Omgevingsvisie Krimpenerwaard ontwerp 26 november 2020 (002).pdf
Tekst van het document
46
Landelijk is er een tekort aan woningen.
S p ee r pu n t: e e n d i v er s er w on in g a a n bo d
Waar zetten we op in?
We streven naar een divers aanbod van woonruimte, aansluitend op de
De vitaliteit van de kernen behouden;
woonwensen en behoeften van de verschillende doelgroepen.
Een diverse en flexibele woningvoorraad met aandacht voor aanpas-
Wonen in de Krimpenerwaard betekent wonen in een groene, rustige en
baar bouwen. Dit maakt het mogelijk dat verschillende doelgroepen
gezonde omgeving. Daarvoor hebben we voldoende woningen nodig die
(zoals jongeren, gezinnen, ouderen, alleenstaanden en groepen met
passen bij de behoefte. Woningen voor alle generaties en doelgroepen, nu
speciale woonbehoeften ) een passende woning kunnen vinden, nu en
en in de toekomst. Gedacht moet worden aan passende woningen voor
in de toekomst;
zowel jongeren, gezinnen, ouderen, alleenstaanden als voor groepen met
o
Een diverse en flexibele woningvoorraad passend bij de lokale behoefte van verschillende doelgroepen en generaties;
speciale woonbehoeften. Dit vraagt een kwalitatief, divers en flexibel wo-
Aandacht voor aanpasbaar bouwen en woningaanpassingen. Dit
o
ningaanbod met aandacht voor betaalbaarheid, zorg en bereikbaarheid van voorzieningen. Wij geven ruimte aan eigen wooninitiatieven en staan open
maakt mogelijk dat verschillende doelgroepen een passende wo-
voor nieuwe, onderscheidende en creatieve woonvormen.
ning kunnen vinden en krijgen, nu en in de toekomst; o
Woonzorg initiatieven worden integraal afgewogen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de financiën, locatie en wordt meegewogen of er een lokale of regionale behoefte is.
Behoud van voldoende betaalbare woningen met name ook bij herontwikkeling;
Ruimte bieden aan bijzondere en nieuwe woonconcepten, woonvormen, passend bij de Krimpenerwaard;
Afstemmen woningaanbod op ontwikkelingen op andere thema’s. Denk hierbij aan ontwikkelingen in de zorg, sociaal netwerk, duurzaamheid, mantelzorg, streekeigen bebouwing, flexibel inspelen op woonbehoeften, wonen in het buitengebied, etc. Een participatieve aanpak is hierbij het uitgangspunt;
Aandacht voor een aantrekkelijke woonomgeving, met voldoende ontmoetingsplekken en voldoende groen en water.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Er zijn minder jongeren (ontgroening) en meer ouderen (vergrijzing);
Steeds meer behoefte aan vrije sector huur (te hoog inkomen voor sociale woning, maar lastig om hypotheek te krijgen en);
Ouderen blijven langer zelfstandig wonen. Dit vraagt om aandacht voor aanpassingsmogelijkheden in de woningen, nabijheid van voorzieningen en mogelijkheden om thuis zorg te krijgen.
48
S p ee r pu n t: ve r s t er k e n v an d e l in t en We willen de linten behouden voor de toekomst door ze te versterken. De linten zijn belangrijk voor het beeld van de Krimpenerwaard. De linten vertellen het verhaal van het ontstaan van de Krimpenerwaard door het ontginnen van het landschap. In de linten is zicht op het landschap belang-
o Bereikbaarheid en verkeersveiligheid; o Omgevingskwaliteit zoals lucht, geluid, veiligheid, gezondheid, leefbaarheid; o Landschappelijke waarden zoals erfinrichting, kavelstructuur, openheid, doorzichten;
rijk. Door ontwikkelingen in het buitengebied verandert het gebruik van
o Cultuurhistorische, monumentale en architectonische waarden;
bebouwing, erven en wegen. Ontwikkeling in de linten draagt bij aan het
o Herbestemming. Behoud van (cultuurhistorisch waardevolle) be-
behoud van de linten. Bij voorkeur komen nieuwe functies (zoals wonen,
bouwing door passende herbestemming (zoals wonen, recreatie en
recreatie en toerisme, andere agrarische verdienmodellen en duurzame
toerisme, andere agrarische verdienmodellen en duurzame ontwik-
ontwikkelingen) in bestaande (cultuurhistorisch waardevolle) bebouwing of
kelingen).
in plaats van bestaande bebouwing. Nieuwe bebouwing versterkt de lokale identiteit. Ieder lint heeft zijn eigen karakter en kwaliteiten. Daarom zijn ontwikkelingsmogelijkheden per lint verschillend. Waar zetten we op in?
Toekomstgerichte linten. o Duurzame agrarische ontwikkelingen (zoals circulaire/adaptieve landbouw, biodiversiteit);
o
Kleinschalige opwek van duurzame energie op het erf;
o
Haalbaarheid en toekomstperspectief van ontwikkelingen in het lint. Ruimte voor ontwikkelingen in de linten die de kwaliteiten en identiteit van het betreffende lint behouden en versterken. Belangrijk hierbij is:
o Wat passend en gebiedseigen is voor de plek en het lint zoals een passende maat en schaal;
Welke ontwikkelingen spelen er?
Energietransitie;
Ontwikkelingen in de landbouw zoals schaalvergroting, verbreding en bedrijfsbeëindigingen;
Vrijkomend agrarisch vastgoed;
De bevolking van Krimpenerwaard groeit. Het CBS verwacht dat de bevolking in ieder geval tot 2030 blijft groeien. Hierdoor neemt de vraag naar woningen toe.
50
S p ee r pu n t: p as s e n de m a at s c h a p pe li jk e voo rz ie n in ge n
We zetten in op toegankelijkheid en bereikbaarheid van maatschappe-
We zetten in op passende en bereikbare maatschappelijke voorzieningen.
lijke voorzieningen voor iedereen (inclusieve samenleving1). Hierbij
Voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de Krimpenerwaard is een
hebben we extra aandacht voor mensen met een beperking;
passend aanbod van bereikbare maatschappelijke voorzieningen van
Initiatieven/voorzieningen die bijdragen aan de vitaliteit en de leef-
belang.
baarheid van de kernen:
De nabijheid en bereikbaarheid van voorzieningen zoals winkels, sport,
o Ruimte voor initiatieven die de leefbaarheid en het onderlinge contact versterken;
cultuur, zorg en welzijn en onderwijs, is belangrijk.
o Behouden wat goed gaat: het verenigingsleven koesteren.
In de Krimpenerwaard zijn veel sport- en cultuurverenigingen. Het verenigingsleven is van groot belang voor de leefbaarheid van een kern. Deze staat op enkele plekken onder druk. Het slim combineren van functies,
Welke ontwikkelingen spelen er?
gebouwen en voorzieningen draagt bij aan een passend voorzieningenni-
Het verenigingsleven staat onder druk bijvoorbeeld doordat het aantal
veau. Het streven is om op basis van realisme en maatschappelijke meer-
leden terugloopt. Ook verandert de inzet van vrijwilligers. Vrijwilligers
waarde een dekkende combinatie van voorzieningen te realiseren. Hierbij
willen zich vaak meer kortdurend inzetten en minder binden voor de
gaan we mee in ontwikkelingen en behouden we wat goed gaat.
lange termijn;
eigen omgeving. Druk op mantelzorgers neemt hierdoor toe;
Waar zetten we op in?
Op het gebied van zorg en welzijn wordt meer inzet gevraagd van de
Streven naar een (minimale) dekkende combinatie van functies, activi-
Het VN-Verdrag voor gehandicapten verplicht overheden om ervoor te
teiten en voorzieningen. Benodigde voorzieningen en mogelijke sa-
zorgen dat het publieke domein toegankelijk is voor mensen met een
menwerkingsverbanden
beperking.
versterken
elkaar.
Samen
met
de
gemeenschap bepalen we wat een realistische minimale dekkende combinatie van functies, activiteiten en voorzieningen is;
1
Een inclusieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet, ongeacht cultu-
rele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen.
