Z-2023-035780 RIB - B3. Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2019-2023

2,5% 4,5%

Nederland 0

1

2

3

4

5

6

Wat doen we al? Re-integratie aanpak Er is geïnvesteerd in een re-integratieconsulent en een consulent statushouders die zorgen dat bijstandsgerechtigden een maatwerktraject krijgen. De maatwerktrajecten zijn gericht op uitstroom naar werk, sociale activering of opleiding. Dit doen we in samenwerking met verschillende partners, waaronder welzijnsorganisaties en Vluchtelingenwerk. Eveneens is er een netwerk opgebouwd met bedrijven en ondernemers in de regio. Ook zijn er diverse instrumenten en voorzieningen (zoals sollicitatietrainingen) op maat ontwikkeld voor verschillende doelgroepen.

24

Vrijwilligerswerk Voor een deel van de bijstandsgerechtigden is het vinden van betaald werk niet mogelijk. In sommige gevallen is vrijwilligerswerk wel een optie. Vrijwilligerswerk kan een mooie opstap zijn naar betaald werk. Het bevordert sociale activering, zelfontplooiing en sociale cohesie. De gemeente Landsmeer heeft een samenwerking met de Vrijwilligerscentrale Amsterdam om onder andere bijstandsgerechtigden te activeren naar vrijwilligerswerk. Ook worden vrijwilligersvacatures tussen Waterland, Edam-Volendam en Landsmeer uitgewisseld. Taalondersteuning voor laaggeletterden Mensen die beter willen leren lezen en schrijven kunnen gebruik maken van het taalaanbod in de gemeente. Het NL-plein van de Bibliotheek Waterland in Landsmeer biedt ondersteuning op het gebied van lezen, schrijven, spreken en digitale vaardigheden. Ook kunnen zij samen met inwoners kijken welke scholing op het gebied van taal passend voor hen is.

Wat gaan we doen? Als gemeente gaan we uit van een individuele aanpak om inwoners zoveel mogelijk aan het werk te houden of te krijgen. We kijken naar de individuele omstandigheden van de bijstandsgerechtigde.

waarmee bedoeld wordt dat mensen aan het werk blijven en niet terugkeren in de bijstand. Begeleiding op de werkplek (nazorg) is daarom belangrijk om de overgang van bijstand naar werk soepel te laten verlopen. In Landsmeer zal ook meer ingezet worden op begeleiding naar vrijwilligerswerk of sociale activering. Dit omdat een groot deel van de bijstandsgerechtigden een langere afstand heeft tot de arbeidsmarkt. Voor hen is de stap naar een betaalde baan vaak te groot. ‘Werk-fit‘ maken van statushouders We gaan zo veel mogelijk uit van een individuele aanpak om na te gaan wat passend is bij de bijstandsgerechtigde. Van het Landsmeerse uitkeringsbestand is circa 40 procent statushouder. We vinden het daarom belangrijk om aandacht te geven aan deze groep. Statushouders beschikken over een aantal gemeenschappelijke kenmerken, zoals taalproblemen en het ontbreken van Nederlandse werkervaring. We ontwikkelen zo veel mogelijk een groepsgewijze aanpak. Dit door extra in te zetten op werkervaringsplekken, vrijwilligerswerk, faciliteren van een opleiding, aanbieden van extra taalondersteuning en het trainen van de werknemersvaardigheden.

Financiën Per saldo kost werk en inkomen € 1.019.722.

Versterken werkgeversbenadering (lokaal en regionaal) Met een gezamenlijke en actieve werkgeversbenadering helpen we mensen aan een baan of beschutte werkplek. Landsmeer is onderdeel van het Werkgevers Servicepunt Zaanstreek-Waterland (WSP). Met de regionale werkgeversbenadering streven we vooral naar arbeidsparticipatie in de reguliere lokale bedrijven. Het huidige WSP functioneert niet naar wens. Samen met de regiogemeenten werken aan het versterken van de coördinatie binnen het WSP, het doorontwikkelen van het vakmanschap van klant- en accountmanagers en het vergroten van de bekendheid en bereikbaarheid van het WSP. We verwachten hiermee extra mensen te begeleiden naar werk. Begeleiden duurzame werkrelatie We kijken naar de individuele omstandigheden van alle bijstandsgerechtigden om na te gaan wat in redelijkheid van hen kan worden verlangd. Uitgangspunt hierbij is werken naar vermogen en streven naar een duurzame werkrelatie,

Lasten

€ 2.852.121 € 1.832.399

Baten 0

10000 20000 30000 40000 50000 60000 7000080000

Naar verwachting zijn bij deze opgave geen extra kosten gemoeid.

6. Langer zelfstandig blijven wonen Wat is de opgave? Er doen zich drie ontwikkelingen voor in het zorgdomein die van invloed zijn op de woningbehoefte: 1. Beschermd wonen naar gemeenten Naar verwachting worden in 2021 gemeenten (en niet langer de centrumgemeenten) op grond van de Wmo verantwoordelijk voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Dit betekent niet dat er opvanghuizen in Landsmeer komen, maar wel dat de gemeente een grotere rol krijgt bij de plaatsing en uitstroom van mensen in opvang en beschermd wonen. De verwachting is niet dat er plaatsen beschermd wonen bij moeten komen, omdat de huidige visie is om mensen zoveel mogelijk direct te plaatsen in een reguliere zelfstandige woning en daar te begeleiden. Hiervoor moeten wel woningen beschikbaar komen. 2. Te weinig levensloopbestendige woningen Inwoners en hulp- en dienstverleners geven aan dat er in Landsmeer onvoldoende aanbod is aan (huur- en koop) woningen voor senioren, waardoor zij vaak in een te grote of ongeschikte woning blijven wonen. Dat betekent dat zij vaker een beroep doen op Wmo-voorzieningen. 3. Tekort aan sociale huurwoningen in urgente situaties Tenslotte melden lokale hulp- en dienstverleners dat inwoners die urgent een sociale huurwoning nodig hebben hier lang op moeten wachten, omdat het aantal sociale huurwoningen beperkt is en de doorstroom matig.

Geschikte woonruimte is een essentiële schakel in de aanpak van problemen op diverse levensgebieden (o.a. bij scheiding). Voor al deze groepen moeten we zorgen voor een voldoende woningaanbod en een adequate toewijzingsprocedure. Daarnaast is er blijvende aandacht nodig voor de fysieke toegankelijkheid van de openbare ruimte voor inwoners met beperkingen. Hierbij kan worden gedacht aan letterlijke drempels maar ook veilige fietspaden, ruimte voor ontmoeting, nabijheid van voorzieningen, beschikbaarheid

De opgaven uitgewerkt — 25

van toegankelijke woningen. Kortom vanalles in het fysieke domein dat een positieve invloed heeft op (langer) zelfstandig wonen in ons dorp. Bij al deze voornemens is het goed om te realiseren dat het boeken van resultaten op het gebied van wonen en huisvesting tijd kost in dit complexe speelveld met veel vraag en weinig aanbod, waarbij de gemeente niet alleen aan zet is.

Wat doen we al? Regionale samenwerking beschermd wonen en maatschappelijke opvang Sinds 2015 organiseert Purmerend als centrumgemeente beschermd wonen en maatschappelijke opvang voor de regio Waterland, die wordt gevormd door de gemeenten Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Purmerend en Waterland. Landsmeerse inwoners die maatschappelijke opvang of beschermd wonen nodig hebben melden zich bij de opvanglocaties of bij het loket in Purmerend. Opvanglocaties zijn er uitsluitend in Purmerend. Locaties beschermd wonen bevinden zich ook in de regio (niet in Landsmeer). Het is gebruikelijk dat opvanglocaties zich vooral in de (grotere) centrumgemeentes bevinden. Op 12 februari 2019 is de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang door het college van Landsmeer vastgesteld. Sociale inclusie is een kernelement in de visie. Daarmee wordt bedoeld dat ondersteuning, bescherming en begeleiding zoveel mogelijk in de eigen sociale omgeving van mensen plaatsvindt en gericht is op herstel en zelfredzaamheid. Een eigen (t)huis is een voorwaarde daarvoor. Het Middelpunt maakt gebruik van de expertise van het loket in Purmerend zodat zij inwoners met een hulpvraag op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang nog beter kunnen helpen.

