Document · PDF

Kadernota 2024.pdf

Raadsvergadering 4 juli 2023, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: (B) Kadernota 2024 en Meerjarenraming23.736 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Dit kan leiden tot afname van tolerantie en het onderling begrip tussen groepen. Sociale media dragen hier soms aan bij. De corona- en energiecrisis heeft de kansenongelijkheid onder een vergrootglas gelegd. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft een continue aandachtspunt. Er is sprake van veel ‘’maakindustrie’’ waar een groot tekort is aan vakkrachten zoals technisch personeel. Deze tekorten nemen de komende jaren alleen maar toe. Sport en cultuur worden steeds meer verbonden met andere beleidsterreinen uit zowel het sociaal domein als het ruimtelijk domein. Sport en cultuur zijn een middel om de sociale en fysieke leefomgeving van mensen te verbeteren en daarmee het welzijn en welbevinden van mensen te verhogen. In het verlengde hiervan heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een aantal specifieke uitkeringen bedoeld voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie, en het versterken van de sociale basis gebundeld in één Brede Regeling specifieke uitkering (SPUK). Voor de periode 2024 tot en met 2026 verwacht de Rijksoverheid in september meer inhoudelijke onderbouwing. Zo moet er een Integraal Plan van Aanpak worden opgeleverd, met een link naar het Hoofdlijnen Sportakkoord 2 en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het lokale Sportakkoord dient voor 1 juni 2023 te zijn herijkt naar het Sportakkoord 2.0.

Het Integraal Plan van Aanpak moet voor 1 september 2023 gereed zijn. Bij diverse beleidspeerpunten wordt hier naar verwezen. Een concretisering van inspanningen kan derhalve bij de begroting 2024 worden opgeleverd. Lokale ontwikkelingen Culturele-, sport- en overige maatschappelijke organisaties leveren een belangrijke bijdrage aan de sociale basis. Tegelijkertijd staan vele organisaties onder druk vanwege afname van inkomsten door afnemend gebruik en toenemende kosten door onder meer de (energie)inflatie. Eind 2023 is de nota maatschappelijke voorzieningen gereed. Op basis hiervan kunnen keuzes worden gemaakt met betrekking tot de rol van maatschappelijke voorzieningen als ondersteuning van de sociale basis ten behoeve van vitale kernen.

Beleidsspeerpunten Onderwijs X AMBITIE

De gemeente wil inclusiever en toegankelijk onderwijs. Wij zetten daarbij in op goede en gezonde onderwijshuisvesting ook in de kleinere kernen met aandacht voor clustering van scholen en andere maatschappelijke voorzieningen.

ER-DOEL

We zetten in op een veiliger en gezonder klimaat binnen de scholen vanuit zowel huisvesting als pedagogisch klimaat.

SUBDOELEN

Onderwijshuisvesting is meer multifunctioneel, gezonder en duurzamer.

WE METEN

Percentage vroegtijdig schoolverlaters (www.eengezonderhollandsmidden.nl).

Meer kinderen doorlopen hun schoolloopbaan binnen het regulier (basis)onderwijs in Krimpenerwaard.

Het aantal opgeleverde schoolgebouwen. Score voorzieningenniveau basisonderwijs (waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2024

We geven uitvoering aan het in 2023 vastgestelde IHP

We versterken het pedagogisch klimaat binnen de school door de inzet van Alert4You en schoolmaatschappelijk werk en monitoren de effecten hiervan.

We realiseren een tijdelijke school in Bergambacht om de realisatie van de permanente schoolgebouwen te bewerkstelligen

We versterken de samenwerking tussen de verschillende professionals werkzaam in de scholen (Integraal arrangeren).

Op basis van de verordening onderwijshuisvesting stellen we het huisvestingsprogramma 2024 (hvp) vast. Hiervoor zijn door schoolbesturen drie aanvragen ingediend.

We sturen op de doorontwikkeling van een samenhangend en passend voorzieningenaanbod voor kinderopvang en onderwijs (in 2023 onderzoek naar huidige aanbod van ondersteuningstrajecten/voorzieningen in kaart te brengen, en adviezen ter verbetering). In Schoonhoven zetten we, gezamenlijk met het onderwijs, in op verbinding tussen onderwijs en de wijk voor een samenhangende aanpak van vraagstukken in de wijk (brugfunctionaris)

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Op basis van het IHP 2018 is gestart met een aantal nieuwbouwprojecten. We voeren deze projecten uit in 2023 en verder.

We geven uitvoering aan de uitgewerkte opgave Kansen(on)gelijkheid. Deze opgave richt zich ondermeer op passend onderwijs, terugdringen onderwijsachterstanden en deelname aan de Gelijke Kansen Alliantie.

We stimuleren scholen om te komen tot groene schoolpleinen. We leveren vier nieuwe schoolgebouwen op. Middelen 2024

Incidenteel: € 50.000 voor huisvestingsprogramma

Cultuur X AMBITIE

We versterken het rijke culturele leven in de gemeente en maken het zichtbaar. Dit doen wij door het nastreven van de doelen uit het Uitvoeringsprogramma Cultuur. We zetten in op culturele vorming en participatie van iedereen en vooral van de jeugd. Via kunst en cultuur zetten we in op het meer zichtbaar maken van de identiteit van de kernen. We verbinden verschillende culturele organisaties en initiatieven in de gemeente en versterken het cultureel ondernemerschap. Cultuur moet ook toegankelijk blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners ervaren een gezonde en cultuurrijke leefomgeving.

SUBDOELEN

Meer cultuurparticipatie door jong en oud.

WE METEN

Percentage deelname jeugdfonds cultuur.

Betere zichtbaarheid van de identiteit van de kernen door de inzet van kunst en cultuur.

Percentage dat geen lid is van vereniging of organisatie in klas 4 van het voorgezet onderwijs (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Aantal scholen en culturele instellingen dat deelneemt aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024 INSPANNINGEN 2024

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Rekening houdend met de Spuk Brede Regeling stellen we in 2024 stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma Cultuur op voor de jaren 2025 - 2028.

We zorgen voor verbinding tussen culturele instellingen en verenigingen onderling én met de maatschappelijke partners waarbij we gericht zijn op het versterken van de sociale basis en vitale kernen.

Vanuit de nota maatschappelijke voorzieningen wordt de relatie gelegd met de specifieke regeling herstel van het bibliotheekstelsel voor het wegwerken van de zogenaamde 'witte vlekken' in de gemeente.

Het culturele aanbod blijft laagdrempelig toegankelijk via het platform In de Krimpenerwaard en via de Sociale Kaart (hierin wordt het aanbod van Krimpenerwaard Actief meegenomen).

In 2024 nemen we een besluit over het structureel maken van de extra middelen voor het Zilvermuseum.

We geven een vervolg aan de samenwerking, met de historische verenigingen en de archeologische stichting, om de identiteit per kern zichtbaar te maken (d.m.v. buitenkunst, (ANWB-)borden en verhalen).

In 2025 bereiden we de verhuizing voor van de bibliotheek in Bergambacht naar de nieuwe locatie in de Kiezel en Kei.

We nemen actief deel aan het subsidieprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024 (dat doorloopt tot juli 2025). Middelen 2024

Structureel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

Sport X AMBITIE

We willen de maatschappelijke kracht van sport benutten. Dit doen we samen met sportaanbieders, welzijnsinstellingen en onderwijs. Naast sport bij een vereniging stimuleren we bewegen en sporten in de openbare ruimte. Sport moet toegankelijk zijn en blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners bewegen voldoende.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl en gezond gewicht.

WE METEN

Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl).

Meer samenwerking met en tussen sportaanbieders en andere maatschappelijke partners.

