Document · PDF

8 20231109 Programmabegroting 2024 Laarbeek - Raadsversie 09112023 incl.erratum

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente LaarbeekBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling van de begroting 202430.924 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Planning 03 - 2024

Planning 12 - 2024

2.2 Financiën Rekening

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x 1.000

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

-2.370

-2.008

-2.114

-2.106

-2.109

Crisisbeheersing en brandweer

-1.872

-1.506

-1.572

-1.565

-1.569

Openbare orde en veiligheid

-497

-502

-541

-540

Baten

1.465

121

Crisisbeheersing en brandweer

Begraafplaatsen en crematoria

1.460

Openbare orde en veiligheid

Saldo van baten en lasten

-905

-1.886

-1.992

-1.985

-1.987

-1.882

-1.988

-1.981

-1.980

-1.983

Onttrekkingen aan reserves Resultaat

-905

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de begrotingssaldi weer.

Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

-1.806

-1.788

-1.786

1e Tussenrapportage 2023

-63

Kadernota 2024

-53

-46

-64

-1.920

-1.913

-1.911

-71

-75

-1.988

-1.981

-1.980

-1.983

Primitieve begroting 2023-2026

2e Tussenrapportage 2023 Startpositie Meerjarenbegroting 20242027 Kapitaallasten Overige mutaties Saldo Meerjarenbegroting 2024-2027

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2024 zien. Begroting bedragen x € 1.000

2024

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

Er zijn geen mutaties die voor nadere toelichting in aanmerking komen.

2.3 Beleidsindicatoren gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

Beleidsindicator

verplicht volgens BBV j/n

meet eenheid

actualiteit

Verwijzingen HALT

per 1.000 jongeren

2022

Winkeldiefstallen

per 1.000 inwoners

2022

0,2

0,7

Geweldsmisdrijven

per 1.000 inwoners

2022

1,7

2,7

Diefstallen uit woningen

per 1.000 inwoners

2022

1,7

1,2

Laarbeek

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

per 1.000 inwoners

2022

4,1

4,3

2.4 Investeringen Onderstaande tabellen geven de investeringen voor het begrotingsjaar 2024 weer en de meerjarenbegroting 2025-2027. Investeringsplan 2024

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Geen investeringen.

Investeringsplan 2025 t/m 2027

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Geen investeringen.

Programma 3 Woon- en leefklimaat Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt Wethouder Van den Berkmortel

Bestuursakkoord 2022-2026 Leefbaarheid Laarbeek is een vitale en toekomstbestendige gemeente waar het goed wonen is. Om dit te blijven wordt voortdurend gewerkt om het dorpse karakter te behouden. Er is aandacht voor voldoende geschikte woningen die aansluiten bij huidige en toekomstige behoeften. Op verschillende manieren spant de gemeente zich in voor een verdere verbetering van natuur, milieu en landschap. Voor de gebiedsontwikkeling aan de Heuvel in Lieshout wordt een integraal plan ontwikkeld. Door de raad is de opdracht gegeven om dit samen met inwoners te doen. Omgevingsvisie Op 9 december 2021 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie buitengebied vastgesteld. De Omgevingswet schrijft een omgevingsvisie voor het gehele grondgebied voor, vast te stellen vóór 1 januari 2025. Dit betekent dat er ook nog voor 1 januari 2025 een omgevingsvisie voor de kernen moet worden opgesteld. In het buitengebied worden enerzijds steeds meer agrarische bedrijven beëindigd, anderzijds is er de toenemende schaalvergroting. Dat leidt tot vraagstukken met betrekking tot het hergebruik van de vrijkomende agrarische bebouwing en gronden, verloedering en toename van (drugsgerelateerde) criminaliteit. Het gaat dus om economische belangen maar zeker ook om andere waarden zoals gezondheid, agrarisch erfgoed, natuur en landschap, biodiversiteit en klimaat.

Woningbouw De provincie geeft jaarlijks een bevolkingsprognose en het daaruit voortvloeiende aantal woningen dat in principe gebouwd mag worden. In Laarbeek naderen we deze prognose snel, en zodra we deze bereikt hebben, zijn uit- en inbreidingslocaties niet zondermeer nog realiseerbaar. Kwalitatief en kwantitatief goed onderbouwde plannen, afgestemd met de regio en provincie, geven mogelijkheden om meer te bouwen dan de prognose. Inbreiding gaat daarbij voor uitbreiding. Dit zorgt voor een aantal uitdagingen. Deze locaties zijn schaars en brengen hogere ontwikkelkosten met zich mee dan uitbreidingslocaties. Ook treedt er spanning op ten opzichte van klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. Verder geeft inbreiding meer kans op bezwaren en dus langere procedures. In onze woonvisie is aangegeven vooral te kiezen voor goedkope woningen; dit zorgt ook ten aanzien van de planexploitatie voor een uitdaging. Er moeten dan ook prioriteiten gesteld worden: welke plannen worden wel en niet uitgevoerd en in hoeverre passen deze binnen de uitwerking van de woonvisie? Klimaatverandering Ons klimaat verandert, er komen steeds meer extremen in de weersomstandigheden. Dit vraagt een andere manier van denken van iedereen. De leefomgeving moet namelijk anders ingericht worden om hierop voorbereid te zijn. Hier wordt vanuit het Nationale Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie op gestuurd.

De openbare ruimte moet groener worden en we zetten

vol in op het uitvoeren van ons natuur- en landschapsbeleid. De huidige beleidsplannen voor openbaar groen (2011) en bomenbeheer (2013) zijn verouderd. Nieuwe uitgangspunten dwingen ons om het onderhoudsniveau van het openbaar groen kritisch tegen het licht te houden en zo nodig te herzien. Energietransitie Er zijn toenemende Rijksambities op het gebied van de energietransitie die zich uiten in strengere regelgeving, toenemende gemeentelijke verplichtingen, maar ook subsidieprogramma’s en projecten. Denk aan de duurzame warmtetransitie. Laarbeek voert de Transitie Visie Warmte uit door toe te werken naar een aardgasvrij Laarbeek in 2050. Laarbeek zet in op grootschalige opwek van duurzame energie door onder andere onderzoek te doen naar mogelijkheden voor een windpark, met inachtneming van de conclusies uit de recent gevoerde omgevingsdialoog. Ook zet Laarbeek zich - voor zover dit lokaal mogelijk is - in tegen energiearmoede. Recreatie en toerisme In 2021 hebben we samen met de Brabantse Peelgemeentes een regionale marketingorganisatie opgezet: Land van de Peel. In 2022 wordt de organisatiestructuur voor Land van de Peel en regionale samenwerking op het vlak van vrijetijdseconomie verder vormgegeven. ’t Gulden Land in Aarle-Rixtel en de Blauwe Poort in Beek en Donk worden ontwikkeld voor recreatie en natuur, met de nadruk op natuurontwikkeling.

In de transitie van het buitengebied zijn recreatieve en toeristische ontwikkelingen meer en meer een alternatief voor stoppende agrariërs en veehouders. In de Omgevingsvisie buitengebied zijn de globale kaders gesteld voor deze ontwikkelingen. Laarbeek profileert zich als Waterpoort van de Peel en spant zich in voor een aantrekkelijk buitengebied met extensieve en laagdrempelige recreatie. De komende periode wordt verder ingezet op (het faciliteren van) kleinschalige recreatieve functies. Erfgoed In 2021 is het nieuwe erfgoedbeleid vastgesteld voor de periode 2021-2026. Hierin is een uitvoeringsprogramma opgenomen. In 2022 worden diverse acties opgepakt zoals het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie. De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft consequenties voor de bescherming van erfgoed. Om de bescherming goed te waarborgen moeten de nodige acties worden uitgevoerd op korte en lange termijn. Verkeer Vanuit de Bereikbaarheidsagenda worden diverse projecten in Laarbeek uitgevoerd zoals de aanleg van diverse snelfietspaden, het opwaarderen van de bushalte bij Bavaria en het oplossen van het knelpunt bij de Beekse brug. Dit knelpunt staat hoog op de politieke agenda. Voor de gewenste oplossing bij de Beekse brug is nog geen overeenstemming met de provincie in verband met de cultuurhistorische waarde van Landgoed Eyckenlust.