Hiermee bereiden we ons (tevens) voor op de nieuwe situatie in 2021 waarin gemeenten nadrukkelijker een rol krijgen bij het huisvesten van deze doelgroepen. De Woonvisie 2016 van Landsmeer speelt al in op de huisvestingsvragen in relatie tot zorg. De uitgangspunten van de Woonvisie 2016-2024 van de gemeente Landsmeer zijn: — Verhoging van de dynamiek op de woningmarkt (doorstroming bevorderen). — Het behouden en waar mogelijk uitbreiden van de sociale woningvoorraad, zodat het jaarlijks aanbod in het betaalbare segment op peil blijft. —  Creëren van een vraaggericht woningaanbod waarin 26

mensen zelfredzaam kunnen zijn. — Voldoende woningaanbod voor mensen met een psychiatrische achtergrond of lichamelijke en verstandelijke beperking. — Realiseren van extra aanbod voor jongeren, starters, mensen met minder financiële draagkracht, ouderen en zorgbehoevenden. — Onderzoek uitgevoerd naar het indiceren en het labelen van zorgwoningen.

Openbare ruimte Er is een seniorenroute om ouderen veilig door het drukke verkeer in ons dorp te laten bewegen. Openbare gebouwen zijn gescreend op toegankelijkheid. Bij de herinrichting van Havenzathe is in co-creatie met bewoners aandacht voor het creëren van ruimte voor ontmoeting door bankjes, of andere plekken voor ontmoeting te creëren en het stimuleren van burencontact en hulp (ook belangrijke voorwaarden voor zelfstandig blijven wonen) in de wijk.

Prestatieafspraken Met de woningcorporaties Eigen Haard en Rochdale zijn jaarlijkse (wettelijk verplichte) prestatieafspraken gemaakt die bijdragen aan de uitvoering van de Woonvisie. In deze afspraken is er onder meer aandacht voor: — Het vergroten van de bestaande woningvoorraad (met name seniorenwoningen). — Het bevorderen van de doorstroom (bijvoorbeeld door scheef wonen aan te pakken). —  De beschikbaarheid van woningen voor kwetsbare doelgroepen (zoals daklozen, inwoners met een indicatie beschermd wonen of een urgentiebewijs op sociaal medische gronden). — De beschikbaarheid van woningen die geschikt zijn (of eenvoudig aanpasbaar) voor inwoners met lichamelijke beperkingen. — I.s.m. huurdersverenigingen zorgen voor meer bewustwording over het verduurzamen van woningen.

Wat gaan we doen?

Generatie-wonen faciliteren Inmiddels is in alle bestemmingsplannen een regeling opgenomen waarmee het onder voorwaarden mogelijk is om met meerdere generaties op één perceel te wonen. De inhoud van de regeling is in alle bestemmingsplannen vergelijkbaar, maar de procedure niet. Hierdoor is niet duidelijk of hier daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt.

Afspraken maken met de corporaties en zorgaanbieders over beschermd wonen Vanaf 2021 wordt de financiële verantwoordelijkheid voor maatschappelijke opvang en Beschermd Wonen verlegd van centrumgemeenten naar alle gemeenten. Pas in mei 2020 wordt door het ministerie bekend gemaakt hoe vanaf 2021 de verdeling van het budget zal zijn. Om uitstroom uit beschermd wonen en opvang mogelijk te maken gaat de gemeente (i.s.m. de regio) afspraken maken met de woningcorporaties over het beschikbaar stellen van vrijgekomen woningen en afstemming bevorderen tussen corporaties en zorgaanbieders over ambulante begeleiding. Doorstromingsbereidheid stimuleren Er wordt relatief weinig verhuisd in Landsmeer. We gaan in samenspraak met corporaties inzetten op mogelijkheden om doorstroom te bevorderen. We willen inwoners verleiden om verhuizing naar passende woonruimte (gezien de grootte of de hoogte van de huur) te laten overwegen. Een voorbeeld hiervan zijn zogenaamde woonadviesgesprekken met senioren. Hiermee zijn in andere gemeenten positieve ervaringen opgedaan. Er moeten dan natuurlijk wel woningen zijn om naar door te stromen.

Gezamenlijke uitvoering De gemeentelijke teams Sociaal Domein en Fysiek domein (beleid en projecten) werken vanaf de zomer van 2019 intensief samen om levensloopbestendig wonen te bevorderen en de mogelijkheden een sociale huurwoning voor inwoners in een urgente situatie te vergroten. Wij gaan ons samen inzetten om de uitgangspunten uit de Woonvisie te realiseren. Wij gaan hiervoor in 2019 interne samenwerkingsafspraken maken, een (eenvoudige) overlegstructuur inrichten en in 2020 een (eenvoudig) monitor systeem inrichten. Team Sociaal Domein levert hiervoor informatie over de behoeften van inwoners en kennis over wat nodig is om woningen en woonomgeving sociaal gezien geschikt te maken. Team Fysiek brengt kennis in over woningbouw, omgevingswet e.d. Sociaal Domein betrekt hier partners zoals welzijnsorganisaties, inwoners ondersteuners en zorgaanbieders bij. Ruimtelijke ontwikkeling betrekt hier corporaties, projectontwikkelaars en andere deskundigen bij. Openbare ruimte Co-creatie met bewoners zoals bij Havenzathe zal de komende jaren ook bij andere projecten worden toegepast. Door de inbreng van bewoners zal er naar verwachting meer aandacht zijn voor toegankelijkheid en ontmoeting in de buurten.

Door intensievere samenwerking tussen gemeentelijke team Fysiek en Sociaal Domein komt er meer aandacht voor toegankelijkheid en geschiktheid voor inwoners met beperkingen bij nieuwbouw of renovatie van woningen en (her) inrichting van de openbare ruimte.

Financiën Naar verwachting zijn bij deze opgave geen extra kosten gemoeid.

De opgaven uitgewerkt — 27

7. Effectieve aanpak van eenzaamheid Wat is de opgave? Het tegengaan van eenzaamheid is een van speerpunten uit het collegeprogramma en de gemeente heeft zich aangesloten bij het landelijk actieprogramma. In Landsmeer voelt 39,5 procent van de inwoners zich (wel eens) eenzaam. Van dit percentage eenzame inwoners voelt 8 procent zich ernstig eenzaam. Een veelgebruikte definitie van eenzaamheid is: Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan dus gaan om het aantal contacten en/of de kwaliteit van de contacten. Dit leidt tot twee soorten eenzaamheid: — Sociale eenzaamheid: het ontbreken van contacten met mensen waarmee men bepaalde gemeenschappelijke kenmerken deelt, zoals vrienden, kennissen of collega’s; — Emotionele eenzaamheid: dit treedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één andere persoon, meestal de levenspartner. Gevoelens van eenzaamheid komen bij alle leeftijdsgroepen voor en kunnen negatieve effecten op de gezondheid hebben en de zelfredzaamheid verminderen. Daarom is het belangrijk om in te zetten op preventie, om ernstige eenzaamheid te voorkomen. Het verlichten van sociale eenzaamheid is eenvoudiger dan het verlichten van emotionele eenzaamheid.