Percentage inwoners met overgewicht. (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl) INSPANNINGEN 2024

Op basis van de evaluatie van het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en de Spuk Brede Regeling, gaan we acties formuleren voor 2024 en voeren deze uit. We verwachten dat dezelfde thema's van 2023 ook in 2024 aan de orde blijven. We blijven in 2024 in ieder geval inzetten op kansrijke start, mentale gezondheid (jongeren), gezonde leefomgeving, vergrijzing, gezonde leefstijl, middelenproblematiek, mantelzorg en het verminderen van eenzaamheid. De inspanningen worden bij de begroting 2024 geconcretiseerd.

Rekening houdend met de Spuk Brede Regeling voeren we activiteiten uit volgens het integraal plan van aanpak met ondersteuning van de buurtsportcoaches. De inspanningen worden bij de begroting 2024 geconcretiseerd.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Uitvoeringsprogramma 2024 wordt eind 2023 opgesteld. De inspanningen '24 zijn nu nog niet gedefinieerd. Voor de periode 2025-2028 is het nationaal preventie akkoord leidend. Deze wordt eind 2024 door het Rijk opgeleverd. De inspanningen 20252028 kunnen daarna pas worden gedefinieerd.

Middelen 2024

Structureel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

X Recreatie en Toerisme X AMBITIE

Wij faciliteren en stimuleren nieuwe bestaande recreatieve voorzieningen, waaronder overnachtingsmogelijkheden. Wij staan voor een integrale benadering en de koppeling van streekproducten met de promotie van het toerisme.

ER-DOEL

We stimuleren meer voorzieningen voor recreatief en toeristisch bezoek en verblijf.

WE METEN

Aantal overnachtingen in de Krimpenerwaard (bron: SVHW). Aantal banen in de sector R&T (bron: LISA).

INSPANNINGEN 2024

Faciliteren en meewerken aan initiatieven van routes en evenementen met als thema stimuleren van streekproducten. We blijven inzetten op gebiedspromotie door middel van onze marketingorganisaties. We stimuleren en faciliteren initiatieven die bijdragen aan de overnachtingsmogelijkheden in de Krimpenerwaard

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Toevoegen recreatieverbindingen bij NNN gebieden.

Middelen 2024

Structureel: € 50.000 voor het beleefbaar maken van NNN-gebied

Financieel overzicht EXPLOITATIE Rijlabels Incidenteel Noodzakelijk Tijdelijke locatie bibliotheek Bergambacht Structureel Collegeprogramma Toevoegen recreatieve voorzieningen buitengebied Huisvestingsprogramma 2024 (afschrijving) Eindtotaal Bedragen x € 1.000

2024 -38 -38

2025 -38 -38

2026 -38 -38

2027 -19 -19

-38 -50 -50 -50 -88

-38 -52 -52 -50 -2 -90

-19 -52 -52 -50 -2 -71

2024 -50 -50 -50 -50

2025 -

2026 -

2027 -

INVESTERINGEN Rijlabels Incidenteel Collegeprogramma Huisvestingsprogramma 2024 Eindtotaal Bedragen x € 1.000

3.6 Sociaal domein Dit Programma richt zich op de vraagstukken over welzijn, welbevinden van en (inkomens-) ondersteuning aan inwoners. We versterken de zelfredzaamheid en onderlinge verbondenheid van inwoners en bieden een vangnet waar nodig. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van de transformatieopgave (van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’), die volgt uit de transitie van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Participatiewet. Ontwikkelingen De huidige inrichting van de lokale toegang, ons Loket Samenleving en Zorg sluit onvoldoende aan bij de visie op en de uitdagingen in het Sociaal Domein. We zien een sterk veranderende zorgvraag van onze inwoners als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen (denk aan: vergrijzing, toenemende kansenongelijkheid, bestaanszekerheid onder druk en prestatiemaatschappij). Vragen worden complexer, zwaarder en vragen meer van de gemeentelijke organisatie. De ophanden zijnde wetswijzigingen Participatiewet, Wmo en Jeugdwet en de Hervormingsagenda Jeugd ( voorgenomen ingangsdatum 1 januari 2025) is eveneens van enorme invloed op de noodzaak tot het versterken van de lokale toegang. Het doel van deze wijzigingen is immers om meer vorm en inhoud te geven aan het normaliseren, het hanteren van de menselijke maat en het zelf bieden van basishulp.

Bovendien moet aan de hand van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming flink ingezet worden op het versterken van de samenwerking met de gecertificeerde instellingen. Tot slot maakt de regionale voorbereiding van de Inkoop Jeugd en Wmo (voorgenomen ingangsdatum van 1 januari 2025) een doorontwikkeling van ons huidige Loket Samenleving en Zorg nodig. De rol van de gemeente in de lokale toegang verandert en vraagt meer regie en ondersteuning bij ondersteunings-en hulpvragen van onze inwoners in de lokale toegang. Nauwe samenwerking met het Sociaal Preventieteam, bestaande uit GGD Hollands Midden/JGZ, Gro-up (Buurtwerk), Kwadraad, Mee/Vivenz en Welzijn Krimpenerwaard is daarvoor zeer noodzakelijk. Daarbij is eveneens de samenwerking met huisartsen, onderwijs, jeugdwerkers en

zorgaanbieders essentieel. De doorontwikkeling van de vernieuwde toegang zal in fases worden gerealiseerd waarbij de eerste fase per 1 juli 2024 geoperationaliseerd zal moeten zijn. Op het gebied van beschermd wonen worden per 1 januari de taken doorgedecentraliseerd van centrumgemeente naar alle gemeenten. Concreet betekent dit dat alle gemeenten per 2024 de middelen voor Beschermd Wonen ontvangen op basis van een objectief verdeelmodel. Daarbij geldt een geleidelijk ingroeipad. Het Rijk verplicht gemeenten wel samen te werken bij de inkoop en de bekostiging van beschermd wonen. Gemeente Krimpenerwaard heeft hiervoor op regioniveau Midden-Holland afspraken gemaakt over welke vormen van zorg in het kader van Beschermd Wonen regionaal worden ingekocht en hoe deze worden bekostigd. Afspraken hiervoor zijn verankerd in het Regionaal kader ‘ Scherper aan de Wind’ en het kaderdocument inkoop Jeugd en Wmo.

Beleidsspeerpunten AMBITIE

We zetten in op het mentaal welbevinden van onze inwoners, waarbij we een focus leggen op het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen en jongeren en het bespreekbaar maken van mentale problemen (taboes doorbreken) om erger te voorkomen. In het bijzonder onder onze jongeren. We zetten in op het faciliteren van informele en sociale steun. Inwoners moeten het zelf doen, maar niet alleen. We richten ons niet op de problemen, maar op de kansen. We zoeken actief naar (normaliserende) activiteiten en mogelijkheden in de buurt om de talenten van jong en oud verder te ontwikkelen.

ER-DOEL

Meer sociale samenhang in de kernen.

SUBDOELEN

Minder sociale eenzaamheid onder ouderen en jongeren.

WE METEN

Percentage ernstige eenzaamheid onder 65+ (www.eengezonderhollandsmidden.nl).

Meer inwoners maken gebruik van informele en sociale netwerken.

Percentage hoog risico op angststoornissen en depressie (19-64 jaar) (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Score verbondenheid met de buurt (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Score voorzieningenniveau (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Vertrouwen in de toekomst onder 15- en 16- jarigen (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl). INSPANNINGEN 2024

Op basis van de evaluatie van het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en de Spuk Brede Regeling, gaan we acties formuleren voor 2024 en voeren deze uit. We verwachten een aantal zaken voort te zetten zoals: kansrijke start, verminderen/tegengaan eenzaamheid (jongeren en ouderen), gezonde leefomgeving, mentale gezondheid, leefstijl en het tegengaan van middelengebruik. De inspanningen worden bij de begroting 2024 geconcretiseerd. We geven invulling aan de nota maatschappelijke voorzieningen die in 2023 ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd. We geven invulling aan het opdrachtgeverschap aan het sociaal preventieteam en sturen daarbij op ondermeer het stimuleren van burgerinitiatieven op wijkof kernniveau (initiatievenbudget) en initiëren/organiseren van laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten. Het Initiatievenbudget wordt in 2024 geëvalueerd en waar nodig aangescherpt.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Het Rijk komt eind 2024 met het nationaal preventieakkoord. Het lokale uitvoeringsprogramma 2025 - 2028 zullen wij daarop afstemmen. Hierbij wordt rekening gehouden met de Spuk Brede Regeling.