Er wordt veel overlast ervaren van doorgaand verkeer door de kernen.

Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen De uiteenlopende opgaven en ambities op het gebied van klimaat en energie, verstedelijking en landelijk gebied vragen om een integrale aanpak. Laarbeek zet hierbij primair in op de processen binnen de MRE (Ontwikkelstrategie Zuidoost Brabant) en de subregio Peel, waar wij (samen met andere perifere gemeenten) tot passende kaders willen komen.

Tegelijkertijd legt de provincie een zogenaamde ‘Ruimtelijke Puzzel’ op het gebied van Duurzaamheid en Energie, Verstedelijking en Landelijk gebied. Hierin dienen beleidsontwikkelingen in het kader van het Provinciaal Meerjarig Investeringsprogramma Energie en Klimaat (PMIEK), het BPLG (Brabants Programma Landelijk Gebied), het BO Mirt (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) en het Ontwikkelperspectief voor NOVEX De Peel (en NOVEX Stedelijk Brabant) een plaats te krijgen. Deze Ruimtelijke Puzzel wordt vertaald in de afspraken tussen Provincie Noord-Brabant en het Rijk (het zogenaamde Ruimtelijk Arrangement). Vanaf 2024 dienen de gemeenten deze ruimtelijke en financiële afspraken uit te werken op (sub)regionaal en lokaal niveau. Binnen onze eigen gemeentegrenzen zijn we inmiddels bezig met het opstellen van de Omgevingsvisie Kernen. Voor het stukje buitengebied zullen het BPLG en de nieuwe stoppersregeling LBV veel impact hebben. Onze woningmarktopgave pakken we voortvarend op. In januari 2023 zijn de nieuwe prijsgrenzen vastgesteld en in maart 2023 is de Woondeal getekend. Hierin wordt gewerkt met een minimale woningbouwopgave in plaats van maximering van contingenten. We willen meer sociale huur en tweederde van de nieuwbouwwoningen moet in de categorie betaalbaar vallen.

Een en ander is doorvertaald in het in oktober '23 vastgestelde Beleidskader Wonen (inclusief Woonzorgvisie). De toenemende drukte op de wegen, onze zorg om de verkeersongevallencijfers, het onverminderde streven naar mobiliteitstransitie hebben eveneens onze volle aandacht. De N279, Deense Hoek en Beekse Brug en snelfietspaden moeten wat ons betreft zo snel mogelijk worden aangepakt. In november 2022 is de Regiodeal gesloten op basis waarvan (inclusief cofinanciering) 1,6 miljard wordt geïnvesteerd in de bereikbaarheid van de Brainportregio. In deze begroting reserveren we de Laarbeekse bijdrage voor dit eerste maatregelenpakket. Intussen is subregio Oost bezig met apart maatregelenpakket mobiliteit om ook in de periferie de bereikbaarheid te garanderen. Zelf zijn we inmiddels gestart met ons eigen Integrale Verkeersonderzoek.

Dit ‘schaken op meerdere borden’ vraagt veel van Laarbeek. Niet alleen in het kader van lopende opgaven en projecten maar ook op het punt van regionale afstemming en planvorming. Professionalisering en intensivering regionale samenwerking In MRE verband wordt vanaf 2024 vanuit de bestaande budgetten een programmabureau ingericht, dat de beleidsinzet en –ontwikkeling vanuit ZuidOost Brabant een impuls zal geven. Ook op subregionaal niveau hebben we behoefte aan een professionaliseringsslag. In deze begroting maken we middelen vrij om de samenwerking tussen de Peelgemeenten in het ruimtelijk domein te professionaliseren en effectiever te maken. We dragen financieel bij aan een peel programmamanager en werken als gemeenten onderling nog beter samen om een antwoord te vinden op de vele (boven)regionale beleidsontwikkelingen. Hoe gaan we hier mee om? De afgelopen maanden is inzicht en overzicht gecreëerd om onze doelen en te prioriteren in aanloop naar de Kadernota. Die inventarisatie laat opnieuw zien dat er teveel werk ligt voor de beschikbare ambtelijke capaciteit. Binnen de afdeling Leefomgeving is sprake van een stuwmeer aan projecten. Het stopzetten of temporiseren daarvan is niet alleen onwenselijk met het oog op de door ons uitgesproken ambities, maar ook vanuit juridische en technisch-inhoudelijke overwegingen (aangegane verplichtingen, operationele verwevenheid).

In een wereld gekenmerkt door constante verandering en onvoorspelbaarheid is adaptiviteit een cruciale randvoorwaarde. De afdeling Leefomgeving wil dan ook structureel gaan werken met een vaste formatie en een flexibele schil. Door de flexibele schil van inhuur kan de Afdeling Leefomgeving beter inspelen op de uitdagingen van de moderne wereld en de behoeften van de samenleving. Het biedt de nodige flexibiliteit en wendbaarheid om te kunnen anticiperen op veranderingen en zorgt ervoor dat de organisatie sterker wordt, zelfs in tijden van onzekerheid. De flexibele schil zal voor het grootste deel kostendekkend zijn. Denk hierbij aan de aanstelling van projectleiders die de kosten voor het grootste deel terugverdienen vanuit de inkomsten van bijvoorbeeld projecten, anterieure overeenkomsten of legesopbrengsten van principeverzoeken. Deze inkomsten worden weer gebruikt om voor de inhuur van personeel in de flexibele schil. Het is de inschatting dat het ongeveer twee jaar duurt om de hierboven beschreven methode goed te borgen in de organisatie. Tot die tijd willen we zo goed mogelijk invulling blijven geven aan de huidige projecten en de ambities uit het bestuursakkoord. Daarvoor is ook nu al een flexibele schil aanwezig en die hebben we nodig om te blijven doen wat we nu doen.

De incidentele budgetten die we in 2022 en 2023 hadden om mensen in te huren zijn vanaf 2024 niet meer beschikbaar. Op basis van een analyse van de huidige projecten en de benodigde capaciteit wordt daarom voor 2024 en 2025 jaarlijks een incidenteel bedrag gevraagd van € 550.000. Vanaf 2026 moet de flexibele schil ‘zichzelf in stand houden’. Voor dat bedrag voeren we in 2024 en 2025 een aantal projecten uit. Deze zijn bij het raadsvoorstel als afzonderlijke bijlage toegevoegd. Als er extra projecten uitgevoerd moeten worden moet er een project van deze lijst af of moet er extra geld voor inhuur bij.

Met deze nieuwe werkwijze voorkomen we dat een prioriteringsdiscussie nu leidt tot vertraging op lopende projecten. Dat is niet alleen operationeel en juridisch onwenselijk maar is ook maatschappelijk onverkoopbaar. Het instellen van een zichzelf in stand houdende flexibele schil zorgt tegelijkertijd voor scherpte in het onderscheid tussen structurele en incidentele werkzaamheden, en leidt tegelijkertijd tot de zo wenselijke prioritering naar de toekomst toe.

