Document · PDF

Handreiking GOO versie 4.pdf

Oordeelsvorming R&F (RZ) 11 oktober 2022, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: Financiële effecten Oekraïne crisis (30 min)22.943 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Bewoners zijn niet altijd bekend met of zich bewust van de gevaren van brand. Daarnaast is sprake van een hoge dichtheid van bewoners binnen een gebied of gebouw. Dit vraagt extra aandacht voor de brandveiligheid en vluchtwegen.

Het maken van een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) is van belang. De RI&E voorziet in een uiteenzetting van de belangrijkste risico’s die op deze locatie gelopen worden en welke maatregelen er zullen worden genomen om de geconstateerde risico’s aan te pakken. Hierbij dient ook aandacht geschonken te worden aan risico’s van technische aard zoals (elektronische) sluiting van deuren, een portofoonsysteem, vluchtwegen en alarmering op spreekkamers etc. Ook hier geldt dat dit in de korte beschikbare tijd niet altijd volledig zal kunnen gebeuren.

Als een GOO zich bevindt op het water, zoals cruiseschepen, dan zou er extra aandacht moeten zijn voor de specifieke risico’s die dat meebrengt. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan de beschikbaarheid van reddingsvesten voor zowel volwassenen als kinderen. Bij voorkeur worden kinderen niet op een (cruise)schip gehuisvest.

Incidenten; doordat er veel mensen op elkaar zitten, is het belangrijk dat alle medewerkers en vrijwilligers hun rol kennen bij eventuele incidenten. Weten wat ze moeten doen in het geval van een incident. Een ‘protocol’ kan daarbij behulpzaam zijn.

Bewoners hebben vaak een moeilijke reis achter de rug en een onzekere toekomst voor zich. Het is prettig als er een luisterend oor is, als de bewoner gezien en gehoord kan worden. Regel in dat deze aandacht er zal zijn. Spreek met vrijwilligers en medewerkers duidelijk af wat de grens is in de betrokkenheid.

VluchtelingenWerk Nederland zal voor alle locaties/gemeenten de voorlichting en begeleiding van de Oekraïense ontheemden doen (informatie/voorlichting; spreekuur; juridische en sociaal-maatschappelijke begeleiding), vergelijkbaar met hetgeen VluchtelingenWerk Nederland regulier biedt in de azc's. Voor de eerste periode is er in overleg met VluchtelingenWerk Nederland de mogelijkheid om ervaren vrijwilligers in te zetten of te laten coördineren richting meer onervaren vrijwilligers die andere taken vervullen dan bovenstaande taken van VluchtelingenWerk zelf. Gemeenten kunnen hiervoor contact opnemen met de regiomanagers van VluchtelingenWerk Nederland. Pharos en de GGD kunnen helpen bij het vormgeven van psychosociale hulpverlening.

Bespreek met elkaar wat het betekent om bewoners op te vangen met zeer verschillende achtergronden (religie, LHTBI, etc.) en spreek af dat je als organisatie een neutrale houding aanneemt. Bespreek met elkaar wat dat betekent en hoe je elkaar hier scherp op houdt.

Bewoners brengen veel tijd door op de GOO. Een van de voorwaarden om e.e.a. zo leefbaar mogelijk te maken is het aanbieden van activiteiten. In de bijlage Dagbesteding GOO is hier meer informatie over terug te vinden. Niet onbelangrijk; goede WiFi en oplaadpunten zijn een must. Sluit daarbij zoveel mogelijk aan bij activiteiten die in de wijk/buurt worden gehouden op locaties buiten de GOO. Inventariseer de behoeften van de bewoners, eventueel in nauwe samenspraak met sleutelpersonen uit de groep bewoners.

Het verdient aanbeveling om een bewonersraad in te stellen (inspraakfunctie). Daarnaast is een duidelijke klachtenprocedure wenselijk en het aanstellen/benoemen van een vaste vertrouwenspersoon

Het helpt heel erg als het dagprogramma duidelijk is voor bewoners en dat bewoners zelfstandig kunnen koken.

Er wordt veel gevraagd van bewoners in een GOO. Het is voor bewoners prettig als er duidelijke omgangsregels zijn. Hang deze in de Oekraïense taal en/of andere taal en beelden op zichtbare plekken. Te denken valt hierbij aan slaaptijden (wanneer is het rustig), verbod van gebruik van drank en drugs, betekenis van het non-discriminatiebeginsel van artikel 1 Grondwet, etc.

Het is hierbij belangrijk dat aanwijzingen van medewerkers te allen tijde opgevolgd worden. Dit betekent ook dat het team op de locatie elkaar moet kunnen aanspreken. Bespreek daarom vooraf, en tijdens de uitvoering, of en hoe een veilig werkklimaat om elkaar aan te spreken geborgd wordt.

Als algemene regel kan gesteld worden dat het belangrijk is om als team ervoor te zorgen dat er voldoende medewerkers op de werkvloer aanwezig zijn. Met in achtneming van de grootte van een locatie. Bedenk vooraf hoe alle verschillende taken onder elkaar worden toebedeeld en houd er rekening mee dat enkele medewerkers een vrije rol hebben om met name ook het toezicht te borgen.

Voor het waarborgen van de sociale veiligheid in de buurt van een GOO, is het van belang dat de toezichthouder van een locatie regelmatig in contact met de wijkagent staat over bijvoorbeeld signalen in de buurt van de GOO. Denk hierbij ook aan de eventuele inzet van buurtwachten.

Als er een vermoeden is van mensenhandel dan wordt dringend aangeraden dat medewerkers of vrijwilligers dit melden bij de politie of de Nederlandse Arbeidsinspectie. Voor de registratie en/of bemiddeling naar de eerste opvang, kunt u het slachtoffer melden bij CoMensha. o Een vermoeden van dwang of uitbuiting telefonisch melden bij de plaatselijke politie via 0900 8844. o Een vermoeden van arbeidsuitbuiting telefonisch melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie via 0800 5151. o CoMensha bemiddelt voor slachtoffers naar opvang en hulpverlening en biedt informatie en advies. Telefonisch contact opnemen met CoMensha via 033 448 11 86. o Voor meer informatie zie bijlage I bij dit deel van de Handreiking.

Voor bewoners van een GOO die contact zijn kwijtgeraakt met familieleden wereldwijd als gevolg van oorlog, migratie en natuurgeweld bestaat de afdeling Restoring Family Links van het Rode Kruis. Mensen die op zoek zijn naar hun familie staat het Rode Kruis persoonlijk en kosteloos te woord om te kijken wat de mogelijkheden zijn voor opsporing door middel van een internationaal netwerk. Naast contactherstel voor familieleden houdt het Rode Kruis zich ook bezig met preventie van contactverlies door het voorlichten van mensen die gevlucht zijn. Op het moment dat iemand zich wil aanmelden voor een intakegesprek kan hiervoor het aanvraagformulier op de Rode Kruis webpagina ingevuld worden: Zoeken naar vermiste familieleden - Restoring Family Links Rode Kruis. Een medewerker neemt daarna (telefonisch) contact op met de aanvrager. De afdeling RFL is voor vragen van maandag tot en met vrijdag tussen 09.00 uur en 12.00 uur te bereiken via (070) 44 55 822.

