B1. Ontwerp-Gemeentelijk Riool- en Waterzorgprogramma Landsmeer 2025-2028

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

4.3 Wat kan er beter? – uitdagingen

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

Intredend oppervlaktewater Inzicht in de mate van intredend oppervlaktewater ontbreekt. Vanuit bijvoorbeeld overstorten van een gemengd stelsel kan het zijn dat oppervlaktewater in het rioolsysteem stroomt. Dit zorgt voor o.a. capaciteitsverlies van het riool en de rwzi. Dit speelt waarschijnlijk ook een rol bij de problematiek in Purmerland na de lange periodes van regenval sinds oktober 20235.

Aandachtspunten voor het nieuwe GRWP zijn: Incidentenplan Landsmeer heeft nog geen incidentenplan. Het IncidentenplanRiolering is een instrument om te bepalen hoe te handelen in geval van calamiteiten. In de komende planperiode wordt in samenwerking met het plusteam ZaanstreekWaterland het incidentenplan opgesteld voor de gevolgen van extreem weer en overige calamiteiten zoals stoomstoringen, branden, het breken van persleidingen, lekken van olie in het stelsel en de uitval van de zuivering. We sluiten aan bij initiatieven van de veiligheidsregio rond dit thema.

Foute aansluitingen Er is te weinig inzicht in het aantal foute aansluitingen. Dit is wel van belang omdat er via verkeerd aangesloten huisaansluitingen ongemerkt bijvoorbeeld veel ongewenste stoffen in milieu kunnen komen; bijvoorbeeld als een vuilwateraansluiting op het hemelwaterriool is aangesloten. Ook kan er hemelwater op het vuilwater zijn aangesloten waardoor, net als bij intredend oppervlaktewater, het rioolsysteem en rwzi onnodig zwaar worden belast.

WKO-installaties De toename van WKO-installaties vormt een risico voor het functioneren van het rioolsysteem. Lozingen vanuit deze systemen op de gemeentelijke riolering is toegestaan als de zorgplicht dat toelaat. In de gemeente Landsmeer wordt gesteld dat de basistaken van de zorgplicht voorrang hebben op lozingen vanuit bodemenergiesystemen. De gemeente wil ongewone voorvallen en risico’s voorkomen. De doelmatige werking van het rioleringssysteem moet worden beschermd. Daarnaast mogen de systemen geen invloed hebben op de grondwaterstanden in de gemeente vanwege funderingen, riolering, planten en bomen. Milieurisico’s door uitloging en verzilting mogen niet voorkomen.

Zorgplicht afvalwater Bewoners lozen te veel stoffen die niet in het riool thuis horen zoals doekjes, vet en giftige stoffen. Naast dat het rioolsysteem hierdoor in storing kan gaan (doekjes en vet) zijn de genoemde materialen ook een belasting voor het milieu en leefomgeving. Tevens komen medicijnresten via de ontlasting van bewoners en via het riool en rwzi in het milieu terecht. Schoner afvalwater en een betere leefomgeving vraagt om bewustwording van de bewoners waarbij campagnes een rol kunnen spelen zoals in paragraaf 3.1 beschreven.

5 In periode van regelmatige neerslag worden veel langduriger hoge waterstanden in het rioolstelsel gemeten dan op grond van het aangesloten verhard oppervlak logisch is. Het is dus niet terecht om te stellen dat het rioolgemaal van het HHNK te weinig capaciteit zou hebben. Momenteel zijn de voorbereidingen in volle gang om een nieuwe overstortleiding met berging te realiseren.

Gemeente Landsmeer

BIJLAGEN

32

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

Uitvoeringsprogramma

5

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

5. Uitvoeringsprogramma In het uitvoeringsprogramma zijn activiteiten opgenomen die in de planperiode van dit GRWP ondernomen gaan worden, om in te spelen op de huidige en toekomstige ontwikkelingen. Deze activiteiten zijn onderverdeeld in: • regionale samenwerking • planvorming en onderzoek (niet regionaal) • beheer en onderhoud • uitvoeringsmaatregelen

5.1

Deze activiteiten zijn niet specifiek op geld gezet. Dat komt omdat deze projecten binnen de samenwerking en veelal door het Plusteam worden uitgevoerd. De budgetten voor de samenwerking zijn voor de programmaperiode geraamd op € 17.500,- per jaar en deze worden jaarlijks vastgesteld door de managers van de samenwerkingspartijen. Dit bedrag is onderverdeeld in:

Tabel 5.1

Regionale samenwerking

We voeren gezamenlijke activiteiten uit met de andere gemeenten en HHNK in de regio Zaanstreek-Waterland. De kosten van gezamenlijke activiteiten zijn verdeeld over de deelnemers volgens de afgesproken verdeelsleutel voor de verschillende activiteiten. De activiteiten voor de komende planperiode zijn onder meer: • Opstellen routekaart waterrobuuste inrichting • Opzetten grondwaterloket • Meten en monitoren • Implementatie bewust beheer • Opstellen calamiteitenplan • Onderzoek naar optimalisatie binnen de zuiveringskringen • Actualiseren van het GRWP

Gemeente Landsmeer

34

Budgetten voor samenwerking

Onderdeel

Jaarlijks

Operationele samenwerking

€

11.500

Bijdrage kernteam regio Noorderkwartier

€

1.000

Onderzoeken

€

2.900

Bijdrage regenmeters

€

1.000

Onvoorzien

€

1.100

Totaal geraamd

€

17.500

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

5.2 Planvorming en onderzoeken (niet regionaal)

5.3 Beheer en onderhoud

Plannen zijn belangrijke elementen in een doelmatig beheer. Zij geven richting aan de activiteiten en maatregelen die nodig zijn om de systemen goed te laten functioneren. En om inzicht te behouden en te verkrijgen in de toestand en het functioneren van de watersystemen is onderzoek noodzakelijk. Tijdens de planperiode stellen we de volgende plannen op en doen we onderzoek naar:

We stemmen de onderhoudsinspanningen af op het in stand houden en het goed laten functioneren van het systeem. Voor beheer en onderhoud zijn de volgende kosten in de planperiode geraamd:

Tabel 5.2

Tabel 5.3

Planvorming

Onderdeel

Gemiddeld jaarlijks

Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW)

€

5.000

Inspectie en reinigingsplan

€

2.000

Herstelplan foutaansluitingen

€

833

Rioolbeheerplan

€

3.333

GRWP

€

5.000

Water robuuste inrichting

€

1.500

Indirecte lozingen

€

3.600

Programma Kernteam Ruimtelijke Adaptatie

€

870

Preventieve gezondheidszorg

€

20.000

Analyse gedrag riolering

€

5.000

Meetplan grondwater

€

400

Onderzoek foutaansluitingen en intredend oppervlaktewater

€

1.666

Beoordelen inspecties

€

5.000

Verordening aansluitvoorwaarden riolering

€

416

Programma klimaatadaptatie en duurzaamheid

€

3.333

Totaal

€

57.951

Gemeente Landsmeer

35

Beheer en onderhoud

Onderdeel

Gemiddeld jaarlijks

Onderhoud stedelijk water

€

10.000

Water en Beschoeiingen

€

20.000

Uitvoering Klimaatadaptatie

€

10.000

Rioolreiniging en inspectie

€

30.000

preventief onderhoud HG pompen en gemalen

€

3.069

correctief onderhoud pompen en gemalen

€

1.000

Reinigen Hoofdgemalen

€

9.000

Reinigen, inspecteren en NEN-keuring Minigemalen

€

7.500

Storingenbeheer hoofd- en minigemalen

€

70.000

Straatreiniging

€

10.000

Actualiseren rioolbeheersysteem Kikker/Brutis

€

5.000

Kleine reparaties riolering

€

50.000

Reinigen Kolken

€

15.000

Calamiteitencontract riolering

€

10.000

Totaal

€

250.569

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

5.4 Maatregelen

Tabel 5.3

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

2024

Renovatie gemalen fase 2

€

2025

€

2027

€

162.000 €

162.000

Renovatie gemalen fase 6 Riolering Havenzathe fase 3

€

€

€

€

1.203.000

€

808.900

€

2.173.900

1.203.000

Riolering Havenzathe fase 7 Riool Aalscholverstraat/Zultestraat

€

276.148

Riool Burg. Postweg incl. Rietland

€

513.037

Riolering Het Lint fase 1 en 2

€

162.100

Rioolwerk Kamperfoeliestraat-Klaverstraat e.o.