S p ee r pu n t: be v or de r e n g ez on d h ei d Bevorderen van gezondheid van de inwoners in de gemeente Krimpener-
Welke ontwikkelingen spelen er?
gekeken en staat de mens centraal;
waard. Gezondheid is belangrijk voor het welbevinden van mensen. De gemeente
Meer aandacht voor gezondheid: hierbij wordt breed naar gezondheid
Positieve gezondheid: uitgaan van het vermogen van mensen om te
kan inwoners stimuleren gezond te leven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de
kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen.
fysieke en mentale weerbaarheid, het tegengaan van drugs- en alcoholge-
Nadruk ligt op potentieel (wat kan er wel) en de focus op gezondheid in
bruik, meer bewegen, verhogen van de vaccinatiegraad en gezonde voe-
plaats van de ziekte of beperking;
ding. Deze onderwerpen zijn onderdeel van de nota Gezondheid. We zetten
Aandacht voor: roken, overgewicht, alcoholgebruik, het signaleren en
verder in op gezondheidspreventie en gezondheidsbevordering. We willen
bespreekbaar maken van eenzaamheid en het doorbreken en duur-
de leefomgeving een positieve bijdrage laten leveren aan de gezondheid.
zaam aanpakken van eenzaamheid;
Kansrijke start: drie actielijnen (voor de zwangerschap, tijdens de
Waar zetten we op in?
zwangerschap en na de geboorte) om kinderen de best mogelijk start te
geven tijdens de eerste 1000 dagen.
Verantwoord middelengebruik: preventie en voorlichting over alcoholgebruik, drugsgebruik en roken. Hierbij is specifiek aandacht voor de Rookvrije Generatie;
Mentaal welbevinden: het verminderen van angst, depressie, suïcide, het tegengaan van eenzaamheid en aandacht voor dementie;
Gezond gewicht: het realiseren of behouden van een gezond gewicht, waarbij ook aandacht is voor bewegen en voeding;
Gezond en kansrijk opgroeien: het versterken van het opgroei- en opvoedklimaat in gezinnen, wijken, scholen, kinderopvang, etc. met vroegtijdige signalering en ondersteuning. Specifiek aandacht voor kansrijke start (eerste 1000 dagen van een kind) en het verhogen van de vaccinatiegraad.
52
S p ee r pu n t: g e zo n d e n v ei li g w oo n- en le e fkl i m a at Voldoende rust, een gezonde lucht en een veilige omgeving zijn belangrijk voor onze gezondheid. Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving nemen we gezondheidseffecten mee in onze afweging. De Krimpenerwaard is een veilig gebied waar mensen in gezondheid oud kunnen worden. De Krimpenerwaard moet een aantrekkelijke plek blijven om te wonen en te leven. Door de leefomgeving gezonder in te richten kan veel gezondheidswinst worden geboekt. Een gezonde inrichting van de leefomgeving bevordert de fysieke en mentale gezondheid en beschermt tegen negatieve omgevingsinvloeden. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die bewoners als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Belangrijke elementen voor een gezonde leefomgeving zijn uitnodigen tot bewegen (wandelen, fietsen, spelen), aandacht voor groen en water, elkaar ontmoeten (sociale
Waar zetten we op in:
cohesie), ontspanning, een goede milieukwaliteit (lucht, geluid en water),
balans tussen geluid en stilte, klimaatbestendigheid (zoals meer groen voor
Integrale aanpak: o Gezondheid is integraal onderdeel bij ontwikkelingen in de leefom-
tegengaan hitte- en wateroverlast) en een goede toegang tot voorzieningen.
geving;
Een veilige leefomgeving is een leefomgeving waarin bewoners, onderne-
o Brede aandacht voor signalering van gezondheidsproblemen. Bij-
mers, politie, gemeente en andere partners samen werken aan veiligheid.
voorbeeld door bij (her) ontwikkeling in woonwijken samen te wer-
De gemeente faciliteert dit door het aanbieden en ondersteunen van onder
ken met corporaties;
andere het Keurmerk Veilig Ondernemen, Burgernet, WhatsApp buurtpreventie, Meld misdaad anoniem en andere (burger) participatie initiatieven.
Een goede milieukwaliteit: o Aansluiten op Schone Lucht Akkoord; o Aandacht voor geluid- en luchtkwaliteit, lichtoverlast. Bijvoorbeeld bij nieuwe ontwikkelingen;
o Gezonde bodem en schoon water;
o Een gezond leefklimaat op school;
o Gezonde mobiliteit. Inzetten op fietsen en elektrisch vervoer, bij-
o Een gezond leefklimaat in de woning (bouwen met gezonde materia-
voorbeeld in het openbaar vervoer, bedrijven- en personenvervoer;
Gezond bouwen: o Gezond en prettig binnenklimaat in gebouwen, hierbij vragen kwets-
kwaliteit (gezondheidspreventie). Daarnaast moet beleid gericht zijn op
De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan een positieve gezondheid: o De openbare ruimte is toegankelijk en veilig. Ook voor mensen die minder mobiel zijn (rolstoel, kinderwagen, rollator); o Er is ruimte voor ontmoeting in de openbare ruimte; o De omgeving nodigt uit tot bewegen. Groen in de woonomgeving, ommetjes, speelvoorzieningen en sportvoorzieningen dragen hieraan bij; o Stimuleren en faciliteren van het Keurmerk Veilig Ondernemen en het Keurmerk Veilig Wonen bij ontwikkelingen; o Voorzieningen zijn bereikbaar en toegankelijk; Veilige leefomgeving: o Samen met inwoners, ondernemers, politie en andere partners werken aan een veilige leefomgeving.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Landelijk veel aandacht voor het milieu;
Landelijk veel aandacht voor gezondheid:
54
Landelijk veel aandacht voor een gezonde leefomgeving. Het is belangrijk dat de overheid blijft investeren in het verbeteren van de milieu-
o Levensloopgeschikt en flexibel;
o Gezonde inrichting van wijken; bare groene en gevoelige bestemmingen extra aandacht;
len);
een fysieke en sociale omgeving die gezond gedrag bevordert.
S p ee r pu n t: r ui m te vo o r v it a l e, to eko m st b e s t en d ig e be -
Ondernemers moeten voldoende kans krijgen om zich te ontwikkelen. Dit is
dr i j vi gh e i d
de basis voor de toekomst en draagt bij aan vernieuwing en innovatie en
We zetten in op gezonde en vitale, toekomstbestendige bedrijvigheid
lokale werkgelegenheid. De gemeente stimuleert en omarmt nieuwe initia-
binnen onze gemeente en ontwikkelruimte voor ondernemers.
tieven en koestert bestaande lokale bedrijven, mits deze toekomstgericht
We geven ruimte aan ondernemers om te starten, te groeien en te ont-
zijn en passen bij het karakter van de Krimpenerwaard.
wikkelen op een duurzame en maatschappelijk verantwoorde manier. Gezonde vitale bedrijven leveren een positieve bijdrage aan de Krimpener-
Waar zetten we op in?
waard. Ze zorgen voor werkgelegenheid en dragen bij aan de lokale eco-
Economisch vitale Krimpenerwaard;
nomie en lokale initiatieven.
