[BV22.0069] Verslag gezamenlijke commissies Kadernota/Zomerrapportage van 23 juni 2022

VERSLAG Commissies AB, Ruimte en Samenleving - Kadernota

Corsanummer: BV22.0069 Datum vergadering

: 23 juni 2022

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Jan Jumelet, P. van Olst, Mark Bik, Ton Jansen, Jan Alsemgeest, Chantal van Weede, Abdel Afalah, Paul Zantman, Leefbaar 3B : Don van Doorn, Johan Philippens, Terry Duivesteijn, Jean Paul Meuldijk, Marjolein Gielis, Carin van Rooijen, Leon Erwich CDA : Jan Willem van den Beukel, Job Halkes, Michel Krieger, Frans Ammerlaan, Wouter de Ruiter, Nelleke Bouman, Dave Bergwerff, Rita Leijendekker VVD : Matthijs Machielse, Ed van Santen, Theo van Son, Ivo de Graaf, Christiaan Toussaint, Vincent Jumelet, Marloes Draak, Boris Wezenberg, Eric Kampinga D66 : Ineke den Heijer, Brecht Weerheim, Erik Jonker, Bert Bakker, Ronald van der Stad, Arjen van Berkel, Eva Heijblom, Sander Smolders CU : Kees Willen Markus, Lenneke Maasland, Sam van Egmond, Arjen Hofman, Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Jorgen van de Burgt, Manon van Splunter, Selgei Gabin PvdA : Petra Verhoef, Hamid Azzouzi, Sonnie Biharie, Valmir Xhemaili, Nanno Scheringa Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Leon Hoek, Simon Fortuyn, Michiel Muis, Titia Cnossen

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Lianne van den Houten

Afwezig WIJ Lansingerland Leefbaar 3B CDA GroenLinks

: Bianca Boonstra : Machiel Crielaard : Charles van Harn : Menno Duk

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 17.00 uur: Goedemiddag, ik open de vergadering van de gezamenlijke commissies van algemeen bestuur, ruimte en samenleving van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 23 juni 2022. Mede namens de commissiegriffier welkom commissieleden, collegeleden, ambtenaren, toehoorders op de tribune en uiteraard thuis de kijkers naar de webcast en vertegenwoordigers van de media. Niet alle commissieleden kunnen aan de raadstafel zitten, alhoewel ik zie dat er nog plekken vrij zijn, maar ze zitten op de tribune. Ik heb bericht van afwezigheid gekregen, of later aanschuiven van: Carin van Rooijen van L3B schuift rond 20.00 uur aan en neemt plaats op de tribune. Bianca Boonstra van WIJ is afwezig. Machiel Crielaard van L3B is afwezig. Charles van Harn van CDA is afwezig. Nelleke Bouman van CDA schuift later aan neemt plaats op de tribune. Manon van Splunter komt later. Matthijs Machielse komt later. Chrisitaan Toussaint komt later, oh, hij is er al, dan neem ik die woorden weer terug. Mark Bik komt echt later. Ik heb begrepen dat een paar leden nog moeite hebben met files in het verkeer, maar we hopen dat ze snel kunnen komen. Ook afwezig is Menno Duk van GL. De burgemeester komt iets later. Het is de bedoeling dat we rond half zeven schorsen voor het diner. Ik ga ervan uit dat dan agendapunt 5.a de zomerrapportage is afgerond.

Althans, ik heb geluiden gehoord vanuit het presidium, dat moet makkelijk mogelijk zijn. 2. Insprekers De voorzitter: Die hebben zich niet aangemeld. 3. Vaststelling agenda

1/30

De voorzitter: Aanvankelijk stond bij agendapunt 8 de verbonden partijen abusievelijk vermeld dat er een verdeling zou zijn, een voorstel collegeleden in de verschillende verbonden partijen, maar dat raadsvoorstel gaat direct volgende week 30 juni naar de raad. Dus dan wordt er daar over besloten. Er wordt dus niet vanavond over gesproken. Verder vaststelling agenda akkoord? Ja. Een rondvraag is ook niet aangemeld. 4. Bespreekpunten: De voorzitter: Bespreekstukken hebben we niet. 5. Stukken ter advisering aan de raad: De voorzitter: Het presidium heeft besloten, dat de spreekvolgorde vandaag van de grootste fractie naar de kleinste fractie is, dus van groot naar klein. Vandaag 2 agendapunten ter advisering aan de raad, een oordeelsvormende vergadering vanavond van de zomerrapportage en de kadernota. Bij de zomerrapportage zijn de spreektijden 3-2-1, dus 3 eerste termijn, 2 tweede termijn en 1 minuut bonus voor de interrupties, maximaal 6 minuten. U mag zelf per fractie uitmaken hoe u dat verdeelt. Als u 6 minuten neemt voor de eerste termijn, dan heeft u geen tweede termijn en heeft u ook geen interrupties. Als u met uw spreektijd in het rood komt, dan is het over. Het voordeel is, bij het volgende agendapunt krijgt u weer nieuwe tijd. 5.a Zomerrapportage 2022 Mevrouw Van Olst, WIJ: Ik heb geen 6 minuten nodig, hoor.

Wij willen de opstellers van dit rapport bedanken, ook voor het feit dat we dit rapport dit jaar al voor de zomer ontvangen, zoals wij hebben verzocht. Het geeft een wat summierder beeld dan voorheen, omdat het gebaseerd is op 3 maanden, maar dit is wel belangrijk. Een goede verslaglegging en actuele verslaglegging is belangrijk en dat heeft hier plaats gevonden. De begroting voor 2022 moet op basis van deze verslaglegging worden aangepast en daar kunnen wij mee instemmen. Ook stemmen wij in met het verhogen van het investeringskrediet. Dus wat ons betreft, kan dit naar de raad als hamerstuk. Dank u wel. De heer Philippens, L3B: Qua timing van de zomerrapportage sluit ik aan bij de woordvoering van mevrouw Van Olst. Prettig. Wat ons betreft is het ook een hamerstuk. Een uitermate goed financieel stuk. Nu ook de MIP-rapportage erin en de reserves verwerkt. Waar ik wel een lans voor wil breken, ik ben benieuwd hoe het college daar naar kijkt, is om toch in de toekomst meer beleidsinformatie binnen de zomerrapportage te krijgen. Niet alleen op financiën sturen, maar ook op beleid bij kunnen sturen, dus ik ben even benieuwd hoe het college daar in zit, of we daar naartoe kunnen werken. Dat is één. Het tweede is, wat heel duidelijk in de zomerrapportage naar voren komt, de financiële krapte.

Er is recent een toezegging door wethouder Hoek gedaan om dat inzichtelijk te krijgen, de gevolgen van deze personele krapte. Ik ben benieuwd wat de voortgang daarop is. We zien dat er veel inzet is gepleegd op de ontheemden en asielzoekers en dat dit ten koste is gegaan van het beleid en beleidsontwikkeling in zijn algemeen. Goed dat we daar wat terughoudend in zijn geweest, in de opname van vluchtelingen, ook voor het gevolg op onze eigen ambtelijke capaciteit. Als laatste, dan sluit ik af, de energietoeslag. Daar hebben we € 1,2mln op uitgegeven. Ik denk dat het heel mooi is dat we daar 1.500 huishoudens, kwetsbare huishoudens bereikt hebben. Tegelijkertijd zien wel pas € 900.000 beschikbaar vanuit het rijk en onduidelijkheid over de verdere compensatie. Ik wil het college bij deze oproepen om daar initiatief op te zetten, dat we ook die laatste € 300.000 terug krijgen, dat we niet weer geflest worden door het rijk hierop. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De heer Krieger, CDA: De zomerrapportage is een stukje vakwerk, dat wat ons betreft weinig politiek vuurwerk bevat. Onze dank aan de wethouder financiën daarvoor. De beantwoording door het college van de door het CDA gestelde technische vragen stelt ons gerust.