€

143.400

€

906.100

Rioolwerk Kaaskoper-Roopkoper Riolering Zilverschoon en Zonnedauw 1.365.000

€

192.000

€

1.833.148

€

2.040.137

€

2.252.662

De projecten Riolering Meervalweg en Tormentilstraat ontbreken in deze tabel omdat zij eerder dan 2024 gepland waren.

36

€

1.203.000

Riolering Havenzathe fase 6

6

162.000

1.203.000

Riolering Havenzathe fase 5

€

€ 1.203.000

Riolering Havenzathe fase 4

Totaal

2028

162.000

Renovatie gemalen fase 5

Tijdens herinrichtingsprojecten wordt de openbare ruimte zo klimaatadaptief, groen en natuurlijk mogelijk ingericht. Ook worden bewoners gestimuleerd actief bij te dragen (zie ook paragraaf 5.5).

Gemeente Landsmeer

2025

Renovatie gemalen fase 4

Verbeteringen aan het vrijvervalstelsel leiden tot stabiele grondwaterstanden en minder (grond)wateroverlast. Ook wordt er minder hemelwaterwater verpompt naar de zuivering.

BIJLAGEN

162.000

Renovatie gemalen fase 3

De genoemde maatregelen leiden o.a. tot energie zuinigere rioolgemalen die minder vaak in storing gaan en indien mogelijk ‘slim energiegebruik’.

6. BENODIGDE MIDDELEN

Maatregelen in stand houden en verbeteren6

Onderdeel

Voor het in stand houden en verbeteren van het systeem worden de maatregelen uit tabel 5.3 uitgevoerd.

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

5.5 Participatie Bij de uitvoering van het programma passen we participatie toe voordat projecten in de uitvoering gaan. We vinden het belangrijk dat mensen zelf bewust zijn van water en de kansen en risico’s die dat met zich meebrengt. In het verlengde hiervan moeten onze inwoners weten waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn. We merken dat niet iedereen dit waterbewustzijn heeft en dat is een aandachtspunt. Aan een gezond watersysteem dient iedereen een steentje bij te dragen. We werken aan het creëren van waterbewustzijn in onze gemeente. We doen dat op de volgende manier: • Bij ingrepen in de fysieke leefomgeving zoeken we contact met omwonenden. We proberen inwoners zelf ook maatregelen te laten nemen die goed zijn voor het watersysteem. Denk aan afkoppelen van de regenpijp, het weghalen van tuintegels of het aansluiten van een regenton. • Op de website van de gemeente komt informatie beschikbaar over de mogelijkheden op eigen terrein en het goed gebruiken van de riolering.

Figuur 5.1

Gemeente Landsmeer

37

Voorbeeld van werk in uitvoering in een open gebroken straat

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

BIJLAGEN

Benodigde middelen

6

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

6. Benodigde middelen 6.1 Personele middelen

planvorming en het operationeel beheer. Het reinigen en inspecteren van vrijvervalriolering en het reinigen van kolken wordt volledig uitbesteed. Dit past bij het beeld wat de rekentools van Rioned aangeven.

Terugblik De benodigde formatie was in totaal 1.6 fte bij het opstellen van het vorige GRP. Dit bestond uit 1,3 Fte voor de binnendienst en 0,3 Fte voor de buitendienst.

Met de huidige formatie van 1,3 fte binnendienst en 0,3 fte buitendienst is samen 1,6 fte beschikbaar. Dat scheelt niet veel met de benodigde personele inzet ter hoogte van 1,48 fte volgens de rekentool van Rioned.

De verwachting was dat de huidige formatie ook voldoende is voor de toekomst, met inachtneming van het voornemen van 3,0 FTE extra in de regionale samenwerking aan te nemen. Hierdoor kunnen er taken worden overgenomen die anders zouden worden uitgevoerd door de binnendienst. Dit betreft taken zoals monitoring, assetmanagement, en beheer. De verwachting is dat de formatie in de binnendienst met deze extra capaciteit voor reguliere en extra werkzaamheden voldoende is. De gemeente Landsmeer is tevreden over de huidige invulling.

Tabel 6.1

Vooruitkijkend Om indicatief inzicht te krijgen in de benodigde personele middelen heeft Stichting RIONED een nieuwe rekentool ontwikkeld, waarbij rekening is gehouden met onderdelen als klimaat, de samenwerking en oppervlaktewater. Met behulp van deze rekentool is een analyse gemaakt voor de benodigde personele inzet. Het is de eerste keer dat de geactualiseerde rekentool wordt gebruikt, daardoor is het lastig te vergelijken met deze gegevens uit het GRP. De benodigde capaciteit is vergeleken met de beschikbare personele inzet. In tabel 6.1 zijn de resultaten van de rekentool opgenomen met de theoretisch benodigde bezetting. Hierbij is het uitgangspunt voor de gemeente Landsmeer dat het onderhoud van drukriolering en gemalen en de storingsdienst deels worden uitbesteed (factor 0,5). Dit geldt ook voor de strategische en tactische

Gemeente Landsmeer

39

Benodigde bezetting conform rekentool Rioned

Taakveld

fte

Beleid

0,63

Beheer

0,42

Ontwerp

0,00

Gegevensbeheer

0,06

Projectleiding, werkvoorbereiding en toezicht

0,00

Buitendienst

0,37

Totaal

1,48

Verdeling binnen/buiten

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1,11 binnen

0,37 buiten

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

6.2 Financiële middelen

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Financieringswijze Investeringen worden gefinancierd door deze te activeren. Een nadeel van de financieringswijze ‘activeren’ is de impact van rente: door de gestegen rente stijgen de kapitaallasten (rente en afschrijving). Daarnaast ontstaan bij activeren jaarlijks nieuwe kapitaallasten. Dat kan leiden tot een hoge restboekwaarde in de toekomst en verschuiving van lasten naar de toekomstige generaties. De koepelorganisatie van riolerend Nederland ‘Stichting RIONED’ beveelt gemeenten daarom aan de financieringswijze van investeringen om te vormen van activeren naar ‘sparen vooraf’. Een overgang naar een spaarmethodiek vergt echter het inregelen van een spaarvoorziening en voldoende middelen om deze op te bouwen. In 2022 zijn door de accountant een aantal opmerkingen gemaakt over de toepassing van BBV regelgeving in de jaarstukken inzake riolering. Op basis van deze opmerkingen is door de accountant aangegeven dat de gemeente Landsmeer niet door kan/mag gaan met de spaarmethode en eigenlijk verplicht is om op de ouderwetse manier kapitaallasten af te boeken via de exploitatie en te egaliseren middels de daarvoor bestemde voorziening.