Ambities A. Laarbeek blijft zich profileren als een landelijke, zelfbewuste gemeente die haar positie op korte afstand van Helmond en Eindhoven benut door te werken aan een aantrekkelijk buitengebied en woon- en leefklimaat. Aantrekkelijk voor zowel de inwoner als de (stedelijke) recreant die rust en ruimte ambieert (Profielschets Omgevingsvisie Buitengebied). Groei van het aantal woningen en inwoners is geen doel op zich. B. Tot behoud van het dorpse karakter van de kernen wordt terughoudend omgegaan met het bebouwen van open plekken. Er dient in de kernen een goede balans te worden gezocht tussen woningbouw, groenbehoud, groenbeleving, speelvoorzieningen en klimaatadaptatie (waaronder waterretentie). C. We zetten in op behoud van de eigen identiteit van de vier Laarbeekse kernen. D. In het kader van de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt toegewerkt naar één omgevingsvisie en één omgevingsplan voor het gehele grondgebied van Laarbeek. E. We blijven streven naar kansen en nieuwe economische dragers voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. F. Laarbeekse jongeren en ouderen hebben de mogelijkheid om in hun eigen dorp passende woningen te kopen of te huren. Het aandeel jongeren en ouderen in de vier kernen dient zoveel mogelijk op peil te worden gehouden. G.

We streven bij bestaande en nieuwe woonbuurten naar de aanwezigheid van groen op korte afstand voor iedereen. H. Wateroverlast ten gevolge van de klimaatverandering wordt zoveel als technisch en financieel mogelijk, voorkomen en teruggedrongen. I. We blijven investeren in de ombouw naar en het onderhoud van een toekomstbestendige openbare ruimte. J. We zetten in op het verankeren van duurzaamheid in alle beleidsonderwerpen en het aanbrengen van focus in concrete duurzaamheidsdoelstellingen. K. We beschermen het erfgoed en houden het in stand. L. We werken aan een verbeterde bereikbaarheid en beperken, in het kader van de leefbaarheid, de ervaren verkeersoverlast. M. We stimuleren recreatief en functioneel fietsverkeer.

3.1 Speerpunten Wat willen we bereiken? 3.01

Tussen de kernen Lieshout, Aarle-Rixtel, Beek en Donk en Mariahout wordt een bebouwingsvrije zone in acht genomen om te voorkomen dat deze kernen sluipenderwijs naar elkaar groeien. Doel is dat de kernen - met behoud van een eigen identiteit - zelfstandig waarneembaar blijven en niet visueel-ruimtelijk versmelten.

3.02

3.03

Wij stellen een Omgevingsvisie op voor de kernen die door de raad vóór 1 januari 2025 moet zijn vastgesteld. Het centrale thema hierin is meer integrale aandacht voor wonen, klimaat, water en groen binnen de bebouwde kom.

3.04

De beleidslijnen zoals verwoord in de beide omgevingsvisies voor het buitengebied en de kernen, worden in een omgevingsplan geïmplementeerd.

3.05

De Brede Plattelandsbestemming wordt uitgewerkt zoals verwoord in de vastgestelde Omgevingsvisie Buitengebied. Doel hiervan is meer juridische ruimte te bieden voor omzetting naar een andere functie in het buitengebied, zonder kostbare en tijdrovende procedures.

3.06

Landelijke en provinciale regels zijn leidend voor de landbouw. Wel stimuleren we boeren en tuinders om hun bedrijfsvoering te verduurzamen.

3.07

De gemeente wordt overspoeld met woningbouwinitiatieven. Het aantal woningen dat hiermee gepaard gaat overstijgt de woningbehoefte op de lange termijn. We maken in 2022 daarom ingrijpende keuzes in het woningbouwprogramma om de ontwikkeling van kansrijke projecten, in lijn met onze ambities in de Woonvisie, mogelijk te maken.

3.08

Bij inbreiding wordt allereerst ingezet op herbestemming, transformatie of vervanging van bestaande gebouwen, met name gericht op het bereiken van de doelstellingen in de Woonvisie.

3.09

Bij het streven om meer groen in de nabijheid van woningen te handhaven of te realiseren, geldt de 3-30-300 regel als denkrichting.

3.10

Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen wordt natuur-inclusiviteit van bebouwing en openbare ruimte als norm gehanteerd.

3.11

In afspraken met gebiedsontwikkelaars wordt bij de toewijzing van koop- en huurwoningen ingezet op voorrang voor de eigen inwoners, personen met een economische binding en spijtoptanten. Bij de uitgifte van gemeentelijke gronden worden eveneens de (juridische) mogelijkheden hiervoor benut. Daarnaast integreren we zelfbewoningsplicht in ons beleid.

3.12

Er worden onderhoudsplannen opgesteld voor het openbaar groen, waarbij groenbeleving, biodiversiteit en klimaatadaptatie leidende principes zijn.

3.13

We werken aan een normering voor een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met mensen met een geestelijke of fysieke beperking.

3.14

Bij het terugdringen van wateroverlast ten gevolge van clusterbuien wordt ingespeeld op kansen (grondverwerving), maar worden inwoners ook gestimuleerd om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

3.15

Op het gebied van grootschalige opwek van energie wordt in beginsel ingezet op bewezen en effectieve maatregelen. Besparende maatregelen en zonnepanelen op het dak worden met voorrang gestimuleerd.

3.16

Bij de eventuele plaatsing van windmolens is voldoende draagvlak een vereiste, met lokaal eigenaarschap als uitgangspunt. Daarbij worden de resultaten en conclusies van de omgevingsdialoog meegenomen.

3.17

De gemeente blijft investeren in regionale samenwerking op het gebied van toerisme en recreatie. Laarbeek wordt als onderdeel van Land van de Peel gepromoot.

3.18

We zetten in op het versterken van de natuur en landschap van Laarbeek, met het oog op het bevorderen van de biodiversiteit, met als zwaartepunten ’t Gulden Land en de tweede fase van waterhouderij De Blauwe Poort. ’t Gulden Land wordt in goede samenwerking met de gemeente Helmond en Waterschap Aa en Maas gecontinueerd.

3.19

We vinden de bescherming en instandhouding van het erfgoed in het algemeen en van Landgoed Eyckenlust, Landgoed Croy en Missieklooster Heilig Bloed erg belangrijk. Hierbij geldt ‘behoud door ontwikkeling’ als uitgangspunt.

3.20

Het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie worden opgesteld.

3.21

3.22

We accepteren een 2x2-baans N279, indien nut en noodzaak (Ladder van Verdaas) op basis van actuele cijfers zijn aangetoond.

3.23

Bij de planontwikkeling voor de N279 wijzen wij een omleiding rond Dierdonk, hetgeen nieuw asfalt betekent, af.

3.24

De aansluiting van de N615 op de N279 (fly-over) en de aansluiting van de Peeleindseweg op de N615 (rotonde) worden bij voorrang met een hoge urgentie geprioriteerd.

3.25

We streven naar het oplossen van het verkeersknelpunt bij de Beekse brug.

3.26

Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen.

Wat gaan we daar voor doen? 3.02

Bij het proces rond de gebiedsontwikkeling aan de Heuvel in Lieshout is niets doen geen optie. We gaan voor het beste plan voor Lieshout. Het plan wordt naast verlevendiging, stedenbouwkundige inpassing en verkeersveiligheid, ook getoetst aan haalbaarheid, betaalbaarheid en draagvlak. De politieke beoordeling is voor de partijen een vrije kwestie in een open debat. Uitvoering aanpak parkeerknelpunten zuidzijde Lieshout Op basis van de eind 2023 of begin 2024 vastgestelde kaders wordt een omgevingsplan procedure doorlopen waarna aanbesteding en uitvoering kunnen plaatsvinden.

3.03

3.07

Planning 12 - 2027

Ontwikkeling Heuvel Lieshout Planning Op basis van de eind 2023 of begin 2024 vastgestelde kaders wordt de 12 - 2027 openbare ruimte al dan niet gefaseerd heringericht. Wij stellen een Omgevingsvisie op voor de kernen die door de raad vóór 1 januari 2025 moet zijn vastgesteld. Het centrale thema hierin is meer integrale aandacht voor wonen, klimaat, water en groen binnen de bebouwde kom. Omgevingsvisie voor kernen Planning De omgevingsvisie voor de kernen dient wettelijk door de raad te worden 12 - 2024 vastgesteld vóór 1 januari 2025. Het project is in januari 2023 opgestart. Omdat voor de besluitvorming (vaststelling) een periode van zes maanden noodzakelijk wordt geacht, is als deadline voor het concept 1 juli 2024 aangehouden. In deze 18 beschikbare maanden zullen diverse belanghebbenden worden betrokken bij de totstandkoming van een samenhangende visie op de fysieke leefomgeving. Ook gezondheid, veiligheid en cultureel erfgoed worden nadrukkelijk hierbij betrokken. Vanzelfsprekend wordt ook de gemeenteraad op diverse momenten aangehaakt bij het proces. De gemeente wordt overspoeld met woningbouwinitiatieven. Het aantal woningen dat hiermee gepaard gaat overstijgt de woningbehoefte op de lange termijn.

