8 20221110 Programmabegroting 2023 Laarbeek - raad.pdf

Hierin is een uitvoeringsprogramma opgenomen. In 2022 worden diverse acties opgepakt zoals het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie. De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft consequenties voor de bescherming van erfgoed. Om de bescherming goed te waarborgen moeten de nodige acties worden uitgevoerd op korte en lange termijn. Verkeer Vanuit de Bereikbaarheidsagenda worden diverse projecten in Laarbeek uitgevoerd zoals de aanleg van diverse snelfietspaden, het opwaarderen van de bushalte bij Bavaria en het oplossen van het knelpunt bij de Beekse brug. Dit knelpunt staat hoog op de politieke agenda. Voor de gewenste oplossing bij de Beekse brug is nog geen overeenstemming met de provincie in verband met de cultuurhistorische waarde van Landgoed Eyckenlust. Er wordt veel overlast ervaren van doorgaand verkeer door de kernen.

Ambities A. Laarbeek blijft zich profileren als een landelijke, zelfbewuste gemeente die haar positie op korte afstand van Helmond en Eindhoven benut door te werken aan een aantrekkelijk buitengebied en woon- en leefklimaat. Aantrekkelijk voor zowel de inwoner als de (stedelijke) recreant die rust en ruimte ambieert (Profielschets Omgevingsvisie Buitengebied). Groei van het aantal woningen en inwoners is geen doel op zich. B. Tot behoud van het dorpse karakter van de kernen wordt terughoudend omgegaan met het bebouwen van open plekken. Er dient in de kernen een goede balans te worden gezocht tussen woningbouw, groenbehoud, groenbeleving, speelvoorzieningen en klimaatadaptatie (waaronder waterretentie). C. We zetten in op behoud van de eigen identiteit van de vier Laarbeekse kernen. D. In het kader van de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt toegewerkt naar één omgevingsvisie en één omgevingsplan voor het gehele grondgebied van Laarbeek. E. We blijven streven naar kansen en nieuwe economische dragers voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. F. Laarbeekse jongeren en ouderen hebben de mogelijkheid om in hun eigen dorp passende woningen te kopen of te huren. Het aandeel jongeren en ouderen in de vier kernen dient zoveel mogelijk op peil te worden gehouden. G.

We streven bij bestaande en nieuwe woonbuurten naar de aanwezigheid van groen op korte afstand voor iedereen. H. Wateroverlast ten gevolge van de klimaatverandering wordt zoveel als technisch en financieel mogelijk, voorkomen en teruggedrongen. I. We blijven investeren in de ombouw naar en het onderhoud van een toekomstbestendige 24

openbare ruimte. J. We zetten in op het verankeren van duurzaamheid in alle beleidsonderwerpen en het aanbrengen van focus in concrete duurzaamheidsdoelstellingen. K. We beschermen het erfgoed en houden het in stand. L. We werken aan een verbeterde bereikbaarheid en beperken, in het kader van de leefbaarheid, de ervaren verkeersoverlast. M. We stimuleren recreatief en functioneel fietsverkeer.

3.1 Speerpunten Wat willen we bereiken? 3.01

Tussen de kernen Lieshout, Aarle-Rixtel, Beek en Donk en Mariahout wordt een bebouwingsvrije zone in acht genomen om te voorkomen dat deze kernen sluipenderwijs naar elkaar groeien. Doel is dat de kernen - met behoud van een eigen identiteit - zelfstandig waarneembaar blijven en niet visueel-ruimtelijk versmelten.

3.02

Bij het proces rond de gebiedsontwikkeling aan de Heuvel in Lieshout is niets doen geen optie. We gaan voor het beste plan voor Lieshout. Het plan wordt naast verlevendiging, stedenbouwkundige inpassing en verkeersveiligheid, ook getoetst aan haalbaarheid, betaalbaarheid en draagvlak. De politieke beoordeling is voor de partijen een vrije kwestie in een open debat.

3.03

Wij stellen een Omgevingsvisie op voor de kernen die door de raad vóór 1 januari 2025 moet zijn vastgesteld. Het centrale thema hierin is meer integrale aandacht voor wonen, klimaat, water en groen binnen de bebouwde kom.

3.04

De beleidslijnen zoals verwoord in de beide omgevingsvisies voor het buitengebied en de kernen, worden in een omgevingsplan geïmplementeerd.

3.05

De Brede Plattelandsbestemming wordt uitgewerkt zoals verwoord in de vastgestelde Omgevingsvisie Buitengebied. Doel hiervan is meer juridische ruimte te bieden voor omzetting naar een andere functie in het buitengebied, zonder kostbare en tijdrovende procedures.

3.06

Landelijke en provinciale regels zijn leidend voor de landbouw. Wel stimuleren we boeren en tuinders om hun bedrijfsvoering te verduurzamen.

3.07

De gemeente wordt overspoeld met woningbouwinitiatieven. Het aantal woningen dat hiermee gepaard gaat overstijgt de woningbehoefte op de lange termijn. We maken in 2022 daarom ingrijpende keuzes in het woningbouwprogramma om de ontwikkeling van kansrijke projecten, in lijn met onze ambities in de Woonvisie, mogelijk te maken.

3.08

Bij inbreiding wordt allereerst ingezet op herbestemming, transformatie of vervanging van bestaande gebouwen, met name gericht op het bereiken van de doelstellingen in de Woonvisie.

3.09

Bij het streven om meer groen in de nabijheid van woningen te handhaven of te realiseren, geldt de 3-30-300 regel als denkrichting.

3.10

Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen wordt natuur-inclusiviteit van bebouwing en openbare ruimte als norm gehanteerd.

3.11

In afspraken met gebiedsontwikkelaars wordt bij de toewijzing van koop- en huurwoningen ingezet op voorrang voor de eigen inwoners, personen met een economische binding en spijtoptanten. Bij de uitgifte van gemeentelijke gronden worden eveneens de (juridische) mogelijkheden hiervoor benut. Daarnaast integreren we zelfbewoningsplicht in ons beleid.

3.12

Er worden onderhoudsplannen opgesteld voor het openbaar groen, waarbij groenbeleving, biodiversiteit en klimaatadaptatie leidende principes zijn.

3.13

We werken aan een normering voor een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met mensen met een geestelijke of fysieke beperking. 25

3.14

Bij het terugdringen van wateroverlast ten gevolge van clusterbuien wordt ingespeeld op kansen (grondverwerving), maar worden inwoners ook gestimuleerd om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

3.15

Op het gebied van grootschalige opwek van energie wordt in beginsel ingezet op bewezen en effectieve maatregelen. Besparende maatregelen en zonnepanelen op het dak worden met voorrang gestimuleerd.

3.16

Bij de eventuele plaatsing van windmolens is voldoende draagvlak een vereiste, met lokaal eigenaarschap als uitgangspunt. Daarbij worden de resultaten en conclusies van de omgevingsdialoog meegenomen.

3.17

De gemeente blijft investeren in regionale samenwerking op het gebied van toerisme en recreatie. Laarbeek wordt als onderdeel van Land van de Peel gepromoot.

3.18

We zetten in op het versterken van de natuur en landschap van Laarbeek, met het oog op het bevorderen van de biodiversiteit, met als zwaartepunten ’t Gulden Land en de tweede fase van waterhouderij De Blauwe Poort. ’t Gulden Land wordt in goede samenwerking met de gemeente Helmond en Waterschap Aa en Maas gecontinueerd.

3.19

We vinden de bescherming en instandhouding van het erfgoed in het algemeen en van Landgoed Eyckenlust, Landgoed Croy en Missieklooster Heilig Bloed erg belangrijk. Hierbij geldt ‘behoud door ontwikkeling’ als uitgangspunt.

3.20

Het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie worden opgesteld.

3.21

In verband met het grote aantal verkeersuitdagingen binnen het grondgebied van Laarbeek, wordt een Integrale Verkeersstudie verricht, met daarin een doorkijk naar en afstemming met de regionale verkeersproblematiek en de kansrijke inbreidingsen uitbreidingslocaties. In deze studie worden ook onderwerpen als de Sonseweg en de ervaren verkeersoverlast in de kernen meegenomen.

3.22

We accepteren een 2x2-baans N279, indien nut en noodzaak (Ladder van Verdaas) op basis van actuele cijfers zijn aangetoond.

3.23

Bij de planontwikkeling voor de N279 wijzen wij een omleiding rond Dierdonk, hetgeen nieuw asfalt betekent, af.