Wat doen we al? Activiteiten van diverse organisaties Er zijn al veel organisaties die met hun activiteiten en hun proactieve benadering bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. De doelgroep is primair senioren. — DCL SamenMeer met inloopochtenden, clubs en activiteiten, informatie en advies. — Wonen+ met maatjesproject, Samenkracht (vrijwilliger helpt inwoner om eigen netwerk te versterken) en hulp bij klusjes in en om het huis. — MEE: cliëntondersteuning gericht op participatie. — Mantelzorgondersteuning: onder andere lotgenotencontacten. Signaleren Thuiszorgorganisaties (Evean, Zorgcirkel en Vlindervrije zorg), huisartsen en hun praktijkondersteuners spelen een belangrijke rol bij het signaleren en aanpakken van 28

eenzaamheid. Zij worden gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet. Proactieve benadering Eenzaamheid is nog steeds een taboe en eenzame mensen ervaren vaak een grote drempel om naar buiten te treden. Ervaring leert dat een proactieve benadering en soms zelfs intensieve begeleiding nodig is om eenzame bewoners daadwerkelijk de eerste stappen naar ontmoeting en activiteiten te laten zetten. De intensieve begeleiding kan bijvoorbeeld bestaan uit het letterlijk van huis ophalen van een inwoner of een vrijwilliger die de eerste paar keer mee gaat naar een activiteit. Platformoverleg In het tweemaandelijkse platformoverleg ontmoeten hulp- en dienstverleners van DCL SamenMeer, Wonen+, MEE, SMD, thuiszorgorganisaties en POH-ers elkaar. SMD en MEE nemen tevens deel aan het brede netwerkoverleg in het Middelpunt. Beide overleggen hebben een andere scope maar beide bieden kennisuitwisseling, casuïstiek en doorverwijzing. Werkgroep eenzaamheid Eind 2018 heeft DCL SamenMeer een conferentie voor professionals over het thema Eenzaamheid georganiseerd. De uitkomsten van het symposium waren onder meer: behoefte aan verbeteren van de samenwerking, deskundigheidsbevordering en het bespreekbaar maken van eenzaamheid. Begin 2019 is een werkgroep (uitvoerenden van Mee, Wonen+, Evean Thuiszorg en beleidsmedewerker gemeente) gestart om deze uitkomsten verder uit te werken.

Wat gaan we doen? De gemeente heeft de ambitie er voor te zorgen dat niemand zich meer eenzaam voelt in Landsmeer. Gezien de complexiteit van het probleem is dat helaas niet realistisch, dus streven we ernaar dat in 2022 nog hooguit 10 procent zich (soms) eenzaam voelt (nu is dat bijna 40 procent).

— Werk aan een duurzame aanpak — Monitoring en evaluatie Onze aanpak zullen we daaraan toetsen en zal ook in het kader van het actieprogramma getoetst worden. Bewezen effectieve aanpak We willen in Landsmeer graag doen wat (bewezen) effectief is. We moeten ons realiseren dat eenzaamheid niet volledig en zeker niet eenvoudig op te lossen is. Het vereist een zorgvuldige analyse en maatwerk. Uit literatuurstudie5 blijkt dat een goed doordacht plan, met haalbare doelstellingen een voorwaarde voor een effectieve aanpak is. ‘Eén tegen eenzaamheid’ biedt een kennisbank met succesverhalen van andere gemeenten en organisaties. Succesverhalen kunnen niet klakkeloos worden gekopieerd in Landsmeer. We moeten vooraf zorgvuldig beoordelen wat de succesfactoren zijn en in hoeverre dat bij onze situatie past. Samen met partners, in het bijzonder de werkgroep eenzaamheid, stellen we onze aanpak van eenzaamheid op. Hierbij richten we ons nadrukkelijk ook op jongeren. Het oprichten van een steunpunt eenzaamheid is een van de mogelijkheden, evenals het jaarlijks organiseren van een symposium over eenzaamheid. Bij de aanpak wordt ook de samenleving ingeschakeld, zoals bijvoorbeeld bij de campagne ‘Wie neem je mee?’. De bestaande activiteiten lopen door. Over de effectiviteit van de nieuwe aanpak op eenzaamheid organiseren we een conferentie.

Financiën In de begroting zijn voor de genoemde organisaties de volgende posten opgenomen.

Wat is de opgave? In Landsmeer wonen volgens Alzheimer Nederland zo’n 1,6 procent mensen met dementie en dit percentage stijgt de komende jaren. Dit betekent dat er meer mantelzorgers komen en dat meer inwoners en organisaties in onze gemeente te maken krijgen met dementie. Het toenemende aantal mensen met dementie vraagt om een goede samenwerking met partners en de omgeving. Daarbij is niet alleen het sociaal netwerk van belang, maar de gehele omgeving. Het is zaak om als samenleving alert te zijn en adequaat te reageren. Dat geldt voor alle inwoners, en in het bijzonder voor bepaalde beroepsgroepen, zoals medewerkers van het gemeentehuis met publiekscontacten, vrijwilligers, maatschappelijk ondernemers, thuiszorgmedewerkers, politieagenten, maar ook winkeliers, verenigingen en kappers. Daarvoor is een samenhangende aanpak en samenwerking nodig. Vanwege het langer thuis wonen en op basis van preventie is het ontwikkelen van Landsmeer tot een dementievriendelijke gemeente een opgave en een collegeprioriteit. De prognose van het aantal dementeerden in Landsmeer: 2010

57 112

168

2015

70 139

209

2020

79 153

232

2025

91

2030

Totaal DCL SamenMeer

173

264

106 205 0

100

200

311 300

Vrouwen

400

500

600

700

800

Mannen

€ 131.456

RSWP (Wonen+) voor de projecten Samenkracht en Maatjesproject

€ 25.800

Wat doen we al?

€ 71.044

MEE SMD

€ 17.975

Dorpshuizen

€ 4.538 0

Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid De gemeente Landsmeer heeft zich recent aangesloten bij het landelijke actieprogramma Eén tegen eenzaamheid. De vijf pijlers van dit actieprogramma zijn: — Bestuurlijk draagvlak — Creëer een sterk netwerk — Betrek mensen, eenzamen, zelf

8. Ontwikkelen tot een dementievriendelijke gemeente

30000

60000

90000

120000

150000

Voor de uitvoering van de nieuwe voornemens zal naar verwachting extra geld nodig zijn. Dit is opgenomen in het transformatiefonds.

Casemanager dementie via de Zorgverzekeringswet Hulpvragen en ondersteuningsverzoeken over de zorg voor mensen met dementie komen bij het Middelpunt binnen. In Landsmeer biedt een casemanager-dementie (gefinancierd uit de Zorgverzekeringswet) informatie, advies en ondersteuning aan thuiswonende mensen met dementie.

5 CBS Paper “Meten van Eenzaamheid” 2018 , Eenzaamheid vanuit Wetenschappelijk perspectief gemeente Amsterdam, Eenzaamheid wetenschap en achtergrond BVWO jaaruitgave 2010

De opgaven uitgewerkt — 29

Activiteiten en netwerkvorming Inwoners met dementie kunnen deelnemen aan het reguliere aanbod van verschillende welzijnsorganisaties. Door kennisuitwisseling, casuïstiekbespreking en het Platformoverleg (tweemaandelijks overleg voor hulp- en dienstverleners doelgroep ouderen) blijft de (lokale) kennis over het herkennen en omgaan met mensen met dementie en hun naasten en de juiste doorverwijzing van de doelgroep actueel. Er zijn in 2019 over het thema dementie in DCL SamenMeer twee succesvolle conferenties voor inwoners en professionals georganiseerd. Dergelijke inspirerende conferenties zijn zeker voor herhaling vatbaar, om elkaar te ontmoeten en kennis op te doen. Dagbesteding Voor mensen met gevorderde dementie is er middels een indicatie de dagbesteding in de Jonkerhof en voor mensen die niet meer zelfstandig kunnen wonen is er de Keern.

Wat gaan we doen? Dementievriendelijke gemeente worden Voor het behalen van een officiële verklaring dat de gemeente Landsmeer een dementievriendelijke gemeente is, dient de gemeente te voldoen aan tenminste twee van de onderstaande voorwaarden: — Draagt bij aan het doorbreken van het taboe op dementie. — Draagt bij aan het vergroten van kennis over dementie. — Houdt in zijn/haar beleid rekening met mensen met dementie en/of hun naasten. — Draagt eraan bij dat mensen met dementie langer thuis kunnen blijven wonen. — Draagt bij aan een meer veilige, prettige en makkelijke leefomgeving bij dementie. — Wordt gewaardeerd door mensen met dementie en hun naasten vanwege de service aan hen verleend. — Biedt passende hulp en ondersteuning aan mensen met dementie en hun naasten. — Maakt het mogelijk dat mensen met dementie kunnen blijven meedoen. — Stimuleert zijn/haar netwerk om dementievriendelijk te worden. — Tenminste 70 procent van de medewerkers/vrijwilligers moet een training over (omgaan met) dementie gevolgd hebben en online zijn geregistreerd bij Samen dementievriendelijk.