Jammer dat het project Weidebloembuurt is uitgesteld, maar als dat betekent dat het binnenkort des temeer beter kan worden uitgevoerd, dan zien we daar naar uit. Wel willen wij het college, misschien ten overvloede, verzoeken om grip te houden op de kosten m.b.t. het sociaal domein. De ingestelde bestuursopdracht op basis van het vorig jaar door de raad ter beschikking gestelde budget suggereert de goede intentie. Wij vertrouwen erop, dat dit bestuurlijk kracht zal worden bijgezet door de wethouders Hoek en Cnossen. We wensen het college hierbij veel succes en wijsheid toe. Tot zover. De heer Van Santen, VVD: De zomerrapportage en de afwijkingen van de begroting zover. Nog niet zo heel lang geleden hadden we een discussie over scherp begroten en lucht in de begroting, nou, dat gaat de goede kant op, in die zin, van plus € 1,3mln naar min € 1,1mln. We zouden niets te klagen moeten hebben. Met name omdat dat tekort een incidenteel tekort is, dus het gaat niet door in onze structurele begroting, dus dat is prettig om te zien. We moeten het ook niet te gek gaan maken. Min 1,1 is oké. Dan

2/30

m.b.t. het MIP. Realisatie een paar jaar geleden 27% van investeringen en projecten en nu 80%. Ik denk dat dat een compliment is voor het college en de organisatie, dat ze dat veel realistischer nu begroten. Ik denk dat dat de goede kant op gaat. Ook positief is dat er nu een beeldvorming is voor de zomer, daar hebben we om gevraagd en ook gekregen. We kunnen instemmen met de gevraagde besluiten. Ten aanzien van de verhoging van het MIP, omdat het om een aanzienlijk bedrag gaat, doen we dat met weinig overtuigingskracht. Dat komt omdat we vinden, als we kijken naar de motie ‘grip op het MIP’ dan staat er een aantal zaken in, zoals we dachten dat graag gepresenteerd willen zien, zodat we kunnen begrijpen waar we ja tegen zeggen, maar dat zien we nog niet helemaal terug. Mijn oproep aan andere raadsleden is, ik zou graag een werkgroepje willen starten om eens te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat het volgend jaar overzichtelijk is, zodat we weten waar we ja tegen zeggen, wat de alternatieven zijn, of we elke investering moeten doen. Dus dat is mijn oproep. Ik hoor graag in de tweede termijn van de collega’s hoe jullie daar tegenaan kijken. Dank u wel. De heer Weerheijm, D66: Om meteen maar op de vraag van de heer Van Santen te reageren, u kent mij, u weet dat ik altijd groot voorstander ben van werkgroepjes, dus prima idee.

Allereerst dank voor het opstellen van de stukken, voor de uitgebreide rapportages, altijd mooi om te zien. Het is altijd een heel werk om dat op te stellen. Er is 1 zin die mij toch een beetje opviel in de tekst: gedurende het jaar 2022 zien we nog steeds een goede financiële uitgangspositie voor de gemeente Lansingerland. Er werd net door de heer Van Santen ook op gereflecteerd, het tekort dat we nu zien is inderdaad een incidenteel tekort. Dat is enigszins fijn, het is incidenteel en niet structureel, maar we staan natuurlijk wel voor grote uitdagingen. Ik denk dat we het daar bij het volgende agendapunt uitgebreid over gaan hebben, dus daar zal ik nu niet al te lang bij stilstaan, maar dat is iets om rekening mee te houden. We moeten nog maar even zien wat de komende maanden ons gaan brengen, hoe we vervolgens dit jaar af kunnen sluiten. Er zijn nog heel veel dingen waar we nog helemaal niet zeker van zijn. De energietoeslag werd net al genoemd. We gaan ervan uit, dat de gasprijzen alleen nog maar verder gaan stijgen, dus ook de komende maanden wordt nog een heel spannende tijd. Die zin ga ik er heus niet uit amenderen, daar hoeft u zich geen zorgen over te maken. Ook voor mijn fractie verder een hamerstuk. De heer Markus, CU: Wij kunnen kort zijn. Wij kunnen instemmen met de 3 voorgestelde besluiten. Een prima rapportage. Ik denk dat het een goed beeld geeft m.b.t.

de vastgestelde begroting van vorig jaar, van dit jaar dus. Ik denk ook dat het laat zien, de heer Van Santen gaf dat aan, de vorige keer hebben we met de PvdA een debatje gehad over de vraag: zit er nou wel of geen lucht in de begroting? Ik heb het gevoel dat we dat er steeds meer uit geduwd hebben, dus in die zin ziet het er goed uit. Het is ook een opgave voor de komende begroting. Wat betreft de werkgroep, ik ben wat minder dol op werkgroepjes, maar dat neemt niets weg van het feit dat het wel goed is, want dat MIP willen we met elkaar steeds beter in de vingers krijgen, dus ik denk dat het niet gek is om daar eens met elkaar over na te denken, want dat derde besluit voelt toch wat rucksichtslos. Ik zeg niet dat het niet goed is, maar wellicht dat we daar nog wat beter met elkaar over na kunnen denken. Dus in die zin een prima oproep. Nogmaals, wat ik zei, een prima besluit. Een hamerstuk voor de raad. De heer Ruijtenberg, GL: Er is al voldoende gezegd door de voorgaande collega’s, we zullen het daarom kort houden en niet de volledige 6 minuten nodig hebben. Wat ons betreft kan dit als hamerstuk door naar de raad, we hebben geen verdere aanvullende vragen. Ik wil wel reageren op de heer Van Santen.

Net als mijn voorganger zijn ook wij niet primair een voorstander of liefhebber van allerlei werkgroepjes, maar wetende dat er destijds een motie is ingediend door de VVD over grip op het MIP en dat het wel van belang is om dat te hebben, kunnen wij ons voorstellen dat we hier goed kritisch naar kijken. Als de heer Van Santen dit gaat organiseren, dan zullen we daaraan meewerken. De heer Azzouzi, PvdA: We danken het college en de organisatie voor de stukken en ook voor de timing voor de zomer. De zomerrapportage is nog steeds financieel van aard, dus in lijn met L3B steunen wij ook een tussenrapportage die beleidsmatig is. In deze rapportage valt de hoeveelheid nadelen op, die bij geraamd moeten worden. Deze nadelen hebben het positieve resultaat van de begroting na wijziging gekanteld in een nadeel. Aangezien de meicirculaire 2022 nog niet verwerkt is, geeft het een verkeerd beeld. In de slotwijziging en de jaarstukken zien wij het echte saldo. Zoals bij de behandeling van de jaarstukken 2021 blijven we pleiten om vooral te kijken naar ruimte in de begroting. Nu de inhoud. Bij de jeugdzorg constateren wij weer, zoals bij de jaarstukken, dat de transformatie nog niet gelukt is. Bij jeugd zien we stijgende kosten. Dit ondanks een flinke bijraming bij de eerste begrotingswijziging in het kader van realistisch begroten. Dit zien we zowel bij zorg in natura als PGB’s.

Vraag aan de nieuwe portefeuillehouder jeugd: wat is zijn visie hierover? Hoe kunnen wij jeugdzorg betaalbaar houden? Wij de WMO begeleiding zien we net als in 2021 dat de kosten dalen. Het college raamt het overschot niet af in 2022, maar ook niet structureel met als argument dat de komende jaren een stijging gaat plaats vinden. Kan de wethouder dit nader toelichten? Behoedzaam begroten. Dan kom ik op het woonplaatsbeginsel. We hebben vorig jaar het woonplaatsbeginsel budgettair neutraal in de begroting gezet, maar we hadden

3/30

verwacht dat de kosten gaan dalen. Hoe staat het ermee? Dan kom ik bij de investeringen. Daar pleiten wij voor dat ophoging van investeringen als gevolg van beleidswijziging via een afzonderlijk raadsvoorstel naar de raad komen. Uit de toelichting is het niet duidelijk voor ons of het een beleidswijziging betreft, want een verbetering kan een beleidswijziging betreffen. Wij wachten de beantwoording van het college af, dan kunnen we kijken of deze rapportage als hamerstuk naar de raad kan. Dank u wel. De voorzitter: Het presidium heeft besloten dat de collegeleden vanaf hun plek in de commissies, van die zitplek, mogen gaan spreken. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: Dank u wel, raadsleden, voor uw bijdrage aan de zomerrapportage. Het compliment zal ik zeker doorgeven aan het ambtelijke apparaat, het is goed om dat met elkaar te kunnen delen. Ik ben er blij mee, dat we er zo in zitten. Nogmaals gezegd, het is een tussenstand. Je moet toch maar afwachten hoe het uitpakt, net als in het bedrijfsleven, omdat je allerlei veranderingen krijgt. Maar je hebt in ieder geval toch een beetje grip: waar zien wij de risico’s zitten. Ik ben blij dat we dat met elkaar delen en dat we daar duidelijk in zijn. Er zijn 3 of 4 vragen die ik probeer te beantwoorden, de rest laat ik aan mijn collega’s over. De beleidsinfo toevoegen.

