwe ambities. Daar zijn we ook voor gekozen, om die in te brengen, maar ik ga er zo op in. Een punt vooraf. Wat onze fractie betreft, kunnen we hier niet werkelijk spreken over een kadernota, in ieder geval niet zo eentje waarvan je gewend bent waar alles duidelijk is van tevoren, zodat je heldere kaders kan schetsen met elkaar en meegeven aan het college. We willen allemaal werken van grof naar fijn, maar soms lukt dat niet helemaal. We zitten nu eigenlijk nog in de fase van het verzamelen van alle informatie, dus de effecten van de meicirculaire hebben we bijvoorbeeld nog niet.

We zijn ook van mening, dat we de aanvullende informatie voor de bespreking ook redelijk laat is gekomen. We snappen dat daar kritiek op is. We hebben daardoor minder tijd om je erop voor te bereiden, maar ook wij willen niemand daarvoor de schuld geven. We moeten het ook relativeren, door te zeggen: het is een kadernota, er vallen nu geen financiële beslissingen, we zetten alleen de kaders uit. Ook moeten we het college mee geven, dat ze nog maar net zijn begonnen en dat het in korte tijd allemaal verwerkt moest worden. We zijn van mening, dat we wat er nu ligt prima kunnen bespreken met de nodige slagen om de arm, met de constatering dat we nu geen besluiten nemen over de bezuinigingen, maar wel met elkaar de grove kaders bespreken. Ik ga zo verder in op de baseline en de uitleg van de aanvullende brief van het college. Ik ga ook aangeven wat onze visie erop is als D66. Uit de baseline kunnen we allemaal zien wat het startpunt van ons college en de nieuwe raad is. Bij ons riep het geen vreugde op, zoals bij de VVD kennelijk wel, want wij vinden het nogal zorgelijk. Het is niet meer schaatsen op dun ijs, maar we zijn er inmiddels doorheen gezakt. We zagen dit tekort allemaal aankomen en ook als we verder in de toekomt kijken liggen daar geen cijfers waar je erg blij van kan worden. Dus het optimisme van de VVD zagen wij even niet.

Het is een feit dat dit nieuwe college begint met grote bezuinigingsopgaven, immers, we kunnen zien dat we de verplichtingen van de provincie niet kunnen voldoen, die sluitende begroting presenteren. Dit betekent keuzes maken en dat is al een lastige opgave op zichzelf, maar die financiële situatie van de gemeente in deze periode van nationale crisis, het is al vaker genoemd, van corona, van oorlog, Oekraïne, stikstof, inflatie, tekort aan grondstoffen, tekort aan mensen, producten en diensten, dat maakt het eigenlijk alleen nog maar zorgelijker. Dat is ook te zien aan de grote hoeveelheid PMposten. We kunnen veel zaken niet meer vooruit plannen of voorspellen. Deze dubbele crisis, zoals ik hem maar even noem van enerzijds een gemeente die moet bezuinigen en anderzijds het moeten doen in een periode van nationale crisis maakt dat we moeten leven met deze situatie die onzeker is. We moeten er dan ook voor zorgen, dat die basis op orde is en dat je wendbaar blijft en flexibel om in deze tijd van onzekerheden in te spelen en in te springen waar dat nodig is. Er wordt de komende tijd nog veel duidelijk, er wordt nog veel ingevuld. We vinden het dan ook heel belangrijk dat het college na deze bespreking een helder en transparant proces organiseert, waarbij de raad zoveel mogelijk wordt betrokken met alle stappen en keuzes die nog komen.

Als je kijkt naar de baseline en kadernota die voor ons liggen, dan vinden wij het positieve eraan, het positieve in de zin van dat het een wake-up call is voor ons als raad om goed te laten zien wat die financiële consequenties zijn van de uitdagingen die ik net noemde. Sommige partijen stellen enkele uitgangspunten ter discussie, dat hebben wij eigenlijk niet. Een stelpost voor inhuur vinden wij verstandig om te doen, dat heeft te maken met die basis op orde, maar ook flexibel en wendbaar zijn voor de komende tijd. Ook met de indexering hebben wij niet iets, dat we daaraan moeten gaan sleutelen, maar ik hoor graag de reactie van de wethouders op eerdere voorstellen die zijn gedaan. De kadernota, zoals die voorligt als beleidsarm document, waarbij alle

13/30

financiële autonome ontwikkelingen zijn vastgelegd, daar hebben we geen vragen over en daar kunnen we, zoals het er nu uitziet, positief over besluiten. Dan die aanvullende brief, daar is al vaker wat over gezegd. Dat is het kader voor de begroting. Voor ons ook, omdat daarin natuurlijk ons coalitieakkoord staat, waar wij net als de andere coalitiepartijen erg blij mee zijn. Het is voor ons van groot belang, dat we toekomstgerichte en duurzame keuzes maken voor onze gemeente. Wij willen geen quick wins maatregelen, die later meer blijken te kosten. We hebben als nieuwe coalitiepartijen voorstellen gedaan om de gemeente toekomstbestendiger te maken en te houden. We zien dat als noodzakelijke aanpassingen. We hebben daar eerder met elkaar over gesproken, maar we willen er een paar uit halen. Ik denk dat we met heel veel andere partijen, dat heb ik in de verkiezingsstrijd vaker gehoord en volgens mij moeten we daar het CDA ook blij mee maken, is dat we een groenere gemeente willen. Daar past verdere verduurzaming van het IBP in. In plaats van dat u daar nou zo kritisch over doet, zou ik zeggen: strijd met ons samen voor die groene gemeente, want daarmee doen we het samen en dat is wat we graag willen.

We willen ook, dat er een financiële regeling komt, die inwoners helpt om hun woning verder te verduurzamen, zodat niet alleen het klimaat maar ook de mensen daarvan kunnen profiteren. Een derde punt, dat we willen highlighten is dat we ook aan de slag willen met het verduurzamen van de scholen, ook voor een gezond binnenklimaat. Het is inderdaad waar, dat die laatste 2 plannen nog verder moeten worden uitgewerkt, die kunnen we ook nog niet in financiële zin exact vertalen. We hopen dat veel van die plannen uit de Eneco-middelen kunnen worden bekostigd, omdat ze incidenteel van aard zijn, maar ook dat moet nog verder worden uitgezocht aan de hand van het toetsingskader, dat we al eerder met elkaar hebben afgesproken. Het laatste dat ik wil noemen is de burgerparticipatie. Wij vinden het belangrijk, dat we daarin investeren. Ja, het kost geld, maar als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg en dat was burgerparticipatie waar we niet blij van werden. Dus die investering zal zich later terug gaan betalen in blije inwoners en mensen die weten wat ze verwachten en ook minder werk. Maar wat ik wel zou willen onderzoeken, laten onderzoeken, is of we hier niet een incidenteel bedrag van zouden kunnen maken. Je zou kunnen zeggen: deze organisatie kan je in 3 jaar hierop opleiden, zodat het ook meer in de eigen cultuur zal worden geaccepteerd.

