Agendabundel

het BTW-compensatiefonds: in recente jaren is er voldoende ruimte gebleken in dit fonds voor 100% teruggave. Er is dan ook geen inhoudelijke reden voor het nu neerwaarts bijstellen van deze verwachting. De provincie verlangt dit ook niet van ons. We willen als raad scherp begroten, om te voorkomen dat we onszelf 'arm rekenen' en zodoende onnodig zouden bezuinigen of de lasten zouden verzwaren. Schrappen uitgangspunt 'ratio weerstandsvermogen': de raad heeft de gewenste ratio's vastgesteld in de nota weerstandsvermogen. De kadernota is niet het juiste instrument om hieraan te tornen. Mocht het college bij het voorbereiden van de begroting tot de conclusie komen dat dekking van de tekorten in 2024 en volgende leidt tot een hypothetische te lage ratio weerstandsvermogen, dan kan de raad alsnog besluiten om eventueel af te wijken van het vastgestelde beleid, maar niet bij voorbaat. Dat was het eerste amendement. Dan het tweede amendement, de uitgangspunten OZB-tarieven. In de kadernota staat een hele zinsnede over het OZB-verhaal, dat willen we aanpassen via het volgende amendement. A2022-022 De Kadernota 2023-2026 vast te stellen met dien verstande dat op bladzijde 2 deze tekst: het nieuwe bestuur maakt afspraken over de OZB- tarieven voor woningen en niet-woningen.

Conform de bestendige gedragslijn worden de OZB-tarieven voor woningen en niet-woningen vooralsnog alleen gecorrigeerd voor inflatie. Daarnaast wordt de WOZ-waarde-stijging doorberekend in de OZB-opbrengst. Het is aan de nieuwe coalitie om nadere afspraken te maken over de OZB-tarieven. Dit te schrappen en te vervangen door: de totale OZB-opbrengst wordt normaal gesproken vermeerderd met de inflatie, dat hebben we al jaren gedaan, zodat woningeigenaren elk jaar meer gaan betalen. De verwachting is immers dat normaal gesproken de lonen met een vergelijkbaar percentage stijgen. Echter, de huidige inflatie van naar verwachting zo’n 6,4% op jaarbasis, dat is een percentage dat in januari al bekend gemaakt is, is uitzonderlijk te noemen. Het is niet reëel om te verwachten dat de lonen hiermee gelijke tred houden. Daarom is het streven om een zodanig bezuinigingspakket te presenteren dat de stijging van de OZBtarieven gelijke tred houdt met de gemiddelde loonstijging. 6/28

Met andere woorden: wij zijn er geen groot voorstander van om dit via de inflatie te doen, maar door te kijken naar de gemiddelde loonstijging. Wij verwachten dan ook de nodige inspanning om daarnaar te kijken, gelet op de loonstijgingen, die er momenteel zijn en te verwachten zijn en wat al enigszins bekend geworden is t.a.v. de loonstijging. Die varieert van 1%, 2%. Daar zal ik in de eerste termijn nog even op terug komen. Dan de motie, die wij indienen. Een motie nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. M2022-020 Gehoord de beraadslaging, constaterende, dat de meerjarenbegroting een structureel tekort laat zien van € 3,4 miljoen in 2023, oplopend tot € 4, 7 miljoen in 2026, constaterende, dat het college per brief nieuwe beleidsvoornemens zoals 'gratis openbaar vervoer' heeft gepresenteerd die structureel meer dan € 1 miljoen kosten, constaterende, dat het college de belastingdruk wil verhogen met tenminste € 670.000 structureel, bovenop een inflatiecorrectie van naar verwachting 6,4%, in de verwachting, dat het al moeilijk genoeg zal worden om € 3,4 miljoen te bezuinigen zonder daarbij een fatsoenlijk basisniveau van voorzieningen en regelingen aan te tasten, overwegende, dat veel Lansingerlanders vanwege de hoge inflatie en energieprijzen al veel moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen.

Spreekt uit, dat eventuele nieuwe beleidsvoornemens alleen met incidentele middelen mogen worden gedekt, zodat de bezuinigingsopgave niet nodeloos wordt vergroot en een stijging van de belastingdruk daadwerkelijk als 'laatste optie' geldt. De heer Machielse, VVD: Naar aanleiding van de discussie in de commissie algemeen bestuur, de gezamenlijke commissies moet ik zeggen, over de kadernota heeft de VVD gemeend met een drietal moties enige aanscherpingen te doen voor het vervolg, die ik hierbij graag indien. Ik doe dat voor het gemak op volgorde van de lijst die de griffier deze middag heeft aangeleverd. Beginnende met de motie ‘grip krijgen op stijgende kosten externe medewerkers’. M2022-021 Overwegende en constaterende dat de kadernota meerjarige forse structurele tekorten bevat en dat deze tekorten uiteindelijk weggewerkt dienen te worden, valt het ons op dat het budget voor externe medewerkers een sterk stijgende trend kent en dat deze forse bedragen omvat de afgelopen 4 jaar van 6,1 tot 6,9 van 8,8 naar zelfs 11,2 miljoen euro, je zou dus kunnen spreken van bijna een verdubbeling, en het wenselijk is vanuit kostenbeheersing, maar vooral juist die lange termijn betrokkenheid en behoud van kennis binnen onze organisatie het veel meer dan nu het geval zou moeten zijn om te werken met vaste medewerkers in plaats van externe inhuur.

Daarom luidt het dictum, roept het college op allereerst de stijging van het totale budget aan externe medewerkers te stoppen en op termijn zelfs te laten dalen en met een voorstel te komen, nog voor de behandeling van de begroting 2023-2026 in de commissie AB, om externen door eigen medewerkers te vervangen en gebruikt hierbij de nodige creativiteit, ik heb er zelf wat ideeën bij, daar kom ik wellicht zo meteen nog aan toe, en om vanaf de eerstvolgende begroting het totale budget aan externe medewerkers separaat te tonen als KPI voor ons om op te sturen en gaat over tot de orde van de dag. Deze motie dien ik mede in namens Ed van Santen van de VVD. Dan ten tweede, de motie vermindering indexatie materiële budgetten. M2022-022 Constaterende dat de kadernota wederom of nog steeds meerjarige forse structurele tekorten bevat, dat is niet veranderd in de afgelopen minuten, en dat deze tekorten uiteindelijk weggewerkt dienen te worden en dat hiertoe waarschijnlijk ombuigingen noodzakelijk zijn, is het onze wens dat deze zo min mogelijk negatieve effecten heeft op onze inwoners.

Het dictum van deze motie luidt daarom: roept daarom het college op te onderzoeken welke structurele budgetten geen contractuele verplichting tot indexatie kennen, vervolgens na te gaan of het achterwege laten van de voorgestelde indexatie van een deel van deze budgetten al dan niet technisch mogelijk is en de resultaten hiervan nog voor de behandeling van de begroting 2023-2026 in de commissie AB met de raad te delen, opdat zij kan oordelen of het indexeren per relevant budget wenselijk zou zijn. Ik voeg daar direct aan toe als toelichting, dat het een mogelijkheid is voor ons als raad om extra maatregelen op de tafel te brengen om te komen tot die sluitende begroting. Dat is ons enige doel daarmee. En tot slot motie nummer 3 van de VVD met als titel: sport toegankelijk houden in Lansingerland. Daar kan niemand het mee oneens zijn, denk ik. M2022-023 Constaterende dat de kadernota nog altijd meerjarige forse structurele tekorten bevat en dat nog altijd deze tekorten uiteindelijk weggewerkt dienen te worden en dat mogelijk ombuigingen hiertoe noodzakelijk zijn en de wens is dat deze zo min mogelijk negatieve effecten te laten hebben op onze inwoners. We constateren ook, dat de raad het belangrijk vindt dat sporten voor alle kinderen 7/28

toegankelijk is. Als de gemeente bezuinigingen ook ten laste van de sport zou gaan doorvoeren, dan gaat dit gevolgen hebben voor de hoogte van contributies van onze sportverenigingen aan de leden, wat vooral gevolgen kan hebben voor minder draagkrachtige gezinnen. Daarom is het noodzakelijk dat alle huren voor binnen- en buitensport in ieder geval bevroren worden en er mogelijk zelfs onderzocht wordt deze te verlagen. Tevens dient onderzocht te worden in hoeverre het mogelijk is verenigingen te stimuleren om ouderen aan het sporten te krijgen dan wel houden. Roept daarom het college op om alles op alles te zetten om sporten toegankelijk te houden voor onze inwoners. Hier wil ik als toelichting enkel aan toevoegen, over een half jaar bespreken we de tarievennota voor de sportlocaties, maar ik wil er alvast op voorsorteren, dat we in de te maken begroting geen bezuinigingen op deze sportdomeinen gaan doorvoeren en college daar dus ook niet onnodig werk aan te laten besteden met de organisatie. Dat waren de 3 moties, die ik wilde indienen. Dank u wel. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ook de PvdA wil graag een aantal aandachtspunten mee geven aan het college wanneer het op 22 augustus een dag op de hei gaat zitten om te spreken over hoe te komen tot een goed boekwerk begroting 2023-2026, dus wij hebben 3 moties gemaakt.