3.24

De aansluiting van de N615 op de N279 (fly-over) en de aansluiting van de Peeleindseweg op de N615 (rotonde) worden bij voorrang met een hoge urgentie geprioriteerd.

3.25

We streven naar het oplossen van het verkeersknelpunt bij de Beekse brug.

3.26

Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen.

Wat gaan we daar voor doen? 3.02

Bij het proces rond de gebiedsontwikkeling aan de Heuvel in Lieshout is niets doen geen optie. We gaan voor het beste plan voor Lieshout. Het plan wordt naast verlevendiging, stedenbouwkundige inpassing en verkeersveiligheid, ook getoetst aan haalbaarheid, betaalbaarheid en draagvlak. De politieke beoordeling is voor de partijen een vrije kwestie in een open debat. Herontwikkeling De Heuvel (Lieshout) Planning Voor de kern van Lieshout wordt een integraal plan voorbereid. 12 - 2025 Doelstelling is en blijft het verlevendigen van de Heuvel in Lieshout. Daarvoor wordt een uitgebreid proces toegepast. Meerdere scenario's worden bekeken en beschouwd. De gemeenteraad heeft op 9 september 2021 voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. De verwachting is dat de gemeenteraad in het vierde kwartaal van 2022 een kaderbesluit op hoofdlijnen vaststelt voor diverse ontwikkelingen die daarna nader worden uitgewerkt. 26

3.03

3.07

3.08

3.12

Opheffen parkeerknelpunten zuidzijde Lieshout Planning De uitkomsten van het geactualiseerde parkeeronderzoek worden 03 - 2023 betrokken bij een studie naar de verkeerssituatie in het centrum van Lieshout. Een aantal scenario's wordt hierbij onderzocht. In de raadsinformatiebrief van 29 juni 2021 heeft het college het proces met betrekking tot het Centrumplan Lieshout toegelicht en de raad heeft op 9 september 2021 voor het project krediet beschikbaar gesteld. Het verkeerskundig onderzoek start in het vierde kwartaal van 2021 en afronding is gepland in het 1e kwartaal van 2022. Wij stellen een Omgevingsvisie op voor de kernen die door de raad vóór 1 januari 2025 moet zijn vastgesteld. Het centrale thema hierin is meer integrale aandacht voor wonen, klimaat, water en groen binnen de bebouwde kom. Omgevingsvisie voor bebouwde kommen Planning De aanstaande Omgevingswet - die waarschijnlijk in werking treedt op 1 12 - 2024 juli 2022 - schrijft voor dat gemeenten in 2024 beschikken over een Omgevingsvisie voor het gehele grondgebied. De gemeenteraad heeft in verband met de actuele uitdagingen, prioriteit gegeven aan een omgevingsvisie voor het buitengebied. Deze visie zal in 2021 worden opgeleverd. Maar de gemeente dient dus ook een omgevingsvisie te schrijven voor de vier bebouwde kommen waarin andere ruimtelijke thema's een rol spelen dan in het buitengebied.

De gemeente start daarom in 2023 met het schrijven van een omgevingsvisie voor de kommen. Laarbeek kan dan in 2024 over dit belangrijk richtinggevend document beschikken. De gemeente wordt overspoeld met woningbouwinitiatieven. Het aantal woningen dat hiermee gepaard gaat overstijgt de woningbehoefte op de lange termijn. We maken in 2022 daarom ingrijpende keuzes in het woningbouwprogramma om de ontwikkeling van kansrijke projecten, in lijn met onze ambities in de Woonvisie, mogelijk te maken. Gebiedsontwikkeling hoek Oranjelaan - Lieshoutseweg Planning Opstarten van een ontwikkelingscompetitie ten behoeve van de invulling 12 - 2024 van de hoek Oranjelaan - Lieshoutseweg met woningbouw. Dit braakliggend terrein - omringd door noodzakelijke waterberging - maakt onderdeel uit van woningbouwplan De Beekse Akkers. Gezien de prominente ligging van het plangebied aan de doorgaande route Gemert Eindhoven is een competitie op zijn plaats. Met deze competitie willen we een kwalitatief zo hoogwaardig uitstraling zien te bereiken. Het bestemmingsplan laat hier maximaal 30 woningen toe, uit te werken door middel van een uitwerkingsplan. Bij inbreiding wordt allereerst ingezet op herbestemming, transformatie of vervanging van bestaande gebouwen, met name gericht op het bereiken van de doelstellingen in de Woonvisie.

Sociale huurwoningen Samen met woCom zorgen we voor voldoende sociale huurwoningen.

Planning 12 - 2026

Betaalbare koopwoningen We zorgen voor voldoende betaalbare koopwoningen.

Planning 12 - 2026

Herontwikkeling Baverdestraat Lieshout In 2023 wordt gestart met de ruimtelijke procedure om de herontwikkeling op de Baverdestraat Lieshout mogelijk te maken. Er worden onderhoudsplannen opgesteld voor het openbaar groen, waarbij groenbeleving, biodiversiteit en klimaatadaptatie leidende principes zijn.

Planning 12 - 2023

Herziening groenbeleid

Planning

27

De ambities met betrekking tot klimaatadaptatie, leefbaarheid en biodiversiteit uit het bestuursakkoord worden doorvertaald in het groenbeleid. Daarvoor wordt een herziening (op onderdelen) van het groenbeleids- en -structuurplan aan de raad voorgelegd.

3.14

03 - 2023

Opstellen groenbeheerplan en instellen onderhoudsvoorziening Planning Het aangepaste groenbeleid wordt vertaald in een nieuw groenbeheerplan 06 - 2023 met daaraan gekoppeld een onderhoudsvoorziening. Herziening bomenbeleid Planning De ambities met betrekking tot klimaatadaptatie, leefbaarheid en 03 - 2023 biodiversiteit uit het bestuursakkoord worden doorvertaald in het bomenbeleid. Daarvoor wordt een herziening (op onderdelen) van het bomenbeleidsplan aan de raad voorgelegd. Baggeren watergangen en sloten Planning Uitvoering geven aan de jaarschijf 2020 van het in 2019 vastgestelde 12 - 2023 beheerplan onderhoud watergangen en sloten. Bij het terugdringen van wateroverlast ten gevolge van clusterbuien wordt ingespeeld op kansen (grondverwerving), maar worden inwoners ook gestimuleerd om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Jaarlijkse rapportage duurzaamheidsagenda Planning De Laarbeekse duurzaamheidsagenda omschrijft aan de hand van 6 11 - 2023 thema's welke activiteiten/projecten we uitvoeren op het vlak van duurzaamheid. In de duurzaamheidsagenda zijn ook activiteiten/projecten opgenomen die gericht zijn op het terugdringen van wateroverlast ten gevolge van cluster-buien en het stimuleren van inwoners om ook hun eigen verantwoordelijkheid hierin te nemen.

Jaarlijks rapporteren we de stand van zaken en brengen we de raad in de positie om de prioriteiten voor het volgende jaar aan te geven.

3.15

3.16

Waterberging en groen Oranjelaan We realiseren een waterberging in het groengebied tussen Oranjelaan en Beekerheide in Beek en Donk. Dit combineren we met een herinrichting van deze hoofdgroenstructuur. Water afkomstig van bedrijventerrein Beekerheide kan duurzaam worden geborgen en we verhogen de biodiversiteit en kwaliteit van de leefomgeving. Met diverse betrokkenen maken we een plan dat in 2023 uitgevoerd wordt. Op het gebied van grootschalige opwek van energie wordt in beginsel ingezet op bewezen en effectieve maatregelen. Besparende maatregelen en zonnepanelen op het dak worden met voorrang gestimuleerd.

Planning 06 - 2023

Jaarlijkse rapportage duurzaamheidsagenda De Laarbeekse duurzaamheidsagenda omschrijft aan de hand van 6 thema's welke activiteiten/projecten we uitvoeren op het vlak van duurzaamheid. In de duurzaamheidsagenda zijn ook activiteiten/projecten opgenomen die gericht zijn op grootschalige opwek van energie, de warmtetransitie, het nemen van energie-besparende maatregelen en de aanleg van zonnepanelen op het dak. Jaarlijks rapporteren we de stand van zaken en brengen we de raad in de positie om de prioriteiten voor het volgende jaar aan te geven.