We geven uitvoering aan de uitgewerkte opgave Versterken Sociale Basis en zetten daarvoor het budget vanuit de SPUK in. Deze opgave richt zich op de sociale cohesie in de kernen waarbij inwoners weten waar ze terecht kunnen, de voorzieningen laagdrempelig zijn en waarbij we de kracht van de informele netwerken benutten.

Middelen 2024

Structureel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

Incidenteel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK Structureel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

AMBITIE

Een gezonde leefstijl is van invloed op de lichamelijke gezondheid. We bevorderen sport en bewegen in samenwerking met lokale organisaties. We zetten in op een rookvrije generatie. Wij zetten preventief in op het terugdringen van drank- en drugsgebruik, gok- en seksverslaving en andere verslavingsvormen.

ER-DOEL

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl.

SUBDOELEN

Minder roken, drank- en drugsgebruik en andere verslavingsvormen onder jongeren.

WE METEN

Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn.

Meer inwoners groeien op in een gezonde omgeving.

Percentage inwoners met overgewicht. Percentage inwoners van 18 jaar en ouder die een goede gezondheid ervaren. Percentage middelengebruik onder jongeren (al deze indicatoren: bron www.eengezonderhollandsmidden.nl). INSPANNINGEN 2024

Rekening houdend met de Spuk Brede regeling voeren we activiteiten uit volgens de ambities van het (in 2023 herijkte) Sportakkoord 2.0 met ondersteuning van de buurtsportcoaches. De inspanningen worden bij de begroting 2024 geconcretiseerd.

We voeren het in 2023 opgestelde plan van aanpak Tegengaan middelengebruik uit. INSPANNINGEN 2024 - 2027

We voeren activiteiten uit volgens de ambities van het (in 2023 herijkte) Sportakkoord 2.0 met ondersteuning van de buurtsportcoaches.

Middelen 2024

Incidenteel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

Structureel: Nader te bepalen in relatie tot brede SPUK

Sociale leefomgeving X AMBITIE

We zetten ons in voor een veilige sociale leefomgeving. De komende jaren zetten we ons in voor een goede integratie van nieuwe inwoners van de gemeente Krimpenerwaard. We verbeteren de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. We nemen stelling tegen racisme en discriminatie.

ER-DOEL

Meer inwoners voelen zich verbonden met elkaar.

SUBDOELEN

Meer sociale veiligheid in de kernen, de wijken en gezinnen.

WE METEN

Score verbondenheid met de buurt (bron: waarstaatjegemeente.nl).

Meer inwoners ervaren een inclusieve leefomgeving.

Percentage meldingen van discriminatie (bron: monitor discriminatie). Score sociale veiligheid (bron: waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2024

Uitvoering geven aan het nieuwe uitvoeringsprogramma Huiselijk geweld en Kindermishandeling 2024-2028. Hierbij heeft financieel veilig ouder worden prioriteit. De inspanningen worden bij de begroting 2024 geconcretiseerd.

We voeren het Uitvoeringsprogramma Inburgering 2022-2027 uit. Dat doen we door onder andere passende leerwerktrajecten aan te bieden aan nieuwkomers. Hierbij combineren we taallessen met participatieactiviteiten, zoals (vrijwilligers-)werk.

Zie ook de inspanningen bij ambitie 'We nemen gezamenlijk meer verantwoordelijkheid voor veiligheid'.

We voeren het Uitvoeringsprogramma Inclusie uit, met aandacht voor de mogelijkheid om mee te doen voor minderheden in de samenleving.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

Verder uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma Huiselijk geweld en Kindermishandeling.

Zie inspanningen 2024.

Middelen 2024 X

Sociaal economische status

X AMBITIE

We vinden het belangrijk dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving en gelijke kansen krijgen, iedereen naar eigen vermogen. Daarbij is het belangrijk dat iedereen een bestaanszekerheid kan opbouwen. Dat is niet voor alle inwoners vanzelfsprekend, deze inwoners ondersteunen wij. Kinderen die opgroeien in huishoudens met een laag inkomen krijgen onze specifieke aandacht.

ER-DOEL

Meer inwoners doen mee naar vermogen.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben duurzaam betaald werk of doen mee naar vermogen.

WE METEN

Percentage inwoners dat door een traject meer kans op een baan krijgt (bron: cliëntervaringsonderzoek).

Meer inwoners met een laag inkomen hebben bestaanszekerheid.

Percentage uitstroom uit de bijstand (bron: divosa). Score aantal gerealiseerde banen beschut werk (bron: Csam). Score aantal succesvol afgesloten schuldhulpverleningstrajecten. Score bereik minimaregelingen (onder andere kinderen) (cbs). Eigen kracht (burgerpeiling, waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2024

We bereiden de besluitvorming voor op de uitkomsten van de evaluatie van het Hoofdlijnenbesluit Promen 2018-2025

Uitvoering geven aan het herijkte minimabeleid, waarbij inkomensregelingen toegankelijker/laagdrempeliger worden gemaakt voor inwoners.

We geven de regionale samenwerking op het gebied van werkgevers- en werkzoekendendienstverlening verder vorm door een Regionaal Werkcentrum.

Uitvoering geven aan de wijziging van de Wettelijke schuldsanering natuurlijke personen (Wnsp). We gaan het programma Verbinden Schuldendomein 2.0 uitvoeren. We stellen een plan op waarbij we extra inzetten op preventie geldzorgen/financiële educatie. We zetten in op tegengaan van verborgen armoede.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We geven uitvoering aan de uitgewerkte opgave Bestaanszekerheid. Deze opgave richt zich op voorkomen van schulden, toeleiden naar duurzaam en lonend werk en inzetten van minimaregelingen.

Middelen 2024

Structureel: Nader te bepalen naar aanleiding herijking minimabeleid

X Organisatie en financiën van zorg

X AMBITIE

Als gemeente én samenleving zullen we de komende jaren keuzes moeten maken om te komen tot een goede afbakening van wat wel en niet onder (jeugd)zorg én de verantwoordelijkheid van de gemeente valt. We zetten in op meer laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning en het vergroten van de nabijheid van zorgaanbieders. Daarnaast is samenwerking tussen gemeente, het preventieteam, huisartsen, Welzijn Krimpenerwaard, (passend) onderwijs, jeugdwerkers en zorgaanbieders essentieel. We maken duidelijke afspraken en voeren adequate controle uit op de financiën.

ER-DOEL

We zetten in op een robuuster systeem en het meer versterken van het informele netwerk.

SUBDOELEN

Meer passend aanbod en verbindingen in het preventief domein.

WE METEN

Aantal unieke cliënten jeugd (bron: Csam).

Meer inzet op (financiële) doelmatigheid bij maatwerkvoorzieningen zorg.

Percentage herhaald beroep op jeugdzorg (bron: CBS). Percentage positief tegenover effect ondersteuning (jeugdigen) (bron: clientenervaringsonderzoek). Aantal unieke Wmo-cliënten (bron:Csam). Percentage positief tegenover effect Wmo-ondersteuning (bron: clientenervaringsonderzoek).. Sociaal vangnet (bron: burgerpeiling, www.waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2024

In het eerste halfjaar 2023 wordt gewerkt aan een contourennota voor de inrichting van een toekomstbestendige toegang voor het Sociaal Domein samen met de partners van het Sociaal Preventieteam. Streven is een vernieuwde toegang per 1 juli 2024 operationeel te hebben. In 2023 draait een een pilot continu meten van cliëntervaring. Bij goede resultaten wordt deze werkwijze geborgd in het regulier werkproces waarmee betere sturingsinformatie wordt beoogd. We verstevigen de samenwerking in de regio (RWO)

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We geven invulling aan het opdrachtgeverschap van het Sociaal Preventieteam met nadrukkelijk aandacht voor versterken sociale cohesie in wijken en kernen, en passende ondersteuning voor alle inwoners.