Ik ben ook benieuwd naar de reactie van de wethouder op dit punt. Daarmee heb je ook weer een nieuw voorstel, dat incidenteel van aard is en niet structureel. Dan kom ik bij de bezuinigingsrichtingen, dat vind ik ook niet iets leuks om over te praten, maar het zou echt voor niemand een verrassing moeten zijn, want dat hebben we de afgelopen jaren voor ons uit zitten schuiven. Dat hebben we bewust gedaan en we weten dat we dat nu moeten incasseren. Uit de tabel is te lezen dat we met een grove kam door de begroting hebben gelopen op zoek naar richtingen voor bezuinigingen. Het zijn ook nadrukkelijk zoekrichtingen, want wat het voor ons concreet betekent, dat beeld hebben wij ook nog niet. Dus ik vind dat we daar in de komende tijd goed moeten worden meegenomen, maar dat er bezuinigd moet worden en dat we daarin niet alles kunnen ontzien, dat is ons duidelijk. We willen voor die bezuinigingsrichtingen enkele belangrijke kaders mee geven. Wij vinden het enerzijds van groot belang, dat de mensen die het al financieel moeilijk hebben niet geraakt worden, zo min mogelijk. We willen die bezuinigingen eerlijk verdelen, waarbij mensen met een kleine beurs het meest worden ontzien. Ook willen wij de kunst- en cultuursector, wat er nog van over is, en onze sportverenigingen zoveel mogelijk ontzien. Zij zijn van groot belang voor de gezondheid en de sociale cohesie in onze gemeente.

We kunnen ons ook vinden in de uitgangspunten die zijn meegenomen in de baseline en in de tabel uit de brief voor dekkingsmiddelen. Ja, dat betekent voor ons ook, dat er naar de OZB kan worden gekeken, maar wel als laatste optie, want de financiële situatie laat ons echt geen andere keus. Een belangrijke wens van D66 daarbij is dat de OZB niet hoger komt dan het landelijk gemiddelde. Een laatste punt voor de bezuinigingen, is dat wij ons zorgen maken over de ambtelijke capaciteit. Wij lezen in de zomerrapportage dat er door krapte op de arbeidsmarkt niet alle begrote en afgesproken activiteiten konden plaatsvinden. Wij willen bij de bezuinigingen die wij moeten doorvoeren ook oog hebben hiervoor. Dat betekent niet dat er niet kan worden bezuinigd, maar dat betekent wel dat we een organisatie willen hebben die in staat is om nieuwe mensen aan te trekken, goede mensen en ook de investering in mensen. Dan nog over de ombuigingen het volgende, daar kunnen we kort over zijn, daar hebben we met elkaar over gesproken, daar moet een raadsbrede consensus over zijn, dus ik zou zeggen: laten we die opnieuw opvoeren, want dat is gewoon nodig. Dan tot slot.

We hebben een uitzonderlijke situatie, we zitten in een dubbele crisis, we besluiten nu over die beleidsarme kadernota met die aanvullende informatie gaan we die zoekrichtingen geven aan het college voor de noodzakelijke verdere bezuinigingen. Dat moeten we verder inkleuren. Daarom is het belangrijk, dat herhaal ik, dat we dat in een goed en helder proces doen met elkaar. Ik wil ook de wethouder vragen hoe hij dat de komende tijd wil gaan doen met ons. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Het is net half 7 geweest. We gaan schorsen voor het diner. Dan heropen ik de vergadering om half acht. De heer Ruijtenberg: Ik wil graag een ordevoorstel doen, om eerst de eerste termijn voor alle partijen nog te laten gaan, zodat we in ieder geval de eerste termijn af kunnen maken. Dan kunnen de wethouders na de eerste termijn van alle partijen eventuele vragen die er zijn tot zich nemen en tot beantwoording komen en dat we iets later aan het buffet gaan. Een schorsing op dit moment lijkt me niet wenselijk. De voorzitter: Technisch gezien, boven, er zijn nog 4 partijen te gaan, nog 3 partijen te

14/30

gaan, dan is het kwart over zeven. We hebben afgesproken uiterlijk kwart voor zeven boven. Daarom ga ik toch schorsen. Ik weet dat ik het ordevoorstel in stemming moet brengen, als iedereen voor zegt, dan moet ik vragen of ze boterhammen voor ons gaan smeren en hier rond brengen, maar dat is zonde van de inspanningen boven. Ik realiseer me, dat dat betekent dat er na de PvdA in de eerste termijn een schorsing zal komen voor het college. Dat geloof ik direct, dat denk ik wel. Ik ben niet van plan om het anders te doen. Ik schors de vergadering. De heer Ruijtenberg: Ik verzoek u toch om het ordevoorstel in de schorsing te nemen. Ik begrijp uw zorgen voor de dames en heren van de catering, dat pleit voor u, maar in het belang van de vergadering verzoek ik u om het nu af te maken. Ik verzoek u zeer om dit ordevoorstel gewoon in stemming te brengen zoals het reglement van orde is. De voorzitter: Dan ga ik dat doen. Welke fractie is tegen schorsing op dit moment? Welke fracties willen doorgaan? De griffier: De meerderheid wil doorgaan. De voorzitter: Wat dat voor het eten betekent, weet ik niet, maar dan gaan we door. De heer Markus, CU: Dat verhoogt in ieder geval de spanning over hoe het eten er zo bij ligt. Voor ons ligt de vraag om een besluit te nemen over de kadernota 2023.

Een kadernota die omgeven is met veel onzekerheden, maar die ondanks deze onzekerheden wel een opmaat moet zijn naar de begroting voor 2023. Op de onzekerheden in de kadernota en het proces kom ik later terug. Graag willen we ingaan op de baseline, zoals die is gepresenteerd door het college, de mogelijke beleidsmatige invulling, ons kader voor bezuinigingen en tenslotte het gevolg van deze kadernota en ook over de toekomst van het instrument kadernota in deze vorm. Allereerst de gepresenteerde baseline en uitgangspunten. Voor het grootste deel kunnen we ons hierin vinden. Wel hebben wij grote moeite met de in onze ogen toch wel behoudende aannames rond de stelposten voor inhuur, cao akkoord en BTW compensatiefonds. De keuze om hier behoudend in te zitten onderschrijven wij niet. Zeker in deze tijd, waarin sprake is van bezuinigingen, lijkt het ons geen goed idee om buffers op te bouwen voor eventuele tegenvallers. Dit zeker omdat elk jaar blijkt dat er in meer of mindere mate een overschot zit in de begroting. Daarnaast hebben we ook met elkaar afgesproken om alle lucht die er in de begroting zit eruit te drukken, iets wat ons juist zo goed lijkt te lukken. Daarnaast hebben we een goed gevulde algemene reserve om eventuele tekorten op te vangen. Ik heb de meeste partijen al gehoord, maar ik vraag de partijen wat hun reactie hierop is.