Planning 11 - 2023

Diverse onderzoeken ten behoeve van warmtetransitie Laten uitvoeren van een technisch-financiële haalbaarheidsstudie naar een schaalbare warmteproductie bij de RWZI Aarle-Rixtel. Daarnaast kleinere quickscans laten uitvoeren in Beek en Donk en Lieshout naar aardwarmte en aquathermie. Bij de eventuele plaatsing van windmolens is voldoende draagvlak een vereiste, met lokaal eigenaarschap als uitgangspunt. Daarbij worden de resultaten en conclusies van de omgevingsdialoog meegenomen.

Planning 06 - 2023

Jaarlijkse rapportage duurzaamheidsagenda

Planning

28

3.17

3.18

De Laarbeekse duurzaamheidsagenda omschrijft aan de hand van 6 11 - 2023 thema's welke activiteiten/projecten we uitvoeren op het vlak van duurzaamheid. Als in de toekomst de eventuele plaatsing van windmolens (onder voorwaarden) aan de orde zou komen, wordt dit opgenomen in de duurzaamheidsagenda. Jaarlijks rapporteren we de stand van zaken en brengen we de raad in de positie om de prioriteiten voor het volgende jaar aan te geven. De gemeente blijft investeren in regionale samenwerking op het gebied van toerisme en recreatie. Laarbeek wordt als onderdeel van Land van de Peel gepromoot. Actualisatie beleid recreatie en toerisme In 2022 wordt het beleid voor recreatie en toerisme geactualiseerd. Het handboek recreatie en toerisme wordt gemaakt voor en met ondernemers. De visie en beleidslijnen zullen voortbouwen op onder andere de Omgevingsvisie buitengebied en de recente samenwerking voor Peelmarketing. We zetten in op het versterken van de natuur en landschap van Laarbeek, met het oog op het bevorderen van de biodiversiteit, met als zwaartepunten ’t Gulden Land en de tweede fase van waterhouderij De Blauwe Poort. ’t Gulden Land wordt in goede samenwerking met de gemeente Helmond en Waterschap Aa en Maas gecontinueerd.

Planning 12 - 2023

Jaarlijkse rapportage duurzaamheidsagenda Planning De Laarbeekse duurzaamheidsagenda omschrijft aan de hand van 6 11 - 2023 thema's welke activiteiten/projecten we uitvoeren op het vlak van duurzaamheid. In de duurzaamheidsagenda zijn ook activiteiten/projecten opgenomen die gericht zijn op het versterken van natuur en landschap en het bevorderen van de biodiversiteit in Laarbeek. Jaarlijks rapporteren we de stand van zaken en brengen we de raad in de positie om de prioriteiten voor het volgende jaar aan te geven. EVZ/beekherstelproject Blauwe Poort fase 2 Rond de Aa, de Boerdonkse Aa en de Snelle Loop zijn inmiddels voldoende gronden verworven om samen met waterschap Aa en Maas een EVZ aan te legen en beekherstelproject te kunnen starten. In 2023 ronden we de planvorming en voorbereiding af zodat uitvoering eind 2023 of in 2024 kan plaatsvinden.

Planning 10 - 2023

EVZ Boerdonkse Kampen (prestatieafspraak uit 2022 die doorloopt) We leggen een ecologische verbindingszone aan in de Boerdonkse Kampen die bestaande bosgebieden met elkaar verbindt. Van Gogh Nationaal Park In 2019-2020 heeft Laarbeek deelgenomen aan de voorbereiding tot het verkrijgen van de status van Van Gogh Nationaal Park. Laarbeek is gevraagd om vanaf 2021 deel te nemen aan het Van Gogh Nationaal park, een samenwerking van een veertigtal partijen: gemeentes, waterschappen en maatschappelijke organisaties. Van Gogh Nationaal Park zal fungeren als vliegwiel voor ruimtelijk opgaves, zoals duurzame energieontwikkeling. Hierbij is oog voor het behouden en versterken van het Brabantse landschap, dat op talrijke schilderijen van Van Gogh terug te vinden is. Daarnaast versterkt de titel Nationaal Park de toeristische aantrekkingskracht van Laarbeek. De status Nationaal Park is (nog) niet toegekend.

Planning 04 - 2023

Realisatie ecologische verbinding Boerdonkse Kampen In de Boerdonkse Kampen (Mariahout) realiseren we een ecologische verbindingszone die de Mariahoutse Bossen en de bossen van Het Gerecht (gemeente Meierijstad) met elkaar verbindt.

Planning 03 - 2023

Visie 't Gulden land realiseren

Planning

29

Planning 12 - 2023

3.19

3.20

3.21

3.25

De visie voor ’t Gulden Land is in 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. De gebiedsontwikkeling in ’t Gulden Land draagt sterk bij aan de positionering van Laarbeek als Waterpoort van de Peel. Samen met de partners Waterschap Aa en Maas en gemeente Helmond gaan we in 2022 gaan we verder aan de slag met verschillende deelprojecten, waaronder natuurontwikkeling in de Kop van Aarle-Rixtel. We vinden de bescherming en instandhouding van het erfgoed in het algemeen en van Landgoed Eyckenlust, Landgoed Croy en Missieklooster Heilig Bloed erg belangrijk. Hierbij geldt ‘behoud door ontwikkeling’ als uitgangspunt.

12 - 2026

Uitvoeringsprogramma erfgoedbeleid Het geactualiseerde erfgoedbeleid (Een erfenis aan verhalen) voor 20212026 is in september 2021 vastgesteld door de raad. In het bijhorende uitvoeringsprogramma zijn acties per ambitie opgenomen tot en met 2026 . Het uitvoeringsprogramma is gevoed met ideeën van inwoners, bestuur en ambtelijk betrokkenen. Voor komend jaar staan acties als het opstellen van een kerkenvisie Laarbeek en paraplubestemmingsplan archeologie op het programma. Het paraplubestemmingsplan archeologie en monumenten en de Kerkenvisie worden opgesteld.

Planning 12 - 2026

Cultuurhistorische waardevolle panden Planning Er wordt beleid ontwikkeld zodat met betrekking tot cultuurhistorische 12 - 2023 waardevolle panden in het buitengebied afwegingen kunnen worden gemaakt. Onderdeel hiervan is een herijking van de lijst. In verband met het grote aantal verkeersuitdagingen binnen het grondgebied van Laarbeek, wordt een Integrale Verkeersstudie verricht, met daarin een doorkijk naar en afstemming met de regionale verkeersproblematiek en de kansrijke inbreidings- en uitbreidingslocaties. In deze studie worden ook onderwerpen als de Sonseweg en de ervaren verkeersoverlast in de kernen meegenomen. Inpassingsplan N279 De uitspraak van Raad van State is inmiddels geweest waardoor het inpassingsplan van tafel is. In Noordoost-Brabant moet een goed functionerend wegennet, de zogeheten Robuuste Rand, de druk op het onderliggend wegennet verminderen en sluipverkeer voorkomen. In dat kader denkt Laarbeek binnen de Stuurgroep N279 actief mee over de hernieuwde aanpak van deze provinciale verkeersader. Met behulp van een Brede Belangen Benadering (BBB) wordt gezocht naar consensus in plaats van compromissen. Gelijktijdig met de aanpak van de N279 nemen we ook gemeentelijke projecten mee zoals de aansluiting Peeleindseweg - N272. We streven naar het oplossen van het verkeersknelpunt bij de Beekse brug.

Bereikbaarheid en aanvaardbaar verkeersniveau ten behoeve van de leefbaarheid Op basis van de op te leveren planstudie Beekse Brug wordt een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd voor de uitvoering.