Ik begin bij de eerste motie: geen indicatieve taakstellingen op sociaal domein. Indicatieve taakstellingen, dat is een ander woord voor bezuinigingen. Wij dienen deze motie in samen met GL. Er is een hele set aan constateringen en overwegingen, ik probeer dat even in eigen woorden kort samen te vatten en daarna zal ik verder gaan met het dictum. M2022-024 We hebben dit jaar, zoals bekend, een kale kadernota ontvangen, waarin alleen de financiële consequenties staan zonder nieuw beleid, maar ook, en dat vonden wij heel vervelend vanuit de PvdA, maar andere fracties ook, er is geen zicht op de inkomsten. Dit is omdat de financiële implicaties van de meicirculaire 2022 nog niet zijn doorgerekend. Daardoor lijken er grote structurele tekorten te zijn. Het college kwam met een set van fikse ombuigingen, bezuinigingen, met een brief naast de kadernota, waaronder € 2mln bezuinigingen op het sociaal domein. De vraag is: is er werkelijk sprake van grote structurele tekorten? De PvdA heeft grofmazig een doorrekening gedaan van de effecten van de meicirculaire 2022. Wat ons betreft lijkt het wel mee te vallen en ook het college beaamt dat in een recente brief, maar levert nog steeds geen eigen doorrekening. Met deze motie willen we dus oproepen om zeker niet te gaan bezuinigen op het sociaal domein, mocht bezuinigen al nodig zijn.

De overwegingen zijn, overwegende dat de uitdagingen in het sociaal domein groot zijn, zowel in de Jeugdzorg, WMO als Participatiewet, te weten lange wachtlijsten in de Jeugd-GGZ, gezinnen met multiproblematiek, lage arbeidskansen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en mensen met een arbeidsbeperking die onvoldoende ondersteuning en begeleiding krijgen. Overwegende ook, dat de nieuwe coalitie voor de schrijnende problemen in het sociaal domein nog geen extra beleidsvoornemens heeft genoemd in de brief 'Aanvulling Kadernota 2023-2026', terwijl het coalitieakkoord onder het thema 'Meedoen in Lansingerland' wel aangeeft de genoemde uitdagingen te willen aanpakken; indicatieve taakstellingen (bezuinigingen) niet nodig zijn, aangezien het zeer aannemelijk is dat de uitkomsten van de doorrekening van de meicirculaire 2022 positief zullen zijn. Roept het college op om bij het maken van de integrale afweging om te komen tot een structureel sluitende begroting het sociaal domein volledig te ontzien bij de indicatieve taakstellingen. En te overwegen om juist te investeren in het sociaal domein om de schrijnende problemen voortvarend op te lossen en in de toekomst te voorkomen. En gaat over tot de orde van de dag. De tweede motie, die ik graag wil indienen, luidt onbeperkt reizen met OV in het RET gebied voor 65plussers al in 2023 starten.

Wij waren overigens heel blij, dat het college in het coalitieakkoord in het coalitieakkoord heeft opgenomen, dat er onbeperkt reizen met het OV in het RET-gebied voor 65-plussers is, voor de ouderen die 120% boven bijstandsniveau aan inkomen hebben. Die belofte staat er al lang, eigenlijk al sinds het vorige coalitieakkoord, waarin stond: gratis OV voor eenzame ouderen. Maar tot op heden is het OV in het RET-gebied voor 65-plussers in Lansingerland niet onbeperkt. Het college noemt in de raadsbrief wel dit als één van de beleidsvoornemens, maar dan voor personen tot 120% boven het bijstandsniveau, maar pas vanaf 2024 is hiervoor budget gereserveerd.

M2022-025 Overwegende dat het onwenselijk is om onbeperkt reizen in het RET-gebied voor 65-plussers in Lansingerland met een inkomen tot 120% boven bijstandsniveau met nog een jaar uit te stellen. Roept het college op om bij het maken van de integrale afweging om te komen tot een structureel sluitende begroting het beleidsvoornemen onbeperkt reizen in het RET-gebied voor 65-plussers in Lansingerland met een inkomen tot 120% boven bijstandsniveau al in 2023 tot uitvoering te brengen en er dekking voor te vinden. En gaat over tot de orde van de dag.

8/28

Deze dienen we alleen in. Dan kom ik nu bij de laatste motie. Die luidt: minimumloon naar € 14 bruto per uur, ook voor indirect werk voor de gemeente. Die dienen we samen in met Marko Ruijtenberg van GL. Ik ga toch de constateringen voorlezen, want ik weet niet hoe ik het korter kan zeggen, maar ik ga een poging doen. M2022-026 In de nieuwe cao die de VNG heeft afgesloten geldt vanaf januari 2022 een minimumloon van €14 bruto per uur. Dat geldt voor medewerkers die in dienst zijn van de verschillende gemeenten, waaronder die in Lansingerland, maar het geldt niet voor medewerkers die voor de gemeente werken om ingekochte diensten uit te voeren, zoals vuilnisophalers, schoonmakers en werknemers in de groenvoorziening. Dat leidt tot ongelijkheid in inkomen, in minimum inkomen, tussen gemeenteambtenaren en externe medewerkers. Een aantal gemeenten in Nederland heeft al een motie aangenomen om ook die medewerkers, die extern ingehuurden, een minimumloon van €14 bruto per uur te betalen. Dat is belangrijk, omdat de recente koopkrachtdaling het nog moeilijker maakt voor mensen om rond te komen met een minimumloon lager dan €14 bruto per uur.

Dit brengt natuurlijk wel extra kosten met zich mee voor de gemeente Lansingerland, dus het dictum luidt: draagt het college op om nog voor het einde van 2022 de raad een plan te doen toekomen waarin staat hoe we in Lansingerland €14 euro bruto per uur bij aanbestedingen kunnen afdwingen dan wel stimuleren en wat eventuele kosten voor onze gemeente hierbij zijn. Om zich hierbij te laten leiden door inmiddels verkregen inzichten in gemeenten Heerlen, Utrecht en Den Haag en misschien ook Rotterdam, want vanavond ligt dezelfde motie daar op tafel, als het gaat om manieren waarop gemeenten € 14 bruto per uur als voorwaarde kunnen stellen bij aanbestedingen. De raad hierover te informeren en in de begroting 2023-2026 hiervoor een PM-post op te nemen, die bij de eerste of volgende begrotingswijziging wordt ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag. Eerste termijn De voorzitter: We beginnen bij Leefbaar. Nee, meneer Jumelet, we beginnen bij WIJ, u heeft de meeste stemmen. De heer Jumelet, WIJ: Het scheelt maar 40 stemmen, maar helaas, of 28. Maar goed, het zijn er toch 28. Alle gekheid op een stokje. In mijn beschouwing op de kadernota een aantal weken geleden gaf ik aan, ik citeer mezelf maar even: dat we met elkaar eigenlijk geen goed beeld hebben van het kader dat leidend is voor het richting geven op weg naar de begroting.