6.2.1 Uitgangspunten en basisgegevens Ten behoeve van de financiële doorrekening hanteren we de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden: Rioolheffing • Het tarief voor de rioolheffing bedraagt in 2024 (startjaar) € 259,87. Dit betreft een vast bedrag per perceel. • Jaarlijks wordt rekening gehouden met 0,14% oninbare rioolheffing (€ 1.868 in 2024). • De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). • Reserveren voor toekomstige vervangingsinvesteringen - door dotaties aan de reserves en/of (spaar)voorziening is – toegestaan. Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan. • De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de waterhuishouding.

Rente en inflatie • De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 1,92%. Deze rente wordt voor het eerst doorbelast aan het einde van het jaar van investering. • We rekenen geen rente toe op positieve saldi van reserves of voorzieningen. • Aanname in de kostendekkingsberekening is dat er 2% indexatie plaatsvindt per jaar van de uitgaven, saldo’s op voorzieningen en de boekwaarde (als gevolg van inflatie). Bij de aanpassing van de begroting wordt de werkelijke inflatie gebruikt. • De rekenresultaten in dit rapport zijn gepresenteerd op vast prijspeil, exclusief indexatie. Als gevolg van inflatie dient de rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd.

Heffingseenheden • Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2024: 5.256. Dit aantal eenheden is berekend op basis van de totale begrootte opbrengsten in 2024 en de werkelijke rioolheffing in 2024. • Op basis van de woningbouwprognose stijgt dit aantal met gemiddeld 57 per jaar. We houden de eerste 10 jaar rekening met deze stijging (in totaal 570), wat leidt tot 5.826 eenheden in 2034.

Gemeente Landsmeer

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

40

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

BTW • Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van directe exploitatiekosten en kapitaallasten (afschrijvingen en rente). Voorzieningen • Het saldo van de Egalisatievoorziening (BBV 44.2) bedraagt per 1 januari 2024: € 564.000 • Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode (50 jaar) niet negatief zijn. • Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

•

Investeringen • De korte termijn projectplanning is gehanteerd voor de investeringen in 20242028. • De lange termijn cyclische vervangingsinvesteringen zijn bepaald op basis van: – Aanleg- en renovatiejaren vanuit het beheerbestand. Hierbij gaan we uit van de volgende technische levensduren: › Vrijvervalriolering: 50 jaar › Duikers: 75 jaar › Pers- en drukleidingen: 75 jaar › Bouwkundige delen van riool- en minigemalen: 60 jaar › Elektromechanische delen van riool- en minigemalen: 20 jaar. – De onderliggende kostenkengetallen komen uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED. De kostenkengetallen van de Kennisbank (2021) zijn, in overeenstemming met de GGW-index, met 8,9% per jaar geïndexeerd om ze op prijspeil 2024 te brengen. – Bij het vervangen van vuilwaterriolen en gemengde riolen wordt rekening gehouden met de aanleg van hemelwaterriolen. Bij vuilwaterriolen in de vorm van een factor 1,4 op de meterprijs en bij gemengde riolen in de

Gemeente Landsmeer

•

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

vorm van een opslag op de meterprijs van €167,40/m. Gemengde riolen zijn vaak groter en daarom duurder te vervangen, waardoor een factor minder goed de werkelijke kosten benadert. Daarnaast rekenen we extra kosten toe aan riolering bij projecten voor bijvoorbeeld verharding (factor 1,3). We activeren alle investeringen en hanteren hierbij de volgende afschrijvingstermijnen: – De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor vrijvervalriolering, duikers, pers- en drukleidingen en bouwkundige delen van riool- en minigemalen bedraagt 40 jaar. – De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor elektromechanische delen van riool- en minigemalen bedraagt 15 jaar. De afschrijving vindt lineair plaats, startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

Toerekening van kosten • De kosten voor straatreiniging worden voor 50% toegerekend aan de rioolheffing. • Voor klimaatadaptatie verrekenen we een opslag over de kosten voor vervanging van gemengde en vuilwaterriolen, om gescheiden hemelwaterafvoer mee te leggen. Zie “Investeringen” voor de details.

41

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

6.2.2 Uitgaven

6.2.3 Kostendekking

De genoemde uitgangspunten, voorziene planmaatregelen en jaarlijkse werkzaamheden leiden tot het verwachtte uitgavenpatroon in Figuur 6.1.

In de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2073) worden alle investeringen geactiveerd. De geactiveerde investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. Bovendien leiden de resterende boekwaarden van in het verleden geactiveerde investeringen in de beschouwde periode nog tot kapitaallasten. Het gecombineerde boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 6.2.

Figuur 6.1

Verwacht uitgavenpatroon in de periode 2024 t/m 2073. Bedragen op vast prijspeil 2024 (exclusief indexatie).

Figuur 6.2

Boekwaarden (rest)investeringen in de periode 2024 t/m 2073. Bedragen op vast prijspeil 2024 (exclusief indexatie)

Gemeente Landsmeer

42

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

Het uitgavenpatroon in Figuur 6.1, in combinatie met het boekwaardeverloop in Figuur 6.2, leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 6.3. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven.

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

De benodigde totale baten zijn in onderstaande grafiek (Figuur 6.4) vertaald naar de benodigde rioolheffing per eenheid. Tabel 1 geeft de heffingsontwikkeling in de planperiode weer in getallen. De omrekening van totale inkomsten naar heffing per eenheid betreft het basistarief (vast bedrag per perceel).

In het bepalen van de hoogte van de benodigde inkomsten is een evenwicht gezocht tussen het zo goed mogelijk aansluiten bij het lastenpatroon enerzijds, en het niet laten schommelen van het tarief anderzijds. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd dat er pas vanaf 2027 een wijziging in de rioolheffing optreedt (met uitzondering van indexaties, zoals toegelicht in paragraaf 6.2.1).

Figuur 6.3

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

Omdat de doorrekening van het kostendekkingsplan 50 jaar vooruit kijkt, zijn de resultaten in grafieken op vast prijspeil weergegeven. Het beeld sluit dan aan bij de huidige perceptie van de waarde van geld die we in 2024 kennen. Deze resultaten op vast prijspeil betreffen echter alleen de beleidsmatige ontwikkeling van de rioolheffing, oftewel de stijging die benodigd is om beleid en uitvoeringsprogramma te kunnen uitvoeren. In de praktijk blijft jaarlijks ook een indexatie nodig om mee te bewegen met prijsontwikkelingen. Dit zijn de nominale resultaten, in dit geval berekend met een indexatie van 2% per jaar. Voor de komende planperiode is ook deze nominale ontwikkeling van de rioolheffing opgenomen in Tabel 1.

Lastenpatroon versus inkomsten in de periode 2024 t/m 2073. Bedragen op vast prijspeil 2024 (exclusief indexatie)

Figuur 6.4

Gemeente Landsmeer

43

Verwacht heffingsverloop in de periode 2024 t/m 2073. Bedragen op vast prijspeil 2024 (exclusief indexatie)

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Tabel 6.2

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

Verwacht heffingsverloop in de planperiode., op vast prijspeil (2024) en nominaal (bij 2% indexatie)

Onderdeel

Aantal

Vast prijspeil (2024) Benodigde inkomsten uit rioolheffing

(equivalente) heffingseenheden 2024 2025 2026 2027 2028

+ 37 + 66 + 54 + 83

Nominaal (bij 2% indexatie)

Rioolheffing per eenheid

Benodigde inkomsten uit rioolheffing

Rioolheffing per eenheid

5.256

€ 1.366.000

€ 259,87

€ 1.366.000

€ 259,87

5.293

€ 1.375.563

€ 259,87

€ 1.403.074

(+2,0%) € 265,07

5.359

€ 1.392.611

€ 259,87

€ 1.448.872

(+2,0%) € 270,37

5.413

€1.477.140

(+5,0%) € 272,86

€ 1.567.552

(+7,1%) € 289,56

5.496

€ 1.574.547

(+5,0%) € 286,51

€ 1.704.341

(+7,1%) € 310,12

Ter bevordering van de lastenegalisatie worden verschillen tussen totale baten en lasten verwerkt op de Tariefsegalisatievoorziening Riolering (art. 44.2 BBV). Daarbij is de wettelijke regel in acht genomen dat het saldo in die voorziening in geen enkel jaar negatief mag zijn. Ook is als uitgangspunt gehanteerd dat de rioolheffing eenmalig omlaag wordt gebracht, zodra de egalisatievoorziening een saldo boven € 500.000 bereikt. Dit uitgangspunt is bepalend voor de timing van de verlaging. Het verloop van de egalisatievoorziening is weergegeven in Figuur 5.