Planning 04 - 2023

Planning 12 - 2023

3.2 Financiën Rekening

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x 1.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

-8.799

-12.695

-10.598

-9.342

-9.425

-9.523

Cultureel erfgoed

-103

-138

-103

-103

-103

-103

Economische promotie

-155

-177

-874

-153

-153

-153

Media

-423

-393

-390

-362

-362

-362

30

Milieubeheer

-1.695

-3.385

-1.806

-1.805

-1.805

-1.805

-22

-21

-22

-22

-22

-22

-2.579

-2.873

-2.891

-2.830

-2.867

-2.904

-4

-5

-5

-5

-5

-5

-921

-2.609

-1.291

-806

-806

-806

Verkeer en vervoer

-2.609

-2.823

-2.925

-2.967

-3.012

-3.074

Wonen en bouwen

-288

-272

-291

-291

-291

-290

Baten

2.596

1.615

753

803

803

803

6

15

13

12

12

12

Milieubeheer

275

437

30

30

30

30

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

81

227

64

64

64

64

1.399

430

181

132

132

132

Verkeer en vervoer

78

88

88

88

88

88

Wonen en bouwen

755

419

377

477

477

477

Saldo van baten en lasten

-6.204 -11.080

-9.844

-8.539

-8.622

-8.720

Stortingen in reserves

-3.146

-1.192

-905

-2.090

-1.590

-90

Onttrekkingen aan reserves

3.045

2.669

1.950

773

153

153

-6.305

-8.633

-8.800

-9.857 -10.059

-8.658

Musea Openbaar groen en (openlucht) recreatie Recreatieve havens Ruimte en leefomgeving

Cultureel erfgoed

Recreatieve havens Ruimte en leefomgeving

Resultaat

1

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de begrotingssaldi weer. Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

-7.587

-7.605

-7.637

-7.700

6

6

6

6

1e Tussenrapportage 2022

-20

-21

-21

-21

Raad 21 juli 2022

150

150

0

0

2e Tussenrapportage 2022

-50

-50

-50

-50

-7.501

-7.521

-7.702

-7.766

Nieuw beleid

-708

-1.873

-1.893

-413

Bestaand beleid

-535

-389

-389

-404

Gemeentefonds

-17

-17

-17

-17

Loon- & prijsontwikkeling

-88

-76

-76

-76

Kapitaallasten

123

89

88

88

Overige mutaties

-74

-71

-71

-71

-9.857 -10.059

-8.658

Primitieve begroting 2022-2025 Raad 27 januari 2022

Startpositie Meerjarenbegroting 20232026

Saldo Meerjarenbegroting 2023-2026

-8.800

31

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2023 zien. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2023

2025

2026

Nieuw beleid

-708 -1.873 -1.893

-413

Aanpassing kruising HelmondsewegKlokkengietersstraat Aarle-Rixtel Lasten

2024

0

-18

-18

-18

0

-18

-18

-18

De kosten bedragen ca. € 500.000. Dit leidt tot € 17.500 (40 jaar afschrijving/1% rente) aan structurele kapitaallasten vanaf 2024. In 2021 is een verkeersstudie uitgevoerd voor het plan Klokkengieterij. Uit deze studie is naar voren gekomen dat het zeer gewenst is om de huidige kruising aan te passen, waarbij de hoofdrichting met voorrang wordt Klokkengietersstraat-Helmondseweg. Deze oplossing ontmoedigt doorgaand verkeer door de Dorpsstraat.

Bijdrage bibliotheek Lasten

-28

0

0

0

-28

0

0

0

Wegens vertraagde ontwikkelingen in Aarle-Rixtel is er nog geen centrale huiskamer gerealiseerd waarin de Bibliotheek kan integreren. Dit betekent dat zij een langere tijd dan gepland te maken hebben met hoge huurkosten, welke zij niet kunnen voldoen binnen hun vastgestelde subsidiebedrag. Daarom wordt voorgesteld om hiervoor een extra eenmalig budget beschikbaar te stellen van € 27.500.

Dotatie reserve Bereikbaarheidsagenda Lasten

0 -1.500 -1.500

0

0

0

-1.500

-1.500

In 2018 is besloten om gedurende de periode 2019 tot en met 2024 jaarlijks een bedrag van € 500.000 te storten in de reserve 'Bereikbaarheidsagenda'. Om alle projecten te kunnen realiseren, is het nodig dat nog aanvullend een bedrag van totaal € 3 miljoen moet worden toegevoegd in de reserve 'Bereikbaarheidsagenda'. Voorgesteld wordt om deze dotatie verder voort te zetten door nu € 1,5 miljoen in zowel 2024 als 2025 toe te voegen.

Omgevingsfonds Duurzaamheid

0

0

0

0

Lasten

-5

-5

-5

-5

Baten

5

5

5

5

De zonneparken die in Laarbeek worden gerealiseerd dragen jaarlijks een deel van de winst af aan de gemeente, ten behoeve van het uitvoeren van projecten voor verduurzaming in de gemeente. Deze projecten lopen via de reserve "Omgevingsfonds Duurzaamheid" dat de gemeente beheert. Dat vormt onderdeel van het raadvoorstel dat op 29 september 2022 in de raad is behandeld. Voor 2023 worden de inkomsten uit de jaarlijkse afdrachten geschat op € 5.000. Deze worden vervolgens doorgestort in de reserve. Het financiële effect is dus budgetneutraal.

Omgevingswet Lasten

-75

0

0

0

-75

0

0

0

Naar verwachting treedt op 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking. Voor afwijkingen van het Omgevingsplan die niet via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) kunnen, moet het

32

Omgevingsplan gewijzigd worden. Om capaciteit bij een stedenbouwkundige bureau te garanderen en om ervaring met het omgevingsplan op te doen, wordt een raamovereenkomst gesloten. Daarnaast verwachten we zeker het eerste jaar dat veel extra tijd gestoken moet worden in de procedures onder de nieuwe omgevingswet hetgeen we niet met de bestaande formatie / kennis kunnen doen. Daarbij hebben we een proactieve houding richting de samenwerkingsverbanden.

Opstellen integrale verkeerstudie Lasten

-100

0

0

0

-100

0

0

0

In 2023 het opstellen van een integrale verkeersstudie met daarin een doorkijk naar de regionale verkeersproblematiek en de kansrijke in- en uitbreidingslocaties. Hiervoor wordt een budget geraamd ter grootte van eenmalig € 100.000.

Procesmanager klimaatadaptatie Lasten

-15

-15

-15

-15

-15

-15

-15

-15

Op 22 september 2022 is in de regio de opdracht aan de strategische beleidsgroep klimaatadaptatie vastgesteld. Daaruit volgt de inzet voor een regionale procesmanager klimaatadaptatie. Deze zal door de regio gefinancierd worden waarbij Laarbeek haar steentje in bijdraagt.

Toekomstbestendiger openbaar groen Lasten

-320

-340

-360

-380

-320

-340

-360

-380

Met ingang van 2023 zullen delen van het openbaar groen klimaatbestendiger, gevarieerder en biodiverser worden ingericht. Dit brengt éénmalige omvormingskosten met zich mee en structureel hogere onderhoudskosten (kleinere aaneengesloten oppervlakken). Ook participatietrajecten leiden veelal tot groenvoorzieningen met een kwaliteitsniveau hoger dan de huidige standaard. Als basis wordt uitgegaan van een scenario waarbij in 15 jaar 75% van het wijkgroen wordt omgevormd naar biodiverser groen. Gedurende 15 jaar bedragen omvormingskosten € 300.000 per jaar en nemen de onderhoudskosten ieder jaar toe met € 20.000.

Uitvoeringsbudget recreatieve ontsluiting 't Gulden Land

-170

0

0

0

Lasten

-170

0

0

0

Er bestaat behoefte aan een uitvoeringsbudget voor de recreatieve ontsluiting van ’t Gulden Land. Deze middelen betreft een nettobedrag ter cofinanciering tezamen met de gemeente Helmond en het waterschap. Momenteel is alleen een budget beschikbaar voor de natuurontwikkeling.

Vorming voorziening/reserve groenbeheer in combinatie met opstellen onderhoudsplan groen

0

0

0

0

Lasten

-100

0

0

0

Baten

100

0

0

0

Instellen voorziening groenbeheer of reserve groenbeheer (afweging koppelen aan uitwerking scenario's). Voorgesteld wordt om uit de reserve 'kwaliteitsverbetering buitengebied' een bedrag van € 100.000 te oormerken om in te zetten voor een in te stellen nieuwe voorziening voor het groenbeheer. Daarbij is tevens een eenmalig budget noodzakelijk van € 10.000 voor externe ondersteuning om de verdere uitwerking in beeld te brengen. De budgetbijstellingen leiden tot mutaties in de programma's 3 en 6.

Bestaand beleid Aanvulling risicobuffer grondexploitaties 33

-535

-389

-389

-404

0

0

0

0

Lasten

-315

0

0

0

Baten

315

0

0

0

Op dit moment is sprake van bijna € 1,7 miljoen als buffer binnen de risicoreserve grondexploitatie na aftrek van de risico’s en eerdere besluiten. Er moet een buffer zijn van € 2 miljoen, zo is eerder bepaald in de grondnota. Dit betekent dat nu voorgesteld wordt om een storting vanuit de algemene reserve te doen van ruim € 315.000 om deze buffer op peil te brengen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid en de grondnota.