Als ik goed geluisterd heb, lijkt er een meerderheid te zijn om deze voorstellen te schrappen of in ieder geval te verminderen. Dan wordt er ook gesproken over het format, zoals bij de vorige begroting, te schrappen. De heer Van Doorn begon er ook al over, wij waren juist zo enthousiast over dat format, we horen graag de reden waarom dit nu geschrapt is. Daarnaast heeft de baseline nog veel PMposten, waardoor deze baseline dus eigenlijk nog niet goed vast staat. Kortom, we stemmen voor de baseline, maar zijn zeer kritisch op de genoemde stelposten, juist ook in tijden van bezuinigingen. Dat we moeten bezuinigen is geen verrassing, want als raad hebben we vorig jaar bij de begroting bewust de bezuinigingen of ombuigingen à € 2mln geschrapt in de wetenschap dat we alsnog dit moesten gaan doen in 2023. In onze optiek dien je met bezuinigingen alleen niet de inwoners en bedrijven van onze gemeente. Wij denken en vinden dat je ondanks dit ook op vlakken moet blijven investeren om onze gemeente toekomstbestendig te houden voor zowel jong als oud. Gezien alle verkiezingsprogramma’s vol met wensen zitten andere partijen er ook zo in of het waren allemaal loze verkiezingsbeloften. Hoe we dit op hoofdlijnen zien is terug te vinden in ons coalitieakkoord. Een paar punten wil ik eruit pakken en mee geven aan het college om verder uit te werken van grof naar fijn.

De komende jaren vergrijst onze gemeente verder en daarom vinden wij het van belang dat iedereen waardig oud kan worden in onze gemeente. Daarom moeten we ons blijven inzetten op voldoende woningen voor senioren. Dat beleid is ingezet en moet ook doorgezet worden. Wat wij wel nog missen is in elke kern een volwaardige ontmoetingsplek voor ouderen. Dit moet in elke kern gerealiseerd worden in de komende periode. Een ander punt is schulden voor jongeren. Dit komt meer en meer in het nieuws. Studieschulden, oplopende energiekosten, inflatie maakt het voor jongeren met schulden niet makkelijker. Wij gunnen iedereen een goede start om zo volwaardig te kunnen deelnemen aan de samenleving, vandaar de wens en oproep om te kijken in hoeverre er een fonds mogelijk is om de jongeren uit de schulden te helpen. Andere gemeenten hebben hier goede ervaringen mee. Dan de toekomst van onze gemeente als het gaat om groen, natuur en duurzaamheid. Op het gebied van groen en natuur moeten we echt belangrijke stappen nemen. Wat ons betreft gaat dit concreet om de realisatie van het Triangelpark, maar ook de oproep om het gebied achter de Kruisweg groen te houden en te gebruiken als ecologische verbinding met Bentwoud. Woningbouw is, wat ons betreft, nooit een optie daar. De natuur is ons gegeven en daar moeten we zuinig en zorgvuldig mee omgaan.

Maar ook de duurzaamheid kan een boost gebruiken in onze gemeente. De hoge gasprijzen leiden tot steeds meer financiële problemen en maakt de noodzaak van energietransitie duidelijk. Juist een energietransitie kan bijdragen aan het voorkomen van hoge energiekosten. Zomaar wat punten die voor ons belangrijk zijn om te intensiveren de komende jaren om onze gemeente toekomstbestendig te maken. Een gemeente waar ouderen waardig ouder kunnen worden en jongeren een frisse start kunnen maken. Intensiveren op bepaalde vlakken maakt de bezuinigingsopgaven niet makkelijker en dat realiseren we ons heel goed. In de brief van het college is richting gegeven als het gaat om bezuinigen. Dit doet natuurlijk pijn. We weten, gezien alle

15/30

onzekerheden, niet of we meer of minder moeten bezuinigen of wellicht ook helemaal niet. Bij bezuinigingen willen we het volgende kader aan het college mee geven. Preventie in het sociaal domein, maar ook als het gaat om veiligheid, is wat ons betreft nog steeds de meest effectieve manier om grote problemen en kosten te voorkomen. Bezuinigingen aan de preventiekant willen dan waar mogelijk ook voorkomen. Een andere is, dat we waar mogelijk bewoners willen ontzien die het al zwaar genoeg hebben financieel gezien. Verder staan we open voor verdere bezuinigingsvoorstellen van het college en zijn we bereid om pijnlijke keuzes te maken, maar dit wel met zekere kaders en met een begroting waar alle lucht uit is. Juist met een kadernota met veel onzekerheden ofwel onvoldoende kaders is het proces richting de begroting extra belangrijk. Vorige jaren hebben we gezien dat we helaas moesten concluderen dat het proces niet goed is opgepakt door het college. We roepen het college dan ook op om het dit jaar echt mee te nemen, dit proces, zodat er geen verrassingen zijn bij de begroting. We zijn dan ook blij dat het college aangeeft ons begin september verder te informeren over e voortgang van grof naar fijn. Tenslotte ook nog een gedachtekronkel van mijn kant.

Biedt een kadernota met veel onzekerheden ons extra richting bij het opstellen van een begroting? Vorig jaar hebben we gezien dat de gehele bespreking van de kaderbrief achteraf gezien achterhaald was en wellicht gaat dat dit jaar ook weer zo zijn. Daarom de gedachte of een kadernota nog wel zin heeft in onzekere tijden. Graag een reactie van het college maar ook van de overige partijen. Samenvattend zijn wij wat betreft de baseline kritisch op verschillende stelposten, willen we investeren op het gebied van waardig ouder worden, voorkoming van schulden en we willen investeren in natuur, groen en duurzaamheid. Bezuinigingen zijn waarschijnlijk niet te voorkomen, maar houd oog voor preventie en mensen met een kleine beurs. We wensen het college en het ambtelijk apparaat veel succes, wijsheid en Gods zegen bij de verdere uitwerking van de begroting. De heer Ruijtenberg, GL: Een linkse kadernota, het mocht een keer tijd worden na al die jaren. In de praktijk ligt er gewoon een relatief beleidsarme kadernota. Zoals ook reeds door anderen benoemd is het lastig om een concreet voornemen daarop te baseren. Er is teveel nog onduidelijk. Aan de ene kant is dat onhandig en voor sommigen wellicht ergerlijk, ik kijk even naar het CDA. Aan de andere kant past het ook in het streven van deze coalitie om niet alles van de eerste hoofdletter tot de laatste punt vast te leggen.