We maken in 2022 daarom ingrijpende keuzes in het woningbouwprogramma om de ontwikkeling van kansrijke projecten, in lijn met onze ambities in de Woonvisie, mogelijk te maken. Gebiedsontwikkeling Hoek Oranjelaan - Lieshoutseweg Het project Hoek Oranjelaan - Lieshoutseweg (als onderdeel van het project De Beekse Akkers I) is in 2022 opgestart. In 2024 wordt een omgevingsdialoog opgestart en wordt resterend archeologisch onderzoek gedaan. Ook wordt een bidbook opgesteld met inbegrip van beeldkwaliteitseisen. Aansluitend wordt een ontwikkelingscompetitie opgestart en uitgevoerd om zo tot een passende invulling te komen. Uiteindelijk moet op basis daarvan een anterieure overeenkomst met de winnende ontwikkelaar worden gesloten.

Planning 12 - 2025

3.08

Bij inbreiding wordt allereerst ingezet op herbestemming, transformatie of vervanging van bestaande gebouwen, met name gericht op het bereiken van de doelstellingen in de Woonvisie. Gebiedsontwikkeling De Klokkengieterij Planning Ontwikkelaar Interesting Vastgoed is bezig met optimalisatie van het 07 - 2025 bouwplan, de voorbereiding op het bouwrijpmaken (bijvoorbeeld het archeologisch onderzoek) en de aanvraag van de omgevingsvergunning. De gemeente is vanaf nu voor een belangrijk deel facilitair in dit traject. Het is daarom lastig voor de gemeente om zich te verbinden aan concrete acties en een planning.

3.12

3.14

Herontwikkeling Baverdestraat Lieshout In het eerste kwartaal van 2024 wordt het bestemmingsplan inzake de herontwikkeling Baverdestraat voorgelegd aan de gemeenteraad voor vaststelling.

Planning 04 - 2024

Voldoende huurwoningen en betaalbare woningen In de Woondeal is overeengekomen dat Laarbeek tot 2030 minimaal 735 woningen gaat bouwen met als programmering minimaal 30% sociale huur, minimaal 37% middeldure huur en/of betaalbare koop (2/3 betaalbaar). Binnen deze kaders streven wij ernaar om minimaal 400 levensloopbestendige woningen te realiseren. In het in oktober 2023 vastgestelde Beleidskader Wonen heeft de raad zich hieraan gecommitteerd. Er worden onderhoudsplannen opgesteld voor het openbaar groen, waarbij groenbeleving, biodiversiteit en klimaatadaptatie leidende principes zijn.

Planning 12 - 2030

Herziening bomenbeleid De ambities met betrekking tot klimaatadaptatie, leefbaarheid en biodiversiteit uit het bestuursakkoord worden doorvertaald in het bomenbeleid. Daarvoor wordt een herziening (op onderdelen) van het bomenbeleidsplan aan de raad voorgelegd.

Planning 10 - 2024

Baggeren watergangen en sloten Uitvoering geven aan de jaarschijf 2020 van het in 2019 vastgestelde beheerplan onderhoud watergangen en sloten. Bij het terugdringen van wateroverlast ten gevolge van clusterbuien wordt ingespeeld op kansen (grondverwerving), maar worden inwoners ook gestimuleerd om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Planning 12 - 2024

Waterberging en groen Oranjelaan We realiseren een waterberging in het groengebied tussen Oranjelaan en Beekerheide in Beek en Donk. Dit combineren we met een herinrichting van deze hoofdgroenstructuur. Water afkomstig van bedrijventerrein Beekerheide kan duurzaam worden geborgen en we verhogen de biodiversiteit en kwaliteit van de leefomgeving. Met diverse betrokkenen maken we een plan dat in 2023/2024 uitgevoerd wordt.

Planning 07 - 2024

3.17

3.18

De gemeente blijft investeren in regionale samenwerking op het gebied van toerisme en recreatie. Laarbeek wordt als onderdeel van Land van de Peel gepromoot. Uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 2023-2024 Planning In 2024 worden de acties uit uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 12 - 2024 uitgevoerd. Dit uitvoeringsprogramma is onderdeel van het Programma recreatie en toerisme dat is vastgesteld door het college. We zetten in op het versterken van de natuur en landschap van Laarbeek, met het oog op het bevorderen van de biodiversiteit, met als zwaartepunten ’t Gulden Land en de tweede fase van waterhouderij De Blauwe Poort. ’t Gulden Land wordt in goede samenwerking met de gemeente Helmond en Waterschap Aa en Maas gecontinueerd. EVZ/beekherstelproject Blauwe Poort fase 2 Rond de Aa, de Boerdonkse Aa en de Snelle Loop zijn inmiddels voldoende gronden verworven om samen met waterschap Aa en Maas een EVZ aan te legen en beekherstelproject te kunnen starten. In 2023 ronden we de planvorming en voorbereiding af zodat uitvoering eind 2023 of in 2024 kan plaatsvinden.

3.19

3.20

Planning 12 - 2024

Visie 't Gulden land realiseren Planning De visie voor ’t Gulden Land is in 2019 vastgesteld door de 12 - 2026 gemeenteraad. De gebiedsontwikkeling in ’t Gulden Land draagt sterk bij aan de positionering van Laarbeek als Waterpoort van de Peel. Samen met de partners Waterschap Aa en Maas en gemeente Helmond zijn we sinds 2022 gestart met verschillende deelprojecten, waaronder natuurontwikkeling in de Kop van Aarle-Rixtel. In de komende jaren krijgt 't Gulden Land vorm als natuur- en recreatiegebied. We vinden de bescherming en instandhouding van het erfgoed in het algemeen en van Landgoed Eyckenlust, Landgoed Croy en Missieklooster Heilig Bloed erg belangrijk. Hierbij geldt ‘behoud door ontwikkeling’ als uitgangspunt. Uitvoeringsprogramma erfgoedbeleid Het geactualiseerde erfgoedbeleid (Een erfenis aan verhalen) voor 20212026 is in september 2021 vastgesteld door de raad. In het bijhorende uitvoeringsprogramma zijn acties per ambitie opgenomen tot en met 2026 . Het uitvoeringsprogramma is gevoed met ideeën van inwoners, bestuur en ambtelijk betrokkenen. Voor komend jaar staan acties als het opstellen van een kerkenvisie Laarbeek en paraplubestemmingsplan archeologie op het programma. Het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie worden opgesteld.

Cultuurhistorische waardevolle panden Er wordt beleid ontwikkeld zodat met betrekking tot cultuurhistorische waardevolle panden in het buitengebied afwegingen kunnen worden gemaakt. Onderdeel hiervan is een herijking van de lijst.