Bijstelling budget Bomenbeheer Lasten

-24

-24

-24

-24

-24

-24

-24

-24

Op basis van de werkelijke kosten van de afgelopen 4 jaar is gebleken dat het in de begroting beschikbare budget van € 117.440 niet toereikend is om invulling te geven aan het noodzakelijke onderhoud van de gemeentelijke bomen. Dit budget dient structureel verhoogd te worden met € 24.000.

Bijstelling krediet herinrichting Kerkplein AarleRixtel Lasten

0

-7

-7

-7

0

-7

-7

-7

Het oorspronkelijke krediet bedroeg € 717.000. Nu het ontwerp gereed is en de werkvoorbereiding is gestart wordt duidelijk dat naar verwachting € 196.000 extra nodig is in 2023 voor de uitvoering. De kapitaallasten van deze bijstelling bedragen € 7.000 structureel.

Bijstelling krediet herstraten Lankelaar in combinatie met aanleg hemelwaterafvoer Lasten

0

-4

-4

-4

0

-4

-4

-4

Het oorspronkelijke krediet bedroeg € 420.000. Het project is op dit moment in werkvoorbereiding en wordt eind 2023 uitgevoerd. De verwachting is dat € 115.000 extra nodig is voor de uitvoering. De kapitaallasten van deze bijstelling bedragen € 4.000 structureel.

Bijstelling opbrengst leges bouwvergunningen Baten

-450

-300

-300

-300

-450

-300

-300

-300

Gezien het verloop van de huidige en te verwachte toekomstige inkomsten blijkt dat het momenteel geraamde budget aan opbrengst bouwleges structureel te hoog is geraamd. Voorgesteld wordt om deze voor 2023 naar beneden bij te stellen met € 450.000 (in 2023 worden nog geen veel hogere bouwleges verwacht en vergelijkbaar niveau met 2022). Vanaf 2024 structureel te verlagen met € 300.000 doordat in 2024 en 2025 wel meer bouwleges worden verwacht mede in relatie tot de gronduitgifte. Hiermee komt de raming op een meer reële hoogte.

Budgetbijstelling lampvervanging openbare verlichting Lasten

0

15

15

0

0

15

15

0

Als gevolg van een EU-richtlijn wordt de productie van fluorescentielampen (spaarlampen) in de loop van 2023 beëindigd. Op korte termijn vervangen we een groot deel van deze verlichting door LED. En in de 1475 armaturen die we nu niet vervangen brengen we in de eerste helft van 2023 nog éénmaal nieuwe fluorescentielampen aan. Daarna hebben we een jong lampenbestand en is er in 2024 en 2025 weinig noodzaak tot planmatige lampvervangingen. Dit betekent dat het budget lampvervangingen in die jaren met € 15.000 verlaagd kan worden.

34

Omgevingsvisie bebouwde kommen Lasten

-25

0

0

0

-25

0

0

0

In de begroting 2022 is een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor deze omgevingsvisie, waarvoor nu een eenmalig bedrag van € 25.000 extra wordt gevraagd.

Ophogen budgetten groenbeheer Lasten

-50

-50

-50

-50

-50

-50

-50

-50

Onafhankelijk van welk scenario gekozen wordt, moeten sowieso de volgende budgetten voor groen worden opgehoogd: - € 20.000 als gevolg van weer nieuwe areaaluitbreiding: de structurele onderhoudskosten van de in 2022 aangelegde beplanting. - € 20.000 in verband met jaarlijks stijgende kosten van onderhoudsactiviteiten die Senzer verricht. - € 10.000 voor structureel hogere onderhoudskosten omdat nu delen van het openbaar groen al klimaatadaptiever en natuurlijkvriendelijker zijn ingericht. Het onderhouden van deze groenvoorzieningen op het aanlegniveau brengt hogere onderhoudskosten met zich mee.

Verhogen geraamde bijdrage aanpak kruispunt Deense Hoek N615 Lasten

14

-14

-14

-14

14

-14

-14

-14

De geraamde kosten voor de rotonde Deense Hoek vallen hoger uit dan in eerste instantie bij de begroting 2022 was verwacht. Op dit moment staan bouwkosten en leverantietijden onder druk door de corona-crisis, de recente gebeurtenissen in Oekraïne, oplopende spanningen en sancties tegen Rusland en extreem stijgende energieprijzen. Prijzen van grondstoffen en bouwmaterialen zijn de laatste tijd fors gestegen en het is niet te voorzien hoe dit zich de komende tijd zal gaan ontwikkelen. Maar de verwachting is wel dat de gemeentelijke bijdrage hoger zal worden. Het verdient daarom aanbeveling een reservering op te nemen om eventuele toekomstige ontwikkelingen te kunnen opvangen. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de eerder opgenomen gemeentelijke bijdrage (=50% van totale kosten project) zal verdubbelen van € 400.000 naar € 800.000.

Vervangingsinvesteringen buitendienst Lasten

0

-5

-5

-5

0

-5

-5

-5

Ieder jaar opnieuw wordt beoordeeld wat aan vervangingsinvesteringen voor de buitendienst verricht moet worden. Voor 2023 worden 5 sneeuwploegen en 1 wegenschaaf vervangen. De totale investering bedraagt € 61.000. De totale kapitaallasten bedragen € 5.743. Deze worden gedekt door de beschikbare stelpost vervangingsinvesteringen en verloopt budgetneutraal in de (meerjaren)begroting 2023.

Gemeentefonds

-17

-17

-17

-17

Verwerking septembercirculaire 2022 Gemeentefonds

-17

-17

-17

-17

-17

-17

-17

-17

Lasten

De verwerking van de septembercirculaire 2022 gemeentefonds laat over de jaren 2023 t/m 2026, ná diverse opgenomen bijstellingen, over alle jaren een budgettair nadeel zien. Daarbij is rekening gehouden met bijstellingen op de volgende onderdelen: - € 55.000 in 2023 en € 43.000 in 2024 als budget voor asiel Inburgering - € 17.000 in 2023 t/m 2026 als budget voor Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) - Oplopende te realiseren taakstelling van € 100.000 in 2024 naar € 500.000 in 2025 en verder als besparing lasten Jeugdzorg (afgeleide van de Hervormingsagenda) De diverse budgetbijstellingen leiden tot mutaties in de programma's 3, 5 en 6.

35

3.3 Beleidsindicatoren gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

verplicht volgens BBV j/n

meet eenheid

actualiteit

Gemiddelde WOZ-waarde

Ja

Duizend euro

2021

€ 306

€ 315

Nieuw gebouwde woningen

Ja

per 1.000 woningen

2021

5,6

8,6

Demografische druk

Ja

%

2022

78,4

80,2

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Ja

€

2022

847

onbekend

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Ja

€

2022

916

onbekend

Beleidsindicator

Laarbeek

3.4 Investeringen Onderstaande tabel geeft de investeringen voor het begrotingsjaar 2023 weer. bedragen x € 1.000

Bruto krediet

Speelruimteplan 2023

60.720

60.720

Speelruimteplan 2024

60.720

60.720

Speelruimteplan 2025

60.720

60.720

Extra krediet Herinrichting Kerkplein AR

196.000

196.000

Extra krediet Herstraten Lankelaar

115.000

115.000

Extra krediet Bijdrage aanpak Deense Hoek N615 Aanpassing kruising HelmondsewegKlokkengietersstraat AR 2023

400.000

400.000

500.000

500.000

Vervanging openbare verlichting 2023

355.000

355.000

36

Bijdrage derden

Netto krediet

Programma 4 Economie en werkgelegenheid Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt Wethouder Van den Berkmortel

Ontwikkelingen Regionale schaalsprong Onze regio staat aan de vooravond van een forse schaalsprong: een nieuwe ontwikkelfase die mede wordt ingegeven door de snelle groei van de bedrijven in de Brainportregio. De verwachte groei van onze industriële bedrijven tot 2030 en verder is dermate groot, dat dit ook impact zal hebben op het woon- en leefklimaat in onze regio en in onze gemeente. Bedrijfskavels De uitgifte van bedrijfskavels is de afgelopen jaren versneld. Bedrijventerrein Bemmer IV is zo goed als uitverkocht en er is meer vraag naar kavels dan aanbod. Dat geldt voor de gehele regio. In de toekomst is het mogelijk gewenst om een onderzoek op te starten naar de mogelijkheden om vraag en aanbod meer op elkaar af te stemmen. Detailhandel De detailhandel in Laarbeek staat onder druk. De belangrijkste oorzaken zijn toenemende mobiliteit, internetmogelijkheden, schaalvergroting en de behoefte aan recreatief winkelen. De winkels in Laarbeek hebben vooral een lokale functie en zijn van belang voor een leefbare woonomgeving voor alle inwoners, maar ook voor economie en werkgelegenheid. Het is belangrijk de winkelstructuur te bewaken en het winkelen door inwoners in de eigen kernen te stimuleren. Stichting Ondernemersfonds Laarbeek heeft sinds 2017 een ondernemersfonds. Het is een initiatief van Parkmanagement Laarbeek, CentraManagement Laarbeek en ZLTO.