De kadernota, maar ook de brief eerder deze week, geeft mijn fractie slechts een beperkt beeld van de feitelijke situatie. Met andere woorden: het is en blijft varen in dikke mist, om maar weer een andere politicus te citeren, overigens een iets andere kleur dan WIJ. De tweede brief van het college van 1 juli bevestigt dit beeld. Mijn fractie kan zich goed vinden in het door het college voorgestelde proces tot aan de behandeling van de begroting 2023 in het voorjaar. Zoals al eerder aangegeven ziet mijn fractie ook nog een flink aantal onzekerheden om een scherp en stabiel beeld te hebben over hetgeen ons te doen staat voor 2023. De berekeningen van de PvdA zijn zeer interessant, maar zoals het college aangeeft moet de meicirculaire goed geanalyseerd zijn en de uitkomsten betrouwbaar en valide zijn. We zijn dan ook blij dat het college de inhoudelijke en behoedzame strategie kiest. Echter, op onderdelen durven wij wel wat meer risico te gaan nemen, ik kom daar bij de moties graag even op terug. Het adagium ‘samen verantwoord verder’ wint voor mijn fractie met de dag aan kracht als we als raad in staat zijn om het debat op inhoud te blijven voeren, onderling en met het college. Het door het college voorgestelde proces is voor ons een goede en begaanbare weg.

Meer richting de collega’s: ga en blijf positief en constructief in de wedstrijd zitten en neem uw verantwoordelijkheid om invulling te geven aan onze gezamenlijke nieuwe rol en het door het college voorgestelde proces. Dank dan ook voor de 9 ingediende moties en amendementen. Wat geven we het college nu mee bij de verdere opstelling en invulling van de begroting 2023? Mijn fracties is daar bij de behandeling van de kaderbrief in de gezamenlijke commissie al helder over geweest. Dan kom ik toe aan de 9 moties en amendementen, ik loop ze per partij langs. Het amendement van het CDA over de OZB: wij vragen het college om toch ons toch mee te nemen in hoe zij er tegenaan kijken om dit al dan niet te doen. Wij denken dat er door dit amendement een plafond wordt gelegd in hetgeen we van tevoren eigenlijk nog niet helemaal weten. Je nu binden op maxima is wat ons betreft wellicht niet verstandig, daar dit eigenlijk één van de ventielen is voor de begroting. Daarbij komt dat het waarschijnlijk moeilijk uitvoerbaar is, want loonstijging is moeilijk te bepalen. Als we het nieuws volgen, dan horen we het FNV betogen, dat het een flink aantal percentages omhoog moet. We hebben het niet over 1 of 2%, maar vele andere percentages. We hebben natuurlijk verschillende cao’s, verschillende looptijden enzovoorts. Wij worstelen toch wel een klein beetje met dit amendement.

Wellicht kan het college ons overtuigen in het al of niet voor stemmen. Het amendement van het CDA rondom de uitgangspunten lijkt voor ons een begaanbare weg. Met het schrappen van deze uitgangspunten wordt de behoedzaamheid in de ramingen voor een deel los gelaten en dat is uiteraard een politieke keuze. Wij vinden het verdedigbaar om hier de behoedzaamheid iets te laten vieren. Rondom het weerstandsvermogen, het derde punt in dit amendement, dat ligt ook in lijn met wat mijn collega Van 9/28

Olst altijd aangeeft en de motie die wij eerder hebben ingediend in de vorige periode rondom het hele weerstandsvermogen. In die zin ondersteunen we dat punt van harte. De CDA-motie m.b.t. nieuw beleid vinden wij wat lastig. Ik zal u zeggen waarom. Er wordt gesproken over beleid en beleid strekt zich uit over meerdere jaren. Op het moment dat je zegt dat het incidenteel moet worden betaald, dan lijkt dat op een tegenspraak met elkaar, dus het lijkt ook wat te voorbarig. Als er staat ‘zoveel als mogelijk’ dan had het CDA ons aan hun kant gevonden. Wellicht is het een overweging om uw motie aan te passen. Dan kom ik bij de moties van de VVD. Rondom indexering, daar willen we ook wel de beantwoording van de wethouder afwachten. De vraag die bij ons toch wel leeft: is het schrappen van de indexering een verkapte generieke taakstelling? Of moeten we dat anders zien? Graag daar de mening van de wethouder. De motie rondom de externe medewerkers. Zoals wij hem lezen, vinden we hem op zich sympathiek, maar is het ook reëel tegen de achtergrond van voortdurende krapte op de arbeidsmarkt? Volgens ons niet. Hiermee creëer je je eigen problemen in de nabije toekomst.

Op het moment dat er andere omstandigheden zouden zijn, van een arbeidsmarkt die enorm veel te bieden heeft en als we keuzes hebben, dan zouden wij waarschijnlijk niet twijfelen en zouden we voor stemmen, maar tegen de achtergrond van de huidige arbeidsmarkt is het maar de vraag of je voor kan stemmen. Tenslotte de motie van het ontzien van de toegang van de sport. Het is wel mooi, dat de VVD op dit moment zijn sociale gezicht laat zien op dit punt, hartstikke goed, wat dat betreft beweegt u wat meer naar het midden, maar dat terzijde. Het klinkt heel sympathiek maar in mijn beleving ligt er een heel duidelijke toezegging vanuit het college, dus is deze motie feitelijk overbodig. Misschien kan de wethouder de toezegging herhalen. Tenslotte de moties van de PvdA. Rondom het minimumloon, ja, die lijkt ons niet echt uitvoerbaar, daar de ingehuurde krachten allemaal hun eigen cao hebben. Dit zou kunnen betekenen dat Renewi-medewerker op maandag en dinsdag in Lansingerland € 14 verdient en de rest van de week in Pijnacker € 11. Dat wordt wel heel ingewikkeld. En de ongelijkheid, ja, dan creëer je tussen medewerkers van zo’n bedrijf ook ongelijkheid, op het moment dat de één in Lansingerland werkt en de ander in Pijnacker of Delft.

Mevrouw Verhoef: Ik wilde vragen: heeft u dan liever dat ze overal rond de € 11 of € 12 of € 13 blijven steken? De heer Jumelet: Ik vind dat een beetje rare vraag, want dan lijkt het net of ik iemand iets misgun, maar iedere sector heeft zijn eigen cao. Volgens mij zijn het de vakbonden die namens de medewerkers onderhandelen over die cao’s. Als daar uit komt, dat dat € 11, € 12 of € 13 of € 15 is, ja, dat is aan hen, dat is niet aan de gemeente. En het is ook wel heel ingewikkeld in de uitvoering, maar dat is dan het tweede hoofdstuk. Iedereen heeft zijn eigen cao, laten we ons daar gewoon toe beperken. Het heeft niets met misgunnen te maken of mensen tegen lage lonen willen laten werken, maar zo hebben we dit nou eenmaal in dit land geregeld rondom cao’s. Rondom het sociaal domein een sympathieke motie, maar de vraag is of je aan de voorkant zo strikt wilt uitsluiten als het gaat om zo’n groot deel van je begroting, het is 1/3 van je begroting. We begrijpen die wens, maar de vraag is of het verstandig is op dit moment. We wachten liever de berekeningen af rondom de meicirculaire, we zullen dan graag met u het gesprek hebben over de consequenties voor het sociaal domein. Tenslotte de motie over het OV. Er ligt een afspraak in het coalitieakkoord en die is niet zonder reden afgesproken.

De vraag is: hoe betaal je dat dan voor 2023? De vraag zou heel snel zijn: wat is uw dekking? Maar dat laat ik even hier liggen. De inhoud laat ik aan L3B, want het is een discussie die met name vanuit L3B komt. Op het moment dat ik me er inhoudelijk over ga buigen, dan wordt het toch ingewikkeld. Wij steunen van harte hetgeen in het coalitieakkoord staat. Dat hebben we ook ondertekend, we gaan daarvoor. Dat is het, dank u wel. De voorzitter: Ik hoop dat u zich ervan bewust was, dat 10 minuten voor 2 termijnen inclusief interrupties was. De heer Van Doorn, L3B: Ik ga niet een lang intro houden, want volgens mij is er goed geluisterd naar de woordvoering tijdens de commissie. Ik zie een aantal moties en amendementen die daar naadloos op aansluiten. Ik zal bij de amendementen starten en dan via de moties de standpunten van L3B dan wel de ruimte die wij nog zoeken om tot steun over te kunnen gaan. Aanpassen uitgangspunten, mede ingediend. Wij gaven al aan, dat daar een aantal punten zat waarin wij wilden bewegen. Het CDA heeft dat keurig verwoord, vandaar dat wij mee tekenen, dat behoeft geen toelichting. Aanpassen uitgangspunten van de OZB, daar zitten wij iets anders in. We snappen de aanvliegroute, goede toelichting op gegeven.