Die vraag heb ik van de heer Philippens en in het kader van de MIP naar meneer Van Santen, wat jullie dan precies willen, want dat is de vraag. Kunnen we daar iets mee? Is het materieel? Is het echt iets waarvan je zegt: daar willen we wat mee doen? Ik ben in de zoektocht. Ik zeg niet dat we het niet willen, ik omarm het zelfs. Het is jullie rol om die sturingsmiddelen te hebben om juiste keuzes te kunnen maken in uw kaderstellende rol en budgetrecht, maar ik wil er wel meer scherpte in hebben. Die behoefte heb ik wel om op die 2 vragen, of we het willen, ja, we willen het, maar ik wil wat meer scherpte hebben hoe dit te organiseren. Dat zou eventueel ook in die werkgroep kunnen plaatsvinden. Dat zou een oplossing kunnen zijn. Dus ja, prima, hoe meer we weten en kunnen sturen op wat we nou willen weten, hoe beter het is. Ik denk dat dat goed is. Het tweede punt is, ik had er nog eentje over het MIP. Ja, je hebt ook de relatie gezien. Als je de mensen hebt, die gekwalificeerd zijn en op de juiste plek zitten, dan zie je een toename van het aantal fte’s bij de projecten. De toename is ook van het realiseren van dit soort projecten. Dus er is echt een samenhang tussen hetgeen je in het MIP kan uitvoeren en het is afhankelijk van de mensen die je hebt. Dus ik ben blij met de opmerking die gemaakt is.

We hebben ongeveer 80% gerealiseerd, ik was er zelf ook heel blij mee, want dat was in mijn vorige wethouderschap, dat dit zo gaat, er wordt goed op gestuurd, maar we zijn wel afhankelijk van handen, dat is een gegeven. Dan nog de laatste vraag voor mij, de energietoeslag. Ik weet niet of we er direct mee moeten komen, het is een financiële component, het is een besluit dat we hier met elkaar genomen hebben, maar ook door de overheid in het leven is geroepen, dus het is ook een wettelijke taakuitvoering die we moeten doen, wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. Daar komen we € 300.000 op tekort. En ja, daarover gaan wij met het rijk in gesprek, want het kan niet zo zijn dat als er een oproep gedaan wordt om deze mensen tegemoet te komen, wat ik overigens een heel goede besluitvorming vind, dat wij dan als gemeente de restanten of de tekorten moeten aanvullen. Dat is waar we ons op in gaan zetten, dus die toezegging wordt bij deze gedaan. Dan had meneer Azzouzi het over het investeringskrediet. De investeringskredieten die hier staan zijn ook wel gevoteerd deels door de raad. Als we naar het IHP kijken, het integraal huisvestingsplan, 5 scholen, ja, daar moeten we wel wat mee. Die laten we over het algemeen langs de raad gaan, dat is één. B, als we in de uitvoering komen, dan komt er sowieso een raadsbesluit, want dat lijkt me evident.

We hebben per school een X-bedrag ingeboekt en daar gaan we nu van weg, maar op het moment dat we daadwerkelijk gaan aanbesteden en de opdracht gegeven wordt, ja, dan moeten we dat uiteraard wel delen met elkaar. Geen verrassingen, dat is ook het motto van dit college. We willen het transparant doen, een nieuwe bestuurscultuur, we doen het samen. En uw rol als kaderstellend en budgetrecht-gevende kunnen wij dan accepteren. Niet alleen accepteren, nee, het is uw recht en naar dat handelen gaan we de begroting maken, maar dat is in het tweede deel van de avond de opzet. Ik hoop hiermee de vragen die open stonden beantwoord te hebben. Ik wil graag aanbieden, als er een werkgroep komt dat ik er zelf of dat er ambtelijk deel van uitgemaakt gaat worden, hoewel ik niet op de avonduren zit te wachten, dus ik ga ernaar kijken hoe het uitpakt. Maar ik vind het wel heel erg interessant. Als we elkaar kunnen helpen, denk ik dat dat heel erg goed is. Dank u wel. Wethouder Hoek: Ik heb volgens mij één vraag van de heer Azzouzi gekregen over het betaalbaar houden van de jeugdzorg. U weet als geen ander dat dat een constant terugkomend onderwerp is in deze commissie, of niet in deze commissie, maar in de commissie samenleving. U weet ook dat we sinds 2015 een tekort hebben van € 1,7mld in de hele regio. Iedereen is er bijzonder alert op hoe we daar een vinger achter kunnen krijgen.

U weet ook dat Berenschot zowel in de regio als lokaal heeft meegekeken hoe we dit kunnen tackelen, want daar hebben we allemaal baat bij. Het is ons aller zorg om daar inderdaad de vinger achter te krijgen. Er zijn al wat initiatieven voorgesteld, de jeugdconsulent op

4/30

school is daar een voorbeeld van, om lokaal meer zaken te gaan organiseren. En de praktijkondersteuners bij de huisartsen is daar een goed voorbeeld van. U heeft van de week 7 juni een brief gekregen over het in de hand houden van deze kosten. We hebben onlangs de gemeenschappelijke regeling hier aan de orde gesteld, waarin ook heel duidelijk wordt aangegeven wat de zienswijze van de regio is om deze kosten te reduceren en ook hoe we in de toekomst gaan insteken om hier inderdaad, dat is echt broodnodig, een vinger achter te krijgen, want als we dat niet doen, dan vrees ik dat het steeds meer uit de pas gaat lopen. We zijn er als gemeente natuurlijk zeer alert op, want het is een heel groot gedeelte van onze complete begroting, dat we hier in control komen. Ik ben het helemaal met u eens, we doen er alles aan. De heer Philippens: Ik had nog een verzoek om een update. Volgens mij heeft de heer Hoek toegezegd om de effecten van de personele tekorten inzichtelijk te maken en te communiceren met de raad. Mijn vraag was: wat is de voortgang en wanneer kunnen we die verwachten? Wethouder Hoek: Daar zijn we nu naar aan het kijken. Het is logisch, dat willen wij uiteindelijk ook op orde krijgen. De balans inhuur en vast personeel is een heel interessante, maar ook wel een hele ingewikkelde. De komende tijd gaan we daar zeker op sturen.

De ellende is natuurlijk, dat weet u als geen ander, probeer de mensen maar eens te vinden, het werk stapelt zich op. Maar ik ben het helemaal met u eens, dat we daar veel meer beeld bij moeten krijgen, hoe we dat in de toekomst op kunnen lossen. De heer Philippens: Kunt u een datum schetsen, wanneer dat voor de raad inzichtelijk kan zijn? Wethouder Hoek: Nee, dat kan ik niet. Ik ben het helemaal met u eens, dat dat zo snel mogelijk moet, want we hebben er allemaal baat bij. Het geeft ook inzicht m.b.t. kosten, hoe we in de toekomst moeten insteken op nieuwe ontwikkelingen, dus ik zeg u toe dat we dat zo snel mogelijk doen. Wethouder Cnossen: Meneer Azzouzi, PvdA-fractie, u had nog een vraag over WMO-begeleidingskosten. Eigenlijk een droevige aanleiding dat die zo gedaald zijn, door de grote doorstroom in de verpleeghuizen, er is veel sterfte geweest, waardoor mensen veel minder lang op de wachtlijst staan. Als mensen op de wachtlijst staan van een verpleeghuis, dan gaan deze begeleidingskosten vanuit de gemeente lopen. Vandaar dat we nu zeggen: misschien de komende jaren wel weer een stijging als dat weer verandert. Daarom hebben we het niet allemaal af geraamd, maar een deel wel.