Figuur 6.5

Gemeente Landsmeer

Verwacht saldoverloop van de egalisatievoorziening in de periode 2024 t/m 2073. Bedragen op vast prijspeil 2024 (exclusief indexatie)

44

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

BIJLAGEN

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

6.2.4 Conclusies en overwegingen 6.2.4.1 Ontwikkeling rioolheffing De rioolheffing in de gemeente Landsmeer zal de komende jaren moeten stijgen. We maken daarbij onderscheid tussen: -  stijging die nodig is om kostendekkend te blijven bij stijgende lasten door bijvoorbeeld een omvangrijker uitvoeringsprogramma - stijging om mee te bewegen met de jaarlijkse inflatie In 2025 en 2026 zijn de inkomsten in combinatie met de voorziening op korte termijn voldoende om de lasten te dekken. Vervolgens moet de rioolheffing vanaf 2027 stijgen met 5% per jaar gedurende 4 jaar.

Tabel 6.3

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

Na 2030 is volgens het huidige beeld geen beleidsmatige stijging van de rioolheffing meer nodig (met uitzondering van indexaties). Met dit heffingsverloop zakt de egalisatievoorziening tot het laagste punt in het jaar 2029. Hierna herstelt de voorziening zich geleidelijk, omdat de totale lasten dan dalen. Om de voorziening niet te ver te laten oplopen, vindt er een eenmalige daling van de heffing plaats op het moment dat de voorziening boven ca. € 500.000 komt (in 2048). Vervolgens zetten we het resterende saldo in de voorziening in om het dan bereikte niveau van de rioolheffing te kunnen behouden (wederom exclusief indexaties). 6.2.4.2 Overige conclusies Naast de benodigde ontwikkeling van de rioolheffing en het verloop van de egalisatievoorziening, biedt het doorrekenen van het kostendekkingsplan andere waardevolle inzichten. Onder andere wat de keuzes die we nu maken over een periode van 50 jaar betekenen voor de schuldenpositie en de lasten die in principe losstaan van de uitvoering van

Samenvatting kernpunten kostendekkingsplan (prijspeil 2024, exclusief indexatie)

Start heffing 2024

Heffing 2028

Eindheffing 2073

BTW 2024 t/m 2073

Rentelasten 2024 t/m 2073

Restboekwaarde 2073

€ 259,87

€ 286,51

€ 295,98

€ 13,5 MLN

€ 11,6 MLN

€ 12,2 MLN

Gemeente Landsmeer

45

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

de gemeentelijke watertaken (rentelasten en BTW compensatie). Zie een samenvatting van kernpunten in Tabel 2. •

•

•

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van directe exploitatiekosten en kapitaallasten (afschrijvingen en rente). Dit betekent volgens het huidige kostendekkingsplan een totale BTWafdracht aan Algemene Middelen (in 2024 t/m 2073) van cumulatief 13,5 miljoen. Omdat we investeringen activeren, schuiven we een groot deel van de lasten die voortkomen uit investeringen buiten de beschouwde periode. De restboekwaarde is aan het einde van de beschouwde periode 12,2 miljoen. Volgende generaties zullen deze lasten moeten aflossen. Dit is ca. tweemaal de huidige boekwaarde van 6 miljoen. De huidige financieringsmethodiek van activeren betekent ook dat een deel van de rioolheffingsinkomsten nodig zijn voorde rentelasten. In de periode 2024 t/m 2073 gaat cumulatief 11,6 miljoen naar rentelasten, volgens de nu gehanteerde 1,92%. De rente op geactiveerde investeringen zal meebewegen met toekomstige rentewijzigingen, waardoor de rentelast als gevolg van aanwezige boekwaarde evenredig toe zal nemen.

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

Risico’s Het langjarig verloop van de rioolheffing hebben we berekend op basis van de huidige beste inzichten. Bij de interpretatie van de resultaten dient rekening te worden gehouden met de (actuele) onzekerheden die de rioolheffing zullen beïnvloeden. Dat kunnen kostenontwikkelingen zijn, zoals prijsstijging van (bouw) materialen, energiekosten, en toenemende opgaven rondom klimaatadaptatie. Ook andere onvoorziene ontwikkelingen, calamiteiten, strengere regelgeving of bijvoorbeeld wijzigingen in financiële uitgangspunten kunnen het verloop beïnvloeden. Met name een rentewijziging kan een aanzienlijke impact hebben op het verloop van de rioolheffing. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient de in dit rapport weergegeven rioolheffing telkens te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. Jaarlijks wordt, bij het vaststellen van de nieuwe programmabegroting, het te hanteren indexatiepercentage bepaald. Naast deze indexatie moet tenminste de beleidsmatige verhoging behouden blijven voor een rioolheffing die aansluit bij dit plan. Mochten wijzigingen zoals strengere regelgeving, wijzigingen in financiële uitgangspunten of andere (onvoorziene) ontwikkelingen aan de orde zijn, is het verstandig om het kostendekkingsplan te actualiseren.

Gemeente Landsmeer

46

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

BIJLAGEN

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

Colofon Het gezamenlijke deel van het GRWP is opgesteld vanuit het Plusteam Riolering Zaanstreek-Waterland. Francine van den Bergh en Hans van der Eem waren de penvoerders. Voor de inhoudelijke inbreng zijn sessies georganiseerd met de werkgroep Samenwerken Waterketen Zaanstreek-Waterland, bestaande uit: • • • • • • • •

Erwin Heuperman (Edam-Volendam) Sjoerd de Jong (Landsmeer) Peter de Leeuw en Nick Goldebeld (Oostzaan en Wormerland) Erica Frakking, Simon Zijlstra, Marco van Wijk en Piet Kaagman (Purmerend) Chaim van der Zant7 en Django Bond (Waterland) Ariane Cruz en Steven Oterdoom (Zaanstad) Mark Lamers, Sander Zabicki (HHNK) In aanvulling is er een overleg geweest met de regio-coördinatoren van HHNK.

Het gemeente specifiek deel is opgesteld door Francine van den Bergh en Sjoerd de Jong. Foto voorpagina; Ria de Boer

7

Na de zomer over gegaan naar de gemeente Hoorn

Gemeente Landsmeer

47

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

BIJLAGEN

Bijlagen

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Bijlagen 1

Wettelijk kader

2

Begrippen en definities

3

Referenties

4

Evaluatie van het GRP 2018 – 2023 en de strategieën

5

Tussentijdse evaluatie van het Waterplan Landsmeer 2016-2026

6

Modelberekeningen

Gemeente Landsmeer

49

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 1

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Wettelijk kader

Gemeenten en waterbeheerders zorgen samen voor het omgaan met water in stedelijk gebied. De gemeenten zamelen stedelijk afvalwater in en de waterschappen zuiveren dat water. Gezamenlijk maken zij keuzes hoe om te gaan met afvloeiend regenwater, grondwater en oppervlaktewater. Ook stemmen zij het functioneren van rioolstelsels, rioolwaterzuiveringsinstallaties en watersysteem op elkaar af. In de Omgevingswet zijn de watertaken voor de gemeenten vastgelegd. In de vier bijbehorende Algemene Maatregelen van Bestuur (Omgevingsbesluit, Besluit kwaliteit leefomgeving, Besluit activiteiten leefomgeving en Besluit bouwwerken leefomgeving) zijn eisen geformuleerd, bijvoorbeeld voor het lozen van gezuiverd afvalwater in de bodem.