Wij benaderen hem veel meer vanuit: we gaan eerst kijken waar we kunnen ombuigen, herprioriteren dan wel schrappen van beleid en dan een OZB-verhoging echt als sluitstuk van het hele proces te zien. Je ergens gaan vastleggen in zo’n kader, daar vinden we het kader net te star voor. Onze aanvliegroute, daarvan zijn wij overtuigd dat het iets meer flexibiliteit in zich heeft, zodat we daar op die manier mee om kunnen gaan. Dan kom ik bij de moties. Dus die zullen wij niet gaan steunen, wil ik maar vast mee geven. Nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. Dat is eigenlijk een methodiek die we al langere tijd omarmen, die is ook effectief gebleken, dat zal dadelijk ook terug komen in de discussie over OV voor ouderen. Dat is een pilot, dat willen we met incidenteel geld dekken, omdat we daar op die manier ook de dekking gevonden hebben. Als je al het nieuw beleid gaat vast zetten met ‘het moet incidenteel zijn’ dan kan heel veel beleid niet uitgevoerd worden, dus daarmee vinden we de motie niet uitvoerbaar. Stel, we willen 2 BOA’s toevoegen, daarmee uitbreiden van beleid of intensiveren of een nieuw element aan toevoegen, dan zou dat niet kunnen omdat we hebben gezegd dat nieuw beleid altijd incidenteel moet. Voor ons is het in deze vorm veel te star. Ik denk dat ons vertrekpunt altijd is: kijken of we het incidenteel kunnen dekken. De provincie heeft er ook een aantal 10/28

spelregels over, op die methodiek willen we eigenlijk voort gaan en steeds creatief kijken waar we op een verantwoorde manier dekking kunnen organiseren. Minimum loon, dat vinden we een heel interessant onderwerp. Ik merk wel dat daar nog heel veel vragen rondom zitten. Aan de ene kant, sturen via je inkoopstrategie is helemaal geen raar of verkeerd middel. Meneer Jumelet stelde er ook al allerlei vragen over. Het zou ons in de volgorde van het proces veel meer uitkomen als u het initiatief neemt om dat eerst eens in een beeldvorming goed met elkaar te doorspreken waar de mogelijkheden liggen, wat de kansen zijn, waar we bedreigingen zien. Dan kunnen we dat gaande het proces beoordelen op het moment dat we richting begroting daar een besluit over moeten nemen. Mevrouw Verhoef: Ik vind het een heel goede suggestie van de heer Van Doorn, om zoiets in een beeldvorming te bespreken. Is hij het met mij eens, dat het dan wel handig is om ook van het college wat gegevens te hebben, in hoeverre het überhaupt mogelijk is, het eerste punt van het dictum waartoe wij oproepen: onderzoek hoe je dat zou kunnen doen. De heer Van Doorn: Ik denk dat de beeldvormingen van de raad zijn, dus ik zou voorstellen: werk uit, haal de juiste kennis aan tafel, kijk naar het ambtelijk apparaat of ze iemand kunnen leveren, die daarmee kan helpen, dan wel via de griffie.

Ik zou op die manier de beeldvorming organiseren, zoals we dat altijd doen en kijken of we daar een uitdagend en interessant programma voor kunnen bedenken. Dus die gaan wij in deze vorm niet steunen, maar wel de oproep, ik ben geïnteresseerd om dat via de beeldvorming te doen. Geen indicatieve taakstelling op het sociaal domein, die zullen wij ook niet steunen, want wij willen gewoon, dat is echt waar we voor staan, breng gewoon eens breed in beeld welk beleid niet of niet meer voldoet. Het kan dat we het ooit begonnen zijn en zeggen: dat werkte in die periode fantastisch, dat heeft maatschappelijke problemen opgelost. Maar ik vind het momentum nu echt daar om al het beleid eens kritisch tegen het licht te houden: draagt het nog bij aan de oplossing. Als dat niet zo is, moeten we als raad durven zeggen, niet omdat het geld er is, laten we het maar doorlopen, om dat eens te herijken en dan te beoordelen of prioriteiten op een ander beleidsveld momenteel niet veel urgenter zijn. De verandert momenteel in een razend tempo. Wij zien ook in het sociaal domein, waar meer dan € 50 in om gaat, dat vinden we ook een taak, een beleidsveld waar serieus naar gekeken moet worden, wat mij betreft mogen heilige huisjes ter discussie gesteld worden, zeker omdat het een beleidsveld is waar we lastig grip krijgen op de kosten.

Het principe van herijken, herprioriteren, heroverwegen, dat proces moeten we nu vol in gaan, vandaar dat we deze motie niet zullen steunen. De motie OV, de coalitie heeft echt gekozen voor een pilot en die is voorzien in 2024 en 2025. Daar zit deels een financieel aspect achter. Anderzijds hebben we bij herhaling met elkaar gedeeld, dat we niet alles kunnen prioriteren in 2023, ook gezien de vele vacatures en de druk op het ambtelijk apparaat. We kunnen dit spreiden. Ik ben het met mevrouw Verhoef eens, we wilden het al veel eerder doen, maar wij waren van mening dat je in tijden van corona de ouderen die kwetsbaar zijn, om die dan massaal te lokken naar het openbaar vervoer of het groepsvervoer. Dat was ook de reden waarom dat ging schuiven in tijd en daar staan wij nog steeds achter. Daarom zijn we het daar niet mee eens. Grip krijgen op stijgende kosten externe medewerkers. Met het schrappen van die stelposten inhuur geven we eigenlijk al een signaal af dat we daar een echte rem op zetten en niet de rem van: het kan allemaal niet. Voor ons is het wel het realiseren van opgedragen maatschappelijke doelen die leidend zijn. Als daar een externe partij voor nodig is of partijen, dan moeten we daar ook de ruimte voor kunnen bieden om dat te doen. Een harde stop zet alles muurvast.

We zouden wel kunnen meegaan in het verhaal van de VVD als ze bullet 1 schrappen, want daarmee zet je alles muurvast. Aan de andere kant zijn we wel echt geïnteresseerd in het plan van aanpak om naar die vaste invulling van de vacature ruimte te kunnen komen om dat wervingsprobleem op te lossen en daarmee automatisch in control te raken op externe inhuur. Als het eerste dictum wat schuift, dan zien wij ruimte om met elkaar te verkennen hoe we het kunnen oplossen. Minder indexatie materiële budgetten. Dat is natuurlijk conform en overeenkomstig eigen woordvoering, dus het zou raar zijn als ik nu zou zeggen: daar vinden wij niets van. Het past ook in onze oproep om scherper aan de wind te gaan zeilen. Maar we zitten hier misschien wel ergens klem met vaste afspraken en waar zit de ruimte? Hier wil ik eigenlijk de reactie van het college weten van: ja, wij zien de motie, zoals die voor ligt, zitten. Alleen als het college aangeeft dat het een kansloze exercitie is om te gaan zoeken naar een aantal indexeringen waar nog wel die ruimte zit vanuit het perspectief en kijkend door de bril van scherper aan de wind zeilen, dan zouden wij daar eerst een reactie op willen voordat we daar een standpunt over innemen. Sport, ook daar heeft de VVD goed geluisterd, want wij hadden al aangegeven dat wij sport en cultuur buiten haakjes wilden plaatsen.