Stimuleren en koesteren van bestaande lokale bedrijven die op gebied van duurzaamheid actief (willen) zijn en een maatschappelijke meerwaarde bieden; o
We koesteren bestaande lokale bedrijven die duurzaam en maatschappelijk verantwoord zijn;
o
We stimuleren bedrijven om zich duurzaam en maatschappelijk verantwoord te ontwikkelen;
Stimuleren maatschappelijke betrokkenheid van het bedrijfsleven;
Ruimte voor innovatie en meer mogelijkheden voor ondernemers op basis van actuele behoeften; o
Nieuwe functies of mengvormen, beroep/bedrijf aan huis;
Duurzame moderne bedrijventerreinen met meerwaarde voor de Krimpenerwaard: o
We kijken naar de toekomstmogelijkheden van bestaande bedrijventerreinen. Hierbij denken we aan revitalisering, herontwikkeling of transformatie van bedrijventerreinen. Dit doen we op een duurzame manier;
o
We streven naar compacte bedrijventerreinen, bijvoorbeeld
door uitbreiding bij bestaande bedrijventerreinen. Dit zorgt voor:
Synergie tussen bedrijven;
Beperken van de landschappelijke effecten en het indirecte ruimtebeslag door overlappende milieucirkels;
o
o
Ondernemers willen hun bedrijfsactiviteiten kunnen uitbreiden en hebben daarvoor behoefte aan uitbreidingsruimte en flexibele regels
Transformatie van bedrijventerreinen om de kwaliteit van het gebied te ken naar compensatie op andere locaties. Hierbij is aandacht voor wa-
internet;
tergebonden bedrijvigheid en hoge milieu categorie bedrijven;
Bij ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen zetten we in op
De logistiek is een belangrijke sector in de Krimpenerwaard. Deze sec-
duurzaamheid, maatschappelijke meerwaarde en goede be-
tor is in ontwikkeling; Pakket en boodschappenleveringen nemen toe
reikbaarheid. Hierbij spelen we in op de behoefte uit de markt;
en logistieke processen zijn meer ‘Just in Time’. Landelijk is de verwach-
We zetten actief in op samenwerking met publieke stakehol-
ting is dat de vervoersmodaliteiten rails en water komende decennia
ders zoals provincie Zuid-Holland (woon-werk-akkoord) en de
zullen toenemen
Versterken van lokale/regionale samenwerking tussen gemeente, onWe streven een betere aansluiting na tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Welke ontwikkelingen spelen er? Door vergrijzing en ontgroening verandert het arbeidspotentieel. Bedrijven in de techniek, maar ook in de zorg, hebben behoefte aan gekwalificeerd personeel met competenties passend bij de huidige kennis- en netwerksamenleving; 56
Opkomst van de deeleconomie en circulaire economie;
schappelijke infrastructuur zoals verkeer, energie en
derwijs en bedrijfsleven onderling en kennisuitwisseling;
verbeteren. Bij transformatie naar andere bestemmingen wordt geke-
goede ruimtelijke inpassing mogelijk te maken;
o
creatie, dialoog);
Effectief, veilig en duurzaam gebruik van gemeen-
Regio Midden-Holland om economische ontwikkeling en een
Veranderende overheid heeft invloed op rol ondernemers (meer co-
S p ee r pu n t: t oe ri s ti s c h e e n re cr e a ti e v e v oor z ie n in ge n on tw ikk e le n
Recreatieve voorzieningen hebben een meerwaarde voor het gebied en de kernen.
We geven ruimte aan de ontwikkeling van toeristische en recreatieve voorzieningen in aansluiting op de lokale identiteit.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Ontwikkeling van toerisme en recreatie draagt bij aan werkgelegenheid,
Behoefte aan authenticiteit, lokaal en natuurlijk produceren. Ambacht en vakmanschap;
levendigheid en behoud van waardevolle elementen (voorzieningen, land
Behoefte aan recreatiemogelijkheden;
Toename van toerisme en recreanten;
Waar zetten we op in?
Overlast van recreanten;
Bereikbaarheid en verkeersveiligheid staat op plekken onder druk door
schap, beleefbaarheid en historie).
Benutten van de kracht van de Krimpenerwaard: o Inwoners en bedrijven as ambassadeurs van de Krimpenerwaard. Bewustzijn en kennis bij inwoners over identiteit, historie en recreatieve voorzieningen helpt hierbij; o Toeristische voorzieningen die aansluiten bij de gebiedsidentiteit; o Benutten van de centrale ligging in de Randstad nabij Rotterdam, Gouda, Utrecht en Kinderdijk. Hierbij samenwerken met andere gebieden; o Beleven en beleefbaar maken van ambacht, cultuur, historie, landschap en natuur;
Meer recreatieve overnachtingen in de Krimpenerwaard. Extra verblijfsrecreatieve functies dragen hier aan bij, bijvoorbeeld een landschappelijk
bungalowpark,
recreatiewoningen,
camperplaatsen
of
(ouderen/zorg) hotel in het buitengebied;
Horeca past bij het karakter van de plek. Dus passend bij de kern of passend in het buitengebied;
combinaties van recreatief verkeer en ander (bedrijfsmatig) verkeer.
S pe er p u nt : re cr e a ti e v e v er b in d i ng e n v er b et er en
Behoefte aan recreatiemogelijkheden;
We verbeteren de ontsluiting van waardevolle natuur- en landbouwge-
Ontwikkeling van de NNN (Natuurnetwerk Nederland) in de Krimpenerwaard;
bieden voor recreanten. Het buitengebied heeft een uniek landschappelijk karakter, een bijzondere
Steeds meer samenwerking op het gebied van recreatie en toerisme.
geschiedenis en waardevolle natuurwaarden. Door het buitengebied beter
Denk hierbij bijvoorbeeld aan Cheese Valley, Groenalliantie, Oude Hol-
beleefbaar te maken kunnen meer mensen hier van genieten.
landse Waterlinie en het Groene Hart. Het aanbieden van combinatiepakketten van verschillende lokale en regionale ondernemers zoals de
Waar zetten we op in?
Krimpenerwaard box met lokale streekproducten van verschillende
Beleefbaar maken van natuur, historie en landschap;
ondernemers;
Uitbreiding van wandel- en fietspaden en watergebonden recreatie
Het meer verbinden van recreatie met cultuur en monumenten (voor-
door natuur- en landbouwgebieden;
beelden: verlichte boerderijroute, vaarroute langs de Oude Hollandse
Recreatieve verbindingen tussen buitengebied en kernen versterken;
Waterlinie).
Initiatieven waarbij rekening gehouden wordt met het landschappelijke karakter;
Verbindingen leggen met gebieden buiten de Krimpenerwaard om de recreatieve structuur te versterken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Rotterdam, Kinderdijk, Gouda, Oudewater en Nieuwpoort. Hierbij gaat het niet alleen om fysieke verbindingen, maar ook om samenwerkingsverbanden. Een voorbeeld is het aanbieden van recreatieve pakketten in samenwerking met omliggende gebieden.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Bereikbaarheid van het buitengebied door toename van e-bikes;
Behoefte aan authenticiteit, lokaal, natuurlijk produceren. Ambacht en vakmanschap;
58
S pe er p u nt : to ek om s t b es t e n di ge wi nk el ge b i e de n We geven ruimte aan vernieuwing en verbetering van de bestaande win-
Waar zetten we op in?
Compacte, comfortabele, complete, aantrekkelijke en toekomstgerichte winkelgebieden met eigen identiteit.
kelgebieden en de aansluiting op de lokale identiteit. De centrumgebieden van de kernen veranderen omdat het winkelen ver-
Dit vraagt maatwerk per kern, passend bij de omvang en identiteit van de
andert. Thuiswinkelen zorgt voor een ander gebruik van winkelgebieden.
kern; o Samenwerking tussen ondernemers om winkelgebieden te verster-
Functies worden gecombineerd. Winkelen wordt meer een beleving of een
ken;
dagje uit. Hier moeten gebieden zich op aanpassen en onderscheiden om aantrekkelijk te blijven. Winkeliers/ondernemers werken onderling samen,
o Lokale, ambachtelijke en circulaire winkels;
maar ook met de gemeente.
o Slimme combinaties van verschillende soorten winkels en andere voorzieningen om de centrumgebieden van de kernen aantrekkelijk te houden; o Waar passend en realistisch de boodschappenfunctie in kernen behouden; o Regionale functie van de winkelgebieden in Schoonhoven en Bergambacht versterken; o Inzetten op herstructureringsopgaven waar dit helpt om winkelgebieden toekomstbestendig te maken. Bijvoorbeeld in de kernen Haastrecht en Lekkerkerk. Welke ontwikkelingen spelen er?
Beleving staat steeds meer centraal bij het winkelen. Horeca speelt hier een belangrijke rol in;
Toename online verkoop en afname m² fysieke winkels;
Functiemenging en branchevervaging/blurring (bv. de kapper annex koffiebar);
Behoefte aan authenticiteit, lokaal, natuurlijk produceren. Ambacht en vakmanschap;
60
Aandacht voor circulaire economie en lokale producten.
S pe er p u nt : so c i al e ve rb in d i ng be v or d er en
zet om voor elkaar te zorgen. De overheid ondersteunt initiatieven die bijdragen aan samenredzaamheid en zelfredzaamheid;
Bevorderen van de sociale verbinding tussen inwoners. De sociale verbinding binnen de diverse kernen in de Krimpenerwaard wordt als zeer waardevol ervaren. Om de sociale verbinding te behouden en verder te ontwikkelen geven we ruimte aan initiatieven die dit versterken. Bewoners, verenigingen en organisaties dragen door het organiseren van activiteiten bij aan de sociale verbinding. We ondersteunen, stimuleren en faciliteren deze activiteiten. Hierdoor wordt zoveel mogelijk ruimte gegeven aan de eigen kracht van de samenleving. Waar zetten we op in?