Tweede termijn Mevrouw Van Olst, WIJ: Ik had al gezegd, dat het een hamerstuk was, maar ik wilde nog even de heer Van Santen antwoord geven en hem danken dat hij de motie grip op het MIP levendig wil houden, want die hebben wij destijds ingediend samen met de VVD. Dus wij zijn er zeker voorstander van om het MIP verder te doorgronden en er concreet mee aan de slag te gaan. Dus dank voor dit initiatief. De heer Philippens, L3B: In het kader van wat we zoeken voor die beleidsinformatie. Primair denk ik aan een update op bijvoorbeeld de kengetallen die we per programma per beleidsveld hebben, dat we daar de terugkoppeling op krijgen. Dat is natuurlijk het resultaat van het beleid dat we hebben ingezet, dus om het concreet te maken. Dan zou ik dat willen hebben de komende zomerrapportages. In het kader van het werkgroepje, wij zijn ook niet echt groot voorstander van werkgroepjes. Ik heb wel het gevoel, persoonlijk, dat we redelijk in control zijn op het MIP o.a. door die beeldvorming, maar ook doordat er wordt verwezen naar de brondocumenten. Veel van die posten komen terug in het IHP, dat staat goed beargumenteerd. Maar we denken natuurlijk graag mee in het werkgroepje, dus ik sluit er graag bij aan.

De heer Krieger, CDA: Met betrekking tot het werkgroepje, ook het CDA is niet echt voorstander van werkgroepjes, maar we hebben geen principiële bezwaren, dus wat ons betreft akkoord. We danken het college voor de beantwoording. Het is wat ons betreft een hamerstuk. De heer Van Santen, VVD: Dank voor de positieve reactie op mijn voorstel. Een groepje, een werkgroepje, gewoon met een aantal mensen wat praten en dan met een verbetervoorstel komen, dat is eigenlijk het idee. Dus dat initiatief gaan we in gang zetten. Dank u wel. De voorzitter: D66 nog behoefte aan een tweede termijn? Nee, dat dacht ik al. CU ook niet? GL ook niet? De heer Azzouzi, PvdA: We willen de wethouders bedanken voor de goede beantwoording. Het voorstel van de heer Fortuyn steunen wij samen met het voorstel van de VVD, voor een werkgroepje. Ik had nog een vraag over het woonplaatsbeginsel, misschien was het niet duidelijk. De verwerking van het woonplaatsbeginsel hebben we budgettair neutraal in de begroting verwerkt. De inhoudelijke kant daarvan heb ik nog niet scherp. Hoe gaat het ermee? Blijft het budgettair neutraal? Zien wij de kosten dalen? Of niet? Of moeten wij gaan ingrijpen? Wethouder Hoek: Ik heb er niet echt een antwoord op. Wat ik wel kan zeggen: we hadden de huppeldepup taks, hoe heet die. Woonplaatsbeginsel, wat ik begrepen heb, de zorg die geleverd wordt,

5/30

de woonplaats is degene die betaalt. In het verleden was dat anders. Dus als ik een kind ben uit Lansingerland en ik krijg zorg in Capelle aan den IJssel, dan was het in het verleden zo dat in Capelle aan den IJssel de rekening werd gelegd. Nu is het zo, dat in het kader van het woonplaatsbeginsel de gemeente waar een kind woont verantwoordelijk is voor de bekostiging hiervan. Hoe dat financieel uit gaat pakken, dat is nog een beetje de vraag natuurlijk. Ik verwacht, omdat het een beetje om het even is, dat het redelijk budgettair neutraal zal uitpakken, maar dat is een inschatting die ik maak, die niet gestoeld is op cijfers, maar we moeten inderdaad goed kijken hoe dat uitpakt. Wethouder Fortuyn: Ik wil nog even reageren op wat meneer Philippens net aangaf m.b.t. die beleidsinfo toevoegen in de zomerrapportage. Het doet mij een beetje denken aan wat we in het verleden ook gebruikt hebben, wat een stille dood is gestorven, de stoplichtenvariant. Zitten we nog op het spoor of gaan we uit het spoor of heeft het erg veel invloed, zitten we oranje, groen of rood? Ik ben nog steeds aan het zoeken. We kunnen er een keertje buiten de vergadering over praten, wat je precies wil, om toch wat scherpte te krijgen in dit verhaal.

Nogmaals, kunnen we het verrijken, kunnen we u helpen, maken we het onszelf makkelijker, minder ingewikkeld, dan zult u mij altijd maar ook het college aan uw zijde vinden. De voorzitter: Dan zijn we aan het einde van de tweede termijn. Ik zie dat 7 fracties aangeven dat het een hamerstuk is. De PvdA heb ik nog niet gehoord. Ik zie ook dat het een hamerstuk kan worden, dan wordt het dus een hamerstuk voor de raad. Er gaat actie ondernomen worden om een werkgroep MIP onder leiding van de heer Van Santen op te starten. De wethouder heeft ook aangeboden, de ambtenaar uiteraard, de griffie is hier leidend in. Dan zijn we aan het eind van dit agendapunt. 5.b Kadernota 2023-2026 De voorzitter: De spreektijden zijn 10, 5, 2, dus maximaal 17. We gaan van groot naar klein. U mag zelf bepalen hoeveel tijd u aan welk onderdeel besteedt. De heer Jumelet, WIJ: Het adagium van WIJ was en is: positief vooruit. We hebben dat overigens kort mogen delen met andere partijen in dit huis, maar dat even terzijde. Positief vooruit wint, wat ons betreft, in deze roerige tijden aan kracht. Immers, de wereld om ons heen staat letterlijk in brand en heeft zijn gevolgen ook voor onze Lansingerlandse samenleving en individuele inwoners.

Ondanks alle negatieve zaken als oorlog, Covid, inflatie, milieuproblematiek, ondermijning et cetera moeten we om als Lansingerland verder te komen positief blijven en de blik op de toekomst gericht houden. Daarom Is mijn fractie ook erg blij met het gesloten coalitieakkoord ‘samen verantwoord verder’. Op 2 juni is daar al het e.e.a. over gezegd, maar ik hecht er toch aan om hier bij de bespreking van de kaderbrief te zeggen dat de woorden samen, verantwoord en verder 3 woorden zijn met een diepe betekenis die richting geven in deze roerige tijden en waarvan wij hopen dat het raadsbreed gedragen wordt. Ondanks onze politieke verschillen moeten we als raad leiding en richting geven aan onze samenleving. Samen verantwoord verder. Mijn voorganger Leon Hoek gaf 2 juni al aan, dat in de komende 4 jaar de volle bal bij de raad komt te liggen. De raad komt dan ook echt in positie en kan, zoals ik al jaren aangeef, de wat-vraag echt gaan beantwoorden. De raad wordt echt in haar kracht gezet. Voordat ik inhoudelijk inga op de kadernota, wil ik de ambtelijke organisatie en de griffie bedanken voor de heldere beeldvorming rondom de kaderbrief, het MIP en de zomerrapportage. Als ik kijk naar de voorliggende stukken, dan zullen wij als raad vanavond het college kaders moeten meegeven voor de begroting 2023.

Allereerst moet het ons van het hart dat wij met elkaar eigenlijk geen goed beeld hebben van het kader dat leidend is voor het richting geven op weg naar de begroting. De kadernota, maar ook de brief eerder deze week, geeft mijn fractie slechts een beperkt beeld van de feitelijke situatie. Dit ligt, even voor de duidelijkheid, niet aan het college of de ambtelijke ondersteuning, nee, dit ligt aan het uitblijven van helderheid vanuit de meicirculaire en straks de uitkomsten van de septembercirculaire. Het rijk stelt ons niet in staat om goed te sturen op weg naar de begroting. We vragen ons dan ook af wat de waarde kan zijn van een kadernota op deze wijze. Het coalitieakkoord is wat ons betreft de basis voor de verdere invulling van het kader en wij vragen het college dan ook het coalitieakkoord met de diverse beleidsvoornemens door te vertalen naar de begroting. We gaan inhoudelijk voort op de ingeslagen wegen, we gaan uitvoeren wat we eerder in visies hebben neergelegd, maar op onderdelen zal er een ander accent gelegd worden. Wat ons betreft is dat voortbouwen op hetgeen we eerder hebben afgesproken, maar wel met verstand en met het oog voor de financiële situatie. Het voorlopige financiële vooruitzicht voor 2023, waar we een tekort zien van € 3,4mln oplopend naar € 4,7mln in 2026 plus € 1,2mln voor 2023 noopt ons tot actie om tot een sluitende begroting te komen.