Waarom? Dat is waar Lansingerland elkaar ontmoet, los van gezondheid, de kracht, de sociale structuren, de vrijwilligers, mega belangrijk, ook voor L3B. Vandaar dat wij die ook buiten haakjes hebben gezet als beleidsveld om te zoeken naar taakstellingen, omdat daar overduidelijk is dat het bijdraagt aan een leefbaarder Lansingerland. Wat ik wel interessant vind, u gaat nog verder, u wil de lasten gaan verlagen daar, dat klinkt natuurlijk voor iedere sportvoorzitter als muziek in de oren. Ik vind het wel interessant om richting de begroting, dat zou ik nu niet willen steunen, omdat het echt die richting geeft. Het is wel interessant om richting begrotingsbehandeling, als we weten wat het herprioriteren van beleid allemaal kan opleveren, om dan te kijken: moeten we dit hoger prioriteren dan een ander taakveld? Zo kijken wij nu naar deze motie. Super interessant, heel veel sympathie voor, maar ik vind hem niet passen in forse taakstellingen en heroverwegen van beleid, vandaar niet de motie steunend op dit moment. De heer Machielse: Een korte verhelderende vraag aan de heer Van Doorn, want ik hoor ruime steun om waar mogelijk te bevriezen, dus dat stemt mij positief. Wat heeft L3B nodig in het zinnetje: onderzocht wordt 11/28

deze te verlagen? Onze doelstelling is om die cijfers te krijgen om vervolgens te kunnen beslissen onderzocht worden waar mogelijk te verlagen, dus waar zit dan precies de ruimte voor L3B? De heer Van Doorn: Ik vraag me af of je dat nu moet onderzoeken. Voor u komt het waarschijnlijk ook niet uit de lucht vallen, dus u heeft waarschijnlijk signalen gehad van sportverenigingen dat ze de huur niet kunnen betalen. Dus ik zou zeggen: laten wij als raad onze verantwoordelijkheid pakken en in gesprek gaan, zelf in gesprek gaan met die sportvereniging om te vragen waar precies de botleneck zit. Als je gaat vragen: willen jullie minder huur? Dan zeggen ze allemaal: ja. Ik wil dan ook gesprek met hen voeren over: waar blijkt dat uit, wat draagt het bij aan een beter sportklimaat in Lansingerland? Daar zou ik nu niet het ambtelijk apparaat op willen zetten. Vandaar dit antwoord. Dank u wel. De voorzitter: U was zowaar nog langer dan de heer Jumelet. Het wordt krapjes met interrupties zo. De heer Blonk, L3B: Ik heb een punt van orde. Ik zie die tijden, dat gaat natuurlijk helemaal fout, een tweede termijn lukt niet. In het verleden was het bij de kadernota en de begroting altijd 10/5. Dus dat is 5 minuten meer dan waar we nu mee begonnen zijn. Ik wil toch voorstellen om die 5 minuten erbij te plakken om nog een fatsoenlijke tweede termijn te kunnen realiseren.

De voorzitter: Ik stel voor dat we deze 30 seconden niet meetellen bij uw spreektijd. Kijk, meneer Blonk, uiteindelijk is het aan de raad zelf. U kunt altijd zelf over de spreektijden gaan. De heer Blonk doet een voorstel het te verlengen. Hij zegt in feite met 5 minuten, dus ik leg dat ook even bij u neer. U kunt ook een ander getal noemen. Meneer Blonk doet een voorstel voor 5 minuten, ik hoor geen ander getal, dan vraag ik u: wilt u er 5 minuten aan plakken voor een tweede termijn? Dat is dan wel 5 minuten inclusief interrupties, zou ik willen voorstellen. Ik zie akkoorden. Dan was de inschatting van de griffier en mij, maar ik trek het geheel naar mezelf toe, dat een halve minuut per motie of amendement genoeg was. Het bleek een minuut per motie en amendement, die zullen we voortaan als maatstaaf gaan meenemen. Dank u wel, meneer Blonk, voor dit soort troepen in het team. Mevrouw Bouman, CDA: Ja, de kadernota. Ik wil nog wel even vermelden, er zitten een heleboel onzekerheden in de kadernota, waar hebben we het dan allemaal over, zeker op financieel gebied. Als ik naar de kadernota kijk, dan moet nog het nodige gedaan worden. Er zit een gigantisch gat van € 3,4mln negatief. Het is niet ondenkbaar dat het verder vergroot gaat worden met de beleidsvoornemens van € 1,1mln, waarvan toch wel zo’n € 7ton structureel.

Ik zag ook dat er oplossingsrichtingen gegeven worden in de vorm van taakstellingen. Ik noem het maar gewoon bezuinigingen op de diverse programmaonderwerpen in de begroting. Over taakstellingen, daar wil ik nog wel even iets zeggen. In de commissievergadering is o.a. tegen ons gezegd: aan welke knoppen zouden we allemaal kunnen gaan draaien? Er wordt een aantal knoppen genoemd per programmaonderdeel, alleen, de vraagstelling is: over welke knoppen hebben we het dan? Dat is toch wel een onzekerheid, wat voor ons wel een punt is en waar we nog goed naar zouden moeten gaan kijken om te zien hoe we daarmee om gaan. Ik heb gezien dat er een procesbrief gekomen is op 1 juli. Dat is mooi, maar ik zou graag van het college horen, 22 augustus zitten we op de hei, wanneer kunnen wij dan op zijn vroegst na 22 augustus daar meer over weten, wat de financiële consequenties eventueel zijn. Met name: wat is de uitkomst van de meicirculaire, want de PvdA, mevrouw Verhoef, heeft het erover dat het allemaal positief is. Ik hoor het graag van het college, om te horen of het zo positief is, want dan zullen er misschien geen bezuinigingen nodig zijn. Kortom, er is het nodige onzeker. Ik hoorde mijn buurman net zeggen: samen verantwoord verder. Ja, ik hoop dat zeker. Ik beluister een nieuwe bestuurscultuur, ik hoop dat het goed gaat en gaat plaats vinden.

Wij zijn zeker constructief meedenkend, maar dan moet je wel helderheid hebben over welke financiële middelen we allemaal beschikken. Nog even teruggaand naar alle amendementen en moties. Het eerste amendement, heel blij dat er steun is vanuit een tweetal fracties extra, een drietal. Dan ga ik toch even in op wat de heer Jumelet zei over de OZB. De OZB, ja, als we dat gaan verhogen, het is nu al € 670.000, als we dat op de inflatietoer gaan doen, dan ben ik bang dat het nog meer gaat worden, want inflatie 6%, 8%, 10%, als je dat gaat doorrekenen, nou, dat komt dan op de schouders van onze burgers te liggen. Ga je over naar de cao’s, dan kan je kijken naar 1,5 of 2,zoveel procent. We hebben natuurlijk heel veel cao’s, maar dat is toch iets mooier dan het verhaal van de inflatiecorrectie toepassen. Dan nog over de motie incidenteel. De heer Jumelet: De vraag is: waarom zouden we het gaan koppelen aan iets, terwijl het het sluitstuk is in het hele verhaal. Ik noemde het zelf ventiel. Waarom nu koppelen aan lonen of inflatie of wat dan ook? Waarom wachten we niet gewoon even af wat uit de begroting gaat komen en dat we dan met elkaar vast stellen of het een acceptabele stijging al of niet is. Mevrouw Bouman: Er wordt dus nu een voorstel gedaan in de kadernota voor een bezuiniging van € 670.000 en dat is de reden waarom ik daar nu op reageer.

U heeft absoluut gelijk, we zouden eerst de financiële gegevens moeten hebben om te bezien waar we op gaan bezuinigen. Ik hoop dat dat niet nodig is, maar als het nodig is dan liever op deze manier dan via een inflatiegebeuren. De heer Markus: Even een verhelderende vraag. U wilt het voor volgend jaar los koppelen van de inflatie en de loonstijgingen. Hoe ziet u dat voor het jaar erop? Wilt u het dan wel weer koppelen aan de inflatie? Bent u dan niet bang voor jojobeleid en onduidelijkheid? Mevrouw Bouman: Meneer Markus, als u in een glazen bol kunt kijken, dan vind ik u knap. Wij kunnen dat niet, ik kan het niet, niemand kan dat. Dit is voor volgend jaar ons beleid in deze. Ik ga even verder, ik ga over naar de motie, die wij ingediend hebben, nieuw beleid 12/28

alleen dekken met incidenteel geld. Ik hoorde de heer Jumelet zeggen dat eventuele nieuwe beleidsvoornemens alleen met incidentele middelen, u gaf aan: voor zover als mogelijk. Dat gaf u in overweging. Ik vind die optie een hele goede. Ik overweeg dat. Ik hoor het college nog even aan, maar het is niet ondenkbaar dat ik hiertoe over zal gaan. Bij deze een reactie op uw verhaal. Dan ga ik even verder, want er zijn nog andere moties. Grip krijgen op stijgende kosten externe medewerkers. Er is gevraagd met een voorstel te komen. Wij kunnen dat steunen. Wij zien graag tegemoet hoe dat allemaal gaat gebeuren. Dan is er nog een motie verminderen indexatie materiële budgetten. U heeft verzocht aan het college het e.e.a. te onderzoeken, ik ga er verder niet op in, we gaan het rustig afwachten wat er gaat gebeuren. Met andere woorden: wij zullen dat steunen. De sport toegankelijk houden in Lansingerland, ja, daarvan kan je niet zeggen: daar gaan we niet in mee. Want sport is natuurlijk een prachtig gebeuren. Echter, ik heb toch wel iets gezien. Nee, alle gekheid op een stokje. Ons verkiezingsprogramma geeft dat ook aan. Vitaliteit sportverenigingen, dat moet je natuurlijk ondersteunen en dan kiezen wij ook voor lage huren. Echter, u komt nu met een voorstel, lage huren, maar ik heb het in uw verkiezingsprogramma totaal niet zien staan.