Dat streven vertaalt zich in een coalitieakkoord op hoofdlijnen en nu ook in deze kadernota. GL is echter een positieve partij en wij denken in kansen. Wij zien hier dan ook mogelijkheden om samen met de coalitie en andere partijen in deze raad tot een breed gedragen beleid te komen. Een beleid dat niet door een almachtige coalitie opgelegd is, maar iets waar wij als raad samen tot beslissingen komen. Beslissingen die soms pijn zullen doen, omdat wij nu eenmaal om een structureel tekort sluitend moeten maken soms pijnlijke beslissingen zullen moeten maken. Dat moeten we onder ogen zien de komende jaren en daar niet voor weglopen. Denkend aan Lansingerland, denk ik aan traag voort meanderende ontsluitingswegen, die langs oneindige Vinex-wijken lopen, gelardeerd met de door GL gekoesterde kernen. 3 dorpen en 2 buurtschappen, waar het goed wonen is. Dat goede wonen moeten we blijven behouden, ook in onzekere tijden, de heer Van Doorn noemde het al, waarin wij merken dat de samenleving polariseert. Laten we vooral proberen om polarisatie uit onze gemeenschap te houden door vooral samen te werken en niet uitgaan van maatregelen die in stenen tafelen gebeiteld zijn. Is alles dan voor GL bespreekbaar? In principe: ja. Echter, we hebben voor onszelf 3 hoofdthema’s geformuleerd, die onze keuze bepaalt en onze primaire focus hebben.

Deze thema’s zitten in het DNA van GL, onze idealen en onze kernwaarden. Het zijn de pijlers waarop wij onze inzet de komende 4 jaar gaan baseren. Wat zijn deze pijlers? Dat zijn de broodnodige energietransitie, het creëren van hoognodige betaalbare koopwoningen en een veel groter aandeel sociale huur en tenslotte uitnodigende sociale rechtvaardigheid. Nu zien wij dat in het voorstel van de aanvullende kaderbrief daar 30% bezuinigingen vastgesteld worden in het sociale domein. Wij zullen deze stukken met de stofkam doornemen en zullen zeer kritisch zijn wat dit exact gaat betekenen voor onze inwoners. Bezuinigingen in dit domein mogen geen nadelig effect hebben op de bestrijding van armoede. Mensen die al aan de onderkant van de maatschappij zitten, mogen niet extra belast worden. Een bezuiniging op jeugdzorg is voor GL uitgesloten, daar trekken wij een harde streep in het zand. Echter, zoals reeds eerder gememoreerd in mijn bijdrage begrijpt GL dat bezuinigingen waarschijnlijk onvermijdelijk zijn en geven wij het college als advies om een kritische blik te hebben op bovenwettelijke subsidies. Het schrappen daarvan bespaart kosten. Waar wij als GL zelfs durven te snijden in eigen vlees en niet uitsluiten om goedkeuring te verlenen aan het schrappen van bovenwettelijke subsidies op het gebied van duurzaamheid.

Echter, deze bereidheid tot pragmatisme mag wederom geen kwetsbare groepen pijn doen. Het schrappen van bovenwettelijke subsidies voor kinderopvang, om maar een voorbeeld te noemen, zal onze steun niet krijgen. Naast bezuinigingen is het ook zaak om de baten te vergroten. U zult ons dan ook aan uw zijde vinden wanneer er gesproken zal gaan worden, dat zal vermoedelijk al heel snel gaan gebeuren, over een verhoging van de OZB voor huizen en niet-huizen. Het is pijnlijk, maar het is waarschijnlijk onvermijdelijk dat we daartoe zullen moeten overgaan. Tevens doe ik een oproep om serieus onderzoek te doen naar de invoering van betaald parkeren in de dorpskernen. Ik weet dat een meerderheid van deze raad er niet aan wil en dat het schoppen is tegen heilige huisjes. Maar als wij durven snijden in één

16/30

van onze kernwaarden duurzaamheid, dan roep ik andere partijen op om niet dogmatisch te zijn maar realistisch. Ik zeg u nogmaals, gratis parkeren bestaat niet, er is altijd iemand die de rekening betaalt. Nu betaalt iedereen die rekening, maar met de invoering van betaald parkeren na 14.00 uur zal die rekening voornamelijk betaald worden door de gebruikers van de parkeerplaatsen. Nu heb ik reeds twee keer gesproken over snijden in bovenwettelijke subsidies op duurzaamheid. GL wil het college echter ook uitdagen om te onderzoeken welke investeringen gedaan kunnen worden op duurzaamheid, die een structurele besparing zullen opleveren zoals, CDA noemde het al, het warmtenet. Daarvoor zouden eventueel Eneco-gelden gebruikt kunnen worden. De afgelopen jaren en ook vanavond zijn er al veel opmerkingen gehoord over dun ijs en scherp aan de wind zeilen. De afgelopen jaren is er zeer positief begroot en daarmee is een positief saldo ontstaan. Die werkwijze zullen we de komende jaren helaas gedwongen zijn om die scherpte vast te houden. Daarbij wens ik het college, ik wens deze raad, heel veel succes om samen tot goede gedragingen te komen. Daar wil ik het bij laten. Mevrouw Verhoef, PvdA: Met teleurstelling heeft mijn fractie kennis genomen van de kadernota en een daarbij horende brief van het college, die wij helaas pas eergisteren op 21 juni hebben ontvangen.

Dat is jammer, want ook wij willen samen verantwoord verder en dat kan ook. Niet alleen een groene gemeente hebben wij voor ogen, maar zelfs een rood/groene gemeente. De kadernota wordt als beleidsarm aangemerkt. Het financiële beeld van 2022 wordt voortgezet en alleen in de autonome ontwikkelingen waarop de gemeente geen invloed heeft zijn opgenomen. Deze kadernota biedt bovendien alleen een uitgewerkt overzicht aan de kostenkant van de kadernota, maar over de belangrijkste baten en inkomstenzijde is nog geen duidelijkheid. Het college geeft in de brief aan de raad pas begin september te kunnen informeren over de gevolgen van de meicirculaire voor Lansingerland. Men vindt het complexe materie. Bovendien stelt het college voorbereidingen te willen treffen voor een nieuwe bezuinigingsronde waaronder anderhalf miljoen op het sociaal domein, ook om de eigen plannen te financieren. Een déjà-vu voor ons, hoe sociaal is dit college eigenlijk en hoe staat het met de solidariteit? De PvdA-fractie vraagt zich sterk af of deze bezuinigingen nodig zijn in die omvang. Het niet meenemen van het effect van de meicirculaire 2022 bij de behandeling van de kadernota geeft een verkeerd beeld over de stand van zaken. Veel gemeenten hebben al de uitkomsten berekend en gecommuniceerd naar de raden. De uitleg over de complexiteit van de berekeningen heeft ons niet overtuigd.