Vergroten van kennis over dementie Gebrek aan kennis is vaak de oorzaak van problemen bij het omgaan met mensen met dementie. We gaan daarom binnen de gemeente Landsmeer de volgende stappen bewerkstelligen: — Medewerkers van de gemeente Landsmeer een training over dementie aanbieden. — Inwoners, vrijwilligers- en sportorganisaties middels verschillende kanalen aanmoedigen om één van de gratis online trainingen over dementie te volgen. — Dementie in de samenleving bespreekbaar maken met de inzet van verschillende communicatiemiddelen. Ontmoetingscentrum als laagdrempelige voorziening Consulenten en partners in het sociaal domein geven aan dat er behoefte is aan laagdrempelige, algemene voorziening waar mensen met beginnende dementie terecht kunnen. Volgens hen vinden inwoners met dementie in Landsmeer onvoldoende aansluiting bij de huidige ontmoetingsplekken. Er is beleid in gang gezet om dit gat op te vullen. Het ontmoetingscentrum in de Keern fungeert vanaf eind 2019 als voorziening voor onder andere mensen met beginnend dementie. Daar kunnen zij terecht voor ontmoeting en passende activiteiten. Hiermee blijft deze doelgroep onder de mensen, voelen ze zich nuttig en begrepen, worden de mantelzorgers ontlast en wordt daarmee overbelasting voorkomen. Ook vindt signalering plaats en kan voor een soepele overgang naar geïndiceerde dagbesteding plaatsvinden.

Het centrum staat ook open voor inwoners met andere aandoeningen zoals niet aangeboren hersenletsel. Sociale kaart met alle dienstverlening op dementie in alle fases Het dementieproces kenmerkt zich door een aantal fasen. Ieder fase is bepalend voor de hulp of zorg die geboden kan worden. Aangezien de fasen geleidelijk in elkaar overgaan, is het ook zaak de vormen van hulp en zorg op elkaar te laten aansluiten. Dit vraagt om goede afstemming tussen de organisaties, de professionals en de informele zorg (mantelzorg en vrijwilligers). Om dit te bewerkstelligen ontwikkelen we een sociale kaart met als resultaat dat diverse partners en partijen elkaar beter weten te vinden, ook op het gebied van dementie. De algemeen toegankelijke voorzieningen van Landsmeer zullen tevens toegevoegd worden aan de sociale kaart.

Financiën In 2019 wordt € 152.734 besteed aan de dienstverlening waaronder dementie6. Vanwege de verwachte toename van het aantal mensen met dementie is ook een stijging van het aantal indicaties voor huishoudelijke hulp, respijtzorg, dagbesteding en persoonlijke begeleiding te verwachten. Ook zal het gebruik van de algemene voorzieningen in Landsmeer naar verwachting stijgen. Dit betekent dat er extra middelen nodig zijn om de extra indicaties en de voorliggende voorzieningen te financieren, zoals het verder ontwikkelen van het ontmoetingscentrum. Dit is opgenomen in het transformatiefonds.

9. Versterken mantelzorgondersteuning Wat is de opgave ? Zowel het landelijke als het gemeentelijk overheidsbeleid is erop gericht om mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. Hierdoor doen steeds meer mensen met een beperking of ziekte (naast de thuiszorg) een beroep op hun omgeving. Familie maar ook buren en vrienden doen hun taken als mantelzorger veelal met liefde. Om de hulp en zorg langere tijd te kunnen volhouden is het nodig dat mantelzorgers goed voor zich zelf (leren) zorgen, hun ervaringen kunnen delen of er even tussenuit kunnen. Ondersteuning is belangrijk om mensen met een beperking langer thuis te laten wonen maar ook om uitval op het werk en gezondheidsklachten van mantelzorgers te voorkomen. In Landsmeer zijn er relatief veel mantelzorgers, naar schatting 2831 mantelzorgers van 15 jaar en ouder, waarvan er 243 zwaar belast zijn. Met zwaar belast wordt bedoeld dat zij dusdanig intensief en/of langdurige zorg verlenen dat zijn hun eigen bezigheden niet meer volledig kunnen uitvoeren en/of door de belasting negatieve invloed op hun gezondheid en welbevinden ervaren. Goede ondersteuning van mantelzorgers is een van de speerpunten in het collegeprogramma 2018-2022. Percentage mantelzorgers Landsmeer

16 14

Nederland 0

5

10

15

20

Wat doen we al? Mantelzorgconsulent De mantelzorgconsulent van de SMD heeft gemiddeld zes uur per week voor de volgende taken: een spreekuur in het Middelpunt, de organisatie van het mantelzorgcompliment en het organiseren van inspiratiemiddagen. Daarnaast neemt ze deel aan het platformoverleg en andere lokale contacten met professionals.

6 Jonkerhof, ontmoetingscentrum en dagbesteding wordt door meer mensen dan alleen mensen met dementie gebruikt.

30

De opgaven uitgewerkt — 31

Respijtzorg op basis van de Wmo Inwoners kunnen bij het Middelpunt een indicatie voor respijtzorg aanvragen. Dit is bedoeld voor een korte opname in een verpleeghuis, zodat de mantelzorger even op adem kan komen.

ontmoetingscentrum (zie opgave dementievriendelijke gemeente). — Matching en begeleiding van vrijwilligers die ‘oppas ‘ of andere vormen van ondersteuning kunnen bieden.

Ondersteuning door ander hulp en dienstverlener. Cliëntondersteuners van MEE en welzijnsorganisaties als DCL SamenMeer en Wonen+ bieden indirect ondersteuning aan mantelzorgers.

Financiën

Wat gaan we doen? Uitbreiding van het aantal uren mantelzorgconsulent Het aantal van zes uur per week voor mantelzorgondersteuning is te kort om echt van betekenis te zijn. We verdubbelen het aantal uren voor mantelzorgondersteuning met als doel: — De doelgroep actief op te zoeken. — Meer aandacht voor bereik jonge mantelzorgers. — Intensiever te kunnen deelnemen aan het hulp- en dienstverlenersnetwerk in Landsmeer. — Lotgenotencontacten te organiseren. De ervaring die de mantelzorgconsulent in andere gemeenten heeft is dat mantelzorgers actief benaderen veel effectiever is dan een spreekuur. Dit kan bijvoorbeeld door deelnemers aan een inspiratiemiddag na te bellen. De mantelzorgconsulent kan ook intensiever contact onderhouden met verenigingen, kerken etc. en aansluiten bij bestaande bijeenkomsten als ‘vindplaatsen ‘ voor mantelzorgers. De ervaring leert namelijk dat het voor overbelaste mantelzorgers teveel gevraagd is om naar het spreekuur te komen. Bij een actieve benadering reageren zij doorgaans positief . Het is dus belangrijk nog beter aan te sluiten bij de behoeften. Uit signalen van inwoners, hulp- en dienstverleners en van mantelzorg.nl. blijkt dat er vooral behoefte is aan lotgenotencontact (ervaring delen, steun bij elkaar in een ontspannen sfeer) en praktische hulp (bij aanvragen thuiszorg of indicatie dagbesteding of hulp bij huishouden).

Creëren van een aanbod laagdrempelige respijtzorg De respijtzorg in een verpleeghuis is niet populair en de indicatie wordt ook niet eenvoudig verstrekt. Er is behoefte aan laagdrempeligere vormen van respijtzorg, zoals: — Af en toe tijdelijke overname van de zorg. Niet door tijdelijke opname, maar doordat er een vrijwilliger een paar uurtjes de zorg overneemt. — Zonder verwijzing of indicatie naar een geschikte activiteit of ontmoetingsplek kunnen gaan, zoals het

32

De kosten voor de mantelzorgconsulent bedragen € 17.000. Voor het versterken van mantelzorgondersteuning zijn extra middelen nodig. Dit is opgenomen in het transformatiefonds.