Waarschijnlijk is dat een nieuw item voor u, dus ik ben benieuwd wat het college straks gaat zeggen. Het is zeer sympathiek, we gaan even kijken hoe het college daarop gaat reageren. De heer Machielse: Wat het college over ons verkiezingsprogramma gaat zeggen, dat weet ik natuurlijk niet, maar ik hecht er wel aan te melden voor mevrouw Bouman en inwoners en raadsleden die mee luisteren, dat de VVD constant open staat voor goede ideeën en zaken in de samenleving die aandacht vragen, ook wanneer he de sportverenigingen betreft. Het zal mevrouw Bouman vast zijn opgevallen dat we een recordaantal topmensen uit de Lansingerlandse sport op onze lijst hebben gehad de afgelopen verkiezen, dus waar we de input vandaan hebben zal u vast kunnen raden. Mevrouw Bouman: Volgens mij heb ik dan de moties van de VVD gehad, dan ga ik over naar de moties van de PvdA. Ja, ik begin even met het minimumloon naar € 14 bruto. U heeft een prachtig verhaal naar voren gebracht, maar ik zit wel met het punt: is het wel realistisch? Ik ben ook heel benieuwd wat het college hierop gaat antwoorden, om te zien hoe we hierin mee gaan. Ik wacht daar even de reactie van het college af, gelet op het feit wat voorgangers al gemeld hebben, dat er toch wel diversiteit in is. Dan geen indicatieve taakstelling op sociaal domein. Daar wordt natuurlijk een forse bezuinigingsoperatie op gedaan.

Ik denk dat het goed is om eerst te zeggen: laten we eens even kijken aan welke knoppen er gedraaid zou kunnen worden, los van het sociaal domein, ook op andere domeinen, om te gaan bezuinigen. Ik hoop dat het niet nodig is, maar stel dat, dan kunnen we daarover een discussie voeren. Maar om nu al voorhand te zeggen: we gaan er een schot omheen zetten, het sociaal domein houden we er helemaal buiten. Ik weet dat u zeer bevlogen bent met het sociaal domein, ook met de beleidsaccenten, maar het gaat ons nu even een puntje te ver om te zeggen: daar zetten we nu een hek om. Ik hoop dat het niet nodig is, ik hoop dat u gelijk krijgt met uw berekeningen, maar vooralsnog zullen wij dat niet steunen. Dan gaan we nog eens even kijken naar het onbeperkt reizen met het OV in het RET-gebied, u wilt dat naar voren halen, om het over te hevelen naar het jaar 2023. Ik heb gezien, het is in mijn optiek geen pilot, maar een structureel gebeuren. Dan is het de vraag voor het college: hoe gaan we dat financieren? Ook voor u, want het staat nu voor 2023 op nul en daarna staat het verder. Dus ik ben heel benieuwd hoe het college daarin zit. Het is natuurlijk prachtig om dit mogelijk te maken, maar of het allemaal kan is voor mij de vraag, dus ik wacht eerst even de reactie van het college af, want het gaat om € 130.000. Met andere woorden: ik ga het even aanhoren. Dit was het.

De heer Machielse, VVD: Vanavond beperken we ons tot de moties en de amendementen volgend op de discussie in de commissie algemeen bestuur, maar er is wel één discussie die we daar gevoerd hebben die ik toch even aan wil halen vanavond. Dat is de bredere discussie, die we eens met elkaar moeten gaan voeren over het proces om te komen tot de begroting de komende jaren, want de enorme hoeveelheid onzekerheid die in deze kadernota zit, maakt het ook voor de VVD lastig om tot een goede afweging te komen van: wat zijn nu onze kaders voor de komende jaren, in ieder geval 2023? Dus die discussie willen we graag voeren, maar dat gaan we niet vanavond doen, nee, vanavond gaan we het juist hebben over de accenten die we nog willen leggen in die kaders voor onze inwoners de komende jaren. Ik zou willen beginnen met de behandeling van de moties, die ik eerder vanavond heb ingediend, ik zal dat voor het gemak in dezelfde volgorde doen, voor iedereen die aan het meeschrijven is. Rechts zijn ze in ieder geval aan het meeschrijven, dat is dan duidelijk. Allereerst grip krijgen op de stijgende kosten van externe medewerkers.

Ik heb een aantal partijen suggesties horen doen over: moeten we dit nu in één keer een halt toe roepen of kunnen we dat ook geleidelijk doen of als doelstelling voor ogen houden? Laat helder zijn, dat er voor de VVD maar één doel is met deze motie: we willen zoveel mogelijk enthousiaste ambtenaren aan onze gemeente kunnen binden, die het beleid dat wij met elkaar bedenken in deze zaal zo goed mogelijk kunnen uitvoeren. Wij zien dat mensen die in dienst zijn van de gemeente dat toch vaak op een meer betrokken manier doen dan mensen die aan een externe manager moeten rapporteren hoeveel uren ze op een bepaald project hebben gedraaid, werken op een contract van 6 maanden of een jaar en vervolgens naar een andere gemeente doorgaan. Vanuit die filosofie van kennis, motivatie en betrokkenheid borgen in de gemeente hebben we deze motie willen indienen. Uiteraard is het ook nog eens zo, dat de creativiteit van het college misschien ook niet gratis hoeft te zijn. Dus dat het een totale bezuiniging is, hoeft helemaal niet zo te zijn. Het primaire doel van deze motie is aangeven dat we de kosten enorm zien toenemen, maar de kwaliteit niet. En dat we om die kwaliteit te 13/28

borgen ook best willen investeren en daarom het college juist vragen: kom met die creatieve voorstellen. Of dat nu gaat over mogelijk extra hogere salarisschalen, extra uitkeringen die mogelijk zijn binnen de cao of andere manieren van secundaire voorwaarden, breng het naar ons, geef ons die keuzemogelijkheden om die keuze te maken. Dat is ook waarom ik de motie op het eerste puntje van het dictum zou willen aanpassen, waarvan ik wil maken, en ik zal dat straks nog even met de griffie schriftelijk doen: de stijging van het totale budget aan externe medewerkers te stoppen en op termijn te laten dalen, te veranderen in: het streven is om de stijging van het totale budget te laten dalen. Daarmee het ‘stoppen per direct’ eruit te halen. De heer Jumelet: Is het de heer Machielse bekend hoe de arbeidsmarktsituatie momenteel is in Nederland? Volgens mij is de wil er zeker bij het college en bij een ieder, maar de mogelijkheden zijn uiterst beperkt. We hebben het allemaal kunnen vernemen dat het vervullen van de vacatures uitermate ingewikkeld en lastig is in deze arbeidsmarkt. Hoe reëel is uw motie dan? De heer Machielse: Het korte antwoord daarop is dat uiteindelijk de mensen, ook als ze via een externe werken, ze werken wel ergens. Ik wil juist van het college horen: wat zijn de creatieve mogelijkheden om die mensen aan ons te binden i.p.v.

aan een externe, die ze weer vervolgens aan ons gaat verhuren? We hebben nu ook wel mensen die zaken voor ons uitvoeren, extern of intern. Maar goed, dat even voor deze motie. Vervolgens de motie vermindering indexatie materiële budgetten. Dat heeft heel erg datzelfde doel om vooral de mogelijkheden in beeld te brengen voor de raad om het beter te doen. Je zou kunnen zeggen: WIJ vroeg dat, is dit dan een taakstelling? Naar de letter van de provincie is het altijd een taakstelling als je niet indexeert, maar breng ons in kaart waar we eventueel buiten de contractuele verplichtingen mogelijkheden hebben om die indexatie niet te doen. Dat dat dan een taakstelling is, nemen we voor lief, we willen die knoppen in beeld hebben. Op het gebied van sport toegankelijk houden in Lansingerland moet me toch ook wel van het hart, dat het mooi is om te zien hoe raadsleden, duo-raadsleden, sportverenigingen hier gezamenlijk aan hebben gewerkt. Want mind you, voor degenen die het niet weten: Lansingerland heeft één van de hoogste huren in de regio voor de sportverenigingen. Dus ja, wij krijgen de signalen dat verenigingen het steeds moeilijker hebben om te voldoen aan die verplichtingen. Als ik dan zie 3,6 tot 4,zoveel miljoen tekort de komende jaren wil ik echt proberen te voorkomen dat we aan die huren gaan zitten tornen, in ieder geval voor 2023.