Gelet op de gevoeligheid van de bezuinigingen en de maatschappelijke gevolgen hiervan waren wij als fractie net als vorig jaar genoodzaakt om de meicirculaire zelf grofmazig te berekenen op basis van opgaven van het rijk. Wij komen tot heel andere inzichten. Uit deze berekening blijkt dat de jaarschijven 2023 tot en met 2025 sluiten, zelfs als we rekening houden met saldotekorten, die we in de baseline overzichten zien, genoemd in de kadernota, en de wensen uit het coalitieakkoord. Het jaar 2026 sluit niet, maar hiervoor is het rijk een oplossing aan het zoeken. Ik heb het over grote bedragen, enkele miljoenen in 2023, ook in 2025 en wat minder in 2024. Het is van belang om te vermelden voor de financiële experts hier in huis, en dat is er een aantal, dat bij deze berekening rekening is gehouden met een afslag onderuitputting rijksuitgaven i.v.m. de samen trap op, samen trap af systematiek. Dus die bedragen worden in mindering gebracht op de stijging van de algemene uitkering. Voor de fracties die interesse hebben in deze rekensom, die kunnen we leveren. Samenvattend zal dus bezuinigen niet nodig blijken. Wij zijn heel benieuwd hoe het college en ook de andere fracties hier tegenover staan. Het geeft ook een ander geluid in dit debat, dat tot nu toe vrij somber van aard was. Ook vorig jaar hebben we op dit punt gelijk gekregen.

De vraag is dus, dat hebben andere fracties zich ook al afgevraagd: moeten we deze kale kadernota als raad werkelijk willen vaststellen? Het ligt voor de PvdA veel meer voor de hand om te volstaan om er kennis van te nemen. De inhoud van de brief heeft veel minder waarde zonder de verwerking van de meicirculaire. We zijn overigens wel blij dat het college duidelijke keuzes heeft neergelegd, maar de uitgaven moeten echt matigen. We moeten niet stappen in die valkuil, sommigen vinden het een heel mooi principe, maar wij vinden het een valkuil om van grof naar fijn te gaan, want dat zorgt ervoor dat het nu gepresenteerde tekort van € 3,4mln een eigen politiek leven gaat leiden. Dat gebeurde ook vorig jaar en het leidde in de periode juni – december 2021 tot veel politieke en maatschappelijke onrust. Net als de VVD stellen wij de vraag aan de wethouders en aan het college: gaan we die brief vaststellen? Nee toch? Wat is eigenlijk de status van die brief? Dan ga ik nu nog een aantal minuten nemen, u heeft vast trek gekregen, maar ik ga u toch nog wat opdissen, dat zijn namelijk de belangrijkste suggesties die wij graag willen meegeven voor de komende begroting. Dat hebben de coalitiepartijen via een collegebrief gedaan van 21 juni en nu willen wij ook graag wat van ons laten horen.

Er is zeker een aantal voorstellen, die de coalitie doet, waar wij ons in kunnen vinden, maar nu komt ons politieke wensenlijstje. Allereerst een inclusief en een solidair Lansingerland waar iedereen zichzelf mag zijn. Onze gemeente moet zich verzetten tegen iedere vorm van discriminatie en daar ook naar handelen op alle vlakken. De landelijke en lokale regelgeving voor het sociaal domein wordt uitgevoerd op basis van sociale waarden en steeds in overleg met maatschappelijke organisaties. Begrippen als terugtredende overheid, eigen kracht en zelfredzaamheid worden vervangen door: solidariteit, bestaanszekerheid en een actieve overheid. Daar past korten op het sociaal domein dus absoluut niet bij. De basisbanen, als tweede punt. De PvdA wil basisbanen in de non-profit sector

17/30

voor mensen die moeilijk werk kunnen vinden ondanks de grote hoeveelheid vacatures. Zo kan je het aantal mensen in de bijstand terugbrengen. Ook het CDA is een groot voorstander van de basisbanen. Zo kan je het aantal mensen in de bijstand terugbrengen, dat zei ik al. In de regio komt er, wat de PvdA betreft, een sociaal ontwikkelbedrijf, dat de werkgever wordt van mensen met een basisbaan. Het mes gaat ook in de plicht tot tegenprestatie in de participatiewet. Wederkerigheid en menselijke waardigheid staan centraal. Bouwen. Wat de PvdA-fractie betreft gaan we de komende jaren richting de 12.000 nieuwe woningen bouwen en daarvan moet minstens 60% sociaal, betaalbaar en bereikbaar zijn met veel aandacht voor starters, voor jonge mensen waaronder studenten, die in grote steden, in studentensteden geen betaalbare kamer of woning kunnen vinden. We kunnen ze op die manier houden in onze gemeente, bijvoorbeeld op Bleizo-west. Ook betaalbare woningen voor ouderen en mensen met een laag en midden inkomen. Kortom, de maatschappelijke middenklasse die onze samenleving draaiend houdt. De woonvisie wordt wat ons betreft hierop aangepast. Bouwen voor de buurt, u kent het al, onze topprioriteit. Jongeren. Alleen in Bleiswijk en Bergschenhoek hebben we een jongerencentrum en in Berkel en Rodenrijs niet. We willen graag onderzocht hebben of dat ook in Berkel en Rodenrijs kan komen.

Wat ons betreft gebeurt dat. Er moet ook veel meer mogelijk worden voor jongeren om uit te gaan, ook als ze nog niet mogen drinken. Ontmoeting blijft een belangrijk aandachtspunt. Wat wij niet willen, dat is die nadruk op de inzet op handhaving. Wij zijn net als de CU veel meer gericht op preventie, bijvoorbeeld extra aandacht voor de probleemgezinnen. Waardig ouder worden. Goed dat de coalitie nu eindelijk een pilot wil voor gratis OV voor ouderen met een inkomen van 120% van het bijstandsniveau. De PvdA wil zelfs overwegen om te kijken of dit al in 2023 geregeld kan worden. Waarom zo’n regeling eigenlijk ook niet voor alle inwoners met een inkomen tot 120% van het bijstandsniveau? En waarom niet, net zoals in Rotterdam, ook voor alle kinderen tot 13 jaar gratis OV. Ook de VVD lijkt hier een voorstander van te zijn, want die vond het vreemd om alleen de ouderen uit te kiezen voor het gratis OV. Arme kinderen. We weten nog steeds niet hoeveel Lansingerlandse jongeren en kinderen in armoede opgroeien. Onbekend is in welke mate zij gebruik maken van de voorzieningen die er zijn. Schuldhulpverlening moet een extra impuls, niet alleen voor jongeren in schulden, zoals de wensenlijst van de coalitie noemt. Gelijke kansen op school. Ongelijk investeren in onderwijs voor kinderen met een migratie-achtergrond is absoluut noodzakelijk.

Lansingerland kan ook veel meer ruimte scheppen voor de komst van brede scholen voor onderwijs, waar onderwijs, zorg en talentontwikkeling samenkomen. Dat is ook een steuntje in de rug voor kansarme kinderen. Je als gemeente alleen maar bemoeien met de wettelijke taak van onderwijshuisvesting is achterhaald. Nog 2 punten. De wachtlijst GGZ jongeren. Die is veel te lang. Jongeren die intensieve zorg nodig hebben, moeten vaak veel te lang wachten. Dat blijkt ook uit gesprekken die wij vandaag zelfs nog hebben gevoerd met huisartsen. Zij luiden de noodklok en kloppen binnenkort bij de wethouders Hoek en Cnossen aan de deur, verwachten wij zo. Niet snijden in het sociaal domein dus. Dan kom ik bij de info en adviespunten in elke kern, wat wij ook heel belangrijk vinden. Een laagdrempelige en vaak open inloopadressen voor informatie, advies en verwijzing voor maatschappelijke vragen rond zorg en ondersteuning, dat vinden wij heel belangrijk. Er wordt gesproken over mobiele contactcentra en ook de digitale bereikbaarheid, maar juist de toegankelijkheid ook van voorzieningen voor laaggeletterden en mensen die een beperking hebben en niet digitaal geletterd zijn, vinden wij heel belangrijk. Op die punten kun je ook informatie geven over de energietransitie voor mensen met een kleine beurs. Ik kijk even naar de klok, ik heb niet zo heel veel minuten meer.