Stimuleren van activiteiten en ontmoetingen binnen de Krimpenerwaard, zodat iedereen mee kan doen;
Onderlinge solidariteit tussen inwoners;
Samenwerking tussen de kernen. Kernen werken samen, versterken elkaar en vullen elkaar aan; o Bijvoorbeeld samenwerking tussen verenigingen op het gebied van sport, cultuur, ondernemen en onderwijs; o Benutten van de identiteit van de kernen om elkaar te versterken.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Transitie en transformatie van de zorg in het sociale domein. De rol van de lokale overheid verandert. De samenleving als geheel is meer aan
Na de herindeling in 2015 is de samenwerking tussen de kernen toegenomen.
S pe er p u nt : v er gr o t en f y si ek e b er e ik b a ar he i d
pen op openbaar vervoer of fiets te vergemakkelijken, wordt de doorstroming in het geheel verbeterd.
Aanpassen van onze wegen aan de vereisten van deze tijd. We willen dat mensen zo min mogelijk onnodig stilstaan op de weg. We zoeken hierbij
Werken aan het verbeteren van het aandeel van het openbaar vervoer
naar toekomstbestendige oplossingen.
en de (elektrische) fiets. Daarbij wordt gezocht naar het beïnvloeden
Een goede bereikbaarheid is van belang voor de economie en de aantrek-
van het reisgedrag (de keuze van de juiste modaliteit: auto, fiets of
kelijkheid van de Krimpenerwaard als gebied om te wonen en te werken.
openbaar vervoer) en het inzetten van ICT-hulpmiddelen;
De wegen van de Krimpenerwaard zijn de afgelopen zestig jaar weinig ver-
Stimuleren van gebruik van duurzame vormen van mobiliteit, zoals
anderd. Er zijn nu weinig wegen om in of uit de Krimpenerwaard te komen
openbaar vervoer, (elektrische) fiets, lopen, elektrische waterstof voer-
omdat de (oever)verbindingen beperkt zijn. Door toename van het aantal
tuigen en deelauto’s;
verkeersdeelnemers loopt het verkeer vast in de spits bij bijvoorbeeld de
Zoeken naar (innovatieve) oplossingen om de ‘last-mile’ (afstand tus-
Algerabrug en bij Westergouwe in Gouda.
sen vertrekpunt/bestemming en openbaarvervoerhalte) te overbrug-
Ook de verbindingen tussen de kernen onderling (met name het openbaar
gen;
vervoer) vragen aandacht. Bij een aantal kernen lopen de N-wegen vaak
Verbetering van de oeververbindingen en het beter benutten van de
vast door de beperkte capaciteit van de rotondes in de ochtend- en avond-
huidige (varende) oeververbindingen. Bijvoorbeeld door mee te werken
spits. De gemeente wil dat dit verbeterd wordt. Knelpunten moeten worden
aan de verbetering van de Algera-Corridor;
aangepakt. Bij deze aanpak zoeken we naar toekomstbestendige oplossin-
van de hele Krimpenerwaard te verbeteren;
gen. Hierbij kijken we naar duurzame alternatieven, sociale aspecten en het effect op de leefomgeving.
Onderzoek naar de mogelijkheden om de gebiedsontsluitingswegen
Verbeteren en continueren van fietsroutes: o Interne aansluitingen; o Aansluitingen op routes buiten de Krimpenerwaard, waaronder het
Waar zetten we op in?
met het omringende verkeersnetwerk (A20, A12). Daarnaast (via ICThulpmiddelen) bevorderen van de juiste routekeuze en de keuze van de juiste modaliteit (auto, fiets of openbaar vervoer). Door gebruik van alternatieve routes (bijvoorbeeld via veren) te bevorderen en overstap-
62
snelfietsroutenetwerk;
Mobiliteitsmanagement. Doel is het verbeteren van de verbindingen
Aandacht voor de effecten van mobiliteit op de leefomgeving. Zoals effecten op de luchtkwaliteit en geluidsniveaus.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Behoefte aan een betere doorstroming op de piekmomenten van de dag;
Vraag naar bereikbaarheid van een aantal kernen en buitengebied vanuit kernen en met omliggende gemeenten;
Uitbreiding van bestaande bedrijven. Kans op vertrek van bestaande bedrijven waar bereikbaarheid en infrastructuur een belangrijke rol spelen;
Toename van verkeersdrukte op doorgaande wegen en toegangswegen van de kernen;
De Krimpenerwaard wordt gebruikt door sluipverkeer als doorsteek wanneer de snelwegen vast staan;
Toename bestemmingsverkeer in het buitengebied;
Agrarische voertuigen en voertuigen van agrarische leveranciers worden steeds groter. Dit leid tot gevaarlijke verkeerssituaties en schade aan de wegen in het buitengebied;
Toename van fietsverkeer;
Ouderen die langer zelfstandig thuis wonen en die last hebben van de ‘last-mile’ (afstand tussen vertrekpunt/bestemming en OV-halte) problemen.
S pe er p u nt : v er gr o t en v erk e er s ve il i gh ei d
de wegen in het buitengebied door het aanleggen van kavelpaden en het creëren van meer huiskavels;
Verkeersdeelnemers moeten veilig zijn in het verkeer. Hiervoor zoeken we passende oplossingen per gebied en stimuleren we initiatieven die
Verbeteren en continueren van veilige fietsroutes:
hieraan bijdragen. We geven hierbij extra aandacht aan de kwetsbare
o Aansluitingen en verbindingen binnen de Krimpenerwaard;
verkeersdeelnemers: de fietsers en de voetgangers.
o Aansluitingen op routes buiten de Krimpenerwaard, waaronder het snelfietsroutenetwerk;
In het buitengebied zijn de wegen in de linten vaak smal en worden gebruikt door verschillende soorten verkeer (groot landbouw verkeer, woon-
Gezamenlijke aanpak van gemeente, scholieren, bewoners en ondernemers om inzicht in verkeerssituaties te vergroten.
werkvervoer, kinderen die naar school gaan en recreatief verkeer). Deze verschillende verkeerssoorten moeten veilig gebruik kunnen maken van deze wegen.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Ook in de kernen vraagt verkeersveiligheid aandacht. Bijvoorbeeld in ge-
van de kernen;
bieden rond scholen en bij winkelgebieden. Waar zetten we op in?
gers en fietsers: o Voor de kernen sluiten we hierbij aan op het Integrale Verkeersveiligheidsplan dat in voorbereiding is; o Voor het buitengebied zoeken we de samenwerking met het Hoogheemraadschap (als wegbeheerder) om knelpunten in kaart te brengen en aan te pakken. Hierbij besteden we aandacht aan het landbouw- en bedrijfsverkeer en zoeken we samen naar toekomstbestendige oplossingen. Denkrichtingen hierbij zijn het ontlasten van
64
Toename bestemmingsverkeer in het buitengebied;
Toenemend en zwaarder (agrarisch) werkverkeer op smalle wegen in het buitengebied en door de kernen;
Aanpakken van situaties waar het risico op ongevallen groter is. We richten ons daarbij op de kwetsbare verkeersdeelnemers: de voetgan-
Toename van verkeersdrukte op doorgaande wegen en toegangswegen
Toename recreatief fietsverkeer en e-bikes.
S pe er p u nt : d ig i t al e b er eik b a a rh e i d v er gro t en Goede digitale bereikbaarheid en verbinding voor ondernemers en inwo-
Waar zetten we op in?
hele Krimpenerwaard;
ners. Een goede digitale bereikbaarheid is belangrijk voor de ontwikkeling van de
Een goede digitale basisinfrastructuur: snelle internetverbinding in de
Digitale mogelijkheden om met elkaar in verbinding te komen en te blijven;
Krimpenerwaard. Denk hierbij aan het belang voor ondernemers, toerisme, recreatie, onderwijs en zorg. We willen zorgen voor een goede digitale ba-
Digitale bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen;
sisinfrastructuur, zodat onze inwoners en ondernemers digitaal bereikbaar
Voor de benodigde infrastructuur is het uitgangspunt om te komen tot
zijn. Zo houden we een aantrekkelijk woon- en ondernemersklimaat.
slimme combinaties met bestaande palen, masten en dergelijke. Het
Daarnaast is een goede digitale bereikbaarheid een alternatief voor fysieke
ruimtebeslag van aanvullende infrastructuur moet zo beperkt mogelijk
bereikbaarheid.
blijven.
De digitale mogelijkheden en afhankelijkheid om met elkaar in verbinding
Welke ontwikkelingen spelen er?
te komen zullen de komende jaren alleen maar toenemen. Dat heeft gevol-
Toenemende behoefte aan digitale bereikbaarheid zowel van inwoners als van bedrijven;
gen voor onze wijze van ontmoeten, winkelen en werken. Inwoners, organisaties en ondernemers willen beschikken over snel internet. Dat draagt bij
Toename van het thuiswerken;
aan een goed ondernemersklimaat en geeft kansen voor bedrijvigheid.