Bewoners waarvan de gezelschapsdieren niet gevaccineerd, gechipt en geregistreerd zijn worden via https://english.nvwa.nl/news/news/2022/03/09/import-rules-for-pets-fromukraine en via dierenartsorganisaties opgeroepen om zo spoedig mogelijk naar een lokale dierenarts te gaan. Bij de lokale dierenarts zal het dier geregistreerd, gechipt en tegen rabiës gevaccineerd worden en ontwormd worden en zo nodig andere behandelingen krijgen. De eigenaren van deze gezelschapsdieren dienen vervolgens hun dieren minimaal een maand niet in contact te laten komen met andere dieren. Op het meldpunt Hulp voor Dieren uit Oekraïne kan hulp aangevraagd worden voor gezelschapsdieren die de oorlog zijn ontvlucht. Voor hulpvragen kunt u bellen met 088-811 3333 (ma t/m vrij 9.00-17.00 uur) of emailen op info@hulpvoordierenuitoekraine.nl. De informatie op https://www.hulpvoordierenuitoekraine.nl/nl/ is ook beschikbaar in het Oekraïens en Russisch. Verdere informatie hierover staat in bijlage IV bij dit deel. INCIDENTEN

Incidenten c.q. overlast kunnen een vervelende sfeer creëren op een GOO. Incidenten en overlast op een GOO moeten zoveel als mogelijk worden voorkomen. Het is daarom belangrijk om vooraf na te denken over de leefbaarheid, beheersbaarheid en veiligheid op de locatie. Vaak ontstaan incidenten door een mix van de psychische of medische gesteldheid van de betrokken bewoner, zijn of haar omgeving en het uitzicht naar de

toekomst. Door hier zoveel mogelijk proactief op in te spelen, wordt de kans op incidenten kleiner. Consulteer regelmatig met een bewonersraad en zorg dat de bewoners zich gehoord en gezien voelen. Ondanks de voorbereidingen kunnen incidenten niet altijd voorkomen worden. Het is dan belangrijk om zoveel mogelijk regie te nemen. Hierbij is een aantal zaken belangrijk: -

Opstellen van huisregels en duidelijke communicatie hierover, inclusief eenduidige controle en handhaving op de huisregels. En aangeven wat de mogelijke consequenties zijn van het overtreden van de huisregels. Incidentenprotocol. Afspraken over wie wat doet, communicatie(middelen) en de afhandeling. Het inrichten van time-out plekken om een bewoner tot rust te laten komen of bewoners van elkaar te scheiden tijdelijk. Het op termijn inrichten van een speciale incidententafel waar casuïstiek wordt besproken en naar maatwerkoplossingen wordt gezocht. Hierbij wordt altijd eerst gekeken naar de eerder aangekondigde consequenties die in de huisregels genoemd zijn. Waar nodig goede doorgeleiding naar passende zorg. BHV-protocol. Netwerkkaarten bij de hand. Aanbieden activiteiten i.h.k.v. dagbesteding Vooraf door medewerkers, beveiliging en politie scenario’s laten doornemen. Eventueel aangifte politie als er sprake is van een vermeend strafbaar feit. Evt. inzet van beveiliging (hierbij kunnen gemeenten aansluiten bij contracten die het COA heeft met beveiligingsbedrijf Trigion) Goede en regelmatige communicatie met de omgeving van de GOO. MEDEWERKERS IN EEN GOO

Hieronder een indicatie, om u een beeld te geven, van de verschillende medewerkers die in een GOO ingezet kunnen worden. Dit kan vanwege de schaalgrootte per locatie verschillen. 1 x Locatieleider Eindverantwoordelijk locatie, signaleert, linking pin voor gemeente, aansturing van coördinatoren, aanspreekpunt omgeving. 1 x Ondersteuning locatieleider Financieel, doorgeleiden inkomende en uitgaande communicatie, roosters, flexibel. 2 x Coördinatoren Sturen medewerkers aan, coördineren in afstemming met locatieleider, werken eventueel zelf mee. 20 x Teammedewerkers Onderscheid tussen dagdienst en late dienst. Verdeling rollen van de dag: Activiteiten- en vrijwilliger coördinatie (1 x dag en 1 x avond) Etensuitgifte/hygiëne (2 x dag, 2 x avond) Infobalie 2x (vast moment op de dag, buiten etenstijd) 2 x goederenuitgifte (vast moment) Goederenontvangst.

Vrije medewerkers. Zichtbaar zijn, bewoners leren kennen, signaleren, etc. 3 x beveiliging 24 uur per dag. Flexibele opschaling mogelijk. Altijd een beveiliger bij entree. Twee lopen rond, houden toezicht, zijn zichtbaar. BHV-ploegleiders. VRIJWILLIGERS IN EEN GOO

Voor een goed verloop van de opvang in een GOO is de aanwezigheid en inzet van vrijwilligers essentieel. Het gebruik van een locatie als GOO vraagt om de inzet van veel medewerkers en vrijwilligers. Zowel bij de voorbereiding hiervan als tijdens de periode dat de locatie operationeel is. De inzet van vrijwilligers is hard nodig door de (waarschijnlijk) beperkte beschikbaarheid van het eigen gemeentelijke personeel. De opvang in 2015 en 2016 heeft de grote betekenis en waarde laten zien van de inzet van vrijwilligers bij de opvang. Vele vrijwilligers en organisaties voelden zich verbonden en wilden bijdragen aan een goed verloop van de opvang. De verwachting is dat dit nu niet anders zal zijn. Gemeenten kunnen in de eerste periode in overleg met VluchtelingenWerk Nederland een beroep doen op ervaren coördinerende vrijwilligers om de verschillende vormen van vrijwilligerswerk in een GOO mee op te zetten. In het geval er onvoldoende vrijwilligers beschikbaar zijn valt te denken aan de inzet van medewerkers van buitenaf. Zoals medewerkers die werkzaam zijn binnen de evenementenbranche. Een andere mogelijkheid is de inzet van vrijwilligers van het Nederlandse Rode Kruis, Ready2help; het burgernetwerk van het Rode Kruis, of het Veteraneninstituut.

VluchtelingenWerk werkt op elke GOO (in elke gemeente met een GOO) met een eigen team van getrainde vrijwilligers onder betaalde coördinatie en biedt voorlichting, een spreekuur en juridische en sociaal-maatschappelijke begeleiding aan de bewoners. Daarnaast kunnen zij gerichte projecten bieden zoals spreekuur voor kinderen (Time4You), ouderschapsondersteuning, taalcoaches, budgettering, psycho-educatie, draagvlakactiviteiten zoals het project Bekend maakt Bemind Voor de inzet van vrijwilligers zijn de volgende aandachtspunten relevant: 1. Stel in een vroeg stadium een coördinator vrijwilligers aan Het coördineren van vrijwilligers is heel wat anders dan het managen van een organisatie. Het vraagt om specifieke competenties om mensen te motiveren, te sturen en aan te spreken. Hierin zijn verschillende vormen te onderscheiden. Te denken valt aan een specifieke coördinator vrijwilligers die vooral tot taak heeft de inzet van vrijwilligers te coördineren. Over een dergelijke taak kan in overleg met de regiomanagers van VluchtelingenWerk worden nagegaan wat nodig is en wat een goede werkwijze is, toegesneden op de specifieke locatie en gemeentelijke context. 2. Bepaal vooraf bij welke onderdelen u vrijwilligers wilt gebruiken en werf gericht De ervaring leert dat na een oproep vele vrijwilligers en organisaties zich melden om een bijdrage te leveren.