Ik kom in de tweede termijn terug op de uitgangspunten, die ook een aantal andere fracties heeft genoemd. Ik kan nu heel kort zijn en zeggen: wij vinden die stelposten ook te hoog. De stelpost voor indexeren kan omlaag, dat zie je ook al in de meicirculaire aangegeven, dat dat mogelijk is. Ook de stelpost inhuur willen wij omlaag. Liever streven naar de juiste mensen werven. Over het BTW compensatiefonds gaan we het bij het buffet over hebben met collega Azzouzi. Tegen het CDA wil ik zeggen: wij zien dat wel zitten, die Eneco-gelden investeren in dat warmtenet, daar zijn wij een groot voorstander van. Dank u wel. De voorzitter: Dan zijn we nu aan het eind van de eerste zijde van de commissie. Ik schors de vergadering tot 20.00 uur. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering, willen jullie allemaal je plaats innemen. We zijn toe aan de beantwoording van de eerste termijn van de zijde van het college. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Dank u wel raad, voor de enerverende initiatieven die er genomen zijn, maar ook de worsteling van: we moeten nu als raad de kaders stellen, maar op basis waarvan doen we dat? We hebben gekozen voor het samen verantwoord verder gaan. We hebben aangegeven bij de installatie en de presentatie van het coalitieakkoord, dat wij graag in alle openheid de discussie ook over begroting met u

18/30

willen aangaan en ook niet meer met dichtgetimmerde akkoorden c.q. dichtgetimmerde begrotingen of kadernota’s te komen, waardoor de oppositie zegt: wat doen we hier, het is al min of meer dicht getimmerd, welke ruimte hebben we dan nog? Dat willen we doorbreken. Ik denk dat we dat goed met elkaar willen proberen. Ik denk dat het een uitdaging is en er zitten ook bedreigingen in, want voor hetzelfde geld komt het college met één mond sprekend met een voorstel en dan zie je dat de coalitie op onderdelen anders gaat stemmen, die gaan met andere partijen mee. Als dan het frame is: de coalitie is het niet eens of dat soort zaken. Nee, er moeten gewoon besluiten genomen worden die maatschappelijk te verantwoorden zijn en die gericht zijn op onze prachtige samenleving. Mevrouw Den Heijer: Per ongeluk het knopje ingedrukt. Wethouder Fortuyn: Dat scheelt 12 seconden spreektijd, dus die bent u verloren. Het is ook wel een zoektocht. Los van het feit, ik vind het ook geen excuus. We zijn koud 3 weken geleden geïnstalleerd, wij hebben niet over het graf heen willen regeren, dus we wilden ons houden aan de afspraken die we in de vorige periode hebben afgesproken. Het is vanavond het ophalen van wensen en bedenkingen.

We horen goed wat u zegt, we zullen op een aantal dingen ingaan, op een aantal dingen niet, maar houdt er rekening mee, wat u gezegd heeft laten we echt mee wegen in het vervolg. De zwaarte en de uitkomsten daarvan, die zullen we ook met elkaar moeten bediscussiëren, maar we willen echt de goede discussie met u aan. Op het proces kom ik zo terug. De huidige, ik durf het nog niet eens een kadernota te noemen, kaderbrief, laten we het zo maar even noemen, die is alleen maar gebaseerd op de baseline met autonome ontwikkelingen. Het is eigenlijk beleidsarm en financiële cijfers die we doortrekken uit het vorige jaar. Er is gekozen voor het behoedzaam begroten. Er zijn diverse opmerkingen gemaakt, ik loop er straks een paar langs van: zou je niet wat meer scherp aan de wind willen? Maar we hebben in eerste instantie gezegd: het is beleidsarm, we gaan gewoon even de patronen voort zetten wat we hebben, dan heb je in ieder geval een beetje vertrouwen van wat er ligt. Laten we het behoedzaam doen en ga niet met gekke dingen komen, want dan wordt het nog warriger. We hebben echt gezegd: we willen behoedzaam de begroting gaan benaderen zonder nieuw beleid vanuit die kaderbrief. Het betekent ook, stel, er komt een cao voor de ambtenaren en indexaties, dat kunnen wij zomaar niet de nek omdraaien.

Die getallen zijn niet helemaal uit onze duim gezogen of de glazen bol gehaald van: dit zal het ongeveer zijn. Ik weet niet, dat ga ik ook eerlijk zeggen, we gaan er zeker naar kijken, of in de indexaties misschien wat lucht zit, misschien moeten we het terug brengen, maar we hebben ook met de provincie te maken en de provincie eist gewoon dat we op een aantal terreinen indexaties toepassen, dus het is geen vrijblijvend iets, het is een wetmatigheid die we anders achteraf van de provincie terug krijgen. Het is ook zo, dat wij een aantal relevante PM-posten hebben, denk aan jeugdzorg, PGB’s, WMO. Het uitkristalliseren van deze cijfers is nog nodig. Laten we eerlijk zijn, de heer Markus heeft eigenlijk mijn hartenkreet want ik speel er ook eigenlijk wel mee: jongens, is dit wel het goede proces? Moet je die kaderbrief wel in juni behandelen met zoveel open einden, het is gebaseerd op 3 maanden kennis, dus dat is niet heel veel om het hele jaar door te kijken. Die discussie moeten we echt wel een keer met elkaar gaan voeren: is dit nou de juiste wijze, deze discussie en u zo in stelling te brengen met zoveel onzekerheden. Dat is ook meteen een soort antwoord op de brief, die u 2 dagen geleden gehad heeft. Ook daar worstelen we mee. Ik heb een reprimande gekregen via uw griffier, die neem ik mij ter harte.