Planning 12 - 2026

Planning 12 - 2024

3.21

3.26

In verband met het grote aantal verkeersuitdagingen binnen het grondgebied van Laarbeek, wordt een Integrale Verkeersstudie verricht, met daarin een doorkijk naar en afstemming met de regionale verkeersproblematiek en de kansrijke inbreidings- en uitbreidingslocaties. In deze studie worden ook onderwerpen als de Sonseweg en de ervaren verkeersoverlast in de kernen meegenomen. Inpassingsplan N279 De uitspraak van Raad van State is inmiddels geweest waardoor het inpassingsplan van tafel is. In Noordoost-Brabant moet een goed functionerend wegennet, de zogeheten Robuuste Rand, de druk op het onderliggend wegennet verminderen en sluipverkeer voorkomen. In dat kader denkt Laarbeek binnen de Stuurgroep N279 actief mee over de hernieuwde aanpak van deze provinciale verkeersader. Met behulp van een Brede Belangen Benadering (BBB) wordt gezocht naar consensus in plaats van compromissen. Gelijktijdig met de aanpak van de N279 nemen we ook gemeentelijke projecten mee zoals de aansluiting Peeleindseweg - N272.

Planning 12 - 2024

Opstellen integraal verkeersplan In verband met het grote aantal verkeersuitdagingen binnen het grondgebied van Laarbeek wordt een Integrale Verkeersstudie verricht, met daarin een doorkijk naar en afstemming met de regionale verkeersproblematiek en de kansrijke in- en uitbreidingslocaties. In deze studie worden ook onderwerpen als de Sonseweg en de ervaren verkeersoverlast in de kernen meegenomen. Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen.

Planning 07 - 2024

Jaarlijkse rapportage duurzaamheidsagenda De Laarbeekse duurzaamheidsagenda omschrijft aan de hand van 6 thema's welke activiteiten/projecten we uitvoeren op het vlak van duurzaamheid. Jaarlijks rapporteren we de stand van zaken en brengen we de raad in de positie om de prioriteiten voor het volgende jaar aan te geven.

Planning 12 - 2024

3.2 Financiën Rekening bedragen x 1.000

Begroting

Meerjarenbegroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

-10.143

-14.984

-11.857

-11.755

-10.943

-11.053

Cultureel erfgoed

-109

-128

-105

-102

Economische promotie

-178

-887

-233

-230

Media

-392

-420

-385

-365

-1.946

-4.114

-2.680

-2.484

-2.061

-2.044

-21

-23

-22

-2.474

-3.382

-3.095

-3.110

-3.147

-3.184

-4

-18

-5

Lasten

Milieubeheer Musea Openbaar groen en (openlucht) recreatie Recreatieve havens

Ruimte en leefomgeving

-2.052

-2.528

-1.413

-853

-843

Verkeer en vervoer

-2.683

-3.151

-3.553

-3.635

-3.790

-3.892

Wonen en bouwen

-283

-333

-366

-365

Baten

1.767

2.624

1.331

1.335

912

449

453

Cultureel erfgoed Media Milieubeheer

23 -61

Musea Openbaar groen en (openlucht) recreatie

1.403

223

Recreatieve havens

Ruimte en leefomgeving

825

623

132

Verkeer en vervoer

141

113

188

616

377

477

-10.526 -10.420 -10.031

-10.141

Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten

-8.376 -12.360

Stortingen in reserves

-2.014

-2.265

-4.830

-1.590

-90

Onttrekkingen aan reserves

2.417

5.583

1.341

770

250

247

-7.973

-9.073

-14.015 -11.239

-9.871

-9.984

Resultaat

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de begrotingssaldi weer. Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

-9.857

-10.059

-8.658

-8.716

-2.779

-1.155

-1.202

-1.184

-5

-12.589

-11.168

-9.813

-9.854

Nieuw beleid

-220

-20

-10

Bestaand beleid

-860

290

205

Gemeentefonds

-5

Dekkingsplan

Kapitaallasten

-412

-408

-405

-402

-14.015

-11.239

-9.871

-9.984

Primitieve begroting 2023-2026 1e Tussenrapportage 2023 Kadernota 2024 2e Tussenrapportage 2023 Startpositie Meerjarenbegroting 20242027

Overige mutaties Saldo Meerjarenbegroting 2024-2027

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2024 zien. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Nieuw beleid

-220

-20

-10

-20

-10

-20

-10

Programmamanager voor de Peelgemeenten Lasten

We werken intensief samen in de Peel-regio in het grotere geheel van de MRE-regio om de ruimtelijke ordeningsvraagstukken in de komende jaren goed in te kunnen vullen. Om met elkaar goed standpunten te bepalen en ons deel daarin als Peelgemeenten ook de projecten en opgaven te realiseren waar we samen en iedere gemeente individueel voor staan, investeren we gezamenlijk in de professionalisering van de samenwerking, waaronder de aanstelling van een programmamanager voor de Peelgemeenten voor de duur van 3 jaar.

Soortmanagementplan (SMP) Lasten

-200

In het kader van de uitvoering van het klimaatakkoord wordt er in Nederland vol ingezet op het zoveel mogelijk isoleren van woningen om energie te besparen. Laarbeek gaat meedoen aan het regionale project Groene Zone Isoleren. Hieraan kan iedere inwoner meedoen. Daarnaast ontvangt de gemeente ruim € 400.000 van het Rijk om uitvoering te geven aan het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Dat is bedoeld om de doelgroep die isolatie van de eigen woning niet kan betalen te ondersteunen. Door een recente uitspraak van de Raad van State is duidelijk geworden dat je vóórdat je mag isoleren eerst een flora en faunaonderzoek moet doen en eventuele maatregelen moet nemen. In de spouwmuur en/of onder het dak kunnen immers beschermde vleermuizen en/of vogels zitten. Bij individuele woningen zijn de kosten hiervan hoger dan van het isoleren zelf. Dat wordt dus praktisch onwerkbaar. De enige oplossing hiervoor is het opstellen van een zogenaamd Soortmanagementplan (SMP). Via zo’n plan wordt voor een groter gebied (bijvoorbeeld alle dorpskernen of zelfs de hele gemeente) geïnventariseerd welke beschermde diersoorten er voorkomen en welke maatregelen op voorhand getroffen kunnen worden om te voorkomen dat de wet Natuurbescherming wordt overtreden.

Als we besluiten om een SMP op te stellen, is de kans groot dat we van de provincie eerder toestemming (ontheffing wet Natuurbescherming) krijgen om toch al te starten met woningisolatieprojecten. Daardoor blijft het project Groene Zone Isoleren uitvoerbaar en kan ook invulling gegeven worden aan het NIP. Zonder SMP kan het op grote schaal isoleren van woningen praktisch gezien niet worden uitgevoerd. De Rijksbijdrage voor het NIP zal in dat geval terugbetaald moeten worden.

Bestaand beleid

-860

290

205

Correctie bijdrage Bereikbaarheid Brainport

-850

300

215

Lasten

-870

280

250

165

Baten

In de Kadernota 2024 is de bijdrage aan de reserve bereikbaarheidsagenda voor de 10-jarige bijdrage aan bereikbaarheid Brainport als een structurele mutatie ingebracht. Dit corrigeren we nu in één incidentele storting in 2024. Daarnaast is in de Kadernota 2024 per abuis het totaalbedrag niet goed opgenomen. Het bedrag is € 35.000 hoger en direct meegenomen in deze mutatie.

Schoonmaken wegen Lasten

-10

Op basis van de begroting 2024 van gemeenschappelijke regeling Blink vindt een verhoging van het budget voor schoonmaken van wegen plaats voor een bedrag van € 10.000.

Gemeentefonds

-5

Verwerking septembercirculaire 2023 Gemeentefonds

-5

Lasten

De verwerking van de septembercirculaire 2023 gemeentefonds laat over de jaren 2024 t/m 2027, ná diverse opgenomen bijstellingen, over alle jaren een budgettair voordeel zien. Daarbij is rekening gehouden met bijstellingen op de volgende onderdelen: - € 174.000 in 2024 en verder als bijstelling indexatie loonsom personeel - € 5.000 in 2024 en verder als budget voor Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) - € 7.000 in 2024 t/m 2026 als budget voor Veilig wonen (Impulsgelden Weerbaar Bestuur) - € 8.000 in 2024 en verder als budget Participatiemiddelen (deel Wsw) - € 4.000 in 2024 en verder als budget Rijksvaccinatieprogramma - € 34.000 in 2024 als budget voor Bijzondere bijstand en Vroegsignalering - Bijstelling te realiseren taakstelling in 2027 met € 100.000 naar € 500.000 als besparing lasten Jeugdzorg (afgeleide van de Hervormingsagenda) De diverse budgetbijstellingen leiden tot mutaties in de programma's 1, 3, 5 en 6.