•

Watertaken gemeenten De watertaken voor de gemeenten zijn vastgelegd in artikel 2.16 van de Omgevingswet: • de doelmatige inzameling van afvloeiend regenwater, voor zover de houder het afvloeiend regenwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan.

•

Gemeente Landsmeer

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

•

het treffen van maatregelen in het openbaar gemeentelijke gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de fysieke leefomgeving toegedeelde functies zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de taak van een waterschap, een provincie of het Rijk behoort, de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater als dat vrijkomt op percelen, gelegen binnen een bebouwde kom van waaruit stedelijk afvalwater met een vervuilingswaarde van ten minste tweeduizend inwonerequivalenten wordt geloosd, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Of op andere percelen, voor zover dit doelmatig kan worden uitgevoerd door middel van een openbaar vuilwaterriool. het beheer van watersystemen, voor zover toegedeeld bij provinciale omgevingsverordening of bij ministeriële regeling.

50

Kaders De Europese regelgeving, in het bijzonder de Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater en de Europese Kaderrichtlijn Water, bepalen voor een belangrijk deel ons riolerings- en waterzorgbeleid. Deze Europese Regels zijn vertaald in de landelijke wet- en regelgeving. In nevenstaande figuur zijn de spelers en hun relatie weergeven. Daaronder worden de belangrijkste kaders weergegeven die door de betreffende spelers worden gesteld.

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Europese Unie De Europese Unie formuleert kaders zoals de Kaderrichtlijn Water, de Richtlijn stedelijk afvalwater en de Richtlijn industriële emissies. De aangescherpte Richtlijn stedelijk afvalwater zal naar verwachting uiterlijk 2026 in Nederland worden geïmplementeerd. Er ontstaat dan een verplichting om medicijnresten uit afvalwater te verwijderen. Ook is voorgesteld om producenten van medicijnen en cosmeticaproducten verantwoordelijk te stellen voor de impact van hun producten op duurzaamheid en daarom ook mee te laten betalen. Rijk Het Rijk formuleert kaders waaraan moet worden voldaan, zoals het Activiteitenbesluit, het Besluit lozing afvalwater huishoudens en het Besluit lozen buiten inrichtingen. Ook draagt zijn zorg voor wetgeving ten aanzien van veilig hergebruik van stoffen. Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat is bevoegd gezag voor directe lozingen op rijkswateren, zoals bijvoorbeeld het lozen van gezuiverd afvalwater (‘effluent’) op het Noordzeekanaal, het Markermeer en het IJsselmeer. Provincie Provincie Noord-Holland is bevoegd gezag voor grote, risicovolle lozers (IPPC, BRZO, RIE-4 bedrijven) en formuleert kaders voor ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld in Omgevingsvisie, programma en -plan

Figuur 7.1

De spelers (bron: storymap Visie op de Afvalwaterketen)

Gemeente Landsmeer

51

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

Waterschap Het waterschap is bevoegd gezag voor lozingen van gezuiverd afvalwater op oppervlaktewater in beheer bij het waterschap. Een uitzondering vormen de bedrijven met mogelijk grote milieuimpact. Daarvoor is de provincie bevoegd. Het waterschap legt in de Keur kaders vast voor het lozen van gezuiverd afvalwater.

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Omgevingswet Met de komst van de Omgevingswet vinden wijzigingen plaats in kaderstelling. Waterschappen kunnen hun eisen vastleggen in Omgevingsverordeningen en gemeenten in Omgevingsplannen. Waterschappen en gemeenten kunnen meer gebiedsspecifieke regels formuleren.

Ook is het waterschap bevoegd gezag voor lozingen van bedrijven op transportleidingen of zuiveringsinstallaties van het waterschap en heeft een bindende adviesrol bij vergunningplichtige indirecte lozingen en een adviesrol bij meldingsplichtige indirecte lozingen. Indirecte lozingen zijn bedrijfslozingen op de riolering. Gemeenten De gemeenten zijn bevoegd gezag voor de lozingen van afvalwater vanuit bedrijven op de riolering. Afhankelijk van het type bedrijf gelden algemene voorwaarden, is er een meldingsplicht of is men vergunningplichtig. Ook zijn zij bevoegd gezag bij bodemlozingen, bijvoorbeeld van gezuiverd afvalwater in het buitengebied.

Gemeente Landsmeer

52

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 2

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Begrippen en definities

Afvalwaterakkoord Een akkoord tussen waterschap en gemeente. Het bevat afspraken over overnamepunten en afnamehoeveelheden. Daarnaast staat in het afvalwaterakkoord hoe partners omgaan met uitwisseling van (meet)gegevens, elkaar informeren in de situatie van groot onderhoud of calamiteiten, enzovoort. Afkoppelen Het op de gemengde of vuilwaterriolering aangesloten afvoerend verhard Niet aankoppelen oppervlak loskoppelen en aansluiten op een regenwatervoorziening. Bij nieuwbouw: het niet aansluiten van afvoerend verhard oppervlak op een vuilwatersysteem. Afnamehoeveelheid De toegestane hoeveelheid water dat op het overnamepunt wordt aangeboden.

Afvalwatersysteem Het geheel van rioleringstechnische en zuiveringstechnische werken (waaronder riolering, gemalen, persleidingen, Rwzi). Assetmanagement Maximaliseren van de waarde van bezittingen door het optimaal uitbalanceren van onderhoud en vervanging in relatie tot kosten, prestaties en risico’s. Bedrijfsafvalwater Afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend regenwater of grondwater is. Blauw-groene Aaneenschakeling van water- en groenvoorzieningen, goed te combineren verbindingen met natuurontwikkeling en opvang/ infiltratie van regenwater.

Branchestandaard Voor goed stedelijk waterbeheer zijn vakmensen nodig. De branchestandaard gemeentelijke watertaken beschrijft welke activiteiten, kennis en competenties nodig zijn voor het uitvoeren van de gemeentelijke watertaken. Circulaire economie Economie gericht op en maximaal hergebruik van (afval)stoffen. Doelmatig Als de kosten niet meer in verhouding staan tot de maatschappelijke en hygiënische waarde van de voorziening. Drukriolering Een mechanisch rioleringssysteem waarbij het afvalwater via kleine pompjes en persleidingen wordt verpompt naar een ontvangstput. Drukriolering wordt vaak toegepast in het buitengebied. Het systeem is niet geschikt voor het transporteren van regenwater.

Afvalwater Al het water waarvan de houder zich - met het oog op de verwijdering daarvan - ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen.