Op regionaal niveau wordt de nieuwe inkoop Jeugd en Wmo voorbereid conform de dan vastgestelde kaders

Middelen 2024

Financieel overzicht EXPLOITATIE Rijlabels Structureel Collegeprogramma

2024 2025 2026 2027 -1.562 -1.841 -1.676 -1.511 P.M. P.M. P.M. P.M.

Herijking minimabeleid Beleidskeuze Subsidieplafond 2024 - beleidsaanpassing Indexering subsidieplafonds Toegang Sociaal Domein Noodzakelijk Decentralisatie Beschermd Wonen Subsidiejaarplan 2024 indexering Formatie statushouders Verstevigen regionale werkorganisatie (RWO) Eindtotaal Bedragen x € 1.000

P.M. P.M. P.M. P.M. -1.200 -1.479 -1.314 -1.149 -131 -131 -131 -131 -205 -205 -205 -1.069 -1.143 -978 -813 -362 -362 -362 -362 P.M. P.M. P.M. P.M. P.M. P.M. P.M. P.M. -92 -92 -92 -92 -270 -270 -270 -270 -1.562 -1.841 -1.676 -1.511

INVESTERINGEN Voor dit programma zijn er geen aanvullende investeringen opgenomen.

3.7 Volksgezondheid en milieu Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard aan het behouden en bevorderen van een gezonde en duurzame leefomgeving. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van taken op het gebied van volksgezondheid, milieu, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en dierenwelzijn. Ontwikkelingen Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Nederland heeft forse ambities voor de circulaire economie. In 2030 moet het primaire grondstoffenverbruik gehalveerd zijn door o.a. preventie. hergebruik, reparatie en verdergaande recycling. Het ministerie van IenW benadrukt dat meer “drang en dwang” nodig is om de systeemverandering te realiseren. Lokale ontwikkelingen Op het terrein van huishoudelijke grondstoffen blijven gemeenten een belangrijke rol spelen in de inzameling bij onze inwoners. De tendens is dat dit steeds meer zal worden uitgevoerd onder regie en financiering van producenten op basis van het vastleggen van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Voor 2024 en verder heeft dit naar verwachting gevolgen voor onder andere textiel, luiers en incontinentiemateriaal. Vooral dit laatste heeft een potentieel drukkend effect op de afvalstoffenheffing en is positief voor het behalen van de gemeentelijke afvalscheidingsdoelstellingen.

Beleidsspeerpunten AMBITIE

Het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte en het stimuleren van inwoners en ondernemers om in het particulier grondgebied zo veel mogelijk klimaatadaptieve maatregelen toe te passen.

ER-DOEL

We richten samen met onze inwoners en ondernemers de buitenruimte klimaatbestendiger en waterrobuuster in.

WE METEN

De kwetsbaarheden in ons gebied met betrekking tot extreme neerslag, hitte, droogte en overstroming.

INSPANNINGEN 2024 2027

We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie. We stellen een communicatiestrategie Klimaatadaptatie op om inwoners, bedrijven en organisaties te informeren over klimaatadaptatie. We stellen een Hitteplan op. Dit moet schade aan infrastructuur voorkomen en hitte gerelateerde gezondheids- en welzijnsproblemen voorkomen, beperken en aanpakken.

Middelen 2024 X

Energietransitie X AMBITIE

We onderstrepen de urgentie van de energietransitie. Hierbij zetten we in op zowel het opwekken van duurzame elektriciteit, maar zeker ook op energiebesparing. We werken samen in de regio en staan open voor innovatieve ontwikkelingen en technieken. Mede om te zorgen voor een stabiel stroomnet, samen met de coöperaties. We hebben zoekgebieden aangewezen waarbij we lokale betrokkenheid en ondernemerschap stimuleren. We geven de voorkeur aan het opwekken van zonne-energie op die plekken die andere of bestaande functies versterken. Denk aan zon op daken of bij grote parkeerplaatsen.

ER-DOEL

We zetten in op minder gebruik van fossiele energie en meer op hernieuwbare energie.

WE METEN

C02-uitstoot in de Krimpenerwaard (Klimaatmonitor).

We voeren de rijksregelingen uit als daar extra middelen beschikbaar voor worden gesteld.

Energieverbruik (Klimaatmonitor).

Hoeveelheid hernieuwbare energie (Klimaatmonitor). INSPANNINGEN 2024

Het klimaat- en energiebeleid van het Rijk krijgt steeds meer vorm. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van dit beleid Het Rijk stelt vanaf 2023 voor een aantal jaar ongeveer €950.000 per jaar beschikbaar aan de gemeente Krimpenerwaard om uitvoering te geven aan het klimaat- en energiebeleid

INSPANNINGEN 2024 2027

Het klimaat- en energiebeleid van het Rijk krijgt steeds meer vorm. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van dit beleid. We werken een plan uit langs de lijnen van het nationale klimaatbeleid: 1. Elektriciteit (waaronder de RES, netcongestie, beleid voor kleinschalige opwek, opslag van energie etc.) 2. Gebouwde omgeving (woningen moeten van het aardgas af) 3. Industrie/bedrijven/landbouw: (ondersteuning geven, toezicht/handhaven, waterstof-backbone etc) 4. Mobiliteit: laadpalen, maar ook deelvervoer, zero-emissie doelgroepenvervoer, walstroom, waterstof tankstations etc.

Middelen 2024

AMBITIE

We zetten nog meer in op het stimuleren van afvalscheiding. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheid voor (gedeeltelijke) nascheiding van afval.

ER-DOEL

We willen meer grondstoffen uit het restafval benutten.

WE METEN

Het aandeel van fijn en grof huishoudelijk restafval in kilogram per inwoner per jaar.

INSPANNINGEN 2024

We stellen een grondstoffenbeleidsplan vast.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We breiden de bewustwordingscampagne uit met onder meer het project Afvalvrije school We zetten afvalcoaches in om inwoners te informeren en te assisteren bij het optimaal scheiden van huishoudelijk afval. We maken een plan van aanpak voor het nascheiden van grondstoffen uit grof restafval op de milieustraat door middel van sorteren, demontage en hergebruik.

Middelen 2024 X

Samen de biodiversiteit vergroten X AMBITIE

De diversiteit en soortenrijkdom staan onder druk en vragen om maatregelen. Binnen de kernen zetten wij in op bevordering van diversiteit van soorten. Denk aan natuurvriendelijke oevers, variatie in de beplanting en een flexibel snoei- en maaibeleid.

ER-DOEL

Samen met inwoners en andere overheden de biodiversiteit vergroten.

WE METEN

Het aantal bomen in de kernen en het aantal uitgedeelde bomen.

We voeren de rijksregelingen uit als daar extra middelen beschikbaar voor worden gesteld.

Het aandeel nieuwbouwprojecten waarbij een afspraak is gemaakt over het vergroten van de biodiversiteit.

We voeren de rijksregelingen uit als daar extra middelen beschikbaar voor worden gesteld.

Het aantal verleende subsidies voor biodiversiteitsinitiatieven.

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We planten bomen in de openbare ruimte en delen bomen uit aan particulieren. We beheren bermen en oevers zoveel mogelijk ecologisch. Dat beheer zetten we voort. We voeren projecten Operatie Steenbreek en Prachtlint uit. We ondersteunen biodiversiteitsinitiatieven van inwoners met subsidie. We werken samen met gebiedspartners om de rivierkreeftenproblematiek onder de aandacht te brengen bij LNV en we werken mee aan bewustwordingscampagnes over de bestrijding van invasieve soorten/ exoten.