Dekkingsplan

Taakstelling besparing diverse budgetten

Lasten

Dit is onderdeel van de taakstelling in het kader van het scherper begroten zoals in de Kadernota is voorgesteld. Hier is bij diverse programma’s invulling aan gegeven. Om niet een aantal malen dezelfde toelichting te geven, wordt hiervoor kortheidshalve verwezen naar onze financiële samenvatting waarin deze taakstelling als onderdeel van het dekkingsplan is toegelicht.

3.3 Beleidsindicatoren gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

verplicht volgens BBV j/n

meet eenheid

actualiteit

Gemiddelde WOZ-waarde

Duizend euro

2022

€ 340

€ 342

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2022

4,8

8,9

Demografische druk

2023

79,5

80,5

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

€

2023

866

897

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

€

2023

933

985

Beleidsindicator

Laarbeek

3.4 Investeringen Onderstaande tabellen geven de investeringen voor het begrotingsjaar 2024 weer en de meerjarenbegroting 2025-2027. Investeringsplan 2024

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Speelruimteplan

2024

Centrumontwikkeling Lieshout

2024

940

Herstel historische verbindingen Eyckenlust - B&D

2024

650

Openbare verlichting cfm beleidsplan

2024

369

Investeringsplan 2025 t/m 2027

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Speelruimteplan

2025

Openbare verlichting cfm beleidsplan

2025

384

Speelruimteplan

2026

Openbare verlichting cfm beleidsplan

2026

399

Speelruimteplan

2027

Openbare verlichting cfm beleidsplan

2027

415

Programma 4 Economie en werkgelegenheid Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt Wethouder Van den Berkmortel

Bestuursakkoord 2022-2026 Regionale schaalsprong Onze regio staat aan de vooravond van een forse schaalsprong: een nieuwe ontwikkelfase die mede wordt ingegeven door de snelle groei van de bedrijven in de Brainportregio. De verwachte groei van onze industriële bedrijven tot 2030 en verder is dermate groot, dat dit ook impact zal hebben op het woon- en leefklimaat in onze regio en in onze gemeente. Bedrijfskavels De uitgifte van bedrijfskavels is de afgelopen jaren versneld. Bedrijventerrein Bemmer IV is zo goed als uitverkocht en er is meer vraag naar kavels dan aanbod. Dat geldt voor de gehele regio. In de toekomst is het mogelijk gewenst om een onderzoek op te starten naar de mogelijkheden om vraag en aanbod meer op elkaar af te stemmen. Detailhandel De detailhandel in Laarbeek staat onder druk. De belangrijkste oorzaken zijn toenemende mobiliteit, internetmogelijkheden, schaalvergroting en de behoefte aan recreatief winkelen. De winkels in Laarbeek hebben vooral een lokale functie en zijn van belang voor een leefbare woonomgeving voor alle inwoners, maar ook voor economie en werkgelegenheid. Het is belangrijk de winkelstructuur te bewaken en het winkelen door inwoners in de eigen kernen te stimuleren. Stichting Ondernemersfonds Laarbeek heeft sinds 2017 een ondernemersfonds. Het is een initiatief van Parkmanagement Laarbeek, CentraManagement Laarbeek en ZLTO.

Het fonds is bedoeld om georganiseerd ondernemerschap in staat te stellen om collectieve zaken structureel te financieren en daarmee de economie in Laarbeek te versterken.

Ontwikkelingen Regionale opgaven De economische dynamiek in Zuidoost Brabant zorgt (naast de druk op woningen en voorzieningen) niet alleen voor een forse groei van de werkgelegenheid, maar stelt Brainport Eindhoven ook voor forse opgaven op het gebied van economische infrastructuur. Zowel de HTSM-sector (hightech systemen en materialen) als hun toeleveranciers groeit hard, wat een forse vraag aan nieuwe werklocaties oplevert. Laarbeek heeft zich ingespannen om het Regionaal Bedrijventerrein Brainport een stapje dichterbij te brengen. Inmiddels is de locatie keuze voor het RBT bekend. Komend jaar wordt dit plan in regioverband uitgewerkt zodat het regionaal bedrijfsleven weer uit de voeten kan. Binnen Laarbeek gaan we op zoek naar een nieuwe locatie voor onze lokale behoefte.

Onze inzet op het punt van bereikbaarheid (o.a. N279, Beekse Brug en snelfietspaden) is ook voor het Laarbeekse bedrijfsleven van belang. Deze inzet, en onze inzet t.a.v. bijv. Recreatie en Toerisme en Centrumplan Lieshout, vindt u terug in programma 3.

Ambities A. Er zijn voldoende bedrijfskavels beschikbaar in Laarbeek en in de regio. B. We nemen een actieve houding aan in het versterken van de winkelcentra en het tegengaan van leegstand van centrumpanden. C. Arbeidsmigranten worden op een menswaardige manier gehuisvest.

4.1 Speerpunten Wat willen we bereiken? 4.01

De gemeente ondersteunt de realisatie van een regionaal bedrijventerrein in de regio en zet tevens in op uitbreiding van bedrijventerrein Bemmer ten behoeve van de lokale behoefte.

4.02

De bestaande Retailnota wordt op actualiteit ververst.

4.03

In ons vestigingsbeleid wordt het bieden van (meer) werkgelegenheid als toewijzingscriterium gehanteerd.

4.04

De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid waar het gaat om de huisvesting van arbeidsmigranten, conform recent vastgesteld beleid.

Wat gaan we daar voor doen? 4.01

De gemeente ondersteunt de realisatie van een regionaal bedrijventerrein in de regio en zet tevens in op uitbreiding van bedrijventerrein Bemmer ten behoeve van de lokale behoefte. Toekomstige vestigingslocaties Om ook in de toekomst voldoende vestigingsmogelijkheden voor (lokale) bedrijven te hebben onderzoeken we de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een nieuw lokaal bedrijventerrein.

Planning 12 - 2024

4.2 Financiën Rekening

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x 1.000

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

-3.114

-9.731

-8.874

-9.591

-8.705

-56

-55

-59

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Beheer overige gebouwen en gronden

-16

-17

-29

Economische ontwikkeling

-428

-593

-591

-491

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-1.035

-4.304

-4.287

-4.866

-4.245

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-1.541

-4.642

-3.788

-3.926

-3.761

-38

-120

4.221

10.456

9.610

9.129

8.122

8.109

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Beheer overige gebouwen en gronden

1.329

4.679

4.738

4.910

4.280

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

2.802

5.701

4.787

4.134

3.756

3.744

Saldo van baten en lasten

1.107

725

736

-462

-583

-596

-631

-2.273

-1.432

-234

-13

Onttrekkingen aan reserves

297

1.757

120

Resultaat

773

-568

-576

-476

Vennootschapsbelasting (VpB) Baten

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Stortingen in reserves

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de begrotingssaldi weer. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Primitieve begroting 2023-2026

-560

-460

1e Tussenrapportage 2023

Kadernota 2024

2e Tussenrapportage 2023

-5

-545

-445

Kapitaallasten

-10

Overige mutaties

-21

-576

-476

Startpositie Meerjarenbegroting 20242027

Saldo Meerjarenbegroting 2024-2027

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2024 zien. Begroting bedragen x € 1.000

2024

Er zijn geen mutaties die voor nadere toelichting in aanmerking komen.