Gemeente Landsmeer

53

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

Drainage/infiltratie Een stelsel bestaande uit DT-riolen, drains en regenwaterriolen, bestemd transportstelsel voor drainage en transport van hemel- en grondwater. Duiker Een buisconstructie onder een weg of dijk, die tot doel heeft om wateren met elkaar te verbinden. Energie- en grondstoffenfabriek Aangepaste Rwzi voor de terugwinning van energie en grondstoffen uit afvalwater en biomassa. Gemengd rioolstelsel Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door één buizenstelsel worden ingezameld en afgevoerd. Gescheiden rioolstelsel Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door afzonderlijke buizenstelsels worden Ingezameld en afgevoerd. Het afvalwater wordt afgevoerd naar een AWZI, (een groot deel van) het regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. Groene berging Verdiepte groenvoorziening voor de tijdelijke opvang van overtollig regenwater.

Gemeente Landsmeer

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

GRWP Het Gemeentelijk Riool- en Waterzorgprogramma. Het programma geeft invulling aan elementen uit de Omgevingsvisie: hoe gaan we de visie realiseren? In aanvulling op het programma wordt een Omgevingsplan opgesteld waarin regels kunnen worden vastgelegd.

IBA Systeem voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Vergelijkbaar met een verbeterde septic-tank

Regenwaterafvoer Afvoer van regenwater voordat het tot afstroming komt over het wegdek of via de riolering.

Infiltratievoorziening Een waterdoorlatende ondergrondse voorziening die het regenwater opvangt en het langzaam laat wegzakken in de bodem. Inspecteren Het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand van rioleringsobjecten.

HHNK Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Hoofdrioolgemaal Eindgemaal, meestal in beheer en eigendom van een waterbeheerder, via welke het afvalwater wordt getransporteerd naar een Rwzi. Huishoudelijk afvalwater Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden. Hydraulische afvoercapaciteit De capaciteit van een rioolstreng of riolerings­ systeem om overtollig water af te voeren.

54

Industrieel afvalwater Afvalwater afkomstig van industrieën of bedrijven.

Inwonerequivalent Dit is in Nederland een eenheid van vervuiling. Het is de gemiddelde hoeveelheid vervuiling in het afvalwater, die een persoon in huis veroorzaakt en is gebaseerd op de gemiddelde vervuiling door zuurstofbindende stoffen die een persoon per etmaal produceert. Kapitaallasten De langjarige kosten verband houdend met een nieuwe investering die niet direct is afbetaald. Maaiveld Veelgebruikte term om een hoogte aan te kunnen relateren. Meestal is bedoeld het straatniveau of de hoogte van een groenstrook.

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

Nieuwe sanitatie Geheel van duurzame sanitaire voorzieningen zoals composttoiletten, natuurlijke filters e.d. voor de lokale verwerking van afvalwater.

Regenwateruitlaat Voorziening bedoeld voor de directe lozing van regenwater op oppervlaktewater of groene berging.

Overnamepunt Punt waar de overdracht plaatsvindt van het afvalwater uit de riolering aan het transportsysteem van het waterschap.

Relinen Het inbrengen van een verstevigende constructie ter versterking van de buis. Meestal in de vorm van een in te brengen flexibele kous die door hete lucht, of water en/of licht uithardt en de buis duurzaam herstelt.

Overstort Voorziening die bij hevige of langdurige neerslag in werking treedt en het overtollige regenwater loost op een voorziening of direct op oppervlaktewater. Persleiding Een leiding waardoor rioolwater met gebruikmaking van één of meerdere pompen onder overdruk wordt afgevoerd. Randvoorziening Vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel met als het doel het afvangen van vuil en/of bergen van overtollig afvalwater. Dergelijke voorzieningen worden toegepast ter verbetering van de waterkwaliteit. Regenwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van afstromend regenwater. Regenwatersysteem Zie “RWA-systeem”.

Gemeente Landsmeer

Riolering Het geheel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Rioleringsbeheer Zorg voor het goed functioneren van het rioleringssysteem. Rioolheffing De belasting die bewoners en bedrijfsleven moeten betalen om gebruik te mogen maken van de riolering. Rioolgemaal Bouwwerk met een inrichting voor het verpompen van afvalwater.

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Riothermie Techniek om thermische energie (warmte) te onttrekken aan het afvalwater en deze her te gebruiken, bijvoorbeeld voor de verwarming van en zwembad. Sanitatie Geheel van sanitaire voorzieningen zoals waterleiding, riolering, sanitair e.d. en voorlichting over nut en noodzaak van hygiënische leefomstandigheden als preventieve maatregel tegen gezondheidsklachten/ziekten. Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) In het SSW worden alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen beschreven. Stedelijk afvalwater Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend regenwater, grondwater of ander afvalwater. Transitie Een geleidelijke ombuiging van een bestaande situatie naar een toekomstig gewenste situatie. Bijvoorbeeld de transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie.

Rioolwaterzuivering (Rwzi)) Een inrichting (werk) waar het afvalwater wordt ontdaan (van een groot deel) van de verontreinigingen. 55

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

Verbeterd gemengd rioolstelsel Gemengd rioolstelsel met ter plaatse van één of meerdere lozingspunten een randvoorziening met als doel vuilemissiereductie. Verbeterd gescheiden rioolstelsel (VGS) Gescheiden rioolstelsel waarbij een deel van het (meest vervuilde) regenwater wordt verpompt naar de AWZI of alternatieve locatie voor de behandeling van verontreinigd regenwater. Vrijverval riolering Rioleringssysteem waarbij het transport van afvalwater plaatsvindt door middel van de zwaartekracht. Vuilemissie Het totaal aan vervuilende stoffen afkomstig uit het rioleringssysteem dat (in)direct via overstorten wordt geloosd op oppervlaktewater. Vuilwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater.

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Waterpasserende/ waterdoorlatende verharding Verharding (meestal wegbestrating) die het regenwater laat passeren via grof materiaal in de voegen (waterpasserend) of via het poreuze materiaal (waterdoorlatend). Water-op-straat Het verschijnsel tijdens hevige of langdurige neerslag dat water uit de riolering op straat komt te staan of dat regenwater niet in de riolering kan stromen als gevolg van overbelasting en/of een belemmerde afvoer. Wateroverlast Het verschijnsel dat “water op straat” overgaat in wateroverlast in de vorm van ernstige hinder (langdurige onbereikbaarheid) of leidt tot waterschade (bijvoorbeeld water in de woning). Zeer zorgwekkende ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en stoffen milieu omdat ze bijvoorbeeld de voortplanting belemmeren, kankerverwekkend zijn of zich in de voedselketen ophopen.

Wadi Een lokale, groene laagte in openbaar gebied waar regenwater tijdelijk kan worden opgevangen en infiltreren in de bodem.

Gemeente Landsmeer

56

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 3

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Referenties

•

Landsmeer, Uitvoeringsplan klimaatadaptatie 2021-2024

•

Landsmeer, Focusdocument Omgevingsvisie

•

Landsmeer, GRP 2018-2023

•

Landsmeer, Duurzaamheidsvisie (februari 2018)

•

HHNK, GIS-kaart afvalwaterketen (actueel)

•

MRA, Basisveiligheidsniveau klimaatbestendige nieuwbouw 3.0 (2021)

•

MRA, Intentieovereenkomst Klimaatbestendige nieuwbouw in de MRA en Noord-Holland (2022)

•

Samenwerking Zaanstreek – Waterland, Op weg naar de afvalwaterketen van de toekomst (actueel)

Gemeente Landsmeer

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

57

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 4

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Evaluatie van het GRP 2018 – 2023 en de strategieën Stand van zaken V

O

Toelichting

X

Hoe dikker het water bij de zuivering, hoe beter

•

• In de gemeente Landsmeer is een klein deel van de riolering gemengd gerioleerd (net 10%). • Het afkoppelen van o.a. de Meerkoetstraat e.o. heeft hier aan bijgedragen

Gebiedsgericht werken voor schoon oppervlaktewater

•

• Geen klachten vanuit omgeving t.a.v. waterkwaliteit en overstorten

Negatieve effecten van WKO-spoelwater in kaart

•

• Het aantal WKO's is toegenomen en de administratie hiervan wordt bijgehouden door de Omgevingsdienst. • Vanuit het samenwerkingsverband Zaanstreek Waterland heeft dit onderwerp de aandacht zoals beschreven in paragraaf 3.1.