Het fonds is bedoeld om georganiseerd ondernemerschap in staat te stellen om collectieve zaken structureel te financieren en daarmee de economie in Laarbeek te versterken.

Ambities A. Er zijn voldoende bedrijfskavels beschikbaar in Laarbeek en in de regio. B. We nemen een actieve houding aan in het versterken van de winkelcentra en het tegengaan van leegstand van centrumpanden. C. Arbeidsmigranten worden op een menswaardige manier gehuisvest.

4.1 Speerpunten Wat willen we bereiken? 4.01

De gemeente ondersteunt de realisatie van een regionaal bedrijventerrein in de regio en zet tevens in op uitbreiding van bedrijventerrein Bemmer ten behoeve van de lokale behoefte.

4.02

De bestaande Retailnota wordt op actualiteit ververst.

4.03

In ons vestigingsbeleid wordt het bieden van (meer) werkgelegenheid als toewijzingscriterium gehanteerd.

4.04

De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid waar het gaat om de huisvesting van arbeidsmigranten, conform recent vastgesteld beleid.

37

Wat gaan we daar voor doen? 4.01

De gemeente ondersteunt de realisatie van een regionaal bedrijventerrein in de regio en zet tevens in op uitbreiding van bedrijventerrein Bemmer ten behoeve van de lokale behoefte. Locatiestudie regionaal bedrijventerrein In 2022 wordt de locatie bepaald van het beoogde nieuwe regionale bedrijventerrein in De Peel. Ook zal worden onderzocht wat de beste manier is om de samenwerking tussen de betrokken gemeenten het beste formeel te regelen voor de volgende fase.

Planning 06 - 2023

4.2 Financiën Rekening

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x 1.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

-9.033

-11.916

-9.967

-9.236

-9.140

-8.833

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-67

-54

-55

-55

-55

-55

Beheer overige gebouwen en gronden

-11

-11

-11

-11

-11

-11

Economische ontwikkeling

-442

-504

-597

-597

-597

-497

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-4.772

-4.385

-4.283

-4.284

-4.284

-4.241

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-3.740

-6.841

-4.900

-4.169

-4.074

-3.909

-120

-120

-120

-120

-120

9.602

11.720

9.923

9.664

9.039

8.634

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

56

41

45

45

45

45

Beheer overige gebouwen en gronden

25

30

31

31

31

31

Economische ontwikkeling

59

Vennootschapsbelasting (VpB) Baten

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

5.040

4.420

4.319

4.319

4.898

4.276

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

4.422

7.229

5.529

5.270

4.066

4.282

568

-196

-44

428

-101

-199

-1.219

-667

-1.273

-1.108

-579

-381

Onttrekkingen aan reserves

971

650

757

120

120

120

Resultaat

320

-205

-560

-560

-560

-460

Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de begrotingssaldi weer. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Primitieve begroting 2022-2025

-217

-242

-418

-418

-3

-3

-3

-3

-200

-176

0

0

0

0

0

0

Startpositie Meerjarenbegroting 20232026

-420

-420

-420

-420

Nieuw beleid

-120

-120

-120

-20

Loon- & prijsontwikkeling

-6

-6

-6

-6

Kapitaallasten

5

5

5

5

-19

-19

-19

-19

-560

-560

-560

-460

1e Tussenrapportage 2022 Raad 21 juli 2022 2e Tussenrapportage 2022

Overige mutaties Saldo Meerjarenbegroting 2023-2026

38

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2023 zien. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Nieuw beleid

-120

-120

-120

-20

-20

-20

-20

-20

-20

-20

-20

-20

Nieuwe samenwerkingsovereenkomst Innovatiehuis De Peel Lasten

Er is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor het Innovatiehuis De Peel. De gevraagde jaarlijkse bijdrage per gemeente is verhoogd naar € 130.000.

Onderzoek naar de haalbaarheid van een regionaal bedrijventerrein

-100

-100

-100

0

Lasten

-100

-100

-100

0

Het gaat hierbij o.a. om locatie, planologische voorbereiding en onderzoek naar de verschillende manieren van samenwerking. Naast de bevolkingsprognose van de provincie, vindt nu een schaalsprong plaats rond Brainport. Ook is landelijk de opdracht gegeven om meer woningen te realiseren. De prognose is hierdoor niet langer actueel.

4.3 Beleidsindicatoren De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Deze is hieronder weergegeven als indicator. gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

Beleidsindicator

verplicht volgens BBV j/n

meet eenheid

actualiteit

Functiemenging

Ja

%

2021

46,5

48,9

Vestigingen (van bedrijven)

Ja

per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar

2021

181,3

171,4

Laarbeek

4.4 Investeringen Onderstaande tabel geeft de investeringen voor het begrotingsjaar 2023 weer. Bruto krediet

bedragen x € 1.000

Geen nieuwe investeringen in dit programma

Bijdrage derden

Netto krediet -

39

Programma 5 Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt

Ontwikkelingen Decentralisatie en integraliteit De decentralisatie richting gemeente is de afgelopen jaren steeds verder doorgevoerd en de transitie in het sociaal domein heeft vorm gekregen. De komende jaren ligt het zwaartepunt op het gebied van preventie. Het koersdocument ‘Samenwerken door Samen Werken’ van de vijf Peelgemeenten - georganiseerd in een gemeenschappelijke regeling - geeft de komende jaren richting met de nadruk op de omgeving en context van de gemeenten. De integrale aanpak van het sociaal domein heeft zijn vruchten afgeworpen. Door te ontschotten staat er momenteel een sociaal domein waarin over de verschillende leefdomeinen wordt samengewerkt, met als doel de goede en adequate ondersteuning voor onze inwoners. Dit is ook financieel merkbaar, Laarbeek heeft de afgelopen periode hard gewerkt aan een financieel stabieler sociaal domein. We willen maatwerk bieden, toegesneden op de individuele ondersteuningsbehoefte. Van het gelijkheidsbeginsel naar erkende ongelijkheid, het ongelijkheidsbeginsel. Doen wat nodig is in dít geval, in déze situatie binnen déze omstandigheden. Integrale samenwerking is de sleutel tot het voorkomen van escalaties of het snel deescaleren. De Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) geeft hier meer handvatten voor.

De Wams helpt gemeenten om bij inwoners met ‘gestapelde problemen’ de regierol te pakken voor een integrale aanpak. Vroegsignalering We willen steeds meer aandacht besteden aan de voorkant van het proces. Daarbij is vroegsignalering een belangrijke methodiek. Momenteel is vroegsignalering reeds actief bij schuldhulpverlening; dit wordt breder uitgerold. Ook gaan we meer inzetten op preventie en collectiviteit. Hierdoor hoeven minder inwoners een beroep te doen op specialistische zorg en ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn o.a. de huiskamers in de kernen en de acties rondom Vitaal Laarbeek. Hierin blijven we met onze maatschappelijke partners innoveren en ontwikkelen op basis van de behoeften binnen de samenleving. Eenzaamheid Je goed voelen wordt voor een belangrijk deel bepaald door mensen om je heen. Mensen met wie je lief en leed kunt delen en op wie je een beroep kunt doen als het even minder goed gaat. Helaas heeft niet iedereen een sociaal netwerk waarop hij terug kan vallen. Eenzaamheid wordt door veel van onze inwoners als een groot probleem ervaren. Het gemis aan verbondenheid met anderen kan nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid en ertoe leiden dat mensen meer gebruik maken van voorzieningen. Eenzaamheid is bovenal vanuit menselijke oogpunt ongewenst. Wij willen hen (jong en oud) niet aan hun lot overlaten.