Dus ik ga wel nadenken over de feedback die ik zojuist heb ontvangen van een aantal andere partijen om het dictum iets aan te passen, om het onderzoek verlaging wellicht iets uit te stellen tot een beeldvorming, maar in elk geval dat bevriezen voor komend jaar, daar zou ik wel graag aan willen vasthouden, omdat dat nu juist zorgt dat in ieder geval volgend jaar al onze inwoners en kinderen weer kunnen sporten. Daarmee over naar de voorstellen van de andere partijen. De heer Jumelet: Een korte vraag. Is u bekend vanuit de behandeling van de kadernota in de gezamenlijke commissie dat er een expliciete toezegging ligt van het college op dit punt. Uw motie is dan toch gewoon overbodig? De heer Machielse: Ik zal even de toezeggingenlijst erbij pakken, dat heb ik natuurlijk gedaan, maar ik dacht: laten we het netjes houden. Er is één toezegging genoteerd met überhaupt het woord sport en huur en tarieven in zich. En dat is toezegging T.2019.128 voor de liefhebbers, dat is een oude toezegging. Die is afgedaan met een brief en dat was een toezegging om de huurtarieven te bevriezen tot en met 2022. Voor degenen die de agenda niet voor de deur hebben, dat is nu.

De doelstelling die ik juist heb is om ervoor te zorgen dat we in ieder geval ook komend jaar die huren nog bevriezen en daarover is op dit moment geen harde toezegging genoteerd op de toezeggingenlijst en daarmee is het dus ook geen politiek feit, meneer Jumelet. Daarmee ga ik toch echt verder met voorstellen van de andere partijen. Allereerst het amendement van de fractie CDA, aanpassen uitgangspunten kadernota. Daar zijn we van harte mede indiener. Een goed voorstel, dank voor het indienen. Ik vind ook dat we deze beslissingsruimte nu moeten nemen. Het is goed om voor allerlei risico’s potjes te maken, maar we hebben de luxe gewoon niet om met tekorten in het vooruitzicht potjes op te nemen voor zaken die niet strikt noodzakelijk of verplicht zijn. Dus dank aan het CDA. Het tweede amendement van het CDA, aanpassen uitgangspunten OZB tarieven in de kadernota. Wij zullen dat amendement steunen, maar ik ga u ook vertellen waarom we het niet mede indienen. Ik begreep net al, dat het CDA ons verkiezingsprogramma goed heeft gelezen. Daarin ziet u vrij expliciet staan dat we maar één doelstelling hebben op het gebied van de OZB en dat is de heffing in euro’s naar het landelijk gemiddelde. Een gemeente hoeft niet duurder zijn om te draaien als de huizen duurder zijn. In het amendement schrijft u nadrukkelijk, dat u normaal gesproken bent voor indexering van de OZB.

In lijn met onze theorie over de heffing hoeven we helemaal niet noodzakelijk jaarlijks te indexeren, maar gelet op de huidige situatie, schrijnende tekorten en een hoge indexering, of in ieder geval inflatie en verwachte indexering voor onze inwoners, kunnen we het amendement van harte steunen om in ieder geval een maximum te zetten op de hoeveelheid indexatie van de OZB voor volgend jaar. Op het gebied van de motie van het CDA, ja, wij omarmen de wijziging om in ieder geval te zeggen: waar mogelijk. Wij zullen deze motie steunen. Ik heb er nog wel een vraag over aan het college. Nieuw beleid waar mogelijk incidenteel dekken, daar zal iedereen voor zijn, maar ziet het college ook nog mogelijkheden binnen de voorstellen die zij reeds heeft gedaan in deze kadernota, om daarvan nog beleid incidenteel te dekken? Dat zou mogelijk nog wat extra ruimte bieden op de structurele agenda. Daar ben ik benieuwd naar, of daar nog kansen liggen. Dan tot slot de voorstellen van de PvdA, mevrouw Verhoef, allereerst de motie minimumloon, een heel technisch verhaal over de wet op het minimumloon en hoe zich dat in het bedrijfsleven verhoudt versus de gemeente-cao. Maar wat belangrijk is om aan te geven is dat de gemeente-cao op heel veel gebieden verder gaat of iets gunstiger is dan het wettelijk 14/28

minimum. Maar als de gemeente-cao door ons zou worden geïnterpreteerd als het wettelijk minimum, dan creëren we eigenlijk een grote ongelijkheid. Los van overheid, we moeten ons gewoon aan de wet houden, maar die meer gelijkheid tussen gemeenten zou juist zorgen voor grotere ongelijkheid onder bijvoorbeeld beveiligers, net ook al aangehaald, die dan € 14 krijgen als ze in Lansingerland ons beveiligen in de avond, maar maar € 12 krijgen als ze dat elders doen. Die ongelijkheid, daar willen we juist niet aan bijdragen. Als deze mensen in dienst zouden komen van de gemeente, dat maakt het cirkeltje weer rond naar onze motie, dan worden ze uiteraard conform de gemeentelijke cao betaald en ik juich dat van harte toe. Dus deze motie zullen wij niet steunen. Dan de indicatieve taakstelling op het sociaal domein. Ik denk dat de meeste aanwezigen hier vanavond al kunnen raden hoe de VVD daar naar kijkt, want ik heb dat toevallig letterlijk aangehaald in de commissiebehandeling kort geleden. Ik heb aangegeven dat het voor ons geen taboe is om te spreken over taakstellingen in het sociaal domein, want op de wettelijke taken kun je niet bezuinigen, maar op het beheer daarvan en de bovenwettelijke taken vinden wij het echt wel goed om te kijken welke maatregelen nog effectief zijn, waar het geld goed besteed wordt en of de afwegingen gemaakt kunnen worden.

Een bovenwettelijke taak in het sociaal domein zou ik best willen beoordelen versus een taak in de openbare ruimte, een park, de sport, het zwembad, want dat zijn keuzes die wij hebben als gemeente. Ik wil daar geen taboes in hebben, dus deze motie zullen wij niet steunen. Dan tot slot het onbeperkt reizen met het OV voor 65-plussers. In onze fractie werd het grapje gemaakt: wordt het een Bonfutje? Ik hoop dat dat het niet wordt, maar we hebben er de afgelopen jaren veelvuldig over gesproken en ik heb constant gezegd: inkomenspolitiek vinden wij niet aan de gemeente. Maar een pilot om te onderzoeken hoe we voor eenzame ouderen een stukje verrijking van hun leven kunnen bereiken, goed, daar waren wij niet tegen de afgelopen 4 jaar, daar zijn we nu ook niet tegen, dus we zijn heel benieuwd wat de evaluatie gaat inhouden van het voorstel van het college, maar tot die tijd zien wij geen aanleiding om mee te gaan in deze motie van mevrouw Verhoef, dus die zullen wij ook niet steunen. Dan tot slot wil ik nog één rectificatie doen en dat is dat ik in mijn nulde termijn heb vergeten te vermelden dat de heer Marko Ruijtenberg mede-indiener is van de motie over de sport, die de VVD heeft ingediend. Daarmee wil ik deze eerste termijn beëindigen. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Ik was er even niet, excuus dat wij wat later waren als fractie.