Het is belangrijk om, alvorens een oproep te doen, te bedenken op welke aspecten je vrijwilligers inzetbaar wil maken. Ook moet het duidelijk zijn voor hoeveel personen, voor welke activiteit en op welk moment vrijwilligers nodig zijn. Alleen dan kan een goede aansturing en match van vraag en aanbod plaatsvinden. Als het enigszins mogelijk is ga een intakegesprek aan met vrijwilligers om de verwachtingen goed scherp te maken. Geef vrijwilligers een duidelijke en afgebakende taak en sta ook zo goed mogelijk stil bij de

(arbeids)voorwaarden van vrijwilligers. Denk bovendien ook aan het afsluiten van een aansprakelijkheidsverzekering voor de vrijwilligers die ingezet worden. Voor vrijwilligers is het belangrijk dat zij concreet weten welke bijdrage van hen verwacht wordt, en vooral ook wat niet. 3. Zorg voor een goede afronding en nazorg Een valkuil voor vrijwilligers kan zijn dat zij zich overspoeld voelen door de hoeveelheid leed of hulpvragen en vooral oog hebben voor dat waar zij niet aan toe komen. Dat kan een gevoel van onmacht geven. Schenk daarom hier aandacht aan maar benadruk ook dat het onmogelijk is om ieders probleem op te lossen. Zorg voor een goede afronding door het laten zien van waardering en draag bij aan een goede ‘terugschakeling’ naar het dagelijkse leven. 7

CORONA

Uiteraard dienen ook in een GOO de dan geldende RIVM-richtlijnen gehanteerd en opgevolgd te worden. Schakel de GGD in om te beoordelen of de locatie geschikt is voor de opvang van ontheemden en of er eventueel aanpassingen nodig zijn, Dit heeft kan onder meer consequenties hebben voor de inrichting van de locatie. Schakel ook de GGD in voor het beleid rondom het testen op COVID-19. In principe kan met betrekking tot het testen bij een mogelijke besmetting worden aangesloten bij het huidige testadvies namelijk dat men bij klachten een zelftest kan doen of naar de GGD kan gaan . Bewoners van een GOO met klachten moeten laagdrempelig getest kunnen worden, bij voorkeur op de locatie, omdat mensen geen eigen vervoer hebben. Zelftesten zijn hiervoor de meest snelle uitkomst. Daarbij is het wel belangrijk dat er een goede handleiding is en dat duidelijk is wat men moet doen als de zelftest positief is, namelijk in isolatie gaan en zich laten testen bij de GGD. Het Ministerie van VWS heeft aan alle gemeenten in Nederland zelftesten beschikbaar gesteld via Dienst Testen/Landelijk Consortium Hulpmiddelen voor sociale minima. Deze zelftesten kunnen ook voor deze groep gebruikt worden. Mochten er gemeenten zijn die onvoldoende zelftesten over hebben voor deze groep, dan kan het Ministerie van VWS deze maximaal te bestellen aantallen ophogen.

Elke gemeente heeft over de manier waarop zij deze zelftesten kunnen bestellen in de eerste week van februari jl. een bericht gehad t.a.v. de wethouder armoede en schuldhulpverlening/sociale zaken. Bewoners met klachten die getest zijn, hebben geen contact met andere bewoners tot de testuitslag bekend is. De locatie moet beschikken over voldoende quarantaine- en isolatieruimte. Bijvoorbeeld twee of drie quarantaine- en isolatieruimtes op de locatie zelf voor het afwachten van de uitslag van de test en in geval van besmetting. Wat betreft quarantaine- en isolatieruimte kan er ook gedacht worden aan semi-afgesloten compartimenten zoals een partytent met wanden (mits er voldoende ventilatie is in de opvanglocatie). In het geval sprake is van een positieve testuitslag en dus een infectie met het coronavirus, gaat een bewoner in isolatie. De locatie beschikt bij voorkeur over een of meerdere isolatieruimten zodat op corona positief geteste personen zo min mogelijk verplaatst hoeven te worden. Indien dat niet mogelijk is, moet er een externe locatie beschikbaar zijn en moet hierop worden teruggevallen op het reguliere verzoek aan de voorzitter van de veiligheidsregio. De GGD adviseert over de isolatie duur en eventuele quarantaine van directe naasten van de persoon met corona.

Bedenk dat in geval van isolatie of quarantaine de medewerkers op de locatie goed voorbereid moeten zijn en moeten weten hoe en wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden ingezet. Vaccinatie Het is voor personen in een GOO mogelijk om zich te laten vaccineren bij de GGD vaccinatiestraten. Aanvullend is geregeld dat Oekraïners die op centrale opvang locaties van het COA aankomen, meegenomen worden in het vaccinatieproces van de asielzoekers. GGD’en zijn in contact met gemeenten en maken afspraken over het vaccineren van Oekraïense ontheemden. De GGD’en zijn hierbij verantwoordelijk voor de voorlichting over COVID-19-vaccinatie en het vaccineren. Oekraïners zijn ook altijd zonder afspraak welkom op een GGD-vaccinatielocatie via prikkenzonderafspraak.nl. Alle vaccinaties in Nederland voor deze groep kunnen door de GGD’en worden geregistreerd. Oekraïne is namelijk aangesloten op het DCC-systeem voor eerdere vaccinaties. Er wordt op dit moment gewerkt aan de Oekraïense vertaling van het informatiepakket en alle relevante informatie over COVID-19-vaccinatie op Rijksoverheid.nl. Meer over Quarantaine en isolatie | RIVM via deze link. 8

SCHADE AFWIKKELING EN VERZEKERING

Verzekeraars Centraal Beheer (Achmea), Melior en AxaXL hebben inmiddels aan hun verzekerde gemeenten gecommuniceerd dat GOO die door de gemeente georganiseerd wordt, is verzekerd binnen de bestaande aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente. Deze uitbreiding en de daarbij de bijbehorende exacte voorwaarden, hebben de verzekeraars aan de gemeenten meegedeeld. Uiteraard blijven de verzekerde bedragen en eigen risico’s van toepassing. Dit geldt voor circa 340 gemeenten. Gemeenten verzekerd bij een andere verzekeraar dienen zelf contact op te nemen met deze verzekeraar. Gemeenten zonder aansprakelijkheidsverzekering dienen zelf voor een invulling te zorgen. VNG (Risicobeheer) heeft geen inzicht welke gemeente waar verzekerd is. De AVG-regelgeving belet dit. 9

NAZORG

De inzet binnen de GOO vormt voor veel medewerkers en vrijwilligers een intensieve tijd en een tijd waarin veel indrukken worden opgedaan. Een goede afsluiting van deze tijd is van groot belang. Dat kan op verschillende manieren. In de bijlage Nazorg eigen personeel en vrijwilligers na inzet op GOO is hier informatie over opgenomen. De informatie is opgesteld door Stichting Impact, kennis en adviescentrum psychosociale zorg en veiligheid bij schokkende gebeurtenissen (partner in Arq) en het RIVM/centrum gezondheid en milieu.