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

4.3 Beleidsindicatoren De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Deze is hieronder weergegeven als indicator. gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

Beleidsindicator

verplicht volgens BBV j/n

meet eenheid

actualiteit

Functiemenging

2022

47,3

49,3

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar

2022

188,5

180,3

Laarbeek

4.4 Investeringen Onderstaande tabellen geven de investeringen voor het begrotingsjaar 2024 weer en de meerjarenbegroting 2025-2027. Investeringsplan 2024

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Geen investeringen.

Investeringsplan 2025 t/m 2027

bedragen x € 1.000

Jaar Bruto investeringsinvestering Programma budget

Omschrijving Geen investeringen.

Programma 5 Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt

Bestuursakkoord 2022-2026 Decentralisatie en integraliteit De decentralisatie richting gemeente is de afgelopen jaren steeds verder doorgevoerd en de transitie in het sociaal domein heeft vorm gekregen. De komende jaren ligt het zwaartepunt op het gebied van preventie. Het koersdocument ‘Samenwerken door Samen Werken’ van de vijf Peelgemeenten - georganiseerd in een gemeenschappelijke regeling - geeft de komende jaren richting met de nadruk op de omgeving en context van de gemeenten. De integrale aanpak van het sociaal domein heeft zijn vruchten afgeworpen. Door te ontschotten staat er momenteel een sociaal domein waarin over de verschillende leefdomeinen wordt samengewerkt, met als doel de goede en adequate ondersteuning voor onze inwoners. Dit is ook financieel merkbaar, Laarbeek heeft de afgelopen periode hard gewerkt aan een financieel stabieler sociaal domein. We willen maatwerk bieden, toegesneden op de individuele ondersteuningsbehoefte. Van het gelijkheidsbeginsel naar erkende ongelijkheid, het ongelijkheidsbeginsel. Doen wat nodig is in dít geval, in déze situatie binnen déze omstandigheden. Integrale samenwerking is de sleutel tot het voorkomen van escalaties of het snel de-escaleren. De Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) geeft hier meer handvatten voor.

De Wams helpt gemeenten om bij inwoners met ‘gestapelde problemen’ de regierol te pakken voor een integrale aanpak. Vroegsignalering We willen steeds meer aandacht besteden aan de voorkant van het proces. Daarbij is vroegsignalering een belangrijke methodiek. Momenteel is vroegsignalering reeds actief bij schuldhulpverlening; dit wordt breder uitgerold. Ook gaan we meer inzetten op preventie en collectiviteit. Hierdoor hoeven minder inwoners een beroep te doen op specialistische zorg en ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn o.a. de huiskamers in de kernen en de acties rondom Vitaal Laarbeek. Hierin blijven we met onze maatschappelijke partners innoveren en ontwikkelen op basis van de behoeften binnen de samenleving. Eenzaamheid Je goed voelen wordt voor een belangrijk deel bepaald door mensen om je heen. Mensen met wie je lief en leed kunt delen en op wie je een beroep kunt doen als het even minder goed gaat. Helaas heeft niet iedereen een sociaal netwerk waarop hij terug kan vallen. Eenzaamheid wordt door veel van onze inwoners als een groot probleem ervaren. Het gemis aan verbondenheid met anderen kan nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid en ertoe leiden dat mensen meer gebruik maken van voorzieningen. Eenzaamheid is bovenal vanuit menselijke oogpunt ongewenst. Wij willen hen (jong en oud) niet aan hun lot overlaten.

Vrijwilligers Onze vrijwilligers zijn cruciaal voor het functioneren en floreren van onze maatschappij. Onze waardering hiervoor is groot en heeft onze voortdurende aandacht. Tegelijkertijd zetten we in op slimme samenwerkingen tussen verenigingen, mede om de inzet van vrijwilligers toekomstbestendig te houden. Positieve gezondheid Gezondheid kan gezien worden als ‘het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Het gaat niet alleen om de afwezigheid van ziekte. Mensen die goed leren omgaan met hun ziekte (aanpassingsvermogen) ervaren hun gezondheid over het algemeen ook als goed. Er wordt niet zozeer gekeken naar problemen of beperkingen, maar naar de mogelijkheden die mensen zelf nog hebben. Wij willen blijvend inzetten op deze nieuwe benaderingswijze van gezondheid. Dementie Door de toenemende vergrijzing van onze maatschappij wordt het aandeel van mensen met een vorm van dementie in de toekomst groter. Laarbeek probeert daar op in te spelen door een dementie-vriendelijke gemeente te zijn waarin gekeken wordt naar de dementerende mens en zijn omgeving. Omdat mensen langer thuis blijven wonen moet de zorg hierop aangepast worden. Ook het begrip voor mensen met dementie in onze dorpen zal moeten veranderen zodat ze langer mee kunnen doen in hun buurt en vereniging.

Mantelzorg Steeds vaker wordt bij het verlenen van zorg een beroep gedaan op vrijwilligers die mantelzorg verlenen. Mantelzorg verlenen, hoort bij het leven. Dat neemt niet weg dat mantelzorgers overbelast kunnen raken. Slechts een beperkt gedeelte van de mantelzorgers is in beeld bij de welzijnsorganisatie. Veel van hen vinden het normaal wat ze doen en hebben geen behoefte aan ondersteuning of advies. In de toekomst zal steeds vaker een beroep op mantelzorgers moeten worden gedaan. De mantelzorger moet, daar waar nodig en gewenst, vanuit de sociale basisstructuur ondersteund en ontlast worden. Participatiewet Sinds 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht. Dit betekent dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bieden van ondersteuning aan mensen met (verminderd) arbeidsvermogen bij het vinden van passend werk. Laarbeek werkt hiervoor regionaal samen in het werkbedrijf Senzer. Om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te kunnen begeleiden naar de reguliere arbeidsmarkt zijn voorzieningen nodig, zoals werkervaringsplaatsen en mogelijkheden voor maatschappelijke deelname bij lokale voorzieningen. Door een breder aanbod van dergelijke (laagdrempelige) voorzieningen wordt de kans tot de toeleiding naar de arbeidsmarkt vergroot. Hierbij wordt geconstateerd dat de complexiteit van de doelgroep toeneemt met meer intensieve begeleiding tot gevolg.

Participatie en armoede We zetten ons in om (verborgen)armoede te bestrijden, armoede die voor de samenleving niet zichtbaar, is met als uitgangspunt gelijke kansen voor iedereen. Daarbij willen we speciale aandacht besteden aan kinderarmoede. Preventie en vroegtijdig signaleren van betalingsachterstanden kunnen helpen om (problematische) schulden te voorkomen. Problematische schulden leiden niet zelden tot gezondheidsproblemen, een beroep op de bijstand en/of huisuitzetting of zelfs tot jeugdhulpvraagstukken. We vinden het daarom van belang om de schulddienstverlening verder door te ontwikkelen.

Jeugdparticipatie Jeugdparticipatie is het maatschappelijk meedoen van jeugd, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of via een maatschappelijke stage. Dit geeft jongeren inspraak en invloed en een bredere kijk op de maatschappij waar ook zij onderdeel van uitmaken. Ze krijgen de mogelijkheid om initiatief te nemen en verantwoordelijkheid te dragen. Statushouders/vluchtelingen De komst van vluchtelingen naar Nederland betekent ook iets voor de gemeente Laarbeek. Sommige vluchtelingen krijgen de status ’statushouder‘ en iedere gemeente heeft een opgave om een bepaald aantal statushouders te huisvesten. Naast de huisvesting moeten de statushouders wegwijs gemaakt worden in de gemeente, wordt arbeidsparticipatie in gang gezet en moeten kinderen naar school. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is onze gemeente gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken voor opvang voor langere tijd. Deze opvang zal ook het nodige vragen van onze sociale voorzieningen. Accommodaties In Laarbeek is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorzieningen in alle dorpen, waardoor er een uitstekend niveau aan sociale, culturele en educatieve voorzieningen aanwezig is. Dit willen we naar de toekomst toe ook zo behouden. Dat vraagt om reserveringen/investeringen voor het beheer en onderhoud van de voorzieningen en ook om een andere verdeling van de verantwoordelijkheden.