Toenemende digitalisering en toepassingsmogelijkheden;
Nieuwe digitale technologische mogelijkheden kunnen veel betekenen voor
Landelijke uitrol 5G netwerk met bijbehorende infrastructuur (masten).
de Krimpenerwaard, bijvoorbeeld in de zorg en om met elkaar in contact te blijven. Hoe kunnen wij daar nog slimmer gebruik van maken? Op een aantal plekken in het buitengebied is de internetverbinding niet optimaal. Het streven van de gemeente is dat alle inwoners en bedrijven toegang kunnen krijgen tot snel internet.
S pe er p u nt : ru im t e vo or a d a p t ie v e l a n d bo u w
We zien toekomst in een extensievere landbouw. De groei zit vooral in toe-
De gemeente geeft ruimte aan omgevingsbewuste (agrarische) onderne-
gevoegde waarde op het product of bedrijf in de vorm van andere maat-
mers.
schappelijke diensten. In samenwerking met de agrarische sector en
Behoud door ontwikkeling: ons buitengebied is waardevol, maar ook
andere overheden wordt gezocht naar economische perspectieven die het
kwetsbaar. We willen de waarden voor de toekomst behouden. Dat kan
gebied versterken. Kringlooplandbouw en adaptieve landbouw (minder
alleen als het past in de omgeving. Als landgebruik zich aanpast aan de
input van buitenaf en meer gebruik maken van de natuurlijke omstandig-
ontwikkelingen, mogelijkheden en beperkingen van het buitengebied. Dit is
heden) vormen hierbij uitgangspunt. Naast de landelijke beperkingen
in het verleden al vaker gebeurd. De boeren in de Krimpenerwaard zijn
(mestwetgeving, broeikasgassen en stikstof) stellen o.a. ook de bodemda-
gewend om te boeren met een relatief hoog waterpeil en met beperkte
ling, natuurontwikkeling en de verkeersveiligheid de landbouw voor nieuwe
verkaveling.
uitdagingen.
De landbouw en natuur dragen het landschap, maar leggen er ook druk op. Dit raakt maatschappelijk relevante vraagstukken als milieu, klimaatverandering, bodemdaling, verkeer en biodiversiteit. In ontwikkeling blijven is voor zowel natuur als landbouw van levensbelang. Hoe komt er ruimte voor landschap én natuur, waarbij ook aandacht is voor andere ontwikkelingen zoals bodemdaling en recreëren. De melkveehouderij heeft een groot deel van de landbouwgrond van de Krimpenerwaard in gebruik. Zij zijn belangrijk voor de voedselvoorziening, natuur-, landschap- en weidevogelbeheer als ook voor biodiversiteit. Om de bodemdaling te beperken zullen de gebieden op de lange termijn meer water moeten vasthouden. Gebiedsgericht watermanagement zien we als sleutel om de diverse doelen te behalen. De melkveehouderij is de basis in de Krimpenerwaard, maar heeft in aantallen vee geen groeimogelijkheden.
66
Waar zetten we op in?
o
Toekomstgericht en omgevingsbewust landgebruik passend in de omgeving:
Welke ontwikkelingen spelen er?
o grondgebruik dat bijdraagt aan beperken van bodemdaling en CO2
uitstoot;
baarheid van het gebied en bebouwing. De variatie in het landschap
looplandbouw;
neemt af, transportafstanden nemen toe, de agrarische voertuigen zijn
o ontwikkelingen in balans met de landschappelijke en cultuurhistori-
te groot en te zwaar voor de wegen, en de grootte van de bebouwing
sche waarden, leefbaarheid en identiteit; o gebiedsgericht watermanagement;
sluit niet meer aan bij de identiteit van het gebied;
o in de toekomst speelt de (extensieve) melkveehouderij een belang-
Biodiversiteit neemt af, wat o.a. van invloed is op de weidevogelstand. Maar ook agrarische bedrijven merken dat ze minder op de natuur
rijke rol;
kunnen vertrouwen en meer en meer kunstgrepen moeten toepassen.
o landgebruik met economisch perspectief;
Ook buiten het geplande Natuurnetwerk (NNN) is aandacht voor biodi-
Ruimte voor omgevingsbewuste agrarische ondernemers. Hierbij den-
versiteit nodig;
ken we aan:
o Landbouw onafhankelijk van stikstofderogatie, verantwoord gebruik o Grondgebonden en circulaire agrarische bedrijven;
Met toenemende aandacht voor klimaat, uitstoot broeikasgassen, biodiversiteit, waterbeschikbaarheid en -kwaliteit en energie neemt het
van mest;
belang om bodemdaling tegen te gaan toe;
De energietransitie leidt tot een nieuwe ruimtevraag voor opwek van
o Weidegang van vee;
duurzame energie. Dit kan een claim leggen (op een deel van de) land-
o De principes van duurzaamheidslabels zoals PlanetProof, biologisch
bouwgronden.
en 100% grass based; o Ontwikkeling van vernieuwende concepten en verdienmodellen zoals agrarische natuurbedrijven, natte teelten en energie; o Andere functies in het landelijk gebied (zoals recreatie en zorg);
Schaalvergroting, verbreding en bedrijfsbeëindiging van agrarische bedrijven hebben gevolgen voor landschap, infrastructuur en beleef-
o grondgebruik dat bijdraagt aan schoon water, biodiversiteit, kring-
Kennisontwikkeling en uitvoerbare maatregelen.
Gebiedsgerichte samenwerking: o
Samenwerking met agrariërs en mede overheden;
S pe er p u nt : b io d i ve rs i te i t v er gro t e n
•
renovatie;
Voldoende toegankelijk en aantrekkelijk groen, natuur en water zijn van groot belang voor een gezonde leefomgeving (RIVM). We willen de biodi-
•
Aansluiting bij initiatieven en samenwerking met omliggende regio’s om de biodiversiteit te bevorderen;
versiteit in onze leefomgeving vergroten. Voor de ecologische balans in een gebied is het goed wanneer er verschil-
Combinaties met natuur- en landschapsontwikkeling bij nieuwbouw en
•
Win-win situaties creëren in combinatie met maatregelen in het kader
lende soorten planten en dieren zijn (biodiversiteit). Eenzijdigheid vergroot
van klimaatverandering (minder stenen tegen hittestress en waterover-
de kans op ziekten en plagen, gezondheidsproblemen en de effecten van
last) en gezondheid (groene leefomgeving);
klimaatverandering. Om biodiversiteit te bevorderen zijn voortplanting-,
•
Planten van bomen in de kernen en bij recreatiegebieden. Ruimte bieden voor nieuw bos en intensiveren van bosgebieden.
voedsel-, rust-, verplaatsing- en schuilgelegenheden nodig. Acties om de biodiversiteit te vergroten gaan over de hele Krimpenerwaard. Bijvoorbeeld in lokale stapstenen en in langgerekte verbindingen voor de verspreiding
Welke ontwikkelingen spelen er?
van streekeigen soorten die doorlopen in de kernen. Water is essentieel in
Wereldwijde afname van de biodiversiteit, waaronder het aantal insec-
het realiseren van deze ambities. De gemeente stimuleert initiatieven die
ten en weidevogels. Belang en inzicht over de toegevoegde waarde van
bijdragen aan behoud en bevordering van de biodiversiteit.
een biodivers landschap neemt toe;
Voor de Krimpenerwaard is er speciale aandacht voor weidevogels. Wat
Toename van invasieve exoten in de natuur, zoals bijvoorbeeld de ri-
betreft watervogels heeft de Krimpenerwaard een IBA-status (Important
vierkreeft en de Japanse duizendknoop, die inheemse soorten verdrin-
Bird and Biodiversity Area) wat betekent dat het gebied van internationaal
gen en voor overlast zorgen;
belang is voor het behoud van deze soorten.
Afname van groen in onze leefomgeving. Door inbreiding in het bebouwd gebied neem de groene ruimte af. In de kernen in de Krimpe-
Waar zetten we op in?
nerwaard is al relatief veel verharding en weinig groen, zodat er grotere
•
kans is op wateroverlast en hittestress en minder biodiversiteit;
Initiatieven in het buitengebied en de kernen die bijdragen aan het behoud van streekeigen soorten en de biodiversiteit bevorderen;
•
Er wordt al veel natuur ontwikkeld in de Krimpenerwaard. Zo wordt in
Versterking van de kennis over biodiversiteit bij inwoners en onderne-
de Krimpenerwaard een deel van het Natuur netwerk Nederland (NNN)
mers;
gerealiseerd en zijn er ontwikkelingen in het Loetbos en in de Krimpenerhout.