GEZONDHEIDSZORG

MEDISCHE ZORG

Personen die worden geplaatst in een GOO hebben geen medische intake gehad en zijn ook niet gecheckt op corona (mogelijk ook niet ingeënt). Voor vaccinatie wordt verwezen naar het algemene deel over corona (hoofdstuk 14) van deze handreiking. In de bijlage I Gezondheidszorg in GOO zijn diverse gezondheidszorgaspecten beschreven die samenhangen met het verblijf van een bewoner in de GOO. Hier is onder meer informatie te vinden over hoe te handelen bij medische hulpvragen, over zorgkosten, over het gebruik van tolken en over identificatie. In de bijlage II Organiseren geneeskundige hulp bij ingebruikname van een GOO is informatie te vinden over de ondersteuning door, en taken van, de GHOR bij het bieden van geneeskundige zorg, tandheelkundige zorg en farmaceutische zorg. De GGD kan helpen bij het vormgeven van psychosociale hulpverlening. De bijlagen zullen regelmatig geactualiseerd worden op basis van nieuwe informatie, beleidsontwikkelingen of reacties die op de Handreiking GOO komen. Voor meer informatie over zorg, kan je kijken op: Vluchtelingen uit Oekraïne: zorg en gezondheid | Opvang vluchtelingen uit Oekraïne | Rijksoverheid.nl 2

TECHNISCHE HYGIËNEZORG

De checklist hygiëne van het RIVM voor de GOO is ontwikkeld voor de GGD en dient ter ondersteuning van advies en evaluatie op het gebied van technische hygiënezorg bij een locatie die tijdelijk gebruikt wordt voor de opvang van ontheemden. Dit kan een bestaand gebouw zijn maar ook een schip of tijdelijk bouwsel (tent, noodgebouw). Geadviseerd wordt om dit document te gebruiken voor locaties die maximaal vier weken voor tijdelijke opvang worden gebruikt. De checklist is te vinden op: Checklist hygiëne gemeentelijke noodopvang voor vluchtelingen (rivm.nl). Voor gebouwen die langer als opvanglocatie worden gebruikt wordt geadviseerd de hygiënerichtlijn voor asielzoekerscentra en de daar bijbehorende checklist te raadplegen (Hygiënerichtlijn voor asielzoekerscentra | RIVM). Definitief advies wordt altijd door de GGD gegeven op basis van de lokale omstandigheden en risico-inschatting. Wanneer de GGD de checklist gebruikt op locaties voor langdurigere opvang moet men er rekening mee houden dat de checklist niet volledig is. Het document is een opvolging van de checklist voor gemeentelijke crisisnoodopvang uit 2016. De checklist is nadrukkelijk bedoeld voor opvang in de gemeentelijke opvang en niet voor de particulieren opvang.

ONDERWIJS

PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS

Ook veel minderjarige kinderen zijn naar Nederland gevlucht. Zij hebben (ongeacht verblijfsstatus) recht op onderwijs en vallen onder de leerplicht (5 tot 16 jaar). Als jongeren op die leeftijd nog geen startkwalificatie hebben behaald, zijn zij tot hun 18e kwalificatieplichtig. Dit betekent dat een leerling ingeschreven moet staan op een school en deze school ook geregeld dient te bezoeken. Juist in de moeilijke situatie waarin we nu zitten, is het van belang dat deze kinderen weer zo snel mogelijk een stukje van hun normale leven op kunnen pakken en dus zo snel mogelijk naar school kunnen. Gemeenten en scholen kunnen voor meer informatie over onderwijs voor kinderen en jongeren uit Oekraïne de handreiking hierover raadplegen via: Handreiking onderwijs voor kinderen en

jongeren uit Oekraïne | Publicatie | Rijksoverheid.nl. Gemeenten en schoolbesturen zorgen ervoor dat er zo snel mogelijk onderwijs beschikbaar is voor de kinderen. Daarnaast hebben gemeenten een rol voor het regelen van onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer en handhaving van leerplicht. Zolang het kan, verdient het de voorkeur dat Oekraïense kinderen terecht kunnen in het bestaande nieuwkomersonderwijs. Daarbij gaat het in het primair onderwijs om nieuwkomersklassen en taalklassen en in het voortgezet onderwijs om internationale schakelklassen (isk’s). Wanneer er niet voldoende ruimte in het bestaande nieuwkomersonderwijs is, kan onder voorwaarden een tijdelijke onderwijsvoorziening (tov) voor Oekraïense leerlingen worden ingericht. Lees over de inrichting van de tijdelijke onderwijsvoorziening meer in de Handreiking onderwijs . Het ministerie van OCW en ondersteuningsorganisatie LOWAN ondersteunen gemeenten en schoolbesturen hier graag bij . Zie de website van LOWAN voor het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs voor contactgegevens voor inhoudelijke ondersteuning. Daarnaast kan via onderwijsvooroekraine@minocw.nl en 0615038281 contact opgenomen worden met de regiocoördinatoren van OCW voor overige ondersteuning. Het organiseren van het onderwijs aan ontheemde leerplichtige kinderen uit Oekraïne brengt kosten met zich mee.

Daarvoor stelt het Ministerie van OCW middelen ter beschikking. Voor scholen is de nieuwkomersbekostiging aangepast en is er maatwerkbekostiging vormgegeven. Daarnaast is het belangrijk dat nieuwkomersscholen hun expertise over het delen van nieuwkomersonderwijs delen met reguliere scholen die kinderen opvangen. Om dit aan te moedigen en te faciliteren wordt een subsidieregeling beschikbaar gesteld. Hiermee kunnen scholen die aantoonbaar ervaring hebben met het geven van nieuwkomersonderwijs personeel vrijmaken om hun expertise te delen met reguliere scholen. Voor gemeenten komen via het gemeentefondsmiddelen beschikbaar voor leerlingenvervoer. Daarnaast wordt gewerkt aan een specifieke uitkering op basis waarvan gemeenten de kosten voor tijdelijke onderwijshuisvesting kunnen declareren. Gemeenten en scholen kunnen voor meer informatie over bovenstaande regelingen en de tov’s terecht op de website van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over onderwijs voor Oekraïense kinderen: www.rijksoverheid.nl/onderwijsvooroekraine. Deze webpagina wordt geüpdatet naarmate meer informatie beschikbaar komt. 2