Middelen 2024 X

Betrokkenheid bij het beheer van de openbare ruimte X AMBITIE

De openbare buitenruimte is van ons allemaal. Daarom betrekken we inwoners actief bij het beheer en onderhoud ervan.

ER-DOEL

We vergroten de tevredenheid en betrokkenheid van onze inwoners met het beheer van de openbare ruimte.

WE METEN

De tevredenheid over de leefomgeving en dienstverlening (door burgerpeiling)

We voeren de rijksregelingen uit als daar extra middelen beschikbaar voor worden gesteld.

De beoordeling van de fysieke leefomgevingskwaliteit (door Kwaliteitsmonitor Sociaal Domein)

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We intensiveren de communicatie over het beheer (welke kwaliteit kan de inwoner verwachten, wat is de afspraak) en houden de aannemer aan deze afspraken. We zetten in op participatie bij het werken in de openbare ruimte.

Middelen 2024 X

Financieel overzicht EXPLOITATIE Rijlabels Structureel Beleidskeuze

2024 -180 -165

2025 -180 -165

2026 -180 -165

2027 -180 -165

2 FTE Programma Riolering en Klimaatadaptatie Noodzakelijk Vervanging verouderde en vervuilende voertuigen (afschrijving) Totaal Bedragen x € 1.000

-165 -15 -15 -180

2024 180 139 41 180

2025 180 139 41 180

2026 180 139 41 180

2027 180 139 41 180

2024 P.M. P.M. P.M. P.M.

2025 P.M. P.M. P.M. P.M.

2026 P.M. P.M. P.M. P.M.

2027 P.M. P.M. P.M. P.M.

Dekking Rijlabels Structureel Tarieven Exploitatie Totaal Bedragen x € 1.000 INVESTERINGEN Rijlabels Incidenteel Noodzakelijk VGRP investeringen 2024 Eindtotaal Bedragen x € 1.000

3.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Dit programma richt zich op ontwikkeling en behoud van een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving. In dit programma zijn middelen opgenomen voor advisering op het gebied van wonen en de kwaliteit van de leefomgeving, het voeren van projecten en grondexploitaties, het faciliteren van ontwikkelingen van inwoners en ondernemers en het begeleiden van bestemmingsplannen en afgeven van en toetsen op omgevingsvergunningen. Door de introductie van Omgevingswet veranderen veel van de bestaande instrumenten en werkwijzen. Ontwikkelingen Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Per 1 januari 2024 worden de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen van kracht. Met de Omgevingswet veranderen de werkwijzen rondom ruimtelijke ontwikkelingen en gebruik. Met de Wet Kwaliteitsborging Bouw wordt de technische bouwtoetsing van de bouwwerken voor gevolgklasse 1 (onder meer grondgebonden woningen) overgeheveld naar (gecertificeerde) kwaliteitsbegeleiders voor de bouw zelf. Dit heeft gevolgen voor de wijze van toetsen en handhaving van deze gebouwen. In de komende jaren is er sprake van een overgangsfase waarin zowel oudere omgevingsvergunningen als op de nieuwe leest gebaseerde omgevingsvergunningen langs komen en op verschillende wijze op toezicht 42

zullen vragen. Legesinkomsten zullen hierdoor afnemen. De Omgevingswet heeft invloed op het verlenen van omgevingsvergunningen. Er ligt meer nadruk op een vooroverleg-fase, waarin afstemming kan plaatsvinden. Hiervoor zijn nieuwe werkwijzen ontwikkeld zoals de intaketafel, het proces voor nieuwe initiatieven. De formele doorlooptijd van vergunningsprocedures wordt korter. Verder wordt een aantal taken overgeheveld naar de gemeenten: op het gebied van bodem, geluid en milieuactiviteiten. Het kabinet heeft verschillende programma’s in gang gezet op het gebied van ruimtelijke ordening: - Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG): primair ingericht om stikstofemissie te reduceren uit de veeteelt, maar wordt integraal ingezet voor grote transitie van het landelijk gebied. - Nationale Woon- en bouwagenda (inclusief 6 programma’s) en de regionale realisatieagenda. - Ruimtelijke puzzel: aan provincies is gevraagd om aan de hand van de NOVI en nieuwe programma’s van het Rijk (zoals versnelling woningbouw en ‘water en bodem sturend’). Provincie Zuid-Holland heeft een woningbouwopgave van 235.460 woningen. Lokale ontwikkelingen In 2023 worden het toekomstperspectief, de woonvisie en de lokale bedrijventerreinenstrategie vastgesteld, de komende jaren wordt hier ook uitvoering aan gegeven.

- Met het toekomstperspectief wordt richting gegeven aan de ontwikkeling van de Krimpenerwaard, met daarbij oog voor de samenhangende opgaven op het gebied van vitale gemeenschappen, vitale kernen en vitaal buitengebied. - De woonvisie gaat over de integrale opgaven op de woningmarkt en vormt de basis voor het woonbeleid dat de gemeente de komende jaren voert. Het hoofddoel van de woonvisie is “het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving”. De woonvisie bevat daarnaast doelen en uitvoeringsacties om dit hoofddoel te bereiken. De woonvisie wordt ook vastgesteld als woonzorgvisie en (omgevings)programma volkshuisvesting. - Met de lokale bedrijventerreinenstrategie zetten we in op krachtig lokaal ondernemerschap in Krimpenerwaard. Krachtig lokaal ondernemerschap vraagt onder andere ruimte voor de ontwikkeling van het lokaal gewortelde bedrijfsleven, een goede samenwerking met het onderwijs en een levensvatbare agrarische sector.

Beleidsspeerpunten Leefbaarheid en vitaliteit X AMBITIE

De ambitie is om vitaliteit en leefbaarheid niet te laten begrenzen door schijnbare onmogelijkheden (zoals regelgeving van hogere overheden of conflicterende belangen). Met daadkracht willen we ons laten leiden door wat goed is voor de Krimpenerwaard. We gaan uit van onze eigen kracht! De Strategische visie Krimpenerwaard schetst in de optie “Schouders eronder” (en op onderdelen “Met brede blik) onze ambitie. Hier gaan we actief mee aan de slag. We zetten in op het instrument van actieve grondpolitiek indien het bijdraagt aan het realiseren van deze maatschappelijke doelen.

ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze gemeente.

WE METEN

Leefbarometer (ministerie BZK).

We voerengesteld.

Sociale verbondenheid met de buurt.

INSPANNINGEN 2024

We voeren de strategische agenda uit

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We brengen de instrumenten voor grondpolitiek in beeld.

Middelen 2024

Incidenteel € 300.000 voor 2024 en 2025. In de begroting van 2023 heeft u de ambitie uitgesproken om initiatieven vanuit de kernen die aansluiten bij de behoefte en identiteit van de eigen kern te stimuleren en dat de gemeente hierbij faciliteert. Daarbij heeft u aangegeven aan de randen van onze kernen ruimte te maken voor wonen en werken. Om daar uitvoering aan te geven vindt in 2023 besluitvorming plaats over het strategisch toekomstperspectief, de woonvisie en de lokale bedrijventerreinenstrategie. Deze worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda en uiteindelijk in concrete projecten. Deze volgende fase vergt specifieke inzet en capaciteit. Wanneer we overgaan tot uitvoering van concrete projecten kunnen we de inzet van extra capaciteit dekken uit o.a. bijdragen van ontwikkelaars en grondexploitaties. Hiertoe wordt bij de begroting een voorstel gedaan voor het werken met een investeringsfonds (zie ook bij 5.5.2).