68
S pe er p u nt : kl im a a t a d a p ti e v e i nri c h ti ng in d e ke rn e n
aan groene daken, koele plekken in huis, wateropvang op eigen terrein, etc.
We spelen in op de gevolgen van de klimaatverandering. We gaan wateroverlast, droogte en hittestress tegen. Het weer wordt extremer: meer regen in een keer en langere warmere peri-
Welke ontwikkelingen spelen er?
odes. Hierdoor wordt het warmer in de kernen (hittestress) en kan bij veel
Toename van regenval, zeespiegelstijging en bodemdaling. Dit leidt
regen het water voor overlast zorgen. Dit vraagt om aanpassingen om het in
vaker tot meer piekbelasting van het watersysteem in natte perioden en
de kernen leefbaar te houden.
daardoor wateroverlast in de Krimpenerwaard;
Waar zetten we op in?
Toename van droogte door meer extremen in het weer;
Klimaatbestendige wateraanvoer Midden-Nederland (KWA); dit speelt
Wateroverlast tegengaan;
op de gemeentegrens Lopik/Krimpenerwaard, verbreding watergangen
Water langer vasthouden in bebouwd gebied. Dit kan op en in bebou-
in aansluiting op de Vlist;
wing, in de openbare ruimte en in tuinen. Meer vergroening, extra oppervlaktewater en lokale wateropvang dragen hier aan bij;
Voldoende ‘koelere’ plekken in de kernen. In gebieden met veel bebouwing en weinig groen en water wordt het sneller warm. We zetten in op meer groen in en om de kernen. Dit draagt ook bij aan verbetering van de woonkwaliteit en de gezondheid;
Bij nieuwe ontwikkelingen zoals nieuwe wijken gebruik maken van de kwaliteit van het (onderliggende) landschap voor verkoeling en afvoeren van water. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van de slotenstructuur. Hiermee versterken we ook de identiteit van de Krimpenerwaard;
Klimaatadaptieve inrichting van bestaande (historische) en nieuwe bebouwing, openbaar gebied en gronden. We sluiten aan op het Convenant Klimaatadaptief Bouwen in Zuid-Holland. Hierbij denken we
Klimaatstresstest brengt wateroverlast, hitte en droogte in beeld.
S pe er p u nt : w a te r v a s th ou d e n i n h et b ui t en ge b ie d
in de bodem kan bijvoorbeeld door waterinfiltratiesystemen te installeren;
We zetten in op het vasthouden van water in het buitengebied, zodat we dit kunnen gebruiken in periodes van droogte.
(door o.a. zware machines) houdt het water beter vast;
Het weer wordt extremer. Er komen langere periodes van droogte en de buien worden extremer. Ons watersysteem pompt bij periodes van neerslag
Een goede bodemstructuur en het voorkomen van bodemverdichting
Koppeling met andere kansen. Zoals verhogen van het grondwaterpeil of extra oppervlaktewater combineren met bijvoorbeeld natte teelten,
het water weg, maar in droge periodes is er water te kort.
recreatie en energieopwekking. Welke ontwikkelingen spelen er?
Klimaatverandering, extremere weersomstandigheden. Watertekort in droge periodes, wateroverschot in natte periodes;
Maatregelen om bodemdaling tegen te gaan hebben water nodig (watervraag vernatting en waterinfiltratiesystemen). Daarom is het van belang het water zoveel mogelijk in het gebied vast te houden en niet weg te pompen;
Realisatie van de nieuwe natuur door de provincie in Natuurnetwerk Nederland (NNN);
Bodemdaling heeft invloed op het verzakken van de (cultuurhistorisch waardevolle) lintbebouwing;
Het bedrijfsleven zet meer en meer in op het realiseren van duurzaamheidsdoelen waarbij water een cruciale rol vervult;
Waar zetten we op in?
De Europese Unie heeft in 2000 de Europese Kaderrichtlijn Water
Bodemmaatregelen om de bodem meer water vast te laten houden,
(KRW) geïntroduceerd. Deze regelgeving is bedoeld om de kwaliteit van
zodat bodemdaling en CO2 uitstoot worden beperkt. Water vasthouden
al het grond- en oppervlaktewater binnen de EU te beschermen, te verbeteren en duurzaam gebruik van water te bevorderen. Deze richtlijn is
70
overgenomen door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK).
S pe er p u nt : t eg e ng a a n v a n bo d em d a li n g
o Nieuwe vormen van landgebruik en verdienmodellen, zoals natte
We willen zoveel mogelijk voorkomen dat de bodem verder daalt en sti-
teelt, energie, recreatie, ‘waterhouderij’, natuur en lichtere koeien;
muleren vernieuwing en koppelkansen met passende teelten en andere
o De bodem zo min mogelijk in contact laten komen met zuurstof om
functies.
veenoxidatie (verbranding) te voorkomen. Bijvoorbeeld door de bo-
Bodemdaling is een gevolg van de manier waarop we de veenbodem ge-
dem bedekt te houden, zo min mogelijk bodembewerking en zeer
bruiken. Afbraak (oxidatie) door het onttrekken van water, krimp door uit-
beperkt akkerbouw/mais toe te passen; o Publiek geld inzetten waar de maatregelen het meest relevant en ef-
droging en zetting door belasting zijn de belangrijkste oorzaken. Het
fectief zijn;
oxideren van veen zorgt voor koolstofdioxide (CO2)-vorming en het vrijkomen van broeikasgas lachgas (N2O) en methaan (CH4).
Het faciliteren en stimuleren van brede samenwerking in het gebied en
Het tegengaan van bodemdaling voorkomt uitstoot van CO2, N2O en CH4,
initiatieven die bijdragen aan het tegengaan van bodemdaling. Dit geldt
hoge kosten voor verzakking van infrastructuur en gebouwen. Daarnaast
voor particulieren, (agrarische) bedrijven, waterschappen en maat-
heeft het tegengaan van bodemdaling op de lange termijn een positief ef-
schappelijke organisaties. Hierbij wordt aangesloten bij de Veenweide-
fect op waterkwaliteit en waterveiligheid.
strategie als benoemd in het Klimaatakkoord;
o Bij locatiekeuze meewegen hoe geschikt de bodem is en het ontwerp
Waar zetten we op in?
Bodemdalingvriendelijk bouwen:
Maatregelen die bodemdaling tegengaan:
hierop aanpassen. Denk hierbij aan drijvende woningen in natte ge-
o Verhoging van de grondwaterstand;
bieden;
o Maatregelen om de bodem meer water vast te laten houden. Voor-
o Slimme ontwerpen, lichte materialen, nieuwe bouwmethoden en
beelden zijn waterinfiltratiesystemen en duurzaam graslandbeheer;
funderingstechnieken gebruiken, zowel bij gebouwen als bij infrastructuur.
o Nieuwe technieken toepassen zoals het aanbrengen van een kleilaag van enkele millimeters; o Nieuwe, minder bodembelastende vormen van mobiliteit in het buitengebied. Denk aan maairobots, drones, melk en mest per leiding en kabelbanen;
Welke ontwikkelingen spelen er?
Bodemdaling in de veenweidegebieden, als gevolg van oxidatie door verlaging van de waterstand, krimp door uitdroging en zetting door belasting van de bodem;
72
De ondertekening van het klimaatakkoord in juni 2019. Het klimaatakkoord is een pakket aan maatregelen om het reductiedoel van 49% CO2 in 2030 te behalen. Iedere sector moet daaraan bijdragen. Het verminderen van de CO2-uitstoot door bodemdaling draagt hier aan bij. Het Nederlands Kenniscentrum Bodemdaling ontwikkelt kennis en voert pilots uit over maatregelen tegen bodemdaling;
Drinkwaterwinning zorgt voor bodemdaling. Onderzoek naar de uitbreiding van het drinkwaterwingebied (wateronttrekking) in de Krimpenerwaard;
Proeftuin Krimpenerwaard, waar melkveehouders, onderzoekers, adviseurs en anderen samenwerken aan een blijvende rol voor de landbouw op veen. Dat betekent kijken en meebewegen met de natuurlijke veerkracht van bodem, gewas en dieren. We noemen dat adaptieve landbouw;
Er ligt een opgave van het Rijk om 2250 hectare nieuwe natuur (NNN, Natuurnetwerk Nederland) aan te leggen in de Krimpenerwaard. Tegelijkertijd moet de waterkwaliteit voldoen aan Europese richtlijnen en kijkt het hoogheemraadschap waar in het werk ook de bodemdaling aangepakt kan worden. Dit wordt gerealiseerd vanuit het programma Veenweiden Krimpenerwaard.