VOORSCHOOLSE EDUCATIE

Voor peuters kunnen gemeenten ook voorschoolse educatie beschikbaar stellen. Voor voorschoolse educatie in de asielopvang is een handreiking ‘Voorschoolse educatie voor peuters in de asielopvang’ beschikbaar die gemeenten ook voor de opvang voor Oekraïners kunnen raadplegen. Op termijn zullen gemeenten hiervoor een tegemoetkoming van het

Rijk ontvangen via een specifieke uitkering. De nadere uitwerking hiervan wordt zo spoedig mogelijk gedeeld via bovenstaande webpagina. 3

VOLWASSENENONDERWIJS

Op basis van de Europese Richtlijn Tijdelijke bescherming Oekraïne zijn Oekraïense ontheemden niet inburgeringsplichtig. Als zij zijn ingeschreven in de BRP kunnen volwassen Oekraïense ontheemden (18+) o.a. toegang krijgen tot het volwassenenonderwijs. Zij mogen deelnemen aan bestaand cursusaanbod van gemeenten dat vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs wordt bekostigd. Ook kunnen gemeenten nieuwe cursussen Nederlandse taal voor Oekraïense ontheemden aanbieden Gemeenten bepalen of ze deze doelgroep een aanbod willen doen vanuit de WEB-middelen. Daarnaast biedt de Regeling opvang ontheemden Oekraïne die op 1 april jl. is gepubliceerd mogelijkheden. In deze regeling is opgenomen dat gemeenten naast recreatieve ook educatieve activiteiten mogen aanbieden aan de ontheemden uit Oekraïne in de opvang. Deze activiteiten moeten gericht zijn op de ontwikkeling van kennis en vaardigheden die bruikbaar zijn in de maatschappij. Activiteiten die gericht zijn op een eerste kennismaking met of het leren/verbeteren van de Nederlandse taal worden ook genoemd. Deze regeling kan dus ingezet worden door gemeenten voor het opzetten van een educatief aanbod in de gemeente als dagbesteding. Daarbij kan gedacht worden aan taallessen aan Oekraïners op de opvanglocatie of ergens anders in de gemeente. Het is aan de gemeente of er gebruik wordt gemaakt van professionals en/of vrijwilligers.

Gemeenten ontvangen een Specifieke Uitkering per opvangplek per dag. Gemeenten mogen dit budget vervolgens naar eigen inzicht inzetten voor de verschillende doeleinden die in de regeling genoemd worden.

TOEGANG TOT DE ARBEIDSMARKT

Vanaf 1 april vervalt, met terugwerkende kracht vanaf 4 maart 2022, de tewerkstellingsplichtplicht voor werkgevers die Oekraïners en derdelanders die onder de werking van de EU-Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen, in loondienst hebben. Voor werkgevers geldt wel een plicht om ten minste twee werkdagen voor de aanvang van de werkzaamheden bij het UWV te melden wanneer zij de tijdelijk beschermde in loondienst willen nemen. Het doel van deze meldplicht is zicht houden op de tijdelijk beschermden. Voor tijdelijk beschermden is het ook mogelijk om vrijwilligerswerk te verrichten. De werkgever moet dan wel beschikken over een vrijwilligersverklaring. Zie: Werkvergunning uitzonderingen | werk.nl. Daarnaast mogen zij stage lopen als er een tripartiete overeenkomst is tussen de stagiair, werkgever en opleiding.

COMMUNICATIE

COMMUNICATIE OVER GOO

Regie over de communicatie ligt bij de gemeente. De organisatie van de communicatie over het verblijf van ontheemden uit Oekraïne in de gemeente vindt door de gemeente zelf plaats. Schroom niet om bij andere gemeenten die al ervaring hebben, advies in te winnen. Bijvoorbeeld via de Veiligheidsregio. In het communiceren over de GOO zijn drie uitgangspunten belangrijk: start vroegtijdig wees open en eerlijk communiceer vanuit de lokale context. Dit vereist dat de communicatieafdeling in een zo’n vroeg mogelijk stadium wordt betrokken in het proces. Belangrijk startpunt van de communicatieaanpak is een gedegen omgevingsanalyse. Weet wat er speelt in de samenleving en buurt. Betrek daarbij zoveel mogelijk partijen die kennis hebben over de buurt en haar inwoners. Vergeet daarbij niet om ook de interne organisatie te bevragen. Blijf ook tijdens de uitvoering van de realisatie van de opvang werken aan een breed netwerk waarmee je in verbinding blijft. Zowel vooraf, tijdens als achteraf betrek je partijen. Wees duidelijk hoe je hen betrekt en informeert en welke rol je van hen verwacht.

Bouw de communicatie-aanpak op aan de hand van: omgevingsanalyse: wat speelt/speelde er, hoe is de relatie met de gemeente, wat zijn belangrijke aanspreekpunten verschillende scenario’s hoe het kan gaan lopen een stakeholderanalyse waarin je diverse actoren omschrijft op basis van hun rol en positie (bijv. raad, direct omwonenden) korte en lange termijnaanpak Ook kan VluchtelingenWerk hier een rol in spelen door voorlichting te geven en vragen te beantwoorden. De inzet van sleutelpersonen uit de Oekrainse gemeenschap kan hierin van belangrijke toegevoegde waarde zijn. Open, eerlijke en eenduidige communicatie naar bewoners Communiceer open en met een eenduidige boodschap naar de bewoners. Leg uit waarom ze in een GOO worden opgevangen, hoe lang de opvang duurt en wat ze kunnen verwachten. Heb aandacht voor hun zorgen. Communiceer zoveel mogelijk in hun eigen taal. Overleg regelmatig met een bewonersraad en betrek hen bij het reilen en zeilen van de opvang en de communicatie. Maak daarnaast gebruik van sleutelpersonen uit de Oekraïense gemeenschap. Ontheemden uit Oekraïne hebben vaak een moeilijke reis achter de rug en gaan een onzekere toekomst tegemoet. Bied een luisterend oor. Ten slotte heeft het Ministerie van JenV samen met de VNG en andere betrokken partijen voorbeelden, zoals Q&A’s, in voorbereiding die houvast moeten bieden in de communicatie van lokale gemeenten.

Deze zullen separaat worden gedeeld met gemeenten.

BIJLAGE BIJ DEEL A BIJLAGE I TOELICHTING OP HET JURIDISCHE ADVIES TOT GEDOGEN De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) biedt de mogelijkheid om een omgevingsvergunning te verlenen voor een gebruik en/of bouwwerken in afwijking van het bestemmingsplan. Vaak past (crisis)opvang in bestaande gebouwen of het ten behoeve daarvan plaatsen van (tijdelijke) opvanggelegenheden niet in de geldende bestemmingsplannen. De gebouwen voldoen veelal wel aan de basisvereisten voor een brandveilig gebruik. Gezien de verwachte termijn waarop opvang voor een groot aantal ontheemden uit Oekraïne nodig is, is het advies om tegen dit gebruik, in aanloop naar spoedige vergunningverlening, niet handhavend op te treden wegens ‘strijdig gebruik’ met het bestemmingsplan. Gemeenten realiseren een GOO, vanuit onder meer humanitaire en maatschappelijke overwegingen en omdat hiertoe een noodzaak is vanwege de situatie in Oekraïne. Gelet op deze bijzondere omstandigheden zal een gemeente bereid zijn om zo veel mogelijk medewerking te verlenen en ligt het in een dergelijk geval daarom het meest voor de hand om niet handhavend op te treden op ‘strijdig gebruik’ met het bestemmingsplan.