De in de brief van 21 juni gepresenteerde oplossingsrichtingen zijn voor mijn fractie een begaanbare weg. We zien de concretisering bij de begroting graag tegemoet. Eerdere voorstellen voor ombuigingen zijn ons bekend van vorig jaar. Hier zijn we wat terughoudender, daar de uitkomsten van de genoemde circulaires weleens een ander beeld kunnen gaan geven, maar dat weten we nu nog niet. Mijn fracties ziet nog een flink aantal onzekerheden om een scherp en stabiel beeld te hebben over hetgeen ons te doen staat voor

6/30

2023. Wij zijn blij dat het college de behoedzame strategie kiest. Behoedzaamheid is in deze dan ook een goede strategie, maar wellicht is het mogelijk om toch een aantal PM’s in de stukken in te vullen met een zo realistisch mogelijk bedrag opdat het beeld scherper wordt. Dit alles zal moeten leiden tot herschikking van middelen en op onderdelen tot financiële keuzes. We lopen daar niet voor weg en kijken daar heel realistisch naar. Dan toch nog 2 andere financieel technische opmerkingen. 1. Uit de presentatie bleek dat de incidentele kostenposten worden opgevoerd als structureel, zoals inhuur personeel. Omdat het de verwachting is dat dit zo blijft, wordt het structureel zo opgevoerd. Dit is niet verplicht, hier lijkt ons dus ruimte te zitten. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? 2. De weerstandsratio staat nu op 1,4 en zou de gewenste marge van de raad zijn. Dit klopt niet. We hechten er waarde aan expliciet te benoemen dat de streefratio 1,7 is. Dat is middels een amendement van mijn fractie door de raad vastgesteld op 29 oktober 2020. Ik wil naast mijn eerdere opmerkingen dat het coalitieakkoord voor mijn fractie het inhoudelijk kader is voor de begroting 2023, toch de 4 volgende inhoudelijke punten accentueren, die mijn fractie belangrijk vindt bij de verdere vormgeving van de begroting. 1.

Jeugd en jongeren maken een substantieel deel uit van onze Lansingerlandse samenleving. Er moeten zichtbare accenten gelegd worden op dit deel van onze samenleving. Of het gaat om begeleiding van, hulp voor, in en samen spraak van, of wonen voor onze jeugd, mijn fractie verwacht van het college ook in de begroting hier de nodige voorstellen voor. 2. Mijn fractie geeft grote prioriteit aan bouwen en met name het bouwen van starterswoningen, woningen voor lage en midden inkomens, maar ook seniorenwoningen. Het college moet alles op alles zetten om de realisatie van de diverse bouwprojecten in deze collegeperiode te laten starten. 3. Flexwoningen. Dit onderwerp is de afgelopen weken in dit huis prominent aan de orde geweest als het gaat om ontheemde Oekraïners. Mijn fractie hecht eraan, dat het college de realisatie van de flexwoningen in welke vorm dan ook en waar dan ook in onze gemeente voor onze inwoners ook voortvarend ter hand neemt. Bij de begroting verwacht mijn fractie al meer duiding hierop. 4. Verduurzamen is in deze tijd uiterst noodzakelijk en belangrijk. Het vraagt de nodige ondersteuning en begeleiding van onze inwoners, maar ook van onze bedrijven, zoals de glastuinbouw.

Een impuls door onderzoek te doen naar het opladen om te kunnen rijden op zonneenergie voor een breder publiek, ik verwijs gemakshalve even naar het coalitieakkoord, is voor mijn fractie belangrijk en graag zien we bij de begroting de eerste stappen daarvoor. Tot slot, ik zit ruim in mijn tijd, op andere momenten is dat weleens anders. Tot slot heeft mijn fractie grote zorgen om onze inwoners, die het allemaal niet meer kunnen bolwerken in deze veranderende tijd. In het coalitieakkoord geven we aan dat we oog willen en moeten hebben voor met name dit deel van onze samenleving. Solidariteit lijkt een woord, dat in de huidige tijd steeds minder wordt gebruikt. Mijn fractie ziet dat solidariteit juist nu in hoofdletters geschreven zou moeten worden. Mijn fractie verlangt dan ook, dat het college zichtbaar werk maakt van solidariteit en omzien naar de ander die niet meer zelfstandig mee kunnen in het dagelijks leven en onze krachtige Lansingerlandse samenleving. Daarom, samen verantwoord verder, dat wint voor mijn fractie aan kracht als we als raad in staat zijn om het debat op inhoud te voeren en ons college, hoe lastig het dan ook mag zijn door het onvolledige beeld, heldere kaders mee te geven.

Ik doe dan ook een beroep op de collega’s om positief en constructief in de wedstrijd te gaan zitten en de verantwoordelijkheid met ons op te pakken voor een goed en krachtig Lansingerland. Dank u wel. De heer Van Doorn, L3B: Ik ga iets in op het coalitieakkoord, niet uitvoerig, want daar hebben we het bij het aanbieden goed over gehad, dat herhalen heeft weinig zin, maar ik wil er wel een aantal items uithalen waar met name de fractie van L3B natuurlijk een belangrijk stempel op heeft gedrukt tijdens de onderhandelingen. Ik wil het kort hebben over hoe wij kijken naar het financieel kader en hoe wij daar bepaalde afwegingen graag in willen zien. Ik wil een aantal uitgangspunten in deze raad ter discussie stellen, vooral de zienswijze op vragen van andere fracties, of we daar goed aan doen of misschien slimmer in kunnen opereren. En tenslotte wil ik graag nog wat zeggen over hoe ik het verdere proces voor mij zie, want dit verhaal is natuurlijk niet vandaag begonnen. Bij de begrotingsbehandeling vorig jaar hebben we als gemeenteraad collectief een actie ondernomen om zoveel mogelijk ombuigingen en maatregelen terug te draaien, zodat we dit integraal konden afwegen bij deze kaderbrief, toewerkend naar de volgende begroting en het daarmee ook onderdeel te laten zijn van het verkiezingsproces.

Vanaf dat item zijn we verder, maar dat proces, hoe we daartoe gekomen zijn, daar herken ik de huidige situatie in. Veel onduidelijkheid, de heer Jumelet gaf het al aan, vanuit het rijk. Nog een aantal PMposten die nog alle kanten op kunnen. Hoe concreet en strak kun je momenteel kaders stellen? Daar zijn we begonnen. Ik herken in de situatie hoe we nu zitten veel onduidelijkheid, we zullen toch met elkaar steeds weer verfijning moeten zoeken en duidelijkheid en acteren op informatie die dan vrij komt. Een mooi voorbeeld was het heel laat beschikbaar komen van wat voorzieningen en maatregelen kosten, dan krijgen we toch een tabel, dat is toch een beetje de dynamiek waarin we al langere tijd zitten met elkaar. Wanneer informatie kwaliteitsrijk is gemaakt, kunnen we het delen. Ik vind het wel een mooi onderdeel, want het is toch een bruggetje naar het coalitieakkoord, dat dit wel een onderdeel is van de manier waarop wij gaan samenwerken. Op het moment dat informatie beschikbaar is, stellen we het beschikbaar en kunnen we acteren en dan hebben we daar in gezamenlijkheid met elkaar het gesprek

7/30

over. Dat is het voordeel van het hoofdlijnen akkoord, dat we hebben. Het is niet dicht getimmerd, dat merkten we al in de voorbereiding. In plaats van vele avonden alle punten aflopen hoe we erin zitten, was het nu even met elkaar delen welke hoofdlijnen we hebben en nieuwsgierig naar wat vandaag ging gebeuren. Dus die bestuurlijke vernieuwing daar zitten de elementen: open, transparant en het met elkaar doen. Het zijn wat algemene termen, maar dat is voor ons wel steeds de lijn waarlangs we dit met elkaar naar een goed einde kunnen brengen, zeker in deze tijd. Burgerparticipatie is voor ons echt een wezenlijke. Niet alleen omdat het gewoon belangrijk is, want we doen dit voor de samenleving, maar ook omdat het ver doorwerkt in de organisatie maar ook naar onszelf toe. De cultuur in het gemeentehuis, de ambtenaren, maar ook bij ons als raad, hoe verhouden we ons tot de samenleving, hoe verbinden we? Allemaal belangrijke elementen, we weten dat we het moeten doen, maar we zijn toch altijd aan het worstelen, hoe krijgen we dat nou op een manier dat het voor iedereen acceptabel is. Dus vroeg in het proces en goed de verwachtingen managen. Veiligheid, u heeft in de tabel gezien, dat we daar een heel concreet voorstel in hebben, dat vinden we best actueel.