10. Doorontwikkelen van het middelpunt Wat is de opgave ? In het Middelpunt is de toegang voor de maatwerkvoorzieningen belegd. Daar komen aanmeldingen voor maatwerkvoorzieningen voor Wmo en Jeugdwet binnen. Daarnaast komen hier ook vragen om informatie en ondersteuning op het gebied van werk en inkomen, armoede, schulden en inburgering binnen. De mantelzorgconsulent, sociaal raadsvrouw, maatschappelijk werker en MEE consulent houden spreekuur. Deze professionals werken in het Middelpunt nauw samen met Wmo- en jeugdconsulenten (zorgregisseurs), de gemeentelijke re-integratieconsulenten en de leerplichtambtenaar. Nog niet alle inwoners weten het Middelpunt te vinden. De bekendheid bij inwoners over de dienstverlening van het Middelpunt kan worden vergroot. Het betreft informatie over aanmelding, maar ook over welke informatie je er kunt halen en welke hulpverleners je treft. Het Middelpunt moet nog meer het letterlijke middelpunt van Landsmeer worden; laagdrempelig, met een open uitstraling.

Wat doen we al? De aanwezigheid van veel verschillende hulp- en dienstverleners versterkt de samenwerking, vergroot de kennis en bevordert de integraliteit. Zelfs een ogenschijnlijk minder belangrijk detail als een mooi nieuw gebouw waarin inwoners prettig ontvangen worden en er letterlijk meer ruimte is om samen te werken heeft een positieve invloed. Hier profiteert de inwoner van.

De hulpvragen die komen lijken steeds complexer te worden. In het brede netwerkoverleg waar ook hulp- en dienstverleners van buiten het Middelpunt (zoals Vluchtelingenwerk en casemanager dementie) aanschuiven worden complexe casussen behandeld. In dit overleg schuift ook regelmatig een hulp- of dienstverlener aan om voorlichting te geven over zijn werkzaamheden. Hierdoor zijn de aanwezige hulpen dienstverleners steeds beter geïnformeerd om vragen van inwoners te beantwoorden.

Om het Middelpunt een nog meer toegankelijke, laagdrempelige uitstraling te geven onderzoeken we aantal mogelijkheden: — Letterlijk meer toegankelijkheid en zichtbaarheid door richtingbordjes, een duidelijkere vermelding op de gevel of een letterlijk open deur tijdens spreekuren. — Activiteiten zoals informatiebijeenkomsten of incidentele speekuren van andere dan de gebruikelijke hulpverleners organiseren.

De consulenten (zorgregisseurs) zijn getraind in het voeren van gesprekken waarin alle levensgebieden aan de orde komen. Dit jaar was er in het regionale samenwerkingsverband voor de inkoop van Wmo arrangementen (hulp bij houshouden, begeleiding en dagbesteding) extra aandacht voor deskundigheidsbevordering op het gebied van gespreksvoering.

Doel is dat meer inwoners de locatie leren kennen en daardoor ook als zij vragen hebben de weg kennen en sneller komen. Aandachtspunt is dat het Middelpunt naast ‘loket ‘ ook een werkplek is waar rustig gewerkt kan worden. Wellicht biedt samenwerking met het naastgelegen ontmoetingscentrum mogelijkheden om alle functies van het Middelpunt (werkplek, loket, ontmoetingsplaats voor inwoners) te combineren.

Alle hulp- en dienstverleners in het Middelpunt hanteren de uitgangspunten uit de behoorlijkheidswijzer van de Nationale ombudsman. Dat wil zeggen: open en duidelijk, respectvol, betrokken en oplossingsgericht, eerlijk en betrouwbaar.

Wat gaan we doen? We gaan de bekendheid van het Middelpunt vergroten. Niet alleen de inwoners, maar ook huisartsen, scholen en verenigingen moeten het Middelpunt beter weten te vinden. Hiervoor stellen we een communicatieplan op. We denken bijvoorbeeld aan: berichten in Kompas en in nieuwsbrieven van lokale hulp- en diensterverleners, informatiebladen (factsheets) en poster en voorlichtingen geven in bijeenkomsten van lokale hulp- en diensterverleners. In de communicatie moet de focus niet alleen op hulp en zorg bij opvoeding en leven met beperkingen worden gelegd, ook moet het de inwoner duidelijk worden dat het Middelpunt er is voor ondersteuning bij werk, participatie, schulden etc.

Tenslotte gaan we de informatie- en adviesfunctie van het Middelpunt doorontwikkelen. Wanneer meer inwoners het Middelpunt bellen of bezoeken kan er ook meer informatie en advies worden gegeven. Mogelijkheden om het scala aan aanwezige hulp- en dienstverleners op het Middelpunt uit te breiden om een nog breder palet aan vragen te kunnen beantwoorden is hiertoe ook een mogelijkheid. We spelen hierbij in op de behoeften van inwoners. Informatie en advies wordt in toenemende mate digitaal gezocht; de pagina’s over het Middelpunt op de gemeentelijke website zullen hier voortdurend op worden aangepast.

Om nog beter gebruik te maken van de aanwezige kennis en integraliteit gaan we onderzoeken hoe het bestaande breed netwerkoverleg te optimaliseren, bijvoorbeeld door inzet van casuïstiek- en intervisie-methodes of (tijdelijk) externe begeleider. Met name de link van aanwezige hulpen dienstverleners naar werk, participatie en aanpak van armoede en schulden kan beter.

De opgaven uitgewerkt — 33

11. Creëren van goede randvoorwaarden

partners doen of ze kunnen de relevante informatie niet snel vinden, zo bleek uit de bijeenkomsten met partners.

Financiën Naast de inhoudelijke opgaven, zoals die hiervoor zijn beschreven, zijn er ook verbeteringen op het gebied van de randvoorwaarden mogelijk. Het betreft het verbeteren van de voorlichting over de mogelijkheden voor ondersteuning die er zijn voor inwoners in Landsmeer, het stimuleren van de samenwerking tussen de verschillende partners en hun professionals. Een derde prioriteit betreft de ondersteuning van vrijwilligers(werk).

11.1 Communicatie en voorlichting Wat is de opgave? Informatie over de ondersteuningsmogelijkheden moet mensen uiteraard bereiken wil het effectief zijn. Dat blijkt niet alleen te lukken met de berichten in de krant, op de website van de gemeente en van het Middelpunt. Niet alle informatie die van belang is, is goed vindbaar en begrijpelijk.

Wat doen we al? Er is informatie op de website van de gemeente, we maken folders en schrijven persberichten over nieuwe ontwikkelingen en schrijven als dat nodig is mensen persoonlijk aan.

Wat gaan we doen? We zullen kritisch naar onze communicatiemiddelen, kanalen en uitingen kijken en de communicatie vereenvoudigen, bundelen en multimediaal maken. Met een multimediale aanpak willen we het bereik verhogen onder jongeren en onder mensen die moeite hebben met taal of minder snel van begrip zijn, maar ook onder professionals. Zij zijn niet altijd goed op de hoogte van wat de gemeente of andere

34

De kosten voor communicatie zijn opgenomen in de overhead van de begroting en zijn niet alleen voor het sociaal domein. Voor het herijken van het communicatiebeleid en het ontwikkelen en uitvoeren van nieuwe aanpakken trekken we op projectbasis een communicatieadviseur aan, specifiek voor het sociaal domein. Deze kan bekostigd worden uit het budget inhuur specialistische kennis. Voor de inzet van bijvoorbeeld informatiemateriaal en campagnes reserveren we een bedrag in het transformatiefonds.

11.2 Samenwerking met en tussen partners Wat is de opgave? Voor het succes van het beleid is samenwerking met alle partners en vrijwilligers die het beleid uitvoeren een voorwaarde. Daar zijn ook structuren en procedures voor nodig, maar vooral heldere doelen over wat bereikt moet worden en wie daaraan op welke wijze bijdraagt. De huidige structuur werkt, maar we zien dat er meer nodig is om het netwerk van partners te ondersteunen en te faciliteren. Daarnaast zien we kansen om als gemeente actiever te zijn in overleggen met partijen die nu niet deelnemen aan bestaande overleggen, zoals huisartsen of thuiszorgorganisaties. We zien het als onze taak om de condities voor goede samenwerking te scheppen.