Wij dachten dat we om 20.00 uur zouden beginnen. Het is echt wel tijd voor vakantie. Ik sla even wat dingen over, want in de commissie hebben we het uitgebreid gehad over wat onze mening was over deze kaderbrief die er ligt, ook de brief die er vervolgens op gekomen is. We hebben met elkaar punten benoemd die we belangrijk vinden, dat hebben we aan het college mee gegeven. Het college heeft erop gereageerd en heeft gezegd: dit nemen we mee naar de verdere uitwerking van de begroting met alle onzekerheden die we ook nog hebben te gaan. Dat brengt me eigenlijk op het volgende, ik heb altijd geleerd dat als je slecht nieuws hebt, je het eigenlijk gelijk moet brengen. Wij kunnen dan ook weinig moties en amendementen, die gemaakt zijn, steunen. Wij hebben echt wel goed gekeken, goed beoordeeld, maar we willen nu nog niet soort van handdoekjes gaan leggen op concrete zaken waar we nu nog wel of niet op willen gaan bezuinigen. Het is belangrijk om wel richting mee te geven, maar we vinden het ook belangrijk om uiteindelijk de beslissing integraal bij de begroting te bekijken en dan de handdoekjes te gaan leggen. Dat brengt me op het volgend, dan weten jullie dat alvast, ik ga langs de moties en amendementen. Bij de PvdA beginnend, het minimumloon voor indirect werk. Het is natuurlijk een heel mooi principe, het is ook sympathiek, maar wij denken dat het niet uitvoerbaar is.

Zijn we daar nou partij in of niet? We wachten ook even de reactie van het college af hierin, maar we denken dat we hierin niet mee kunnen gaan, ook omdat het een extra belasting is op de begroting. We vinden ook dat de motie wat dwingend is opgesteld. Een andere motie van de PvdA, geen indicatieve taakstelling op sociaal domein. Dat is in het verlengde van wat ik al zei, wij vinden gewoon dat de bezuinigingsopgave zo groot is, dat we alle domeinen langs willen lopen. Om er eentje uit te lichten en daar een hek om te zetten, dat gaat ons nu te ver. We hebben uiteindelijk wel gezegd: we willen de armlastige inwoners ontzien. We zouden ook het liefst sport en cultuur en verenigingsleven willen ontzien, maar we willen dat echt integraal bekijken op het moment dat die begroting er ligt en we alle onzekerheden met elkaar hebben kunnen bezien, wat daar de consequenties van zijn. Daarmee heb ik het sociaal domein benoemd. Het gratis reizen voor 2023 in laten gaan, dat lijkt ons onuitvoerbaar op deze termijn. Dan de motie en de amendementen van het CDA, nieuw beleid alleen dekken met incidenteel geld. Ik heb even de discussie hiervoor gemist, maar ook als je de afzwakking doet van deze motie, dan is het zoveel mogelijk. Wat ons betreft is die dan eigenlijk overbodig, want dat is al iets wat we willen gaan doen.

Dus zoveel mogelijk met incidenteel geld dekken is al iets wat we met elkaar hebben afgesproken en wat het college ook al aan het uitvoeren is, dus daar hebben we eigenlijk geen motie voor nodig. Dan het amendement over OZB. Het is een motie met een gedachte die we goed kunnen volgen. In deze tijd zijn lastenverzwaringen zeker niet fijn, maar we willen eigenlijk deze knop als laatste optie benoemen en meenemen met de begroting en dit neemt daar alweer een voorschot op en dat willen we op dit moment gewoon nog niet, we willen echt die integrale afweging kunnen maken. Dan het amendement over stelpost externe inhuur schrappen. Het zal u niet verbazen als u onze inbreng in de commissie heeft geluisterd, dan willen wij hier niet in meegaan, omdat wij juist zijn voor behoedzaam begroten. Wij vinden het belangrijk dat je dit laat staan, deze stelpost, dat het belangrijk is dat je genoeg mensen kan aantrekken om je doelen te 15/28

kunnen bereiken. Als je dat weghaalt, dan kan je de dingen niet uitvoeren. Dan gaan we naar de VVD, het verminderen indexatie, daar willen wij de reactie van het college afwachten. Het is een technisch voorstel, zo kennen wij de VVD wel. We willen er nog even geen uitspraak over doen, we wachten de reactie van het college daarop even af. Mevrouw Bouman: Misschien wat laat reagerend, maar u gaat van de ene fractie naar de volgende. Ik miste even over de uitgangspunten, hoe u daarin zit. Heb ik dat gemist? Mevrouw Den Heijer: De punten BTW-fonds, dat is toch een verzameling van stelpost externe inhuur en uitgangspunten BTW-fonds, dat zit allemaal in hetzelfde. Daar wilden wij niet in meegaan, want wij zijn voor behoedzaam begroten. Dan zijn we aangekomen bij grip krijgen op de stijgende kosten van externe medewerkers. Het tekort aan eigen personeel is natuurlijk een landelijk probleem. Het speelt bij gemeenten, maar ook in de publieke sector helemaal, maar eigenlijk over de hele linie. We denken dat het streven om dit te verminderen natuurlijk logisch is, maar we denken ook dat het college daarnaar streeft. In die zin vinden wij deze motie overbodig, maar we horen graag nog even de reactie van het college hierop en dan laten we dat even afhangen.

De sport toegankelijk houden, ja, we onderschrijven de ideeën achter deze motie, maar we vinden ook dat de belangrijkste uitgangspunten al geborgd worden door de bespreking in de commissie. We hebben toen ook al aangegeven dat dit belangrijke punten voor ons zijn, maar wat ik al eerder zei is dat we het integraal willen afwegen. We willen er nu nog geen handdoek op leggen, dat je hier niet aan mag komen, maar we onderschrijven dit wel. We hebben gezegd in de commissiebespreking dat dit belangrijke domeinen zijn, die we het liefst willen ontzien. Volgens mij heb ik dan alles behandeld. Ik wil het hierbij laten. Dank u wel. De heer Markus, CU: Zoals aangegeven tijdens de behandeling in de commissie is het natuurlijk een beetje raar traject voor een kaderbrief, veel onzeker, dus is het lastig om over heel stellige dingen nu een besluit te nemen, omdat er nog heel veel dingen onzeker zijn, dus dat is ook een beetje de lijn die wij aanhouden in de behandeling van de verschillende amendementen en moties. Die ga ik even af per partij. Het amendement aanpassen uitgangspunten, zoals aangegeven in de commissiebespreking willen wij scherp begroten en zagen wij ook graag de posten geschrapt worden. De redenen waarom zijn uitstekend toegelicht door het CDA, we hebben het mede ingediend, dus wij zullen uiteraard voor stemmen. Dan het amendement OZB, dat vinden wij toch een wat lastige.

Ik heb geïnterrumpeerd, hoe doen we dat dan volgend jaar, mevrouw Bouman zei terecht: als u een glazen bol heeft, vertel het me. Dat zou inderdaad bij een hoop crisissen erg makkelijk zijn, dat heb ik ook niet. Maar wij vinden het toch lastig om het los te laten van de inflatie, want wat ga je dan volgend jaar doen? Koppelen we het dan aan inflatie of aan loonstijging? Daar worstelen wij wat mee. Het lijkt ons niet verstandig om het op die manier te doen. Daarnaast, linksom of rechtsom, heeft het natuurlijk een behoorlijke impact op de inkomsten van de gemeente en dat willen we eigenlijk goed afwegen bij de begroting en daar kijken of er kansen liggen. Uiteraard, wij zien ook dat de inflatie fors is, dat zal natuurlijk invloed hebben op de OZB, maar dat willen we graag beschouwen bij de begroting. Dan een motie van het CDA over nieuwe beleidsvoornemens alleen incidenteel dekken. Mevrouw Bouman stelt voor om het aan te passen, om waar mogelijk te doen. Dat lijkt ons in die zin verstandig, alleen doen we dat al. Ik kan niet anders herinneren dan dat we zoveel mogelijk zoeken om posten incidenteel te dekken waar mogelijk. Ik kan me ook herinneren uit het verleden dat de provincie er erg kritisch opwas. Het staat me bij dat we weleens iets incidenteel gedekt hebben, maar dat de provincie bij de begroting zei: hoho, dat mag niet, gij zult dat structureel doen.