Vandaag is aangenomen dat BOA’s een korte wapenstok tot zich mogen nemen en dat ze dat mogen gebruiken, omdat ook de samenleving verandert en de rol van de BOA mee ontwikkelt. L3B heeft een duidelijke visie op de inzet van die BOA, dat is niet sec gericht op handhaven, die rol is breder, ook heel erg aan de preventieve kant, vandaar dat wij een beleidstransitie willen naar veel meer de wijkBOA. Dan heb ik het niet over 1 of 2 regisseurs, maar echt de hele groep trainen naar kort in die wijk zijn. Wij willen dat de AED terug komt. We willen meer focus op wijkniveau en het individu. Dat betekent een uitbreiding. Ons toekomstplaatje is de norm hanteren zoals we die ook graag bij de wijkagent zouden zien, 1 op 5.000. Dat zou betekenen dat we nog enkele nodig hebben. Dat kost serieus geld. U heeft in de tabellen gezien dat dat geld hier niet over de plinten klotst, zeker niet als het structureel is. Vandaar dat we niet gelijk op het eindniveau zitten, maar dat we dat als een ingroeimodel zien. We willen wel het signaal geven: we willen toegroeien naar die 1 op 5.000, vandaar nu 2 fte erbij in combinatie met dicht in de wijk. Dienstverlening is natuurlijk één van onze belangrijke speerpunten, dan hebben we het met name over het mobiele contactcentre, u heeft dat in de stukken teruggevonden. Een warm hart vanuit L3B. En natuurlijk het 24/7 digitaal bereikbaar zijn.

Maar de actuele context is natuurlijk somber, we rollen met zijn allen net uit een ingrijpende coronacrisis, sla een willekeurige krant open en op iedere pagina kom je een volgende nieuwe crisis tegen. Of het nou de energieprijzen zijn, de inflatie, Oekraïne, de zwabberende financiering van het rijk, dat zit dan weer in bestuurlijk Nederland, de huizenprijzen, de aantallen huizen. Het lijkt wel of momenteel alles ontploft, stikstofcrisis, overal valt het woord crisis. Maar veel van die crisissen raken onze inwoners in de portemonnee. Dus als we kijken naar het financieel kader, dat we mee willen geven, dan zien we toch dat we er oog voor moeten houden. Lastenverhoging is toch het sluitstuk van waar we het over hebben. In de serie maatregelen die we financieel treffen, ik ga er straks wat dieper op in, want het gaat over beleid prioriteren, is wat ons betreft echt het sluitstuk een lastenverhoging, juist omdat we er oog voor moeten hebben dat we op heel veel andere vlakken de lasten verhogen, de heer Jumelet gaf het ook al aan. Belangrijk ook om juist in deze fase oog te hebben voor onze kwetsbaren en hen waar mogelijk te ontzien. Hoe kijk je naar de aard van de begroting? Ga je op heel behoudend begroten zitten of zoek je toch meer de lijn van scherp aan de wind zeilen. Het zijn algemene termen, maar er zit hier wel duidelijk een accentverschil in.

Ben je bereid wat meer risico te nemen en te repareren? Of wil je aan de voorkant heel veilig gaan zitten? Het zal u niet verbazen, aangezien ik net een serie crisissen noemde die impact hebben op de portemonnee, dat de fractie van L3B het scherp aan de wind zeilen wil omarmen. Dat is een relevante als ik straks terug kom bij het ter discussie stellen van een aantal uitgangspunten. Dat betekent dat we beginnen met her-prioriteren, want er zit een aantal wensen of visies in het coalitieakkoord die geld kosten, maar als je goed kijkt naar de beheersmaatregelen die er tegenover staan, dan kan je een deel van die maatregelen ook zien als een herprioritering van beleid, een taakstelling in een bepaald beleidsveld en er zit een intensivering voor bijvoorbeeld BOA’s veiligheid taakstelling op het beleidsveld maar ook een verandering en een nieuwe impuls op de wijkBOA. Dat betekent dat we moeten her-prioriteren of echt beleid moeten schrappen. Als we het hebben over schrappen, nee, er zit nog een ander element in, dat gaf meneer Jumelet net ook al aan, de meicirculaire kan ook nog weleens een positieve verrassing in zich hebben. Ik hoop daar op, ik ga daar nooit van uit, maar laten we het ook niet uitsluiten en dat mee nemen in het instabiele.

Dan kom ik bij beleid, dan vind ik het wel fatsoenlijk vanuit deze raad, dat we het college een afwegingskader meegeven: als je beleid gaat schrappen of her-prioriteren, op welke manier kan dat op draagvlak rekenen bij L3B? Dan beginnen we wat ons betreft: breng in beeld welk beleid niet wezenlijk of aantoonbaar bijdraagt aan het bereiken van onze doelen, breng dat in beeld, hoeft men niet eens een keuze in te maken, maar dan kunnen wij rond de begroting of in het proces naar de begroting toe keuzes maken in: toon aan dat het niet effectief bijdraagt aan het doel, maar vinden we het desalniettemin in aanmerking komen voor schrappen dan wel toch voort zetten, maar we moeten het in beeld brengen. Ik denk dat een groot deel van deze raad weet, als we het over de knoppen hebben waar we aan kunnen draaien. Mevrouw Verhoef: U spreekt over in beeld brengen wat niet bijdraagt aan ‘onze’ doelen. Ik wil even peilen: wat betekent ‘onze’? Is dat L3B, de coalitie of de hele raad? De heer Van Doorn: Volgens mij hebben we een begroting en daar staat beleid in dat een bepaald doel beoogt, anders is het loos, dus het

8/30

zijn onze doelen, want het is een door ons vastgestelde begroting. Of we het willen afwegen of we het willen schrappen of voort zetten, dat zal langs het verkiezingsprogramma van L3B gaan, zoals u dat waarschijnlijk langs het verkiezingsprogramma van de PvdA doet. Dat is een beetje de route die wij voor ogen hebben. Er zit nog een ander in, dat is een raadsbrede aangenomen motie ‘geen geld, geen Zwitsers’. Ik wil het college vragen om in beeld te brengen welk beleid opgedragen is door het rijk, maar onvoldoende of niet gefinancierd, om ook dat in beeld te brengen in welke mate, zodat wij de keuze kunnen maken of we naar dat we gefinancierd zijn het beleid gaan uitvoeren dan wel het voort zetten, omdat we er maatschappelijk belang aan hechten. U kunt ook zien dat we sport en cultuur buiten haakjes plaatsen als zoekgebied voor een taakstelling, omdat onze samenleving elkaar daar ontmoet en wij met name daar de sociale samenhang zien. Wij noemen dat ook weleens het dorps karakter. Dat gaat niet alleen over hoogbouw, maar natuurlijk ook over hoe onze samenleving zich tot elkaar verhoudt en de kracht die daar uit gehaald wordt bij het opvangen van andere problemen. Ik ben blij dat ik veel spreektijd heb, want ik heb nog veel minder voorbereid, maar ik heb het blijkbaar toch nodig.

Ten aanzien van de uitgangspunten, we willen er 4 ter discussie stellen, 3 hebben een financiële component. Ik ben vooral benieuwd naar de reactie, het gaat over indexeren. Er zijn bepaalde percentages gekomen, ik ben benieuwd of in die percentages nog ruimte zit om die naar beneden bij te stellen, zodat we in de structurele kosten die eruit voort komen nog wat beweegruimte kunnen creëren. Ik ben geen specialist, ik kijk echt de raad in: zijn daar andere ideeën over? De stelpost voor inhuur extern personeel. Ik realiseer mij dat we extern personeel nodig hebben, gezien de personele problematiek. Mijn collega stelde daar net ook vragen over aan de wethouder. Desalniettemin vind ik dat het vertrekpunt moet zijn dat het binnen het financieel kader moet passen en dat er een wervingscampagne moet zijn die toeziet op het aantal fte dat we beschikbaar stellen. Dus ik wil op voorhand niet al de prikkel om ruim buiten je budget te kunnen gaan. Wat ons betreft, maar ik ben benieuwd naar de reacties, zou die stelpost misschien geheel of gedeeltelijk bijgesteld kunnen worden.