Groeiend probleem microverontreinigingen vraagt om directe aanpak en onderzoek

•

• Wordt nader uitgewerkt; is aandacht voor in Visie Afvalwaterketen

De afvalwaterinzameling in het buitengebied is maatwerk en “De rode lamp voldoet”

•

Gemeente Landsmeer

In de gemeente heeft op 1 perceel een IBA. Dit is een individuele behandeling van afvalwater. Deze IBA is in eigendom en beheer van HHNK en worden in het kader van het vervangingsproject vervangen door een verbeterde septic tank. Daarna worden deze overgedragen aan de eigenaar van het perceel. De 162 drukrioolpompen werken op basis van de rode lamp en dit werkt goed. Het meerendeel van de drukriolering • heeft een leeftijd tussen de 11 tot 20 jaar en 31 tot 40 jaar (beide ca 8 km).

•

Foutaansluitingen moeten worden onderzocht bij aanwijsbare problemen We volgen de ontwikkelingen om energie en warmte uit afvalwater te halen

• • • •

•

• Er waren geen aanwijsbare problemen desondanks is recent opdracht gegeven om foutaansluitingen op te sporen. • Onderzoek haalbaarheid warmte uit afvalwater wordt vanuit Landsmeer, regio Za-Wa en HHNK gevolgd.

58

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Vervolg Bijlage 4 Stand van zaken V Met het stellen van ontwerpuitgangspunten voor de boven- en ondergrond missen we geen kansen voor een waterrobuuste inrichting Uit een risicodialoog volgt welke overlast we wel en niet accepteren, en welke maatregelen we nemen

We geven op een doelmatige en verantwoorde wijze invulling aan hemelwaterverwerking

X

•

• De inrichting van de openbare ruimte is met de uitvoering van herinrinchtingsprojecten zoals Meerkoetsstraat e.o., waar nodig, aangepast om de gevolgen van de toenemende neerslag in de toekomst het hoofd te bieden.

•

• Risicodialogen zijn aangegaan in het kader van uitvoeringsplan klimaatadaptatie

Ruimte voor meer groen en blauw is goed voor de hele leefomgeving Overheid, burgers, bedrijven en organisaties dragen bij aan een waterrobuust Zaanstreek-Waterland Waterrobuuste inrichting vraagt om intensieve samenwerking

O

•

• Snippergroen wordt vaak op verzoek van bewoners verkocht ondanks de waarde voor de leefomgeving.

•

• Wordt gedaan conform de volgorde in het ‘Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie’, dus vasthouden, bergen afvoeren. • Met vasthouden wordt bedoeld: De neerslag tijdelijk opvangen/bergen daar waar het valt in/op de bodem tot het moment dat het water tot afvoer komt. Op lokaal niveau betekent dit dat het water vertraagd tot afvoer komt en daardoor minder het oppervlaktewater belast.

•

•

Gemeente Landsmeer

Toelichting

• De gemeenten en het hoogheemraadschap hebben nog geen gezamenlijke waterstructuurschets voor de hele regio gemaakt.

59

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Vervolg Bijlage 4 Stand van zaken V

O

•

Het principe “functie volgt peil” helpt grondwaterproblemen te voorkomen”

Toelichting

X • Deze insteek is verankerd in diverse plannen. • Het oppervlaktewaterpeil is in de planperiode niet veranderd, dus het peil heeft zich niet aangepast aan functie.

•

• Bij nieuwbouw is aandacht voor voldoende ophoging en dus voldoende ontwateringsdiepte. Standaard wordt bij nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten DIT-riool aangelegd voor het reguleren van het grondwaterpeil.

•

• Het grondwatermeetnet is in 2023 vervangen. Uit metingen, in o.a. Meerkoetsstraat en Stoutenburg, blijkt dat de DIT-riolen inderdaad het grondwaterpeil stabileerst waardor pieken minder optrden. • In de gemeente wordt op 44 locaties de grondwaterstand gemeten, waarvan 20 tijdelijke vanwege herinrichtingsproject zoals Meerkoetstraat, Meervalweg, Tormentilstraat, Havenzathe e.o., en 24 vaste verdeeld opver de bebouwde omgeving van de gemeente.

Bij grondwateroverlast faciliteert de gemeente

•

• Er is (nog) geen digitaal waterloket. Indien er vragen of klachten zijn, faciliteert de gemeente.

Inzicht in het stelsel vergroot een doelmatige aanpak

•

• De data die wordt verzameld bij het meten wordt geanalyseerd en gebruikt bij het maken van hydraulische rioolmodellen en actualisatie van rioleringsplannen. • Hierbij wordt het theoretische model gevalideerd aan de praktijk (bijv. niveaumetingen)

Ontwateringsnormen zijn maatwerk en worden wanneer noodzakelijk aangepast naar de lokale situatie Grondwateronderlast t.g.v. klimaatverandering Meer inzicht is nodig om (toekomstige) grondwaterproblematiek voortvarend aan te kunnen pakken

•

Het combineren van risicogestuurd beheer en wijk- vervanging bespaart kosten en vergroot de effectiviteit Integraal werken en plannen in de openbare ruimte en; het is makkelijk als gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland werkwijzen afstemmen Actuele regels, meer duidelijkheid

Een verhoogd waterbewustzijn draagt bij aan waterbewust handelen

Gemeente Landsmeer

• Op regioniveau is een plan opgesteld voor bewust beheer (risicogestuurd beheer). De implementatie hiervan zal vanaf 2024 plaatsvinden.

•

• De aanbesteding voor het reinigen en inspecteren is in de samenwerking uitgevoerd. • Kennis wordt gedeeld en op verschillende onderwerpen wordt samengewerkt waaronder indirecte lozingen, GIS, Rioolvreemd water, monitor samenwerking, cybersecurity en communicatie.

•

• In 2019 is een nieuwe rioolaansluitverordening riolering opgesteld en door de raad vastgesteld. • De hemelwaterverordening en de bijbehorende gebiedsaanwijzing dient geactualiseerd te worden vanwege o.a. de omgevingswet.

•

• In de afgelopen periode is regionaal (op Noorderkwartierniveau) de WatZr-campagne gestart. Er waren twijfels • over de campagne in het bereik en de aanspreekbaarheid van deze campagne. Inmiddels worden vanuit Samen BlauwGroen ook Noorderkwartier breed campagnes gestart zoals recent de campagne ‘Win een Ton’.

60

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 5

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Tussenevaluatie Waterplan Landsmeer 2016-2026 Op basis van de maatregelentabel op blz. 47 van het waterplan zijn ambtelijk de volgende afspraken gemaakt. 1. Verbeteringen in de Vogelenbuurt kunnen worden uitgevoerd onder de uitvoeringsagenda Ruimtelijke Adaptatie. HHNK geeft zijn inzet hiervoor vorm vanuit het programma Ruimtelijk Adaptatie. 2. Bij herinrichtingen wordt gescheiden rioolstelsel aangelegd met DIT (drainageinfilitratietransportriool). Betrokkenheid vanuit adviseurs K&O Waterketen & Watersystemen. 3. Idem. Geen rol HHNK. 4. Oplossing is zo min mogelijk voedselrijk gebiedsvreemd water inlaten. Peilfluctuaties toestaan, er zijn doorspoelpompen geplaatst. Klachten over waterplanten komen door te voedselrijk water. Water in de boezem is nog voedselrijker. Oplossing voor het zwemwater blijft om door te spoelen met water uit de diepte van de plas en daarnaast zoveel mogelijk gebiedseigen water gebruiken binnen de mogelijke peilfluctuatie. Dit is een samenwerking van HHNK, provincie, gemeente en recreatieschap. 5. Blauwalgen zijn van nature aanwezig en zijn lastig te bestrijden. HHNK heeft aangegeven hoe zij communiceert naar de bevolking over de kwaliteit van de zwemwaterlocaties. Blijft in de toekomst een gezamenlijk aandachtspunt, geborgd in het beheer. Is ook gezamenlijk aandachtspunt. 6.