Wat doen we al? Er zijn in Landsmeer diverse overlegstructuren: — Platformoverleg waarin partners met name gericht op doelgroep ouderen elkaar op uitvoeringsniveau ontmoeten, elkaar informeren, kennis en ervaringen uitwisselen. — Breed Netwerkoverleg met partners op het brede gebied van jeugd, ouderen, participatie, re-integratie, armoede/ schulden en vluchtelingen. Zij bespreken met elkaar casuïstiek en wisselen kennis uit. — Stuurgroep Ketensamenwerking met bestuurders van DCL SamenMeer, RSWP, Zorgcirkel, wethouder en beleidsmedewerkers bespreken op bestuurlijk- en beleidsniveau de samenwerking in Landsmeer voor de doelgroep ouderen — Met het onderwijs en de kinderopvang vindt een aantal keer per jaar het zogenaamde op overeenstemming gerichte overleg plaats (OGOO).

Daarnaast zijn er diverse werkgroepen actief die samenwerkingsthema’s zoals eenzaamheid nader uit werken. In 2018 en 2019 zijn in nauwe samenwerking met partners conferenties over onderwerpen zoals dementie of eenzaamheid georganiseerd. Hieruit zijn werkgroepen voortgekomen om de in de conferentie gemaakte plannen uit te voeren. DCL SamenMeer heeft de rol van organisator van conferenties over dementie overgenomen.

Met name dit laatste is actueel door de complexere hulpvraag en de bezoekers/deelnemers met complexere (gedrags)problematiek. De gemeente gaat in gesprek met partners om de behoefte aan ondersteuning te inventariseren en te bepalen welke rol de gemeente hierin speelt.

Wat doen we al?

Vrijwilligers zijn binnen de organisatie waar zij werken vaak betrokken bij het (uitvoerings)beleid. Organisaties proberen hun activiteiten op elkaar af te stemmen, zodat zij elkaar niet beconcurreren bij de inzet van vrijwilligers.

Wij investeren nadrukkelijk in organisaties zoals WonenPlus en DCL SamenMeer die voornamelijk met vrijwilligers werken. De organisaties zelf investeren in waardering, begeleiding en deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. Daarnaast helpt Vrijwilligerscentrale Amsterdam bij de bemiddeling van vrijwilligers naar diverse organisaties.

Wat gaan we doen?

Wat gaan we doen?

Inrichten van een structuur voor de uitvoering We pakken de uitvoering van het beleidsplan ook samen met de partners op en richten daar een structuur voor in. De huidige overlegstructuur wordt kritisch tegen het licht gehouden met het oog op gezamenlijke uitvoering van dit beleidsplan. Daarbij kijken we ook of het netwerk van partners vergroot moet worden met bijvoorbeeld partners op de terreinen veiligheid en wonen.

We verhelderen de behoeften op het gebied van vrijwilligersbeleid, zoals gezegd door in gesprek te gaan met partners. In dit gesprek kunnen ook vormen van waardering en het stimuleren van vrijwilligerswerk onderwerpen zijn. Gedacht kan worden aan een jaarlijkse vrijwilligersprijs of gezamenlijke wervingsacties. Op basis van de uitkomsten van gesprekken, zal (beknopt) vrijwilligersbeleid worden geformuleerd met daarin duidelijkheid over wat van de partners en wat van de gemeente kan worden verwacht.

Ondersteunen en faciliteren van de samenhang in het netwerk Ontmoeting en de gezamenlijke uitwerking van de opgaven ligt aan de basis van samenwerking, waarbij de rol van een groot aantal diverse beroepskrachten belangrijk is. De gemeente gaat ontmoeting en samenwerking bevorderen, onder andere door het (samen met partners) organiseren van themabijeenkomsten.

Financiën Mogelijk zijn met de inzet van de ondersteuning van vrijwilligers en/of hun organisatie kosten gemoeid. Dat zal gaandeweg de uitvoering blijken. We reserveren hiervoor een bedrag in het transformatiefonds.

Voor de overlegstructuur op uitvoeringsniveau sluiten we aan bij wat er al is en optimaliseren we dit door meer partijen te betrekken en blijvende aandacht voor inspirerende werkvormen. Voor overleg op bestuurlijk- en beleidsniveau zal de scope van ketensamenwerking waar mogelijk worden verbreed.

11.3 Vrijwilligersbeleid Wat is de opgave? Er zijn opvallend veel vrijwilligers actief in Landsmeer. Deze zijn onmisbaar en worden door de gemeente en diverse organisaties dan ook gekoesterd. Organisaties geven aan (meer) behoefte te hebben aan ondersteuning bij de werving, matching, deskundigheidsbevordering en begeleiding van vrijwilligers. De opgaven uitgewerkt — 35

5. BLIJVEN DOEN WAT WERKT

Onderwijs In dit hoofdstuk worden de wettelijke kaders van het sociaal domein benoemd door een korte omschrijving van de wetten. Daarnaast worden de taken benoemd die voortgezet worden en die niet al eerder bij de opgaven aan de orde zijn geweest. Per onderdeel worden ook doorontwikkelingen benoemd, als dat van toepassing is.

Subsidiebeleid Subsidies worden verstrekt in de verschillende domein in het sociaal beleid, zoals zorg en welzijn, gezondheid, cultuur en sport. Uitgangspunt daarbij is dat zij bijdragen aan het algemeen welzijn van de inwoners van de gemeente Landsmeer. We kennen budgetsubsidies (op grond van prestaties), stimuleringssubsidies (op grond van activiteiten) en eenmalige subsidies. In totaal wordt ruim zes ton besteed aan subsidies. We stimuleren de onderlinge samenwerking tussen de sportverenigingen in de sportadviesraad.

Doorontwikkeling Vanwege het belang van sport onderzoeken we de mogelijkheden van een sportpas, waarmee we de drempel om te sporten zo laag mogelijk proberen te houden. In de in 2019 op te stellen cultuurvisie besteden we aandacht aan de relatie met diverse opgaven uit het meerjarenbeleidsplan (o.a. preventieve voorzieningen voor jongeren en eenzaamheid).

36

Onderwijshuisvesting Op basis van de wet op het primair onderwijs (WPO) heeft de gemeente diverse verantwoordelijkheden en taken op onderwijshuisvestingsgebied. De gemeente heeft een zorgplicht voor het hebben van voldoende en adequate huisvesting voor onderwijs en bewegingsonderwijs. Daarnaast bestaat er een zorgtaak voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en leerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden (bijv. vandalisme of schade door weersomstandigheden). In de verordening Onderwijshuisvesting Landsmeer is vastgelegd hoe juridisch en procedureel vorm gegeven wordt aan die verantwoordelijkheden. Leerlingenvervoer Leerlingenvervoer is bedoeld om de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. De gemeente heeft de wettelijke taak om te zorgen voor passend vervoer naar de dichtstbijzijnde, toegankelijke school die aansluit op de levensovertuiging van de ouders en/of de handicap of stoornis van het kind. Ieder kind heeft recht op passend onderwijs. In sommige gevallen kunnen kinderen niet zelfstandig naar school, of kunnen ze niet door hun ouders worden gehaald of gebracht. Als aan bepaalde criteria is voldaan, kunnen de ouders daarvoor dan een beroep doen op de gemeente. De gemeente heeft een verordening opgesteld waarin de bekostiging en regelgeving is vastgelegd.

Lokaal en regionale & educatieve agenda De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is geïntroduceerd als een instrument om het lokaal onderwijsbeleid vorm en in-

houd te geven. Het is een instrument voor de samenwerking tussen gemeenten, schoolbesturen en overige partners. In Landsmeer wordt samen met de zes basisscholen een LEA gevoerd om tot gezamenlijke afspraken te komen over het onderwijs-, jeugd- en gezondheidsbeleid, de aansluiting met de kinderopvangorganisaties en lokale onderwerpen.

voor op crises. Hierbij ligt de nadruk op Publieke Gezondheidsprocessen die door de Wet publieke gezondheid aan GGD-en zijn toebedeeld en worden uitgewerkt in het GGD Rampen Opvangplan (GROP): Infectieziektebestrijding (IZB), Psychosociale Hulp (PSH), Medische Milieukunde (MMK) en Gezondheidsonderzoek na rampen (GOR).

Gezondheidsbeleid

Toezicht De GGD verricht toezichthoudende taken. Het toezicht kan signaleren en beïnvloedend van aard zijn of meer controlerend. Toezicht is één van de vier pijlers van de GGD. Op basis van wetgeving heeft de GGD een taak in het toezicht op de Kinderopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus, tatoeage- en piercing shops.