Vrijwilligers Onze vrijwilligers zijn cruciaal voor het functioneren en floreren van onze maatschappij. Onze waardering hiervoor is groot en heeft onze voortdurende aandacht. Tegelijkertijd zetten we in op slimme samenwerkingen tussen verenigingen, mede om de inzet van vrijwilligers toekomstbestendig te houden. Positieve gezondheid Gezondheid kan gezien worden als ‘het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Het gaat niet alleen om de afwezigheid van ziekte. Mensen die goed leren omgaan met hun ziekte (aanpassingsvermogen) ervaren hun gezondheid over het algemeen ook als goed. Er wordt niet zozeer gekeken naar problemen of beperkingen, maar naar de mogelijkheden die mensen 40

zelf nog hebben. Wij willen blijvend inzetten op deze nieuwe benaderingswijze van gezondheid. Dementie Door de toenemende vergrijzing van onze maatschappij wordt het aandeel van mensen met een vorm van dementie in de toekomst groter. Laarbeek probeert daar op in te spelen door een dementie-vriendelijke gemeente te zijn waarin gekeken wordt naar de dementerende mens en zijn omgeving. Omdat mensen langer thuis blijven wonen moet de zorg hierop aangepast worden. Ook het begrip voor mensen met dementie in onze dorpen zal moeten veranderen zodat ze langer mee kunnen doen in hun buurt en vereniging. Mantelzorg Steeds vaker wordt bij het verlenen van zorg een beroep gedaan op vrijwilligers die mantelzorg verlenen. Mantelzorg verlenen, hoort bij het leven. Dat neemt niet weg dat mantelzorgers overbelast kunnen raken. Slechts een beperkt gedeelte van de mantelzorgers is in beeld bij de welzijnsorganisatie. Veel van hen vinden het normaal wat ze doen en hebben geen behoefte aan ondersteuning of advies. In de toekomst zal steeds vaker een beroep op mantelzorgers moeten worden gedaan. De mantelzorger moet, daar waar nodig en gewenst, vanuit de sociale basisstructuur ondersteund en ontlast worden. Participatiewet Sinds 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht.

Dit betekent dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bieden van ondersteuning aan mensen met (verminderd) arbeidsvermogen bij het vinden van passend werk. Laarbeek werkt hiervoor regionaal samen in het werkbedrijf Senzer. Om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te kunnen begeleiden naar de reguliere arbeidsmarkt zijn voorzieningen nodig, zoals werkervaringsplaatsen en mogelijkheden voor maatschappelijke deelname bij lokale voorzieningen. Door een breder aanbod van dergelijke (laagdrempelige) voorzieningen wordt de kans tot de toeleiding naar de arbeidsmarkt vergroot. Hierbij wordt geconstateerd dat de complexiteit van de doelgroep toeneemt met meer intensieve begeleiding tot gevolg. Participatie en armoede We zetten ons in om (verborgen)armoede te bestrijden, armoede die voor de samenleving niet zichtbaar, is met als uitgangspunt gelijke kansen voor iedereen. Daarbij willen we speciale aandacht besteden aan kinderarmoede. Preventie en vroegtijdig signaleren van betalingsachterstanden kunnen helpen om (problematische) schulden te voorkomen. Problematische schulden leiden niet zelden tot gezondheidsproblemen, een beroep op de bijstand en/of huisuitzetting of zelfs tot jeugdhulpvraagstukken. We vinden het daarom van belang om de schulddienstverlening verder door te ontwikkelen.

Jeugdparticipatie Jeugdparticipatie is het maatschappelijk meedoen van jeugd, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of via een maatschappelijke stage. Dit geeft jongeren inspraak en invloed en een bredere kijk op de maatschappij waar ook zij onderdeel van uitmaken. Ze krijgen de mogelijkheid om initiatief te nemen en verantwoordelijkheid te dragen. Statushouders/vluchtelingen De komst van vluchtelingen naar Nederland betekent ook iets voor de gemeente Laarbeek. Sommige vluchtelingen krijgen de status ’statushouder‘ en iedere gemeente heeft een opgave om een bepaald aantal statushouders te huisvesten. Naast de huisvesting moeten de statushouders wegwijs gemaakt worden in de gemeente, wordt arbeidsparticipatie in gang gezet en moeten kinderen naar school. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is onze gemeente gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken voor opvang voor langere tijd. Deze opvang zal ook het nodige vragen van onze sociale voorzieningen. Accommodaties In Laarbeek is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorzieningen in alle dorpen, waardoor er een uitstekend niveau aan sociale, culturele en educatieve voorzieningen aanwezig is. Dit willen we naar de toekomst toe ook zo behouden. Dat vraagt om reserveringen/investeringen voor het beheer en onderhoud van de voorzieningen en ook om een andere verdeling van de 41

verantwoordelijkheden. Er zal een grotere rol en inbreng van de inwoners en organisaties worden verwacht. Energie-neutrale gemeentelijke gebouwen De gemeente heeft circa negentig gemeentelijke objecten in beheer. Deze worden via planmatig onderhoud beheerd aan de hand van een meerjaren-onderhoudsprogramma. In het licht van het klimaatakkoord zijn er doelstellingen op het gebied van verduurzaming maatschappelijk vastgoed bijgekomen. De provincie en de MRE-gemeenten hebben een ondersteunende taak richting (kleine) gemeenten om deze opgave te realiseren. Laarbeek is hiervoor pilotgemeente met twee projecten. Daarnaast is de opdracht verstrekt om een routekaart voor verduurzaming voor al onze objecten in kaart te brengen. De komende jaren moet rekening worden gehouden met een forse investering voor het energieneutraal maken van de gemeentelijke gebouwen. Deze investeringen betalen zich op termijn terug door een beduidend lagere energielast.

Ambities A. We willen een bijdrage leveren aan het tegengaan van de toenemende sociale en culturele tweedeling in de maatschappij. B. We werken toe naar een sociaal domein zonder schotten met minder regels, met als doelstelling om goede zorg betaalbaar te houden. C. We richten ons op de bestrijding van de (verborgen) armoede. D. We zetten ons in voor een eenzaamheidsaanpak (voor jong en oud). E. Vanwege het belang voor de samenleving blijven we verenigingen en vrijwilligers actief ondersteunen. F. We blijven inzetten op een bredere kijk op (positieve) gezondheid. G. We willen overbelasting van mantelzorgers voorkomen. H. Voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden laagdrempelige voorzieningen gecreëerd, gericht op participatie (inclusiviteit). I. De participatie van jeugd in de samenleving wordt bevorderd. J. We onderschrijven het belang van algemeen toegankelijke voorzieningen. K. We zorgen ervoor dat de functionaliteit en het beheer van onze accommodaties op orde blijven.

5.1 Speerpunten Wat willen we bereiken? 5.01

De komende raadsperiode wordt gewerkt aan een nieuw Beleidsplan sociaal domein met als centrale thema’s integraliteit, maatwerk, inclusiviteit, toegankelijkheid (in brede zin) en vindbaarheid.

5.02

We rollen vroegsignalering breder uit over het sociaal domein.

5.03

We blijven inzetten op activerend huisbezoek.

5.04

Het minimabeleid krijgt een stevige impuls met extra aandacht voor vroegsignalering.

5.05

We ontwikkelen de huiskamerprojecten door.

5.06

Laarbeek blijft inzetten op een ‘dementie-vriendelijke gemeente’.

5.07

De mantelzorger wordt ondersteund en ontlast.

5.08

Schulddienstverlening wordt verder uitgebouwd.

5.09

We zijn ruimhartig in de opvang van statushouders en vluchtelingen.

5.10

We zetten in op maatwerk door samenwerking met alle partners die nodig zijn om mensen te helpen volwaardig deel te nemen aan de arbeidsmarkt en kijken daarbij over de grenzen van de bestaande regels en kaders heen. 42

5.11

Er vindt een herijking plaats van het accommodatiebeleid, waarbij tevens wordt gestudeerd op de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van omni-verenigingen.

5.12

We zetten in op het toekomstbestendig maken van het Ontmoetingscentrum Beek en Donk.

5.13

De energieneutraliteit van gemeentelijke gebouwen wordt aangepakt, hetgeen een forse investering tot gevolg kan hebben. Hierbij wordt niet alleen naar de kosten, maar ook naar de opbrengsten en vervangingsinvesteringen gekeken. De gemeente streeft naar een 55% reductie van de CO2-voetafdruk van haar gemeentelijke gebouwen in 2030 (ten opzichte van 1990). Maatregelen worden bij voorkeur uitgevoerd tijdens natuurlijke vervangingsmomenten.