X Kernen X AMBITIE

We stimuleren initiatieven vanuit de kernen die aansluiten bij de behoefte en identiteit van de eigen kern. De gemeente faciliteert hierbij. Dit past bij de nieuwe Omgevingswet. Aan de randen van onze kernen maken we ruimte voor wonen en werken.

ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze kernen.

SUBDOEL

We verbeteren de samenwerking tussen de samenleving en de overheid.

WE METEN

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We voeren de strategische agenda uit.

Middelen 2024 X

We maken meer ruimte voor wonen en werken.

We voeren de woonvisie en de lokale bedrijventerreinenstrategie uit.

Wonen X AMBITIE

Om de vitaliteit van de kernen te versterken zetten we vol in op het ontwikkelen woningen. Dit doen we in én aansluitend aan de randen van de bestaande kernen. We werken daarbij samen met woningbouwverenigingen. We kijken daarbij ook naar levensloopbestendige woningen, combinaties van wonen en zorg, creatieve woonvormen en andere oplossingen.

ER-DOEL

We willen meer en sneller woningen realiseren.

WE METEN

Het aantal nieuwe woningen per jaar (CBS).

INSPANNINGEN 2024 - 2027

We maken een versnellingsagenda wonen. We voeren de acties uit het uitvoeringsprogramma van de woonvisie uit. We ontwikkelen instrumenten om de woningmarkt te beïnvloeden. We werken samen met woningcorporaties en marktpartijen aan het realiseren van woningen.

Middelen 2024

Incidenteel: €300.000 voor 2024 en 2025 voor het uitvoeren van projecten voor meerdere programma's (o.a. economie, wonen). Zie ook hiervoor.

X Huisvesting statushouders en opvang asielzoekers X AMBITIE

Wij zetten in op passende opvang van asielzoekers, statushouders en andere vluchtelingen in onze gemeente. Als dat nodig is, werken we mee aan kleinschalige noodopvang met een maximum van 100 asielzoekers voor de duur van maximaal 2 jaar.

ER-DOEL

WE METEN

INSPANNINGEN 2024

Eind 2022 is een akkoord gesloten tussen overheden over de opvang van vluchtelingen. Deze taakstelling voor de opvang van vluchtelingen komt bovenop de taakstelling voor de opvang van statushouders en Oekraïners. We zetten ons in om de taakstelling, voor deze 3 doelgroepen, in onze gemeente te realiseren (of anders in overleg met regiogemeenten de taakstelling samen te realiseren).

Middelen 2024

P.M. (in de Begroting 2024 zullen we budget opnemen omdat de verwachting is dat niet alle inzet/ kosten volledig worden vergoed)

Financieel overzicht EXPLOITATIE Rijlabels Incidenteel Collegeprogramma

2024 2025 2026 2027 -300 -300 -300 -300 -

Inhuur tbv realisatie wonen en bedrijventerreinen Structureel Beleidskeuze VTH administratieve ondersteuning Eindtotaal Bedragen x € 1.000

-300 -123 -123 -123 -423

INVESTERINGEN Voor dit programma zijn er geen aanvullende investeringen opgenomen.

-300 -123 -123 -123 -423

-123 -123 -123 -123

4. INDELING BEGROTING 4.1 Taakvelden Om te voldoen aan de vereisten, zoals opgenomen in de herziening BBV, is de begroting vanaf de meerjarenbegroting 2019-2022 ingericht op basis van taakvelden. Het gebruik van deze uniforme taakvelden maakt het mogelijk om baten en lasten van activiteiten te aggregeren en met die van andere gemeenten te vergelijken. Samen met de informatie op www.waarstaatjegemeente.nl vormt de indeling naar taakvelden een goede basis en mogelijkheid voor de onderlinge vergelijking van gemeenten op soortgelijke onderdelen. Programma’s Grotendeels gebaseerd op de hoofdtaakvelden hanteren we onderstaande programma's in de begroting. • Bestuur en ondersteuning • Veiligheid • Verkeer en vervoer • Economie • Onderwijs, sport cultuur en recreatie • Sociaal Domein • Volksgezondheid en milieu • Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 4.1.1 Beleidsindicatoren De ambities uit het collegeprogramma zijn per programma uitgewerkt naar doelen, indicatoren, inspanningen en exploitatielasten. Op de in de programma’s opgenomen indicatoren sturen wij door middel van beleid actief. Daarnaast zijn gemeenten op grond van het BBV verplicht een basisset met overige indicatoren te presenteren. Deze worden ook in de begroting in de begroting opgenomen, maar hierop voeren wij geen actief beleid.

Op grond van de wijziging van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) van 5 maart 2016, moeten gemeenten voortaan in de programma’s de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd, toelichten aan de hand van beleidsindicatoren. Bij ministeriële regeling is hiertoe een set van beleidsindicatoren verplicht gesteld. Met de implementatie van de indicatoren worden raadsleden in staat gesteld om op maatschappelijke effecten te kunnen sturen. Bovendien wordt de onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten op deze manier vergroot. Het staat gemeenten vrij om naast de verplichte indicatoren ook nog facultatieve indicatoren op te nemen. Dit kan eventueel op basis van een door de VNG hiertoe ontwikkelde set. Maar hier kiezen wij niet voor.

4.2 Paragrafen Met ingang van het jaar 2023 zijn er 8 verplicht voorgeschreven paragrafen. De Openbaarheidsparagraaf is er als laatste verplichte bijgekomen. In artikel 3.5 van de Wet Open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen om een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. In de laatste 3 begrotingen hebben wij er voor gekozen een aparte paragraaf COVID-19 toe te voegen. Dit omdat de gevolgen van COVID-19 als een rode draad door alle programma’s lopen. Zoals hiervoor al gemeld, nemen we deze paragraaf vanaf 2024 niet meer op in de p&c-documenten. In de jaarrekening 2022 is een paragraaf toegevoegd in verband met de (Oekraïense) vluchtelingencrisis. Afhankelijk van de ontwikkelingen in de komende maanden wordt bepaald of het ook in de begroting 2024 noodzakelijk is om hiervoor een aparte paragraaf op te nemen. Dit geldt ook voor eventuele andere extra facultatieve paragrafen. 47

5 KADERS VOOR DE BEGROTING 2024 5.1 Financieel toezicht In de gemeentewet is geregeld dat het College van Gedeputeerde Staten (GS) toezicht houdt op de gemeenten. Voor de uitvoering hiervan volgt GS de financiële positie van onze gemeente en de ontwikkelingen die daarbij een rol spelen. Jaarlijks worden wij door onze toezichthouder geïnformeerd over de actuele onderwerpen en aandachtspunten waarop onze (meerjaren)begroting wordt beoordeeld. Dit is een aanvulling op het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK2020). Enkele van de onderwerpen en aandachtspunten zijn: Financiële ontwikkelingen Algemene uitkering Bij de beoordeling van de (meerjaren)begroting 2024-2024 worden de bedragen uit de mei- of septembercirculaire 2023 gehanteerd. De in de begroting gehanteerde loon- en prijsstijging moet minimaal aansluiten op de in de betreffende circulaire gepubliceerde indexen. Sociaal Domein Het is nog niet bekend hoe in de begroting 2024 met de stelpost 'uitkomst onderzoek jeugdzorg' moet worden omgegaan. Voor het geval de meicirculaire 2023 nog geen structurele oplossing biedt, werkt de toezichthouder samen met de andere provincies scenario's uit. Het doel hiervan is om direct na het uitkomen van de meicirculaire 2023 de kaders kenbaar te maken. Gevraagd wordt om deze dan toe te passen in onze komende begroting.