Er zal een grotere rol en inbreng van de inwoners en organisaties worden verwacht. Energie-neutrale gemeentelijke gebouwen De gemeente heeft circa negentig gemeentelijke objecten in beheer. Deze worden via planmatig onderhoud beheerd aan de hand van een meerjaren-onderhoudsprogramma. In het licht van het klimaatakkoord zijn er doelstellingen op het gebied van verduurzaming maatschappelijk vastgoed bijgekomen. De provincie en de MRE-gemeenten hebben een ondersteunende taak richting (kleine) gemeenten om deze opgave te realiseren. Laarbeek is hiervoor pilotgemeente met twee projecten. Daarnaast is de opdracht verstrekt om een routekaart voor verduurzaming voor al onze objecten in kaart te brengen. De komende jaren moet rekening worden gehouden met een forse investering voor het energieneutraal maken van de gemeentelijke gebouwen. Deze investeringen betalen zich op termijn terug door een beduidend lagere energielast.

Ontwikkelingen Nederland heeft een hoogontwikkelde gezondheidszorg en een hoog niveau van sociale voorzieningen, zo ook Laarbeek. Echter staan de kwaliteit en de toegankelijkheid van onze zorg en ondersteuning onder druk. De vraag naar zorg neemt toe, vooral door vergrijzing. Tegelijkertijd zijn er grenzen aan de beschikbaarheid van zorg, mede door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. De groeiende zorgvraag zorgt bovendien voor een uitdaging bij het betaalbaar houden van de zorg en ondersteuning. Als we doorgaan op de huidige weg, loopt de zorgketen vast en kan niet meer iedereen rekenen op goede en tijdige zorg en ondersteuning. Daarom werken we aan verbetering. Ook in Laarbeek moeten we hier mee aan de slag, we zien dezelfde uitdagingen. Om verbeteringen te realiseren zijn er landelijk een aantal ontwikkelingen in gang gezet, die invloed (gaan) hebben op de inrichting van het sociaal domein in Laarbeek:

Integraal zorgakkoord (IZA) In het najaar van 2022 is het Integraal Zorgakkoord ondertekend door partijen uit zorg, ondersteuning en Welzijn (bijv. Federatie van ziekenhuizen), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Samen werken deze partijen toe naar passende zorg en ondersteuning, samen met de patiënt, op de juiste plek en met de nadruk op gezondheid. Er wordt gewerkt aan een beweging van ‘zorg naar gezondheid’. Waar relevant worden ook de langdurige zorg, publieke gezondheid en het sociaal domein betrokken. Uitgangspunt is passende zorg: ‘in 2040 draagt de zorg optimaal bij aan het gezond (samen)leven van alle mensen in Nederland, in het besef dat daarvoor niet meer mensen en middelen beschikbaar zijn dan nu en dat dit gepaard moet gaan met de laagst mogelijke impact op klimaat en milieu.’ Hiervoor is een werkagenda opgesteld, gericht op onder andere passende zorg, regionale samenwerking, versterking organisatie eerstelijnszorg, samenwerking tussen sociaal domein, huisartsen en GGZ, gezond leven en preventie, arbeidsmarkt en ontzorgen zorgprofessionals. Daarnaast stellen gemeenten samen met andere partijen een werkprogramma op, waarin ze uitwerken hoe de gemeenten de afspraken concreet in gaan vullen. We doen dit in de Peelregio gezamenlijk vanuit het netwerk 'Peel Duurzaam Gezond'.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Hiervoor maken we afspraken vanuit een gezamenlijke basis als rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars. We doorbreken schotten en werken domeinoverstijgend vanuit samenhang om zo bij te dragen aan de beweging naar de ‘voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. Ook al is er sprake van gezondheidsproblemen, er is niet altijd (alleen) een medisch antwoord gewenst. We werken aan een beweging richting beter passende zorg en ondersteuning. We willen terug naar de nabijheid en de menselijke maat vanuit de lokale sociale basis of de sociale infrastructuur, in samenspraak met de inwoners. Het gaat om omzien naar elkaar. De overheid heeft een grote rol bij het bevorderen van gezond gedrag in een gezonde leefomgeving, waarbij inzet gedifferentieerd ingezet wordt en een aparte en toegespitste aanpak vergt voor kwetsbare groepen, waarin de grootste stijging van gezondheidswinst te behalen is. Dat vraagt gericht investeren: ongelijk investeren voor meer gelijke kansen. Voor de financiering van activiteiten om dit te realiseren is er vanaf 2023 één brede specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar voor gemeenten.

Om deze doelen te behalen, staan de volgende thema’s centraal, die lokaal en in de regio worden uitgewerkt:  Het terugdringen van gezondheidsachterstanden  Het bevorderen van de inrichting van een gezonde sociale en fysieke leefomgeving  Het versterken van de sociale basis in wijken en buurten  Het bevorderen van een gezonde leefstijl  Het versterken van de mentale gezondheid van de inwoners  Het ondersteunen van inwoners bij het vitaal ouder worden.

Hervormingsagenda jeugd (HVAJ) Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom hebben het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en VNG samen de hervormingsagenda opgesteld. De Hervormingsagenda Jeugd heeft twee doelen: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning op de juiste plek en wanneer dit nodig is & 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. De Hervormingsagenda Jeugd kent een transformatiedoelstelling; een inhoudelijke vernieuwing die de kwaliteit van de jeugdzorg verhoogt. Dit doen we niet alleen, maar in de samenwerking in regio Peel / 10vdJeugd. De hervormingsagenda richt zich primair op de beschikbaarheid, organisatie en houdbaarheid van de jeugdhulp en het jeugdhulpstelsel zelf. Secundair is de hervormingsagenda bedoeld als een breed maatschappelijke agenda, waarin waar nodig ook verbindingen gelegd worden met andere ontwikkelingen. De Hervormingsagenda Jeugd kent een 8-tal ontwikkellijnen: 1. De Jeugdwet helder positioneren in de bredere context van het sociaal domein en het afbakenen van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht. 2. De lokale toegang met stevige lokale teams versterken 3. Afbouw residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk 4. Kwaliteitsverbetering en blijvend leren 5. Verbeteren regionale samenwerking en landelijke contractering specialistische zorg 6.

Eenvoudiger uitvoering en inkoop, minder administratieve lasten en aanpak negatieve effecten van marktwerking 7. Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel met data en monitoring 8. Afspraken over financieel bestuurlijke verhoudingen en een meerjarig financieel kader Integraal HuisvestingsPlan (IHP) In 2025 (naar verwachting) wordt het voor gemeenten verplicht een meerjarig Integraal Huisvestingsplan te ontwikkelen. Hierbij dient in gelijkwaardigheid te worden samengewerkt met schoolbesturen. Gemeenten en scholen leggen het IHP vast voor vier jaren, met een doorkijk naar de verdere 12 jaren. Het IHP moet leiden tot goede schoolgebouwen, met inzicht in de kwaliteit van de schoolgebouwenportefeuille, met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en geldstromen en het leidt tot meer zekerheid voor schoolbesturen en gemeenten. Hiermee is een lokale monitoring eenvoudiger. Regionale samenwerking Om op een goede manier vorm en inhoud te geven aan bovengenoemde ontwikkelingen zijn we als gemeente Laarbeek afhankelijk van onze regionale samenwerkingen. Zo kennen we een samenwerking op het niveau van 21 gemeenten i.s.m. GR GGD in de uitwerking van het GALA, kennen we de samenwerking Peel Duurzaam Gezond waarin gemeenten en zorgorganisaties samen sterk staan in de uitvoering van het IZA, wensen we een samenwerking op het niveau van 11 gemeenten i.s.m.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Laarbeek&id=813f8b3b-c9e1-4a33-a71b-9999646ebb02