5.14

Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen

Wat gaan we daar voor doen? 5.01

De komende raadsperiode wordt gewerkt aan een nieuw Beleidsplan sociaal domein met als centrale thema’s integraliteit, maatwerk, inclusiviteit, toegankelijkheid (in brede zin) en vindbaarheid. Burgerparticipatie inbedden in structuur sociaal domein Planning We willen inwoners vooraf betrekken als we nieuwe zaken op gaan 12 - 2026 starten. Ook willen we graag dat inwoners zelf aangeven waar prioriteiten moeten liggen. Met het opstellen van het nieuwe beleidsplan creëren we hier expliciet ruimte voor. Burgerparticipatie wordt een standaard onderdeel van onze werkwijze gedurende de looptijd van het beleidsplan. Hierbij besteden we daarnaast ook specifieke aandacht aan jeugdparticipatie (Bestuursakkoord, stimuleren jeugdparticipatie). Om deze werkwijze in te bedden is een extra impuls nodig, waar we de komende jaren actief mee aan de slag gaan.

5.02

Opstellen Beleidsplan Sociaal Domein 2023-2026 In 2022 zijn we gestart met het opstellen van een nieuw Beleidsplan Sociaal Domein. Eind 2022 loopt het huidige beleidsplan af. Het huidige beleidsplan wordt geëvalueerd en daarnaast vinden verschillende sessies plaats (zowel intern ambtelijk als bestuurlijk, maar ook met externen (partners en inwoners)) om te komen tot een nieuw beleidsplan. Dit beleidsplan geeft richting aan de koers van het Sociaal Domein voor de komende 4 jaar. We rollen vroegsignalering breder uit over het sociaal domein.

Planning 10 - 2023

Structurele inbedding van vroegsignalering In 2021 en 2022 is gestart met de uitvoering van vroegsignalering in het kader van financiële problemen. In verband met de stijgende kosten die mensen ervaren neemt deze problematiek toe. In het bestuursakkoord ‘Samen aan Zet’ is opgenomen dat we vroegsignalering breder uitrollen over het Sociaal Domein. De welzijnsorganisatie heeft hierin een belangrijke rol als signaalpartner. In 2023 rollen we vroegsignalering breder uit over het sociaal domein en zorgen we voor de structurele borging van vroegsignalering van financiële problemen zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin. Hierbij zal communicatie in de preventieve, voorlichtende sfeer een belangrijk rol spelen en zullen partners als het onderwijs en de werkgevers een belangrijke rol spelen.

Planning 12 - 2023

Voor- en vroegschoolse educatie Planning We ontwikkelen een beleidsplan en een subsidieregeling voor Voor- en 12 - 2023 Vroegschoolse Educatie (VVE) en implementeren deze in afstemming met de betrokken partijen. VVE zet in op het verminderen van (taal)achterstanden bij peuters. Tegelijkertijd heeft het een signalerende functie in de brede zin: het vroegsignaleren van factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van het kind. Dit sluit aan bij het bestuursakkoord ‘Samen aan zet!’, waarin is opgenomen dat we vroegsignalering breder uitrollen over het Sociaal Domein. 43

5.04

Het minimabeleid krijgt een stevige impuls met extra aandacht voor vroegsignalering. Harmonisatie minimaregelingen en bijzondere bijstand In 2022 wordt gestart met de inventarisatie van de minimaregelingen en de bijzondere bijstandsregelingen in de Peelgemeenten om te komen tot een harmonisatie ervan in 2023.

Planning 06 - 2023

Maatwerkregeling energiekosten In regionaal verband (GR Peelgemeenten) wordt eind 2022 een pilot van 3 maanden gestart in het kader van de maatwerkregeling energiekosten. Dit om maatwerk te bieden aan mensen die door bijvoorbeeld het faillissement van een energieleverancier of het einde van het energiecontract plotseling met veel hogere energiekosten te maken krijgen en waarbij de eenmalige energietoeslag onvoldoende ondersteuning biedt. Mogelijk dat deze pilot leidt tot een, vooralsnog, structurele regeling.

Planning 03 - 2023

Sluitende keten schuldhulpverlening Planning Om ervoor te zorgen dat de keten van schuldhulpverlening (variërend 12 - 2023 van lichte financiële problemen tot en met een wettelijk schuldsaneringstraject) sluitend is, worden de momenteel ontbrekende/onvolledig ingeregelde schakels ingericht. Dat wil zetten dat het maatschappelijk werk erop wordt ingericht dat zij zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin in staat zijn om voor in de keten de benodigde hulp te kunnen verlenen in de vorm van budgetcoaching, budgetbegeleiding en budgetbeheer (niet technisch budgetbeheer want dat zit bij Kredietbank Nederland). Verder wordt, ook in aansluiting op de in voorbereiding zijnde notitie jeugd, een plan ontwikkeld voor de doelgroep jongeren (met schulden). Dit is een doelgroep waar we specifieke aandacht aan moeten geven, zeker ook gezien de huidige (corona)situatie. Om te voorkomen dat zij in financiële problemen komen (begint al bij de voorlichting op de basisschool) en als ze financiële problemen/schulden hebben, hoe ze in beeld te krijgen en we ze een passend aanbod kunnen bieden. Tenslotte gaan we in samenhang met de andere leefgebieden en in afstemming met het Sociaal Team Laarbeek in de voorlichtende sfeer een preventief aanbod ontwikkelen. Dit doen we aan de hand van life-events welke (mogelijk) leiden tot een veranderde financiële situatie.

We gaan inwoners hier pro-actief over informeren. 5.05

We ontwikkelen de huiskamerprojecten door.

5.07

Bevorderen integraliteit en eenzaamheidsaanpak In het Bestuursakkoord ‘Samen aan Zet’ is opgenomen dat de gemeente zich inzet voor een eenzaamheidsaanpak en dat integraliteit een belangrijk thema is. In de afgelopen jaren zijn er huiskamers in Mariahout, Lieshout en Beek en Donk geopend. In iedere huiskamer is een activiteitenprogramma met verschillende thema's ten behoeve van ontmoeting, ontspanning, educatie voor de inwoners van Laarbeek. De mantelzorger wordt ondersteund en ontlast.

5.09

Een plan van aanpak opstellen voor de ondersteuning van mantelzorgers Planning In het Bestuursakkoord ‘Samen aan Zet’ is opgenomen dat mantelzorgers 12 - 2023 actief worden ondersteund, zodat zij hun mantelzorgtaken langer vol kunnen houden. We willen namelijk overbelasting van mantelzorgers voorkomen. Op dit moment is er geen plan voor mantelzorgondersteuning. In 2023 stellen we, samen met de welzijnsorganisatie, hiervoor een plan op. We zijn ruimhartig in de opvang van statushouders en vluchtelingen. Plan van aanpak statushouders, vluchtelingen, arbeidsmigranten en crisismigranten

44

Planning 06 - 2023

Planning

5.13

Met de stijgende aantallen statushouders, vluchtelingen, 12 - 2023 arbeidsmigranten en crisismigranten maken we een aanpak die zich richt, ambitie uitspreekt en waarin het integrale verband wordt gelegd tussen het veiligheids-, sociaal en ruimtelijk domein. De energieneutraliteit van gemeentelijke gebouwen wordt aangepakt, hetgeen een forse investering tot gevolg kan hebben. Hierbij wordt niet alleen naar de kosten, maar ook naar de opbrengsten en vervangingsinvesteringen gekeken. De gemeente streeft naar een 55% reductie van de CO2-voetafdruk van haar gemeentelijke gebouwen in 2030 (ten opzichte van 1990). Maatregelen worden bij voorkeur uitgevoerd tijdens natuurlijke vervangingsmomenten. Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijke gebouwen Planning Uitvoeren van verduurzamingsmaatregelen bij het gemeentehuis Beek en 06 - 2023 Donk en Sportpark De Hut Aarle Rixtel. Een en ander overeenkomstig vastgestelde routekaart.

5.14

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed; Meerjarenonderhoudsplan Planning Gemeentelijk vastgoed verduurzamen door het opnemen van 02 - 2023 duurzaamheid in het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen Nationaal Programma Onderwijs Gemeente Laarbeek heeft van het Rijk middelen ontvangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor haar rol in voorschoolse educatie, primair en voortgezet onderwijs tot en met schooljaar 20242025. Na de evaluatie rondom de inzet van de NPO-middelen tot nu toe, besluiten wij over de inzet van de resterende beschikbare NPO-middelen.