Huishoudens met huishoudelijke hulp vanuit de Wmo 2015 met een bijdrageplichtig inkomen van 185% of meer van het sociaal minimum gaan een hogere bijdrage betalen. Naar verwachting zal hierdoor minder beroep worden gedaan op huishoudelijke hulp en zullen de inkomsten van gemeenten uit eigen bijdragen toenemen. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 januari 2025. In de meicirculaire 2022 heeft het Rijk aangekondigd dat de aanpassing vanaf 2025 moet leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen en dat de algemene uitkering vanaf 2025 met dit bedrag wordt verlaagd. De toezichthouder verzoekt de lasten reëel te ramen, ongeacht de inkomsten uit bijdragen die de gemeente mag innen. Overige ontwikkelingen in wet- en regelgeving Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging bouw (Wkb) De inwerkingtreding van de Omgevingswet is vastgesteld op 1 januari 2024. In onze begroting moeten we zo goed en betrouwbaar als mogelijk in beeld brengen wat de gevolgen van de Wkb zijn voor de opbrengsten van leges, zowel wat betreft aantallen als wat betreft de leges per vergunning. Uitgangspunt is dat de Omgevingswet budgetneutraal kan worden ingevoerd in een periode van 10 jaar. In interbestuurlijk verband is afgesproken dat naar oplossingen zal worden gezocht voor financiële knelpunten.

Benadrukt wordt dat de baten en lasten reëel moeten worden geraamd, ook als de wijziging ten opzichte van de begroting 2023 niet budgetneutraal uitpakt. Pas op langere termijn gaat het uitgangspunt van budgetneutraliteit immers spelen. Wet digitale overheid De Wet digitale overheid legt de basis voor verdere digitalisering. Burgers krijgen elektronische identificatiemiddelen (eID) met een substantiële of hoge mate van betrouwbaarheid. Deze identificatiemiddelen geven publieke dienstverleners meer zekerheid over iemands identiteit. De wet stelt daarnaast open standaarden verplicht. Hiermee implementeert Nederland de Europese richtlijn over toegankelijkheid van overheidswebsites en apps. De wet wordt vanaf 1 juli 2023 in fases ingevoerd. De taken die samenhangen met invoering van de wet moeten worden voorzien van reële ramingen, zowel voor de implementatielasten als voor de jaarlijkse structurele lasten.

5.2 Uitgaven De uitgaven worden geraamd op basis van constante prijzen. Er vindt een aanpassing van de uitgaven plaats op basis van de inflatiecorrectie zoals die is opgenomen in de meicirculaire 2023 van het gemeentefonds. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft op 9 maart 2023 het Centraal Economisch Plan 48

(CEP) 2023 gepubliceerd. Hierin gaat het CPB voor de jaarschijf 2024 uit van een indexering van de prijzen met 3% ten opzichte van 2023. In deze kadernota hanteren wij vooralsnog deze prijsindex.

5.3 Inkomsten Ook de inkomsten worden geraamd op basis van constante prijzen. Er vindt een aanpassing van de inkomsten plaats op basis van de inflatiecorrectie zoals die is opgenomen in de meicirculaire 2023 van het gemeentefonds. Net als aan de uitgavenkant hanteren we in deze kadernota vooralsnog het in het CEP gepresenteerde prijsindexcijfer van 3% voor 2024 om de baten mee aan te passen.

5.4 Personele lasten Voor 2024 zijn er diverse interne en externe ontwikkelingen die van invloed zijn op de personele lasten voor volgend jaar. Onderstaand worden de belangrijkste toegelicht. 5.4.1 Salarisontwikkelingen Loonontwikkeling De personeelslasten worden binnen het meerjarenperspectief geraamd op basis van de geldende CAO afspraken. In april 2023 is het huidige principe akkoord voor de CAO Gemeenten 2023 vastgesteld, er is sprake van een stijging van de lonen met een nominaal bedrag van € 240,- aangevuld met een procentuele stijging van 2%. De cao heeft een relatief korte looptijd tot en met 1 januari 2024. De salarisontwikkelingen voor 2024 zijn dan ook nog niet bekend. Wel wordt op basis van ervaringscijfers van de afgelopen jaren én op basis van ontwikkelingen van andere sectorale cao’s die aanzienlijke stijgingen over 2023 én 2024 laten zien, rekening gehouden met een stijging van 4% over 2024. Op basis van dit gegeven wordt in de meerjarenbegroting rekening gehouden met deze trend in de personeelslasten. Ontwikkeling pensioenpremie Het bestuur van ABP bekijkt de ontwikkeling van de premie vanuit een meerjarenperspectief. Op basis van het huidige pensioenstelsel is de premie voor het OP/NP (ouderdoms-/nabestaandenpensioen) in 2023 gestegen maar is tegelijkertijd een wijziging van de franchise toegepast.

Ook is op 31 december 2022 de VPL-regeling (VUT-prépensioen-levensloop) geëindigd en is er in 2023 geen VPL-premie meer van toepassing. Het is pas later dit jaar duidelijk of de pensioenpremie dan wel de franchise van het ABP zullen wijzigen in 2024 en of dit een stijging van de personele lasten met zich mee zal brengen. Er wordt voor nu rekening gehouden met een stijging van 3% van de pensioenlasten voor 2024. Daarnaast speelt mee dat de Pensioenwet gefaseerd wordt aangepast. In de periode van 2023 tot 2027 maken sociale partners en de pensioenuitvoerders afspraken om over te stappen van de huidige regeling naar de nieuwe regeling. Vervallen 3e ziektejaar Vanaf 2024 is sprake van extra kosten voor arbeidsongeschiktheid. Wel vervalt dan het doorbetalen van het 3e ziektejaar. Deze directe extra kosten zijn € 120 per medewerker per jaar. Dat zal gemiddeld zo’n € 54.000 op jaarbasis zijn. Maar kan, in principe, op termijn na 3 jaar tot een verlaging van doorbetaling van het 3e ziektejaar zorgen. Dit laatste is nog niet het geval in 2024, 2025 en 2026, want dan kan nog sprake zijn van medewerkers hebben die al ziek waren en daarmee nog onder de huidige regeling vallen. Na 3 jaar zal het gevolg kostenneutraal zijn. Thuiswerkvergoeding Met de nieuwe cao stijgt in 2023 de thuiswerkvergoeding van € 2 naar € 3 per dag.

Het is niet duidelijk of het bedrag van de vergoeding voor 2024 geïndexeerd zal worden. Bij een gelijkblijvend aantal thuiswerkdagen is de verwachting dat de kosten voor 2024 € 99.000 bedragen (realisatie 2022: € 66.000). 5.4.2 Vacatures De arbeidsmarkt is dusdanig krap geworden dat sommige vacatures lastiger of zelfs niet structureel zijn in te vullen. Om de betreffende noodzakelijke taken wel uit te kunnen voeren, vangen we dit zoveel als mogelijk op met inhuur van tijdelijke capaciteit. De kosten hiervoor dekken we uit de beschikbare 49

openstaande vacatureruimte. Gezien de vaak langere termijn waarvoor tegenwoordig moet worden ingehuurd, in combinatie met de fors gestegen tarieven voor inhuur, is de begrote vacatureruimte inmiddels niet meer toereikend is om de inhuur van tijdelijke capaciteit te kunnen dekken. Om te zorgen voor meer financiële armslag ten behoeve van tijdelijke inhuur en daarmee continuïteit in de uitvoering van taken zijn we in de begroting 2023 gestart om de vacatures via een ingroeimodel tegen de maximale trede te ramen. Dit zorgt wel voor enige extra ruimte, maar is nog niet toereikend om alle openstaande vacatures in te kunnen vullen met inhuur. 5.4.3 Functiehuis en recruitment Herwaardering functiehuis In 2023 zal er een herijking van het functiehuis plaatsvinden door een externe partij. De verwachting is dat voor circa 20% van de functies er een wijziging van inschaling plaats zal vinden. Recruitment Landelijk zijn er meer vacatures dan werkzoekenden, ook in deze regio speelt dat de aantrekkingskracht van functies bij bedrijven en in de grote steden die ons omringen daar ook in deze krapte niet bij helpen. Voordelen ten opzichte van het bedrijfsleven zijn wel dat we als overheid ons bezig houden met thema’s die sterk leven, en dat de nieuwe generaties steeds meer behoefte hebben aan zinvol werk.