Echter, aan de andere kant, we willen ook wel deze avond wat extra’s mee geven, want er ligt niet alleen dit tekort, maar er ligt nog veel meer op tafel. Het zijn niet alleen die PMposten, we hebben ook nog een coalitieakkoord, we hebben getracht daar bedragen in te noemen. Daar zijn geen keuzes in gemaakt, we hebben helemaal geen keuzes gemaakt, maar in die zin is het wel heel erg lastig ook voor jullie om daar een duiding aan te geven. Het later opbrengen, ja, het moest nog even langs het college, zo werkt de procedure nou eenmaal, wat mij betreft had u hem vrijdag al gehad, maar dan moest ik in het college uitleggen waarom ik het niet gedeeld had. Zo werken die dingen op dit moment, maar ook dit is een zoektocht. We hebben natuurlijk heel veel open einden, we zitten natuurlijk met die meicirculaire, dat is wel de belangrijkste. We mogen eigenlijk nog wel dankbaar zijn dat de maartbrief van BZK bijgedragen heeft aan in ieder geval wat meer inzage. Als we die brief niet hadden gehad en wij de meicirculaire niet hebben kunnen duiden of hadden moeten duiden om in ieder geval wat meer kader kunnen hebben, dan hadden de risico’s op fouten die eraan zitten te komen vele malen groter geweest. Dus die maartbrief geeft in ieder geval een richting aan, geeft hier en daar ook bedragen aan.

We zien ook dat de afschalingskorting de nek omgedraaid wordt, tot 2026 krijgen we geen korting op het gemeentefonds. We zien dat het acres een eerste signaal gaf, wat een plus gaf. Maar de nadeelgemeente die we zijn, die maatregelen hebben ze niet terug gedraaid. Maar we hebben met die meicirculaire ook te maken met het gemeentefonds, dat is één van de belangrijkste bronnen van inkomsten. De parameters daaromheen zijn van 88 teruggebracht naar 44 of 46, maar op zich zou dat een mooie winst zijn. Maar wat blijkt nou, de parameters behoeven wel een andere uitleg. Als dat dan zo laat komt, op 2 of 3 juni, dan zeg je: dan heb je nog 3 weken gehad. Ja, dat is lekker. Het is ook in de beeldvormende avond, onze teamleider chef financiën vanuit het ambtelijk apparaat heeft zich kwetsbaar opgesteld. Hij heeft gezegd: jongens, meisjes, ik heb geen comfort, ik wil het gewoon zeker weten. Als ik geen comfort heb, dat heeft hij ook met mij gedeeld, dat heb ik tegen de teamleider gezegd, dan gaan we het er ook niet experimenteel erin zetten. Dat is een keuze, daar kan u anders over denken. Wij hebben die keuze gemaakt, wij willen eerst zeker weten. Dat hebben we nu niet, we hebben

19/30

geen comfort, we willen het gewoon uitgediept hebben. Wat is er nog meer aan de hand? Natuurlijk, deze raadsbrief die u gehad heeft, daar hoeft geen besluit over genomen te worden in de zin van die aanvullende brief. Daar hoeft helemaal geen besluit over genomen te worden. Het is extra informatie voor u, het is extra informatie voor het college, omdat wij de worsteling aan moeten gaan m.b.t. het dichtlopen van het tekort. Dan zijn er nog tussendoor, in de tussenliggende periode, nog wel wensen ook vanuit het ambtelijk apparaat. We hebben er een aantal in de zomerrapportage genoemd, je kan denken aan ICT-verplaatsing, veiligheid en nog veel meer dingen die er nog aan komen. Dus het is niet af. Jammer, maar het is niet af. We konden het ook niet af krijgen. We moeten echt de discussie aangaan of de timing zo vlak voor het reces wel de meest handige is, want we willen de goede discussie met u hebben. Dan even in antwoord op. Ik vind het ontzettend gaaf dat een aantal partijen ook meegedacht hebben: denk hier eens aan, denk daar eens aan. Natuurlijk, die taakstelling, aan de hand van orde van grootte, daar hebben we ook een beetje gekeken naar. Maar als we het sociaal domein pakken, dan praten we over € 53mln. Dan vragen we een miljoen of € 1,2mln te bezuinigen. We vragen aan beheer en onderhoud rond de € 600.000 of € 500.000, kijk eens wat je doet.

Wat we nou willen, is vanuit al die teams en domeinen een overzicht hebben van waar ze potentiële bezuinigingen zien. Vanuit dat bezuinigingsproces gaan wij dan als college met ook hetgeen u vanavond gezegd heeft, want er zijn ook winstwaarschuwingen uitgestuurd, daar wil ik zo op terug komen, gaan we er ook naar luisteren om te kijken naar een evenwichtig pakket. Diezelfde lijst, we zullen niet alle bezuinigingen doornemen, maar die lijst waarin alle bezuinigingen voorgesteld worden gaan we wel delen, want dan heeft u ook zicht van: u heeft een andere keus gemaakt, maar wij vinden een andere keuze beter, want wij zien daar en daar ook mogelijkheden. Dus dat zoekplaatje, daar willen we u bij helpen om dat te gaan doen. Dat gezegd hebben, wil ik alvorens beantwoording te geven toch nog even een reactie geven. Toen ik hier deze kant uit liep, kwam ik bij een goede collega, nee, dat is het niet, een goed raadslid, een gezellige man, daar drink ik af en toe een biertje mee, en die zegt: nou, Fortuyn, aan het werk. Ik zei: nou, dat komt goed uit, dat gaan we ook doen, dat heb ik hier nou uitgelegd, maar ik heb ook wat werk voor jou, want frame neerzetten dat als wij € 670.000 OZB-verhoging zouden toepassen, dan betekent dat honderden euro’s erbij in de aanslag van de WOZ. Dat heb ik u letterlijk horen zeggen. Nou, ik heb het even laten uitrekenen.

Het varieert tussen de € 25 en € 26. Per € 100.000 is dat ongeveer € 3,20. Dus iedereen die nu meeluistert en even snel kijkt naar zijn WOZ-waarde, dan zult u zien dat u dat maal € 3,20 doet en dan weet je wat je per jaar kwijt bent. Ik heb hem ook per maand uitgerekend, ik kon het ook per week doen en dan kom ik op 2 kwartjes terecht. Waar het om gaat, in dat verband, leuk, meneer Kampinga is er ook, misschien kunnen we daar ook voordeel mee hebben, we moeten wel het juiste frame neerzetten en het juiste gesprek hebben met elkaar. Zo willen we met elkaar omgaan. Hier wens ik toch wel even nadruk op te leggen, dat het niet die € 200 is. Ik ga geen schrikbeelden aanhalen, want er zijn er zat geweest in de afgelopen periode, maar deze wilde ik wel even kwijt, ter voorkoming dat we met elkaar op het verkeerde been gezet worden. Ik wil graag kort op een aantal vragen ingaan, dan geef ik het woord terug aan de voorzitter. Er is gesproken over inhuur personeel, structureel, incidenteel. Wij gaan er uiteraard naar kijken. Over de indexaties heb ik u wat gezegd. Ik heb iets gehoord over de BTW, daar hebben we 50% in genomen. Dat is behoedzaam, maar we kunnen hem ook op 100% zetten, dat is € 260.000. Dat zijn mooie signalen die we meegepakt hebben van u, verschillenden hebben dat genoemd. Dat geldt ook voor de heer Van Doorn.