Weliswaar is het algemene uitgangspunt in de jurisprudentie van de bestuursrechter dat, in gevallen waarin zich een overtreding van het bestemmingsplan voordoet, het bevoegd gezag in de regel van de bevoegdheid tot handhaving gebruik zal moeten maken, gelet op het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Het is echter ook vaste jurisprudentie dat onder bijzondere omstandigheden het bestuursorgaan mag afzien van handhaving. Dat kan zich onder meer voordoen als er concreet zicht op legalisatie bestaat. Voorts kan handhavend optreden zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden in een concrete situatie behoort te worden afgezien. In het geval van noodopvang van ontheemden in de vorm van GOO doen dergelijke bijzondere omstandigheden zich hoogstwaarschijnlijk voor. Van belang is dat het gebruik vervolgens wel zo snel mogelijk wordt gelegaliseerd.

Hiervoor zal in de regel gebruik gemaakt kunnen worden van de reguliere procedure van maximaal acht weken voor het verlenen van een vergunning voor afwijking van het bestemmingsplan voor gebruik ten dienste van de opvang van asielzoekers of andere categorieën vreemdelingen in gebouwen (artikel 2.1 eerste lid onderdeel c, Wabo met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, sub 2o Wabo en artikel 4, onderdeel 9 (eventueel in combinatie met onder deel 1_) of onderdeel 11 (voor tijdelijke afwijkingen), bijlage II bij het Bor). Het college is hiertoe bevoegd. Zie: AbRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:20191356 en https://www.raadvanstate.nl/@115090/gedoogbeslissing/

BIJLAGE II BRANDVEILIG GEBRUIK: GEDOGEN EN AFSTEMMING MET VEILIGHEIDSREGIO EN BRANDWEER In veel gevallen – bij het bieden van nachtverblijf aan meer dan 10 personen - zal ook een omgevingsvergunning zijn vereist voor een gebouw met het oog op de brandveiligheid (de zogeheten ‘gebruiksvergunning’) op grond van artikel 2.1 lid 1 onder d van de Wabo. Voor deze omgevingsvergunning geldt een totstandkomingsprocedure van 26 weken. Het bevoegd gezag kan op grond van artikel 3.10 lid 2 van de Wabo bepalen dat de afdeling 3.4 van de Awb (uitgebreide procedure) achterwege blijft. Ook hier zou gedogen het meest voor de hand liggen in geval van een GOO, tenzij ruimschoots van tevoren bekend is dat een GOO moet worden opgericht. Indien op zeer korte termijn een GOO moet worden opgericht, kan een geschikte locatie wordt gezocht in samenspraak met de diverse hulpdiensten (GGD, politie en brandweer). Met de brandweer kan dan worden bezien welke aanvullende maatregelen vereist zijn met het oog op de brandveiligheid. Kortom: Het advies is dat het college van burgemeester en wethouders, gezien de langere periode van het verblijf en de bijzondere omstandigheden, een beslissing neemt om tijdelijk niet te handhaven. Dit besluit staat niet open voor beroep, maar het formaliseert wel het bestuurlijk handelen en opent de deur naar communicatie met de gemeenteraad en omwonenden ofwel belanghebbenden.

Indien belanghebbenden het niet eens zijn met dit besluit kunnen zij verzoeken tot handhavend optreden. De hierop volgende besluiten staan wel open voor bezwaar en beroep. Het advies is om contact te zoeken met de brandweer ofwel de Veiligheidsregio om te zien hoe de brandveiligheid kan worden bevorderd. De voorbereiding hiervoor begint bij de Veiligheidsregio.

BIJLAGE III INFORMATIE OVER HET LOCC EN ZIJN ROL Het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC) is een door de Openbare Orde en Veiligheidskolommen - politie, brandweer, GHOR, Defensie en gemeenten - bemenste organisatie die 24/7 bereikbaar is. Het LOCC zorgt voor een geïntegreerde benadering van de operationele aspecten van crisisbeheersing op nationaal niveau en voert haar taken uit onder gezag van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het LOCC ondersteunt, verbindt en faciliteert (en coördineert indien nodig) de Veiligheidsregio’s. De taken van het LOCC zijn de volgende: -

het actueel houden van een overzicht van geplande evenementen en inzetbare capaciteit (mensen, middelen, kennis) van de OOV-kolommen; het coördineren van nationale en (op verzoek van het Ministerie van Buitenlandse Zaken) internationale bijstandsverzoeken op het terrein van openbare orde en veiligheid; het ophalen bij de OOV-kolommen en voorzien van het NCC van informatie over operationele aspecten en handelingsperspectieven die relevant zijn voor het landelijk totaalbeeld; het adviseren van de betrokken partners over operationele vraagstukken; het toetsen van de operationele handelingsperspectieven op uitvoerbaarheid; het aanreiken van mogelijke bestuurlijke dilemma’s en operationele handelingsperspectieven (adviezen) aan de nationale crisisstructuur.

BIJLAGE BIJ DEEL B BIJLAGE I SIGNALEN VAN MENSENHANDEL EN ARBEIDSUITBUITING Op welke signalen moet u letten? Signalen van arbeidsuitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van arbeidsuitbuiting als de persoon: •

gevaarlijk en ongezond werk moet doen

•

lange werkdagen moet maken

•

niet of te weinig betaald krijgt, of lang op de betaling moet wachten

•

niet kan beschikken over een eigen paspoort

•

met valse beloften naar Nederland is gehaald

•

wordt mishandeld, gechanteerd, gedwongen of bedreigd

•

een hoge schuld moet afbetalen aan de werkgever

•

illegaal in Nederland verblijft

•

bang is voor uitzetting

•

(een groot deel van) de inkomsten moet afdragen

•

niet kan beschikken over het geld op de eigen bankrekening

•

zwart betaald wordt, of niet verzekerd is tegen bijvoorbeeld ongevallen

•

in een bedrijfspand of op het bedrijfsterrein woont, of op een andere manier slecht is gehuisvest

•

beperkte bewegingsvrijheid heeft

•

wordt gechanteerd of afgeperst

•

op andere manieren onder druk wordt gezet

Signalen van criminele uitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van criminele uitbuiting als de persoon: •

wordt gedwongen om mensen te beroven of zakken te rollen en daarna de buit moet afstaan

•

wordt gedwongen om te bedelen en daarna de buit moet afstaan

•

wordt gedwongen om in te breken of te stelen en daarna de buit moet afstaan

Signalen van seksuele uitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van seksuele uitbuiting als de persoon:

•

wordt gedwongen om seks te hebben of seksuele handelingen te verrichten tegen de zin in

•

wordt gedwongen om seks te hebben tegen betaling, waarbij hij of zij het geld moet afdragen

•

wordt gedwongen om mee te doen aan de productie van pornografisch materiaal

•

door de partner wordt gedwongen om seks te hebben met bekenden of vrienden

•

door de partner wordt gedwongen om 'schulden' af te lossen door seks te hebben met vreemden

E-learnings signalering mensenhandel Er zijn verschillende gratis e-learnings signalering mensenhandel ontwikkeld. Deze helpen professionals bij het herkennen van signalen van mensenhandel. Bekijk bijvoorbeeld: •

de e-learnings signalering mensenhandel van het CCV en Defence for ChildrenECPAT

•

de e-learning signalering van mensenhandel van het Rode Kruis

BIJLAGE II DAGBESTEDING IN DE GOO ALGEMENE TIPS

Neem de richtlijnen van het RIVM met betrekking tot corona in acht.