Een open vraag, omdat het niet mijn expertise is en we die expertise waarschijnlijk wel in huis hebben: welk risico lopen we als we het BTW compensatiefonds niet naar beneden bij stellen naar 50%, maar gewoon op 100 laten staan, zodat we die kosten ook niet hoeven te nemen? Een vraag aan de wethouder, dat is bij ons altijd een speerpunt geweest, of altijd een aandachtspunt, er staat dat we het format waarin we werken niet gaan aanpassen en de huidige voort zetten. Ik meen me te herinneren dat de doorontwikkeling van de doelenboom dan weg valt, dat zouden wij een enorm gemis vinden, dus ik mis nog even de context waarom dat dit jaar in ieder geval noodzakelijk is. Dus dat zijn de open vragen, die laatste is meer een vraag aan de wethouder: wat is daar de argumentatie onder? Want u kunt het inhoudelijk volgens mij niet oneens zijn dat we inhoudelijk graag willen weten welke doelen we willen bereiken en welk geld we daaraan uitgeven. Het vervolgproces, ik ben bij mijn laatste punt, dan kan ik het stokje overgeven. Ik gaf in mijn inleiding al aan: het is een hobbelige weg met veel onzekerheden, we hebben elkaar echt nodig om steeds op tijd de juiste richting te blijven geven, dan wel bij de begrotingsbehandeling de juiste keuzes te maken.

Ik zou het college willen oproepen in de commissie ons steeds maandelijks mee te nemen in de actuele ontwikkelingen, op financiën maar ook vanuit de inhoudelijke portefeuille en de financiële impact op PMposten, meevallers dan wel tegenvallers, zodat we bij de begroting met elkaar de juiste besluiten kunnen nemen. Samen stap voor stap open en transparant van klein naar grof, van grof naar klein, de juiste keuzes maken. Dank u wel. De voorzitter: Ik ben een beetje getriggerd door uw opmerking dat u zo lekker veel tijd heeft. Dit betekent wel dat u voor de tweede termijn en interrupties slecht 3 minuten en 20 seconden over hebt. Ik zeg het maar even, u was zo positief, dat moest ik even temperen. De heer Krieger, CDA: Gaat u er even goed voor zitten, want dat was even schrikken. Eerst ontvingen we een kadernota, die leek op het coalitieakkoord, zonder integrale visie en nauwelijks financiële kaders. Als het CDA vreesden we de hele zomer te moeten wachten om te weten te komen wat de coalitie van plan is. Maar plots, iets minder dan 48 uur geleden, was daar die brief vol plannen. Veel te laat voor een goede analyse, reflectie en ruggenspraak. Een vreemde actie.

Mijn eerste vraag is dan ook: waarom heeft u gekozen voor deze bizarre planning? Had dit nu echt niet een weekje eerder gekund uit respect voor de raad met wie uw college toch zo graag een goede relatie wilde opbouwen? U zet zich hiermee op 1-0 achterstand. Wat inhoudelijk opvalt aan de brief is dat het negatieve structurele saldo van € 3,4mln voor 2023 oplopend naar € 4,7mln in 2026 verder wordt verzwaard met plannen en plannetjes. Ik geef voorbeelden: een ton voor burgerparticipatie, bijna anderhalve ton voor gratis OV voor ouderen met een klein inkomen, ruim tweeënhalve ton voor bewaakte fietsenstallingen bovenop het bestaande budget van meer dan anderhalve ton. Verder verduurzamen van het beheer van de buitenruimte voor zes ton. En het begint een gewoonte te worden, na de 3 PM-posten in de eerdere brief nog eens 3 PM-posten m.b.t. subsidieregelingen. De visie achter dit boodschappenlijstje, waarin we heus wel de diverse speerpunten van de coalitiepartijen herkennen, ontbreekt nog steeds. Maar wat mijn fractie op zich prettig vindt, is dat er wel wat inhoud in deze brief zit, dan is er tenminste iets om met elkaar over te debatteren. Toch bevredigen de kadernota en aanvullende brief niet, want dit is nou net de boodschap waarop het CDA niet zat te wachten. Wat het college voorstelt, is om de enorme bezuinigingsopgave nog groter te maken, namelijk meer dan € 4mln.

Is bezuinigen dan zo makkelijk? Gebeuren er allemaal overbodige dingen?

9/30

Bestaan er zinloze regelingen die je kunt schrappen en waar je die € 4mln vandaan kunt halen? Om dat voor 25% zelf gecreëerde financiële gat te dichten, stelt het college een aantal ogenschijnlijk concrete bezuinigingen voor van bijna een miljoen euro. De Snip in Bleiswijk gaat dicht, de openingstijden van loketten worden ingekort, er komt minder geld voor economie, veiligheid, duurzaamheid, het sociaal domein. Jammer, maar wellicht nodig. We zien alleen wel de concrete onderbouwing heel graag tegemoet, want dit is uiterst vaag. Een half miljoen bezuinigen op diverse aanpassingen in de lokale uitvoering in het sociaal domein, wie gaat dit raken? Wat is dit nu exact, is onze vraag aan het college. Veel gekker wordt het verderop in de brief, waar taakstellingen verschijnen van € 2,4mln. Wij kennen die truc. Als je geld tekort komt, zet je een taakstelling in. Voor gewone ambtenaren betekent dat: mijn baas heeft geen idee, maar wil gewoon geld zien, dus ik ga maar ergens snijden. Het leidt dus tot willekeur. Na de vorige crisis is in Lansingerland op die manier, zonder dat er echt een politiek besluit onder lag. De heer Markus: Ik heb 2 vragen aan het CDA. Hoe reflecteren zij op het punt dat wij al langer in dit huis van grof naar fijn werken, dus de kaders zijn nu nog grof en dat gaan we richting de begroting uitwerken, dan is er een onderbouwing. Dus daar een reactie op.

Ik hoop dat u er nog aan toekomt in uw bijdrage, maar u noemt allemaal dingen die niet goed zijn, gaat u nog vertellen wat u wel wilt? Dat zou een mooie kader zijn om mee te geven. De heer Krieger: Ook wij zien graag de onderbouwing tegemoet. We weten dat dit een kadernota is, dus wij gaan ervan uit dat het onderbouwd wordt. Gaat u er rustig voor zitten, want natuurlijk eindigen wij positief, dus luistert u goed naar mij, dan komt het goed. Na de vorige crisis is er in Lansingerland op die manier, zonder dat er echt een politiek besluit aan ten grondslag lag, de laatste ambtenaar economie ontslagen. Een kostbare en domme fout, want het heeft jaren geduurd voordat dit beleid weer enigszins op de rit kwam en de verkoop van bedrijfskavels weer begon te lopen. Juist bezuinigen vraagt om visie en om politieke keuzes. Bijna € 2,5mln halen uit taakstellingen vinden wij als CDA bloedlink. Het op deze manier opnemen, volstrekt niet akkoord. Dit is geen goede manier van besturen en graag ook hierop een reactie. Ten derde zien we een extra belasting voor bedrijven en inwoners opgenomen van bijna € 7ton. Die lastenverzwaring wordt 1 op 1 veroorzaakt door de extra beleidsvoornemens van dit college. Wat een timing. Als we om ons heen kijken, alles wordt snel duurder, boodschappen, de energierekening, de lonen die de inflatie niet bij houden en dan nu dit.

Kijk, als we al het mogelijke hebben bezuinigd en toch om onze basisvoorzieningen op peil te houden is dit nodig, ja, dan zou het te billijken kunnen zijn om wat meer belasting te gaan heffen. De heer Markus: Ik word toch getriggerd door mijn overbuurman, want die refereert aan de € 670.000 OZB niet-woningen. Volgens mij heeft uw partij daar de vorige keer ook mee ingestemd en hebben we alleen die bezuiniging geschrapt vorig jaar. Waarom bent u nu opeens tegen? De heer Krieger: Voortschrijdend inzicht. Voortschrijdend politiek inzicht. De lastenverzwaring wordt 1 op 1 veroorzaakt door de extra beleidsvoornemens van dit college. Maar om de belasting te verhogen voor ideetjes van de coalitie, nee, niet nu en niet zoveel. De volgende vraag, op basis waarvan denkt het college dat er maatschappelijk draagvlak is voor lastenverhoging? Dan onze conclusies. Onze inwoners betalen de rekening. Weet u waarom mijn toon zo zuur is? Dat verwijt is al gekomen en zal nog komen, omdat heel veel inwoners behoren tot de midden inkomens, gezinnen en ouderen met een bescheiden inkomen en een normaal bestedingspatroon. De stratenmaker en de schilder, maar ook de winkeliers. Al diegenen over wie het CDA zich nu het meest zorgen maakt. De overheid moet voor hen een vangnet zijn en dient zijn zaakjes op orde te houden.