Op basis van de wet Publieke Gezondheid voert de GGD Zaanstreek-Waterland namens Landsmeer de wettelijk verplichte taken uit. Deze wet regelt de organisatie van de openbare gezondheidszorg, de bestrijding van infectieziektecrises en de isolatie van personen/vervoermiddelen die internationaal gezondheidsgevaren kunnen opleveren. Ook regelt de wet de jeugd- en ouderengezondheidszorg. De Wet publieke gezondheid vervangt sinds 2008 de Infectieziektewet, de Wet collectieve preventie volksgezondheid en de Quarantainewet. Veel van deze taken worden door de GGD uitgevoerd. De kerntaken zijn samengevat in vier pijlers. Deze pijlers staan niet los van elkaar maar worden in samenhang uitgevoerd: Pijler 1: Monitoren, signaleren en adviseren Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Pijler 3: Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crisis Pijler 4: Toezicht houden

Doorontwikkeling Preventieakkoord In november 2018 heeft het kabinet in een Preventieakkoord bindende afspraken gemaakt over de aanpak van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Wij vertalen dat door naar het lokaal beleid. Om dit te realiseren zullen we samenwerken met scholen en sportverenigingen en themabijeenkomsten en campagnes organiseren over roken, omgaan met alcohol en gezond gewicht. We zetten ons in om een rookvrije generatie op te laten groeien.

Monitoren, signaleren en adviseren De GGD monitort gezondheidsrisico’s in de sociale en fysieke omgeving. Onder dit programma vallen de taakvelden beleid, epidemiologie, gezondheidsbevordering. De GGD beschrijft de gezondheidssituatie van de bevolking en verricht hiervoor onderzoek in de Gezondheidsmonitor Zaanstreek-Waterland en adviseert de gemeente waar nodig.

Suïcidepreventie De GGD Zaanstreek-Waterland heeft met 113 Zelfmoordpreventie als één van de zes proeftuinregio’s een integrale aanpak voor suïcide preventie in onze regio ontwikkeld. Dit bestaat uit: meldpunt suïcide, scholing van hulpverleners en vrijwilligers om suïcidale gedachten te herkennen en bespreekbaar te maken.

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming De wet Publieke Gezondheid omschrijft een aantal gezondheidsbeschermende taken die om specifieke (medische) deskundigheid vragen. Onder dit programma vallen de taken infectieziektebestrijding, inclusief soa- en TBC-bestrijding en medische milieukunde. Ook de taakvelden Jeugdgezondheidszorg en het Meldpunt Overlast en Bemoeizorg zijn hier ondergebracht.

Wet verplichte GGZ De Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) richt zich op een gedwongen behandeling in plaats van een gedwongen opname. De verplichte zorg kan dan ook buiten een GGZ-instelling opgelegd worden. De wet gaat in op 1 januari 2020. Samen met regiogemeenten wordt invulling gegeven aan de implementatie van deze wet.

Publieke gezondheid bij rampen en crisis In het kader van rampen en crisis voert de GGD taken uit op het terrein van infectieziekte bestrijding, medische milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen. De GGD-en bereiden zich

Netwerkaanpak Zorg en Veiligheid De komende jaren blijven wij ons inzetten voor het regionale project ‘Allen voor één ‘ waarin wij met onze partners uit het zorg en veiligheidsdomein tot een netwerkaanpak Zorg en Veiligheid willen komen. Wij blijven ons inzetten voor nauwere samenwerking tussen het zorg- en veiligheidsdoBlijven doen wat werkt — 37

mein, dit alles in een netwerkverband waar we op basis van gezamenlijke verantwoordelijkheid en eigenaarschap casussen oppakken en voorzien van de hulp en zorg die nodig is.

eraan om te komen tot realistische en heldere afspraken over de normbudgetten en de consequenties daarvan.

Preventief jeugdbeleid

De Wet maatschappelijke ondersteuning bepaalt dat de gemeente voorzieningen moet treffen voor een inwoner die beperkingen ondervindt in zijn zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Het belangrijkste doel is participatie van de inwoners in Landsmeer. Het gaat voornamelijk om het bevorderen en herstellen van de zelfredzaamheid en het sociaal functioneren van de inwoners die daar moeite mee hebben. We streven ernaar dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en kunnen participeren in de samenleving. Dit doen we door het versterken van het zelf oplossend vermogen van de inwoner, inzet van het eigen netwerk of algemene voorzieningen en indien noodzakelijk inzet maatwerkvoorzieningen.

De nota Preventief jeugdbeleid is nog van kracht tot het eind van 2020. De gemeente Landsmeer wil daarin het voorliggend veld versterken. Door meer te investeren aan de voorkant, hopen we een beroep op zwaardere jeugdhulp te verminderen. Hoe eerder problemen worden gesignaleerd en aangepakt, des te kleiner de kans dat problemen verergeren. Deze denklijn is in dit plan doorgezet en de beleidsvoornemens uit de nota Preventief Jeugdbeleid op het terrein van 1. ontwikkelen, opvoeden en beschermen; 2. opvang en educatie; 3. gezondheid en bewegen blijven van kracht.

Jeugdwet De Jeugdwet regelt hulp en zorg aan kinderen en hun ouders die problemen ondervinden in en met de opvoeding en ontwikkeling. De gemeente is verantwoordelijk voor lichte opvoedondersteuning, informatie en advies, de inkoop van voldoende jeugdhulp, ambulant en in instellingen, zowel voor hulp op vrijwillige basis als op last van de rechter (gedwongen kader) en andere jeugdbeschermingstaken. De Jeugdwet kent maatwerkvoorzieningen waarvoor een verwijzing of indicatie nodig is en algemene voorzieningen die vrij toegankelijk zijn voor iedereen. Huisartsen en andere medici kunnen naar jeugdhulp verwijzen die vervolgens door de gemeente bekostigd wordt. Maatwerkvoorzieningen De ondersteuning die geboden wordt vanuit specialistische jeugdhulp kan bestaan uit: ambulante hulp, begeleiding, dagbesteding, kortdurende dagbehandeling en verzorging en ondersteuning voor jeugdigen en ouders. Met de regio Zaanstreek-Waterland en Amsterdam-Amstelland kopen we de specialistische jeugdzorg in. De contracten met de aanbieders worden per regio afgesloten. Zaanstad voert voor de regio Zaanstreek-Waterland het contractmanagement uit.

Doorontwikkeling Om de kosten van de jeugdhulp te beteugelen zijn er in 2018 afspraken gemaakt met aanbieders daar stapsgewijs toe te komen. In 2018 is afgerekend op de werkelijke kosten. Voor 2019 zijn richtbudgetten afgesproken en voor 2020 zijn in de regio Zaanstreek Waterland regionale budgetten per aanbieder afgegeven. De regio Zaanstreek Waterland hecht 38

Wet maatschappelijke ondersteuning

Algemene voorzieningen De gemeente ondersteunt, faciliteert en verbindt algemene voorzieningen. Algemene voorzieningen zijn voorzieningen waar alle inwoners, zonder indicatie of verwijzing (gratis of tegen lage kosten) gebruik van kunnen maken. De gemeente ondersteunt de volgende algemene voorzieningen: — Vrijwilligersdiensten van het Centrum Mantelzorg — WonenPlus Landsmeer — DCL Samenmeer — Vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties — Scootmobiel- en rolstoelpool — Cliëntondersteuning gericht op participatie — Maatschappelijk werk, sociaal raadswerk en mantelzorgondersteuning — Dorpshuizen Maatwerkvoorzieningen Een maatwerkvoorziening is een voorziening die op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de inwoner is afgestemd. Inwoners kunnen een maatwerkvoorziening aanvragen bij de gemeente (Het Middelpunt). De zorgregisseur onderzoekt samen met de inwoner wat er is op te lossen met eigen kracht, ( de inwoner zelf of met hulp van het eigen netwerk) of algemene voorzieningen. Dit gebeurt in een gesprek bij de inwoner thuis waarbij de behoefte en mogelijkheden van de cliënt centraal staan. Als het nodig is worden maatwerkvoorzieningen geïndiceerd. Voor de meeste maatwerkvoorzieningen wordt een eigen bijdrage gevraagd. Wanneer meerdere vormen van hulp

worden ingezet en de inwoner moeite heeft met regie kan de zorgregisseur een regierol vervullen. Enkele voorbeelden van maatwerkvoorzieningen zijn: aanvullend openbaar vervoer, hulpmiddelen en woningaanpassingen, hulp bij het huishouden, begeleiding en dagbesteding en respijtzorg. Huishoudens met een maatwerkvoorziening wmo (per 1000) Landsmeer

107

Nederland

110

De inkoop van deze maatwerkvoorzieningen doen we gezamenlijk met de gemeenten Zaanstad, Waterland, Oostzaan en Wormerland. Het gezamenlijk inkopen van zorg en ondersteuning leidt tot efficiëntere en voordeliger voorzieningen door het verruimen van het volume. Daarnaast levert het kostenvoordelen op voor de gemeenten bij bijvoorbeeld evaluatie, contractmanagement en contractverlenging. Het contractmanagement hebben we belegd bij Zaanstad.