Zoek binnen de groep volwassen bewoners ook vrijwilligers. Bijvoorbeeld bewoners die Engels spreken en die ook als tolk op kunnen treden tussen de medewerkers/vrijwilligers van de gemeente en de bewoners. Let op dat dit geen te grote belasting is voor de betrokken bewoner.

Maak gebruik van Host (gastvrouw/gastheer) door bewoners. Herkenbaar gekleed.

Lokale organisaties van vreemdelingen en statushouders in de gemeente kunnen mogelijk ook een rol spelen, bijvoorbeeld als tolk.

Maak een voor allen zichtbaar rooster waarop de tijden van maaltijden en activiteiten staan en zorg dus dat de activiteiten niet gelijktijdig met de maaltijden plaatsvinden en dat er voldoende tijdsruimte is tussen maaltijden en activiteiten.

Belangrijk om een niet al te vol programma dagbesteding te geven, mensen zijn vaak moe en moeten nog even landen.

Geen voorlichting op de eerste dag. Dat is te veel voor de bewoners. Activiteiten voor kinderen is belangrijk (indien aanwezig).

Laat activiteiten indien mogelijk begeleiden door een gemengd team van gemeente en gemeentelijke vrijwilligers en vrijwillige bewoners. De plaatselijke vrijwilligerscentrale kan hierbij een rol spelen.

Zorg voor duidelijk afspraken en regels naar de vrijwilligers toe. Wat kan wel en wat is niet mogelijk (verwachtingen).

Zorg voor een locatie met Wi-Fi (en oplaadmogelijkheden voor mobiele telefoons), dit is onmisbaar voor ook deze doelgroep. Indien mogelijk enkele pc’s voor het zoeken van informatie, onderhouden contacten etc.

VEILIGHEID -

Let bij het organiseren van de activiteiten altijd op de fysieke veiligheid, uiteraard ook in relatie tot de RIVM coronamaatregelen.

Organiseer de activiteiten op of in de directe nabijheid van de locatie zodat met name kinderen niet onnodig op een onbekende plek aan het verkeer hoeven deel te nemen.

Organiseer nooit activiteiten in of rond water, de meeste bewoners kunnen niet zwemmen. Let ook op veiligheid bij het plaatsen van een opvang op het water (in cruiseboten bijvoorbeeld)

Organiseer geen activiteiten waarvoor het noodzakelijk is vooraf een veiligheidsinstructie te geven, het risico dat deze niet begrepen wordt, is te groot.

SOORTEN ACTIVITEITEN -

Volwassen bewoners kunnen samen met medewerkers/ vrijwilligers meehelpen bij de (noodzakelijke) werkzaamheden in de GOO. Denk bijvoorbeeld aan het helpen bij de verstrekking of bereiding van maaltijden, opruimen na afloop van de maaltijden en bij de activiteiten voor kinderen.

Kies voor laagdrempelige activiteiten die voor een grote groep toegankelijk zijn.

Laat lokale clubs en verenigingen die activiteiten organiseren die zij normaal ook doen en waar ze dus ervaring mee hebben; dus leraren van de plaatselijke muziekschool een muziekactiviteit, de trainers van sportclubs een sportevenement en de docenten van de dansschool een dansbijeenkomst en de knutselclub een creatieve sessie etc. Eventueel samen met vrijwilligers uit de bewonersgroep. Nb; vrijwilligers van lokale verenigingen zullen vaak ook in het bezit zijn van een VOG. Ook fysieke buitenactiviteiten als bijvoorbeeld wandelen kunnen worden ondernomen.

Een eerste kennismaking les met de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving kan een optie zijn.

Er zijn ook sportieve activiteiten waarvoor geen materiaal nodig is, bijvoorbeeld een training met squaten, opdrukken of balansoefeningen.

Denk aan ander materiaal waarmee bewoners individueel bezig kunnen zijn. Bijvoorbeeld boeken in het Oekraïens.

Deel puzzelboekjes uit met sudoku’s voor volwassenen en oudere kinderen.

SPECIFIEK VOOR KINDEREN -

Bedenk dat bij activiteiten voor volwassen bewoners er mogelijk opvang voor kinderen nodig is omdat het anders voor ouders niet mogelijk is om deel te nemen. Hiervoor kan een speciaal deel van de ruimte gebruikt worden waar medewerkers met ouders op kinderen passen en er speelgoed voor de kinderen beschikbaar is. Denk hierbij aan knuffels, blokken, speelgoedauto’s, puzzels ed.

Belangrijk is dat deze ruimte veilig is voor de kinderen. Let op scherpe randen, scherpe voorwerpen, snoeren e.d. Belangrijk is ook dat volwassenen niet alleen met de kinderen zijn maar dat er altijd in duo’s wordt gewerkt. Het liefst met een medewerker of vrijwilliger met VOG.

Zorg bij kinderen voor activiteiten die bij de leeftijd passen. Denk aan knutselactiviteiten, puzzels (voor verschillende leeftijden), sport- en spel activiteiten. Zorg dat er verschillende tijden zijn voor activiteiten voor verschillende leeftijdsgroepen. Bijvoorbeeld dus niet alle leeftijden bij elkaar voor een knutselactiviteit.

Voor kinderen kan een fysieke activiteit (bijvoorbeeld kinderdisco, stoelendans) er mogelijk voor zorgen dat zij daarna rustiger zijn omdat zij hun energie op een goede manier hebben ingezet. Probeer een aparte ruimte te creëren voor fysieke activiteiten voor de kinderen, het liefst buiten zodat er geen ergernis ontstaat bij de volwassenen.

Kinderen hebben een korte spanningsboog. Biedt dus veel verschillende korte activiteiten aan.

Geef indien mogelijk kinderen bij binnenkomst een klein welkomstpresentje (passend bij de leeftijd) zodat zij zich ook nog gewoon kind kunnen blijven voelen.

Makkelijk te realiseren activiteiten: Leg op een tafel voor kinderen kleurplaten en stiften/potloden neer. Eventueel aangevuld met knutselspullen voor een knutseltafel.