S pe er p u nt : w a te r ve il i gh ei d a l s b a s is v oor w a ar d e
Welke ontwikkelingen spelen er?
Waterveiligheid is een basisvoorwaarde om te kunnen wonen, werken en
Nota Waterveiligheid van de waterschappen (HHSK, HDSR, Rijnland);
leven in de Krimpenerwaard. Het is een voorwaarde bij iedere ontwikke-
Deltaplan Waterveiligheid van het Rijk;
ling.
Klimaatverandering zorgt voor zeespiegelstijging en fluctuatie in toe-
De lage ligging van onze gemeente achter de dijken levert gevaar voor over-
voer van water door de rivieren. Dit zorgt in de zomer voor watertekor-
stroming op. Door veilige robuuste dijken houden we droge voeten in de
ten in de rivier. Dit heeft invloed op de stabiliteit van de dijk.
Krimpenerwaard. Dit is de basis om er veilig te kunnen blijven leven. In geval van een dijkdoorbraak kan de Krimpenerwaard tot 4 meter onder water komen te staan en zijn evacuatiemogelijkheden van belang. Waar zetten we op in? De gemeente werkt samen met de waterschappen aan een waterveilige Krimpenerwaard. Hierbij kijken we bij ontwikkelingen naar:
Continuïteit van kwetsbare functies, zoals waterwininstallaties, elektriciteitsvoorziening, bijvoorbeeld gemeentelijke archieven en hulpdiensten bij overstroming;
Evacuatiemogelijkheden: o Hoge punten die evacuatiemogelijkheden bieden bij overstroming; o Compartimentering om tijd te winnen bij overstroming;
Het effect op toekomstige dijkversterking. Door bijvoorbeeld nieuwe bebouwing niet te dicht op de dijk te bouwen. Dit spaart kosten bij een toekomstige dijkversterking;
Koppelkansen met het Deltaprogramma zoals het verbeteren van fietsveiligheid en kansen voor de horeca op de Lekdijk.
74
S pe er p u nt : s a me n we r ke n a a n go e d e w a te rk w al i te i t
Beperken temperatuurstijging van het oppervlaktewater;
Schoon water is van levensbelang. De gemeente werkt samen met andere
Stimuleren kringloop- en adaptieve landbouw.
partijen aan een goede waterkwaliteit. Zoetwater van goede kwaliteit is belangrijk voor natuur en landbouw. Dit
Welke ontwikkelingen spelen er?
gaat om regen, grond-, oppervlakte- en irrigatiewater. Schoon water in rivie-
De Europese Unie heeft in 2000 de Europese Kaderrichtlijn Water
ren, sloten en plassen is van belang voor de gezondheid bij recreatief ge-
(KRW) geïntroduceerd. Deze wettelijke regelgeving is bedoeld om de
bruik zoals zwemmen. Hoe zorgen we voor gezond water?
kwaliteit van al het grond- en oppervlaktewater binnen de EU te be-
Het water in de Krimpenerwaard is onderdeel van een groter systeem. In dit
schermen, te verbeteren en duurzaam gebruik van water te bevorde-
systeem dragen we bij aan water van een goede kwaliteit. Dit vraagt sa-
ren. Deze richtlijnen worden in samenwerking met het gebied (met bv.
menwerking met andere partijen.
inwoners, agrariërs, overheden) uitgewerkt door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard;
Waar zetten we op in?
tering waterkwaliteit LTO samen met hoogheemraadschappen;
De gemeente werkt samen met partijen zoals waterschappen, waterwinbedrijven, provincie, natuurbeheerders en agrariërs aan een goede waterkwa-
Deltaprogramma agrarisch waterbeheer, Landelijk programma verbe-
Klimaatverandering zorgt voor zeespiegelstijging en fluctuatie in toe-
liteit. Hierbij kijken we naar:
voer van water door de rivieren. Dit zorgt in de zomer voor watertekor-
Voorkomen (erf) afspoeling (vervuild water dat vanaf de straat of mest
ten in de rivier. Hierdoor komt er meer zout in het rivierwater
die vanuit het weiland in het water terecht komt), zowel in de openbare
(verzilting). Dit kan in de toekomst zorgen voor verzilting van het water
ruimte als in het buitengebied op agrarische percelen;
in de polder;
Stimuleren natuurvriendelijke oevers (riet en planten in de natuur-
gebied in de Krimpenerwaard;
vriendelijke oevers zuiveren het water), zowel in de bebouwde omgeving (nieuwbouw & reconstructie) als in het buitengebied;
Klimaatverandering zorgt voor hogere temperaturen in de zomer. Hierdoor neemt de temperatuur van het oppervlaktewater toe;
Minder gebruik maken van gewasbeschermings- en bestrijdingsmiddelen (deze komen via het grondwater in het oppervlaktewater terecht),
Onderzoek door Oasen en provincie naar uitbreiding van het waterwin-
De vraag naar schoon water neemt toe. De vraag naar drinkwater en
zowel in de bebouwde omgeving (nieuwbouw & reconstructie) als in
irrigatiewater stijgt en ook het tegengaan van bodemdaling vraagt
het buitengebied;
schoon water.
S pe er p u nt : e ne rg ie b e s p ar in g b e vo r de re n
Waar zetten we op in?
We zetten in op energiebesparing.
Faciliteren en stimuleren van ontwikkelingen en initiatieven die bijdragen
Nederland, en ook de Krimpenerwaard, gaat het gebruik van fossiele ener-
aan energiebesparing, zowel bij particulieren, bedrijven als maatschappe-
gie afbouwen. Fossiele energie wordt vervangen door energie waarbij geen
lijke organisaties.
CO2 vrij komt, zoals windenergie en zonne-energie. Beide vormen van
Verlagen energiegebruik van bestaande (historische) en nieuwe be-
energie hebben ruimte nodig. Omdat de beschikbare ruimte voor energie-
bouwing:
opwekking beperkt is, zetten we naast duurzame energieproductie ook in
o Isolatie;
op energiebesparing. Manieren om energie te besparen zijn bijvoorbeeld
o Zuinige verwarmingsinstallaties;
het isoleren van woningen en gebouwen en energiezuinigere apparaten,
o Zuinige apparaten;
verwarmingsinstallaties, vervoersmiddelen en productieprocessen.
Verlagen energiegebruik van bedrijven, industrie en mobiliteit.
Welke ontwikkelingen spelen er?
Energietransitie: o Overgang van elektriciteitsopwekking uit fossiele brandstoffen naar duurzame opwekking van elektriciteit; o Overgang van verwarmen met aardgas naar duurzame warmtebronnen en verwarmingsmethoden;
76
Maatschappelijke aandacht voor beperken energiegebruik.
S pe er p u nt : d u ur z a am e n erg i e o pw ekk e n
wordt de RES elke twee jaar geactualiseerd en de Warmtevisie minimaal
We streven naar het duurzaam opwekken van de eigen energiebehoefte
elke vijf jaar. De planologische kant van de energietransitie en de definitie-
binnen de gemeentegrenzen. Een goede ruimtelijke inpassing en het
ve keuze van het alternatief voor aardgas per wijk krijgt een belangrijke
meeprofiteren van de lokale samenleving zijn daarbij uitgangspunten.
plek in het Omgevingsplan.