In geval van overbreedte van een watergang kunnen meer (water)planten worden toegestaan. Dit kan knellen met de andere functies zoals varen. Ingeval van klachten kan de gemeente contact opnemen met HHNK (beheer) en maatwerkafspraken maken over bijvoorbeeld een extra maaibeurt op een vaarroute.

Het waterplan Landsmeer is in 2016 opgesteld en bekrachtigd door de besturen van gemeente en hoogheemraadschap. Het waterplan heeft een looptijd van 10 jaar tot en met 2025. Omdat vrijwel alle waterplannen door de looptijd heen zijn en volledig zijn uitgevoerd, wil het hoogheemraadschap alle waterplannen afsluiten om meer aandacht te geven aan ruimtelijke adaptatie en de samenwerking binnen de Omgevingswet. Het waterplan Landsmeer is nog lopend. De maatregelen waarvoor HHNK actiehouder is, zijn allen uitgevoerd. Daarom ziet het hoogheemraadschap graag dat zij dit ook financieel kan afsluiten. Derhalve is ambtelijk besloten een tussentijdse evaluatie op te stellen en op basis daarvan afspraken te maken hoe met de openstaande maatregelen zal worden omgegaan. Aanvullend kan worden opgemerkt dat in het waterplan genoemde bedrag voor Overdracht Stedelijk Water bij HHNK is geborgd in de OSW en de overdracht wegen. Ook het dagelijks beheer van HHNK is geborgd en wordt voortgezet. De samenwerking op diverse dossiers wordt ook doorgezet.

Gemeente Landsmeer

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

61

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

7. 8. 9.

10.

11. 12. 13. 14. 15. 16.

17.

18. 19.

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

20.

Kwetsbare veendijken zijn in beeld en worden bij droogte gemonitord door dijkenschouw. De gemeente meet thans bij overstorten. Is gekoppeld aan Lizard. Met Mark Lamers is elke 6 weken overleg dus geborgd Het varen is een recreatieve functie, wat geen kerntaak van HHNK is. Wel wil HHNK ondersteunen in het leveren van (kaart)informatie over slootbreedtes en -dieptes en locaties van dammen. Het verwerken op kaarten voor het publiek is een taak van gemeente, provincie en recreatieschap en evt. natuurbeheerders. Aanlegplaatsen voor pleziervaart. Blijft onder aandacht van de gemeente, alleen bij vervangen beschoeiingen wordt hier naar gekeken. Bij de Breek komen bij paviljoen aanlegplaatsen. Zie 10. Gebruiksfuncties scheiden: natuur, recreatievaart en zwemmen. Dus differentiëring binnen het recreatiegebied. Is actie voor gemeente. OSW: Is lopend. Is ver gevorderd, middels openbare data, b.v. Lizard. Samenwerking wordt voortgezet. Handhaving gebeurt door BOA’s. HHNK handhaaft op haar kerntaken. Illegaal vissen wordt bij constatering gemeld bij de BOA’s. HHNK heeft overal toegang om het onderhoud uit te voeren. Is geen actie meer benodigd. Bij OSW zal gekeken worden of alle over te nemen objecten bereikbaar zijn. Er wordt alleen opgetreden tegen illegale steigers als gemeente er tegen aan loopt, er is geen actief beleid.

In de nieuwe Omgevingswet (beleidsregels waterschap) zijn regels voor steigers en vergunningen versoepeld. Er zijn geen locaties van illegale woonschepen bekend. Gemeente heeft een inventarisatie beschoeiingen en kansen voor NVO’s. Deze kunnen via de KRW-financiering bij HHNK worden aangevraagd per locatie.

Gemeente Landsmeer

21. 22. 23. 24. 25. 26.

27. 28. 29.

62

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Het achterstallig baggeren is uitgevoerd. Er zal een nieuw baggerplan opgesteld worden, maar hangt samen met OOSW. K&L is lopende zaak met nutsbedrijven. Helaas zijn er weinig alternatieven voor de nutsbedrijven. Locaties baggerdepots zijn genoemd in WP. Violierweg: locatie voor tiny-houses, Luyendijk; niet gewenst vanwege hoogspanningsmasten. Locaties baggerdepot worden geregeld bij OOSW. Er zijn geen locaties bekend voor te saneren waterbodems. Zie 20 HHNK en gemeente nemen als gebiedspartners deel aan de overleggen van de provincie over de toekomst van het Veenweidegebied. Gemeente heeft Grondwatermeetnet vervangen. Geen actie HHNK. Communicatie met gebiedspartners gebeurt o.a. bij de uitvoeringsagenda. Is lopend actiepunt. Watertoets is geborgd in de Omgevingswet. Waterbank: Gemeente en hoogheemraadschap houden deze samen bij. Afdeling RO namens de gemeente. Afdeling Watersystemen namens hoogheemraadschap. In Omgevingswet is geborgd dat burgers worden betrokken (participatie) bij plannen van gemeente en hoogheemraadschap. Waterloket: Bewoners bellen gemeente met klachten en gemeente bespreekt dit met HHNK en andersom. Samenwerking wordt voortgezet. Gemeente is bezig met klimaatadaptatie en loopt goed. Het uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Landsmeer is recentelijk vastgesteld. Klimaatatlas wordt voor stresstest gebruikt en er is een klimaatkaart gemaakt.

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Gemeente Landsmeer

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

3. AANPAK

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

63

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Riool- en Waterzorgprogramma 2025-2028

1. GEZONDE EN PRETTIGE LEEFOMGEVING

Bijlage 6

2. VISIE: LEIDENDE PRINCIPES

4. HUIDIGE SITUATIE LANDSMEER

3. AANPAK

5. UITVOERINGSPROGRAMMA

6. BENODIGDE MIDDELEN

BIJLAGEN

Modelberekeningen

In deze bijlage is de belangrijkste informatie weergegeven uit het rekenmodel. Het volledige rekenmodel is in bezit van en opvraagbaar bij de gemeente Landsmeer. Termijnen, Percentages, Voorzieningen, Eenheden

Algemeen v4.11

YAG€R

ALGEMEEN

Opdrachtgever: Project:

Gemeente Landsmeer

startjaar model

2024

Kostendekkingsplan 2023

modelduur

50

Projectnummer:

30.185.830

prijspeil model

2024

Startjaar planperiode:

2024

aantal heffingseenheden (in startjaar model)

5.256

6

rioolheffing (in startjaar, nominaal)

Duur planperiode

ACTIVERINGSGEGEVENS

eenheden

259,87

PERCENTAGES (nominaal)

technische levensduur

afschrijvings-termijn

Afschrijvings-vorm

Afschrijvingsvorm (default)

Rente op schulden uit geactiveerde (rest)investeringen:

lineair

1,92% 1,92%

in 2024 vanaf 2025

Indexatie prijspeil (op basis van verwachte inflatie na 2024):