Doorontwikkeling Volgens recente jurisprudentie biedt resultaatgericht indiceren van hulp bij huishouden onvoldoende rechtszekerheid aan de inwoner. De minister van VWS maakt duidelijk dat resultaatgericht indiceren onder bepaalde voorwaarden wel voor rechtszekerheid kan zorgen. Er zal een nieuwe wet ontwikkeld worden waarin resultaatgericht indiceren beter verankerd wordt. Afhankelijk van de besluitvorming over het wetsvoorstel wordt in de regio onderzocht welke aanpassingen noodzakelijk zijn om de rechtszekerheid te waarborgen en wat hiervan de (financiële) gevolgen en risico’s zijn voor de contracten met de zorgaanbieders.

aan de slag te gaan in een reguliere baan worden ondersteund om zo snel mogelijk aan de slag te gaan. De gemeente kan loonkostensubsidie inzetten voor mensen met een beperkte loonwaarde. Deze groep kan werken bij reguliere werkgevers met de inzet van loonkostensubsidie. Voor mensen met een beperkte loonwaarde, en die niet aan de slag kunnen bij reguliere werkgevers, heeft de gemeente de beschikking over het instrument beschut werk. Voor een deel van de bijstandsgerechtigden is betaald werk niet aan de orde. Zij kunnen ondersteuning krijgen ter bevordering van maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk. Werkgeversbenadering Naast de begeleiding van werknemers, voert de gemeente Landsmeer ook de werkgeversbenadering uit. Dit gaat om activiteiten die de gemeente verricht om banen, werkervaringsplekken, werk etc. te vinden om mensen aan het werk te krijgen.

Doorontwikkeling Met de gemeente Waterland is een samenwerkingsagenda opgesteld op het gebied van werk en inkomen Deze samenwerkingsagenda is een doe-agenda met onderwerpen die we gezamenlijk oppakken. Enkele voorbeelden zijn: het verbeteren van de managementrapportage, samenwerking tussen consulenten gemeente Waterland en Landsmeer en het stimuleren van parttime werken in de bijstand. Daarnaast bereidt de gemeente Landsmeer zich voor op de nieuwe inburgeringwet, welke naar verwachting 2021 van kracht gaat. Als dit kan, pakken we dit regionaal of samen met andere gemeenten op.

Participatiewet De Participatiewet omvat alle ondersteuning op het gebied van werk en inkomen. De gemeente biedt begeleiding bij het vinden van werk en voorziet in een inkomen via een bijstandsuitkering en diverse minimaregelingen. Meedoen staat voorop, is het niet met betaald werk, al of niet beschut, dan wel met vrijwilligerswerk. Met de Participatiewet zijn in 2015 drie uitkeringsregelingen gebundeld tot één regeling: de Wet Werk en Bijstand (WWB), de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en de Wajong. Maatwerkvoorzieningen De gemeente Landsmeer helpt mensen die niet zelfstandig kunnen werken. Mensen met perspectief om zelfstandig Blijven doen wat werkt — 39

6. FINANCIËN

40

Terugblik

Programmabegroting

Financieel is het tot en met 2018 mogelijk gebleken om, ondanks de bezuinigingen die met de decentralisaties gepaard gingen, de kosten voor de Wmo redelijk binnen het budget te houden. Voor jeugd bleek dat, zoals in vrijwel alle gemeenten, geen haalbare kaart. De kosten voor de gespecialiseerde jeugdhulp zijn opgelopen. De vraag naar jeugdzorg is toegenomen en de ondersteuning die wordt ingezet is zwaarder en daarmee ook duurder. Landelijk is het beroep op de gespecialiseerde jeugdhulp toegenomen met gemiddeld tien procent. De doelstelling uit 2015 om in 2019 25 procent minder gepecialiseerde jeugdhulp te leveren, bleek veel te ambitieus. Het Rijk stelt vanaf 2019 incidenteel extra middelen ter beschikking en verricht nader onderzoek of er structureel extra middelen moeten worden verstrekt.

De begroting voor de taken die in 2015 zijn overgedragen aan de gemeente (jeugdzorg, Wmo en re-integratie), was tot en met 2019 geen onderdeel van de programmabegroting, omdat de middelen in een aparte doeluitkering kwamen. Met ingang van 2020 wordt het gehele sociaal domein integraal onderdeel van de programmabegroting. In de begroting onderscheiden we de kosten van de basisvoorzieningen, verdeeld in jeugd, volwassenen, sport en cultuur en individuele maatwerkvoorzieningen. Met het oog op de transformatie is het belangrijk om te zien of deze twee kostengroepen zich ontwikkelen in de bedoelde richting. Door te investeren in de basisvoorzieningen hopen we een afvlakking van de groei van de maatwerkvoorzieningen te realiseren. De kosten van toegang (Middelpunt voor jeugd en Wmo en Gemeente Waterland voor participatie) onderscheiden we als een aparte categorie.

Producten

Lasten

Baten

Totaal

Overhead

190.740

-1.180

189.560

Basis jeugd

902.380

-98.974

803.406

Basis sport/cultuur

483.824

-122.504

361.320

Basis volwassenen

897.282

Toegang

651.481

-9.198

642.283

Maatwerk Jeugd

2.274.396

-93.799

2.180.597

Maatwerk Participatie

2.628.961

-1.800.807

828.154

Maatwerk Wmo

1.107.802

-69.000

1.038.802

Eindtotaal

9.136.866

-2.195.462

6.941.404

897.282

De bedragen zijn gebaseerd op de begroting 2019 en kunnen in de definitieve programmabegroting 2020 afwijken.

Transformatiefonds Het restant van de 3D bestemmingreserve, aangevuld met de in de Perspectiefnota 2020 beschikbaar gestelde middelen voor de periode 2020-2023, wordt omgevormd tot een transformatiefonds meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein. Uit dit fonds kan € 600.000 geput worden voor de duur van drie jaar voor de uitvoering van de opgaven van dit

meer­jarenbeleidsplan. Bij elke opgave is aangegeven welke acties om extra investeringen vragen. De genoemde bedragen zijn schattingen en afhankelijk van verdere uitwerking en offertes kan dit nog wijzigen. De besteding van de middelen wordt in de reguliere planning en control cyclus opgenomen.

Opgave

2020

2021

2022

35.000

35.000

2

Laagdrempelige opvoedondersteuning

3

Hulp en ondersteuning jongeren

50.000

50.000

50.000

Budgetten

4

Meldingssysteem betalingsachterstanden

8.000

8.000

8.000

In de programmabegroting 2020 zijn geordend naar de nieuwe indeling de volgende budgetten opgenomen. De lasten bedragen € 9,1 miljoen. Daar staan € 2,1 miljoen inkomsten tegenover. Per saldo bedragen de kosten van het sociaal domein € 6,9 miljoen.

4

Preventie aanpak schulden

12.000

12.000

12.000

7

Bestrijding eenzaamheid

40.000

40.000

40.000

8

Ontmoetingscentrum bij De Keern (bijdrage aan coördinatie)

22.000

22.000

22.000

9

Uitbreiding mantelzorgondersteuning

18.000

18.000

18.000

9

Laagdrempelige respijtzorg

15.000

15.000

11

Communicatie en voorlichting

10.000

10.000

10.000

11

Vrijwilligersbeleid

10.000