De energietransitie vraagt een overstap van fossiele naar duurzame energiebronnen. Nu zijn we nog afhankelijk van fossiele brandstoffen. Dit zorgt voor CO2-uitstoot. We stimuleren het opwekken van duurzame energie. Er zijn verschillende kansen om energie op te wekken bijvoorbeeld met zonneparken, windmolens en warmte uit water en uit de bodem. Voorzieningen voor duurzame energieopwekking vragen om een zorgvuldige inpassing binnen de kernen en in het landschap. Zonnepanelen op daken kunnen een zeer klein deel van de totale energiebehoefte leveren. Daarnaast zal grootschalige opwekking in het buitengebied nodig zijn. Een mix van zonnevelden en windmolens is vanuit energetisch oogpunt optimaal om in de energiebehoefte te voorzien. Op regionaal niveau wordt de energietransitie verder uitgewerkt in de Regionale Energiestrategie Midden-Holland (RES). De overgang van aardgas naar CO2-vrije verwarmingsmethoden wordt
Waar zetten we op in?
uitgewerkt in de gemeentelijke Warmtevisie. Hierin komt per wijk te staan
We zetten in op een samenleving die vrij is van fossiele brandstoffen en
wat de voorkeursalternatieven voor aardgas zijn en op welke termijn deze
fossiele energie en CO2-neutraal in 2050. In 2030 is de CO2-uitstoot
aardgas kunnen vervangen.
met 50% afgenomen (ten opzichte van 2015) (Programmaplan Duurzaamheid van gemeente Krimpenerwaard);
De RES en de Warmtevisie worden belangrijke kaders voor de uitvoering van de energietransitie. Omdat de ontwikkelingen elkaar snel opvolgen,
Lokaal energie opwekken waarbij we streven naar zoveel mogelijk maatschappelijk draagvlak en voordelen voor de samenleving van de Krimpenerwaard. Bijvoorbeeld door lokale energiecoöperaties;
Ontwikkelingen en initiatieven die bijdragen aan lokale energieopwek-
Welke ontwikkelingen spelen er?
king en/of aan energiebesparing faciliteren. Zowel bij particulieren, be-
drijven als maatschappelijke organisaties: o zoveel mogelijk dakoppervlak benutten voor zonnepanelen;
Dit treft ook de Krimpenerwaard;
o kleinschalig energie opwekken op eigen erf. Denk hierbij aan kleine windmolens en een zonneveldje op het erf;
Het afbouwen van het aardgasverbruik door het stimuleren van het isoleren van woningen en gebouwen en toepassing van energiezuinigere installaties en apparaten, het faciliteren van alternatieve manieren voor het verwarmen van woningen en gebouwen zoals door middel van warmtepompen;
Zoveel mogelijk gebruik maken van aanwezige CO2-vrije warmtebronnen zoals aardwarmte en warmte uit oppervlakte of rioolwater;
Regionale en lokale samenwerkingen met partijen zoals scholen, woningbouwcorporaties en bedrijven over de aanpak en bewustwording rond energietransitie;
Samen met de buurgemeenten in de regio Midden-Holland onderzoeken we welke gebieden geschikt zijn voor duurzame energieproductie binnen de regio en de Krimpenerwaard (RES) en doen we onderzoek naar mogelijke warmtebronnen en verwarmingsmethoden;
Zorgvuldig afgewogen regionale potentielocaties aanwijzen voor grootschalige opwekking van duurzame energie door middel van windmolens en/of zonnevelden;
Aandacht voor de effecten op de leefomgeving zoals gezondheid, ruimtelijke kwaliteit, veiligheid, geluid (windmolens, warmtepomp), luchtkwaliteit bij het opwekken van duurzame energie.
78
Opwarming van de aarde en bedreigende veranderingen in het klimaat. Toenemend belang en opgave voor duurzame vormen van energieopwekking: uit wind, zon, water en bodemwarmte;
Opkomst van circulair en klimaatneutraal produceren;
Ondertekening van het Klimaatakkoord, Transitievisie Warmte, opstellen van de Regionale Energie Strategie.
S pe er p u nt : d u ur z a am (h er ) ge br u ik v an g ro n d s to ff e n
rium het (her)gebruik van producten en materialen;
We willen zuinig omgaan met grondstoffen en zo veel mogelijk hergebruiken.
Duurzame inkoop van producten en diensten, met als belangrijk crite-
Afval gescheiden inzamelen. Het gescheiden materiaal inzetten als grondstof voor nieuwe producten.
Nederland wil in 2050 een circulaire economie zijn: een economie zonder afval, waarin grondstoffen volledig worden hergebruikt. Op weg naar een volledige circulaire economie werken bedrijven en (lokale) overheden sa-
Welke ontwikkelingen spelen er?
men om minder primaire grondstoffen te gebruiken.
Snelle groei van de wereldbevolking waardoor de vraag naar grondstof-
Verduurzaming is het uitgangspunt van de gemeente bij onder meer het
fen snel toeneemt. Tegelijkertijd neemt de beschikbare hoeveelheid
gebruik van eigen grondstoffen en bij de inkoop van goederen en diensten.
mineralen, metalen en fossiele brandstoffen af;
Bij de inzameling van huishoudelijk afval als grondstof vervult de gemeente
toekomst niet langer een vanzelfsprekendheid is;
een belangrijke regierol. Daarnaast kan de gemeente de transitie naar een circulaire economie faciliteren. Dit kan door onder meer communicatie
Het besef dat beschikbaarheid van deze grondstoffen in Europa in de
Het Rijksbrede programma ‘Nederland Circulair in 2050’ (2016) om-
naar inwoners en bedrijven. En door het faciliteren van bedrijven en orga-
schrijft wat nodig is om zuiniger en slimmer met grondstoffen, pro-
nisaties bij de organisatie rondom thema’s als levensduurverlenging, her-
ducten en diensten om te gaan;
gebruik van producten en om afval van de één te gebruiken als grondstof
In het Grondstoffenakkoord (2017) hebben overheden en het bedrijfsleven afspraken gemaakt om de Nederlandse economie te laten draai-
van de ander.
en op herbruikbare grondstoffen; Waar zetten we op in?
De Rijksoverheid heeft vijf Transitieagenda’s opgesteld (2018) voor
In 2050 een circulaire samenleving die vrij is van restafval en vol met
Biomassa en voedsel, Kunststoffen, Maakindustrie, Bouw en Consump-
hernieuwbare materialen;
tiegoederen en op basis hiervan een Uitvoeringsprogramma Circulaire
Inspireren, participeren en bijeenbrengen van bedrijven en organisaties
Economie opgesteld (2019) met concrete acties en projecten in de peri-
om afval als grondstof optimaal in te zetten;
ode 2019 tot en met 2023.
Experimenteren met innovatieve en biologische materialen die duurzaam en lokaal verbouwd kunnen worden voor toepassing in bijvoorbeeld de (woning)bouw;
4 4.1
Aan de slag
Werken in de geest van de Omgevingswet
Ro l g em e en t e
De rol van de overheid verandert in een samenleving die steeds actiever
De nieuwe manier van denken en doen vraagt om bewust kiezen voor een
wordt en zichzelf organiseert. Inwoners en ondernemers werken samen om
rol die past bij het vraagstuk, het proces en de belangen die spelen. De ge-
in hun leefomgeving zaken samen te regelen. Zij zoeken afstemming en
meente neemt verschillende rollen aan, presterend, samenwerkend,
gaan in gesprek met alle betrokken partijen om zaken mogelijk te maken.
rechtmatig en responsief. Door per rol uit te gaan van wat inwoners en on-
Het initiatief en daarmee de verantwoordelijkheid voor participatie ligt in
dernemers verwachten, stelt de gemeente hun behoeften en wensen cen-
deze gevallen bij de inwoners en de ondernemers. In andere situaties
traal.
vraagt de gemeente om raad, advies, meebeslissen en/of co-creatie. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij het tot stand brengen van de Omgevingsvisie.
I ni t i at i ef ce n tr a a l
Presterende gemeente
Samenwerkende gemeente
Rechtmatige gemeente
Responsieve gemeente
De gemeente Krimpenerwaard ziet de Omgevingswet als kans om meer te werken vanuit wensen en signalen vanuit de samenleving en vertrouwen en minder vanuit regels. Dit vraagt van iedereen (inwoners, ondernemers, instellingen, gemeente en andere overheden) een andere manier van denken en doen. Voor de gemeente, andere overheden en regionale partners, betekent dit anders besturen, integraal samenwerken en telkens bewust kiezen welke rol helpt. Aan inwoners, ondernemers en instellingen biedt de Omgevingsvisie richting en ruimte om initiatief te nemen en draagvlak te vinden voor plannen. Ons uitgangspunt is ‘ja, mits’. Prominent voorop staat dat we het initiatief van de inwoner, ondernemer of instelling centraal stellen. We stimuleren initiatieven die passen bij de gemeente en die bijdragen aan een toekomstgerichte gemeente Krimpenerwaard.
80
Presterende gemeente Bewonersinitiatieven die zich richten op duurzame energie én veel kleinschalige(r) initiatieven, zoals gezamenlijke voedseltuintjes, kookclubs die senioren uitnodigen te komen eten, bijeenkomsten gericht op verbinding