Dat betekent goede en toegankelijke voorzieningen, bijvoorbeeld sportfaciliteiten en een bereikbare afdeling economie. En regelingen voor als het even tegenzit, bijvoorbeeld goede jeugdzorg en schuldhulpverlening. Maar enerzijds lijkt in die basisregelingen gesneden te gaan worden en anderzijds gaan ook nog eens de lasten omhoog. Wat ons betreft geen goed idee. Het is een niet sluitende kadernota. Het treurige slotakkoord dat allang geen verbazing meer wekt is dat al dit geweld ooit nog eens leidt tot een negatief saldo voor 2023 van € 185.000. Heel vreemd. Vraag aan het college: waarom schrijft het college dit op? Wetende dat de provincie dit niet zal toestaan en het ook strijdig is met het eigen uitgangspunt. Waarom niet € 2ton extra bezuinigingen opgenomen? Mijn fractie zal in elk geval niet kunnen instemmen met een niet sluitende kadernota en begroting. Uiteraard hebben we ook ideeën, want u kent het CDA misschien als kritisch, maar ook als constructief. Wat wensen wij het college dan wel toe? Ten eerste moeten we dat gat dicht lopen en werken aan een sluitende begroting. Kijken we naar de uitgangspunten, zijn we het eens met een stelpost voor de cao, na januari 2023 en rekening houden met de inflatie voor de materiële budgetten waar dit verplicht is. Maar minder gelukkig zijn we met 3 andere uitgangspunten. Het instellen van een stelpost voor inhuur € 450k.

Liever accepteren wij als CDA het risico van een tekort aan het einde van het jaar en meest waarschijnlijk is zijn dat de extra inhuurkosten op de ene vacature kan worden weggestreept tegen de minder kosten van een blijvend openstaande vacature. Graag en reactie van het college op deze inschatting. De keuze om het BTW compensatiefonds slechts voor 50% in te boeken in plaats van 100%, zoals vorig jaar het geval was, € 260k, de provincie eist dit niet, het is alleen een advies van de VNG. Wat ons betreft is dit een voorbeeld van jezelf arm rekenen en daardoor het risico aanvaarden onnodig te gaan bezuinigen of lasten te gaan verzwaren. Graag een nadere reactie van het college hierop. Een vage tekst over de OZB, die feitelijk alleen maar inhoudt, dat er nog geen besluit is genomen over de OZB. Dit mag de naam uitgangspunt niet dragen. Dan zien we graag een onderbouwd plan voor de mogelijke bezuinigingen

10/30

tegemoet. Bezuinigingen die de basis op orde houden, maar veel franje eraf halen. De heer Jumelet: Eigenlijk 2 vragen. Eigenlijk zegt u dat de behoedzaamheid die het college betracht in deze kadernota: gooi dat alsjeblieft overboord en neem gewoon risico’s. Komt u in uw betoog nog naar iets toe, waarvan u zegt: daarmee gaan we het gat echt dichtlopen? Wat u nu aangeeft telt niet op tot het bedrag waar we het over hebben. Het is een kadernota, volgens mij steken wij heel erg de hand uit om te komen met voorstellen en gedachten richting het college om het kader in te gaan vullen. Ik hoop dat u er nog aan toekomst. De heer Krieger: Geeft u mij de kans. Geen taakstellingen. Door nu geen extra structurele ambities te formuleren, zoals het college doet voor meer dan een miljoen euro, en scherper te begroten zou het gat te dichten moeten kunnen zijn zonder lastenverzwaringen. Dan investeren. Ondanks schaarste aan structurele middelen hebben we nog wel investeringscapaciteit. Daar kunnen en moeten we wat mee, want de maatschappelijke, economische en milieuproblemen die er zijn gaan niet vanzelf weg. We zullen dus ook moeten blijven investeren in de toekomst, juist nu. We willen het college vragen om vanuit de Eneco-middelen één zo’n investering voor te bereiden en wel in uitbreiding van het warmtenet.

De noodzaak van het afstappen van het aardgas verdient geen nadere toelichting, ook niet voor het behoud van de concurrentiepositie van onze tuinbouw en voor de betaalbaarheid van de energie voor huishoudens. Als sector en overheid nu samen investeren in de verduurzaming, dan houden ook financiers zoals Rabobank vertrouwen in de duurzame toekomst van de tuinbouw. Laten we het nu zitten, dan trekken er hele donkere wolken samen boven de sector. Het gaat trouwens niet alleen om de tuinbouw, want ook is bekend dat Eneco de woonwijk Boterdorp wil afkoppelen van de VKK, hier naast het gemeentehuis, om een aansluiting te maken op de Roka-leiding hier verderop. Voor uitbreiding van het warmtenet is primair geld nodig van de private sector en van het rijk, maar secondair is er cofinanciering nodig. Na ruggenspraak met tuinders en experts willen we het college vragen om een apart fonds in te stellen van € 10mln voor dit doel, voor uitbreiding van het warmtenet. Deze oorlogskas kan stapsgewijs aan de hand van concrete businesscases benut worden. Graag een reactie van het college. Tot zover. Om antwoord te geven op uw vraag. Wij stellen bepaalde dingen voor, wij zijn kritisch op bepaalde vlakken van de kadernota. Of de raad besluit om met ons mee kritisch te zijn, ja of nee, dat is aan de raad. Dit is de visie van het CDA.

De heer Markus: Nu ben ik een beetje teleurgesteld, want u zou met plannen komen. Het enige plan dat u heeft, is iets financieren vanuit de Eneco-middelen en u wilt stelposten schrappen, maar dan houd je nog steeds een gat over van € 2mln, dus ik mis nog steeds concrete ideeën van het CDA hierover. Ik vind het in die zin dan jammer dat je afgeeft op iemand die wel ideeën heeft. Ik hoor graag ideeën om die extra € 2mln dicht te lopen. Het is wat makkelijk om te zeggen: zeil maar wat scherper aan de wind. De heer Krieger: Ik sta open voor concrete bezuinigingsvoorstellen van de rest van de raad. De heer Jumelet: Het is misschien even wennen voor het CDA aan de nieuwe bestuursstijl, want er wordt juist gevraagd aan de raad, of je nou in de coalitie zit of in de oppositie, om mee te denken in alle openheid om te kijken hoe je tot voorstellen komt richting het college. U vervalt nu eigenlijk in het oude denken en dat is jammer, want in mijn bijdrage heb ik gezegd, ik zal het nog even herhalen: ik doe een beroep op de collega’s, dus op u ook, positief en constructief in de wedstrijd te gaan zitten en de verantwoordelijkheid op te pakken voor een goed en krachtig Lansingerland. Eigenlijk in navolging van de heer Markus, bij mij bekruipt het gevoel een beetje dat u laat horen wat het allemaal niet is, wat het dan wel is weet ik dan niet.

Eén voorstel, wellicht helemaal geen onsympathiek voorstel. Ik daag het CDA uit om niet alleen af te wachten wat anderen vinden, maar kom nou ook met concrete dingen, want er zit genoeg kennis en ervaring in uw fractie vanuit het verleden. Ook nog even mijn vraag over behoedzaam, daar bent u even aan voorbij gegaan, hoe kijkt u daar dan tegenaan? Daar had ik geen antwoord op. De heer Krieger: Kijk, wij geven onze visie als CDA. Natuurlijk zijn we bereid om constructief met de rest van de raad mee te denken. Dat betekent niet, als we positief zijn, dat we niet kritisch moeten zijn. Positief zijn kan, maar daarnaast heb je ook kritische noten nodig. Dat u dat niet zo leuk vindt, dat is voor uw rekening en risico. Wij zijn positief kritisch. De heer Jumelet: Kritisch zijn mag altijd, ik zeg altijd maar: er zijn dwarsliggers nodig om een goede spoorlijn te bouwen. Ik heb ook gezegd: constructief. Om nou over de boeg te gooien: we zijn kritisch. Kom gewoon met voorstellen en kom met concrete zaken, waar we met elkaar het gesprek over kunnen voeren. Continu te horen wat niet goed is, interessant, maar wij zitten iets anders in de wedstrijd. Laten we alsjeblieft een beetje positief kritisch, maar ook constructief zijn. De heer Krieger: Als het CDA noodzaak ziet om met een positief constructief beleidsvoorstel te komen, dan hoort u van ons.