Met de herijking van het functiehuis zullen we verzekerd zijn dat we marktconforme salarissen bieden, dat neemt niet weg dat investeren in employer branding en het goed onboarden belangrijk wordt. Om de krapte op de arbeidsmarkt tegemoet te treden zetten we een aparte recruiter in die ook een plan voor de toekomst maakt. Ook ontwikkelen we strategisch HR-beleidsplan waarin niet alleen het binnenhalen maar ook het vasthouden van bestaand personeel van belang is, onder meer door aandacht voor ontwikkeling, vitaliteit etc. 5.4.4 Aanvragen formatie en inhuur De laatste jaren zien we dat landelijke voorschriften, regionale afspraken en eigen ambities maken dat de hoeveelheid werk toeneemt en het noodzakelijk is dat diverse aanvragen voor extra formatie en inhuur worden gedaan. Zo ook voor volgend jaar. Een logisch gevolg van deze uitbreidingen is dat ook ondersteunende teams en budgetten onder druk komen te staan. Hierbij valt te denken aan extra druk op de capaciteit bij P&O, maar ook aan bijvoorbeeld de budgetten voor ICT. De afgelopen jaren hebben is er bij uitbreiding van formatie en inhuur te weinig oog geweest voor de druk die dit heeft voor ondersteunende taken.

Om te voorkomen dat er bij iedere aanvraag voor uitbreiding van formatie of inhuur ook direct budget moet worden aangevraagd voor ondersteunende formatie en budgetten, werken we vanaf de 1e Tussentijdse rapportage 2023 met een opslag bij aanvragen voor extra capaciteit. Per extra fte formatie en inhuur bedraagt deze opslag respectievelijk € 25.000 en € 10.000 de opslag wordt centraal geraamd op het taakveld overhead binnen het programma Bestuur en ondersteuning. Vanuit deze opslag kunnen de extra kosten aan ondersteuning worden gedekt. Dit gebeurt zodra het nodig is. Dat kan direct bij de aanvraag zijn, maar ook op pas op een later moment. De praktijk zal moeten uitwijzen of de gehanteerde opslagen toereikend zijn. Mogelijk dat uit een evaluatie volgt dat bijstelling nodig is.

5.5 Investeringen Basis voor de op te nemen investeringen vormt het geactualiseerde overzicht van investeringen, jaarschijf 2024-2026, uit de begroting 2023. Daarnaast is ook sprake van nieuw aangeleverde investeringswensen (zie ook 2.2.2). Vervangingsinvesteringen worden, volgens de voorschriften, voor de historische kostprijs opgenomen. Mocht er sprake zijn van hogere of lagere vervangingskosten, dan wordt dit in de begroting toegelicht.

5.5.1 Meerjaren Investeringsplanning Grote projecten Op 7 december 2022 is de raad geïnformeerd over de grote projecten die de komende jaren door de gemeente uitgevoerd gaan worden. In de aangegeven financieringsbehoefte is uitgegaan van de hoogte en planning, zoals op dat moment bekend. Hierbij is nog geen rekening is gehouden met ontwikkelingen in de tijd zoals: stijging algemene uitkering, overige inkomsten en leges, fasering etc. In totaal is hierbij sprake van een totale investering van € 110 miljoen (9 projecten). De dekking van de betreffende kapitaallasten is grotendeels al in de meerjarenbegroting opgenomen.

In het eerste kwartaal van 2023 zijn de eerste stappen genomen gericht op de uitvoering van 2 van deze grote projecten: • Op 31 januari 2023 heeft de raad het investeringskrediet voor de nieuwbouw van het Schoonhovens College en Sporthal de Meent beschikbaar gesteld. • Op 14 maart 2023 heeft de raad ingestemd met het voorlopig ontwerp en is het krediet beschikbaar gesteld voor de realisatie en oplevering van het gemeentehuis. Toekomstige ontwikkelingen Voor de komende jaren staan flinke investeringen op de agenda, die vragen om een goed afwegingskader en een goed inzicht in de financiële gevolgen hiervan, zowel voor ons huishoudboekje als voor onze vermogenspositie op korte en lange termijn. Wij werken dit uit in een Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Met dit MIP houden wij inzicht in toekomstige investeringsbehoefte(n) van de gemeente en de financiële consequenties daarvan. Hierbij houden wij rekening met wettelijke verplichtingen, de ambities in het collegeprogramma en (actuele) ontwikkelingen. Uitgangspunten MIP • MIP geeft vooruitziende blik en inzicht in structurele (financiële) gevolgen, waar rekening mee gehouden moet worden qua dekking in toekomstige begrotingen. • Tijdvak ligt niet vast, er zijn nog mogelijkheden om te schuiven in de uitvoering (keuzes in prioritering).

• Rekening houden met toekomstige investeringen versus vrijval van bestaand actief • MIP dient als input voor de meerjarenbegroting van de gemeente • Voor zover de uitgaven gericht zijn op de jaarschijven van de meerjarenbegroting worden deze verwerkt in de komende meerjarenbegrotingen. Vooralsnog zijn de investeringen en daaruit voortvloeiende kapitaallasten verwerkt op basis van hetgeen op 7 december aan de raad is gepresenteerd. Zie ook de tabel hieronder. Hierin staat ook het startjaar van de kapitaallasten in verband met de bouw vermeld, zoals verwerkt in de saldi van deze kadernota. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2024 worden de betreffende investeringsbedragen en kapitaallasten geactualiseerd op basis van de dan meest actuele gegevens. Naast de genoemde zal ook nog sprake zijn van andere, nu nog niet meegenomen, projecten. Zo wordt er gewerkt aan een actualisatie van de volgende fase van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).

Project (x € 1.000)

Bedrag €

Gevoteerd € Jaarschijf*

Huisvesting buitendienst

4.700

3.900

2025

Schoonhovens college en Meent

38.200

2027

Nieuwe gemeentekantoor

32.500

2026

Brug Haastrecht

8.000

150

2027

Milieustraat

7.200

380

2025

IHP

19.800

660

2025

Totaal

110.400

75.790

*Op onderdelen binnen het project kunnen de kapitaallasten vanaf een andere jaarschijf zijn verwerkt.

5.5.2 Investeringsfonds Er ligt een grote woningbouwopgave in de gemeente evenals een opgave voor uitbreiding van bedrijventerreinen. In de woonvisie en het strategisch toekomstperspectief is aangegeven dat dit voornamelijk aan de randen van de kernen zal plaatsvinden. Veelal zijn deze te ontwikkelen gebieden eigendom van ontwikkelaars of andere private partijen en heeft de gemeente nauwelijks een grondpositie. Sturing is wel mogelijk door planologische instrumenten en kostenverhaal op basis van anterieure overeenkomsten. De voorbereiding en uitvoering van deze projecten menskracht, waarbij de kosten veelal voor het grootste deel kunnen worden verhaald op de ontwikkelaar. Dat kostenverhaal is vaak pas later (na enkele jaren) in het proces mogelijk. Om een versnelling in de opgave te kunnen maken wordt voorgesteld een investeringsbudget in te stellen die als een revolverend fonds werkt. Investeringen in de vorm van personeelskosten en onderzoekskosten worden vanuit dit fonds betaald en op het moment dat de kosten worden verhaald op de ontwikkelaar vloeit het weer terug naar het fonds. In de begroting zal daarvoor een concreet voorstel worden gedaan. In deze kadernota is voor de jaarschijven 2024 en 2025 incidenteel € 300.000 aangevraagd voor het vertalen van de beleidsnota’s naar plannen en instrumenten.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=db044a01-e2e1-4243-9e7f-cf625a89f1c3