Moet je behoedzaam of scherp aan de wind? Laten we eerlijk zijn, deze wethouder is oud-ondernemer. Ik loop niet weg voor scherp aan de wind, maar dat bepaalt u mede met ons. Ik durf risico te nemen en ik durf ook met een paar voorstellen te komen, want ik wil ook nog geld verdienen. Maar dat betekent wel een mindset, dat betekent dat we met elkaar goed moeten luisteren en kijken: wat brengt het op en is het verstandig? We hebben het vanavond over een investeringskrediet met € 11mln gehad, maar straks als die scholen gaan komen en de N209 komt eraan, € 50mln, dan ben je het eerst aan de beurt. We kunnen het lenen, maar we kunnen er ook anders over denken. Maar er komen nog voorstellen wellicht in een latere fase hier langs het podium. Dan hebben we het ook gehad over nut en noodzaak. Natuurlijk gaan we kijken, als we een bezuiniging doen: wat draagt het bij, welke schade of welk nut zal dat tot gevolg hebben? Dat betekent ook herprioritering van beleid of beleid schrappen, waar meneer Van Doorn mee kwam. Ten aanzien van het format doelenboom, daar wil ik nog even het volgende op zeggen. A. we hebben er gewoon geen tijd voor, ik heb er geen personeel voor, laat ik maar simpel kort door de bocht zijn. Het tweede punt is, duurzaamheid is ooit hier langs gekomen, we probeerden de doelenboom te plaatsen. De boom is helaas met wortel en al omgevallen.

Kortom, ik denk dat u eerst zelf met de raad moet gaan praten welk nut en wat willen we nou met die doelenboom hebben, alvorens ik de ambtelijke organisatie opdracht geef om weer een nieuwe te planten. Daarmee even de doelenboom geparkeerd hebbende. De heer Markus: Met alle respect, ik vind dat u er wat lacherig over doet, het omvallen van bomen. We hebben allerlei werkgroepjes gehad over de P&C cyclus, hoe we dat kunnen verbeteren. Daar zijn allemaal voorstellen uit gekomen, daar is het voorstel van de begroting uitgerold en nu zegt u met droge ogen: kom maar met voorstellen. Dan begint het hele proces opnieuw, dus dat vind ik iets te gemakkelijk. Volgens mij is er genoeg input opgehaald hoe de raad in dit proces zit en hoe ze het verbeterd wil zien. Het voorstel bij de vorige begroting vond iedereen een goede, dus ik vind dat u daar te gemakkelijk mee omgaat. Graag een

20/30

reactie. Wethouder Fortuyn: Prima. Goede vraag overigens. Maar bij de test en de pilot die we gedaan hebben, waren de meningen toch knap verdeeld. Voor wie doe ik het? Voor de CU en voor L3B? Of doe ik het voor de hele raad? Ik vind dat we hier wel even het gesprek over moeten hebben. Ik bagatelliseer het niet, maar we kunnen het ook een beetje luchtig houden vanavond, toch? We hebben het al warm zat hier. Ik wil er ook zo maar in blijven zitten, met alle respect en met uw welnemen. Dan hebben we het CDA. Het is zoeken, net als wij, ook naar het proces en ook hoe we ermee om gaan. U vraagt om een concrete onderbouwing. Dat heb ik net aangegeven. Als wij keuze maken, dan onderbouwen we dat. De keuzes die we niet maken, delen we ook met u, zodat er ook ruimte is om te schuiven in de keuzes die wij gemaakt hebben. Want uiteindelijk brengen we u in positie, uiteindelijk bent u de kaderstellende, uiteindelijk bent u de budgetrechthebbende om ons het werk te laten doen. Wij zitten er namens u en niet andersom. Voor alle helderheid. Over die € 2,5mln taakstelling heb ik genoeg gezegd. Geen goede keus. We moeten zien of het geen goede keus is, we gaan gewoon inhoudelijk het gesprek aan. Het niet presenteren van een niet-sluitende begroting. Wij gaan, dat is ook het besluit dat we wel nemen in juli, is dat we wel een sluitende begroting voor 2023 aan de provincie presenteren.

Het is nu wat het is, het is nu wat u aangeeft, die € 187.000 waar ik het net over had. Natuurlijk willen wij naar die sluitende begroting, daar gaan we naar toewerken, een sluitende begroting. Het laatste wat we willen, ik heb het meegemaakt in 2014 en 2015, de provincie, dat je voor elke euro naar de provincie moet, daar word je niet vrolijk van. Het helpt je wel om je bezuinigingen te realiseren, want ja, dan wezen we naar de provincie. Wij moeten gewoon de verantwoordelijkheid pakken, dit zelf doen, een sluitende begroting. U had nog wat over de Eneco-middelen en de tuinbouw. U zult begrijpen, het betoog kan ik goed begrijpen maar wij hebben als raad besloten dat de Eneco-middelen aparte besluiten vragen, ook aparte vergaderingen vragen. Als u iets wil in deze richting, die € 10mln, u vraagt van mij ook een onderbouwing, ik ga ervan uit dat daar ook iets voor komt dan. Ik zou zeggen: agendeert u het voor één van de commissies AB of commissie ruimte, dat gaan we dan wel uitzoeken, de griffie kan u daar vast behulpzaam bij zijn. Maar dit willen we niet in de begroting hebben, want het zijn aparte besluiten en dat past nu niet in deze discussie. Ik begrijp uw wens. Dan de heer Machielse, u heeft eigenlijk, ik heb de meeste dingen wel beantwoord. Ik meen dit oprecht, want ik vind u een hartstikke fijn raadslid, dat wilde ik nog even bevestigd hebben. Dan D66.

Ook de indexering weer, daar heb ik antwoord op gegeven. De bezuinigingen eerlijk verdelen, dat lijkt me ook wel, maar we kijken ook, als we € 53mln in het sociaal domein hebben en pakweg € 35mln in beheer en onderhoud en € 0,5mln in de dienstverlening, ja, dan kunt u het zich voorstellen dat we de grotere porties bij de grotere budgetten leggen. Proces vervolg, daar kom ik zo op terug, om dat af te werken. De wensen van de CU heb ik uiteraard gehoord, ook over de schulden van de jongeren en het groen en het Triangelpark, ja, hele mooie wensen, we gaan ernaar kijken. Ik heb misschien collega’s die er ook op kunnen reageren of niet. Ja, van harte onderstreep ik uw opmerking en hartenkreet om deze kadernota met elkaar te gaan bediscussiëren. Daar ga ik mee terug komen. GL, hartstikke mooie pijlers. Ik herken ze ook wel, ook wat niet bespreekbaar is rond armoede en jeugdzorg, we hebben u gehoord. We horen u echt, we gaan er echt met elkaar mee aan de slag. Het betaald parkeren, ik zie uw motie tegemoet. Als laatste, dan ben ik klaar. Ik vind het wel een uitdaging. De PvdA als een-pitter, zo mag ik het wel noemen maar wel met respect, meneer Azzouzi natuurlijk ook een financieel specialist, ik ben echt razend benieuwd naar die berekening. Als u hem met ons allemaal wilt delen, ook het college, dan zou ik dat zeer op prijs stellen.