BIJLAGE III AANDACHTSPUNTEN KINDVRIENDELIJKE EN VEILIGE OPVANG OEKRAÏENS ONTHEEMDEN UNICEF Nederland heeft een checklist opgesteld die gemeenten houvast kan bieden bij het verzorgen van een kindvriendelijke noodopvang. Voor meer advies is UNICEF Nederland beschikbaar via noodopvang@unicef.nl.

Zorg voor een veilige leefomgeving voor kinderen door zowel mentale klachten als onveilige situaties te signaleren en voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan: o Aanstellen van een coördinator kinderactiviteiten en aparte en deskundige aanspreekpunten voor kinderen (contactpersoon kind met een ‘overall view’ op het welzijn en de veiligheid van kinderen in de opvang en/of een vertrouwenspersoon). o Aanstellen van een aandachtsfunctionaris voor de Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld. Het is ook goed een training te organiseren voor alle medewerkers zodat zij huiselijk geweld en kindermishandeling kunnen signaleren. o Opstellen van een Child Safeguarding beleid. o Toezicht - ook ‘s nachts - op het terrein en in de toilet- en douchegebouwen. o Afsluitbare woon/slaapruimte en aparte douche- en toiletfaciliteiten voor kinderen en gezinnen. Gebrek aan privacy kan tot een onveilig gevoel en onveilige situaties leiden en bij ouders en kinderen stress veroorzaken.

Zet zo veel mogelijk in op verblijf op één locatie. Om de continuïteit van de zorg en het onderwijs te waarborgen en ontwikkelingsschade bij kinderen te voorkomen hebben zij een veilige en vaste plek nodig waar zij langere tijd kunnen verblijven.

Zorg dat alle bewoners en in het bijzonder kinderen goed geregistreerd staan en heb hierbij aandacht voor eventuele kwetsbaarheden binnen het gezin of van een individueel kind. Besteed hierbij aandacht aan het signaleren van eventuele onbegeleide kinderen, en verwijs hen door.

Zorg dat onbegeleide kinderen en kinderen in gezinnen zo snel mogelijk naar een speciaal voor deze doelgroep ingerichte (blijvende en kleinschalige) opvang kunnen, zodat zij goed begeleid kunnen worden.

Bied bewoners leefgeld en laat hen zelf koken voor zover mogelijk, zodat ouders niet volledig afhankelijk zijn van het eten dat wordt aangeboden. Uit onderzoek blijkt dat kleine kinderen slecht eten in noodopvanglocaties waar geen leefgeld beschikbaar is of kookfaciliteiten zijn.

https://www.unicef.nl/ons-werk/noodhulp/oekraine/onbegeleide-kinderen-uit-oekraine

Zorg voor spoedige toegang tot regulier onderwijs, bij voorkeur buiten de opvanglocatie.

Zorg voor stabiele wifiverbinding, zodat kinderen met familieleden kunnen bellen, toegang hebben tot informatie en effectief onderwijs kunnen volgen. Daarnaast is het goed als kinderen toegang hebben tot een rustige omgeving waar zij hun huiswerk kunnen maken. Denk bijvoorbeeld aan het aanbieden van huiswerkuurtjes of mobiele units die als Open Leercentrum kunnen functioneren.

Zorg indien nodig voor doorverwijzing naar de juiste medische en psychische zorg, waaronder jeugdgezondheidszorg (JGZ), ter bevordering en bescherming van de gezondheid en het mentaal welzijn van kinderen.

Zorg voor activiteiten, participatie en informatievoorziening voor kinderen van verschillende leeftijden, ter bescherming van het psychosociaal welzijn. Betrek bewoners en ook kinderen vanaf het begin bij het reilen en zeilen in de opvang (bijvoorbeeld via een bewonersraad).

Stimuleer en faciliteer ook activiteiten buiten de centra met lokale organisaties en sportverenigingen, waardoor kinderen en jongeren in contact komen met leeftijdsgenootjes met dezelfde interesses.

BIJLAGE IV NAZORG EIGEN PERSONEEL EN VRIJWILLIGERS NA INZET GOO De inzet op een GOO vormt voor personeel en vrijwilligers veelal een intensieve tijd. Iedereen werkt hard, de dagen zijn lang en er komt veel op de medewerkers af. Uit eerdere crises weten we dat het daarbij uitmaakt of de medewerkers goed zijn voorbereid op wat ze konden verwachten. Als hiervoor weinig tijd is geweest, kan het zijn dat bijvoorbeeld onduidelijkheid, agressie, irritaties of verhalen van mensen extra hard binnenkomen. Het is goed om dat in de nazorg te erkennen en medewerkers goed voor te bereiden. Bij de afronding van de inzet van personeel en vrijwilligers op een GOO is het van belang om de afsluiting van deze periode duidelijk te markeren. Dit draagt bij aan de mentale omschakeling die de medewerkers moeten maken bij het teruggaan naar de ‘normale’ situatie. Zo’n afsluiting kan bijvoorbeeld de vorm hebben van een korte bijeenkomst met alle medewerkers of een brief van de burgemeester met een presentje. Daarnaast is het van belang om een aanspreekpunt aan te wijzen voor vragen rond praktische aspecten en voor vragen rond psychosociale aspecten (dit kan bijvoorbeeld de huisarts of bedrijfsarts zijn). AFSLUITING In die afsluitende bijeenkomst of brief komen verschillende zaken aan de orde: •

Het uitspreken en tonen van dank en waardering. Benoem hoe veel er gedaan is en wat goed ging, de onderlinge sfeer etc.

•

Het bieden van praktische informatie en het noemen van een aanspreekpunt voor praktische vragen die de medewerkers mogelijk later nog hebben.

•

Erkennen dat het een intensieve periode is geweest voor de medewerkers en van daaruit aandacht geven aan de gezondheid van de medewerkers.

•

Misschien zijn er ook medewerkers die een mooi verhaal of een ervaring willen delen. Het is niet aan te raden om in de bijeenkomst gestructureerd te ‘debriefen’, dus de medewerkers gericht te vragen naar ervaringen en hun gevoelens daarbij. Wel kan er na afloop gelegenheid geboden worden om elkaar nog bij een drankje te spreken bijvoorbeeld.

•

Mocht u bij de bijeenkomst de indruk krijgen dat er toch nog veel behoefte bestaat aan het bespreken van wat men heeft meegemaakt, dan kunt u voor wie daar behoefte aan heeft een opvanggesprek aanbieden.

•

Ook is het goed om van tevoren een inschatting te maken van mensen op wie de ervaringen mogelijk meer impact zullen hebben. Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers die getolkt hebben en hierbij verhalen uit eerste hand gehoord hebben. Mogelijk roept het ook herinneringen op aan een eigen vlucht of asielzoekersprocedure of die van naasten. Zorg dat zij in elk geval de informatie en tips over psychosociale aspecten ontvangen. Daarnaast kunnen deze mensen op termijn nagebeld worden (door de GGD of een van haar ketenpartners) om te kijken hoe het met hen gaat. Bijvoorbeeld na drie weken, drie maanden en eventueel nog na een half jaar.

INFORMATIE PSYCHOSOCIALE ASPECTEN Wanneer u aandacht besteed aan de gezondheid en de psychosociale aspecten, zijn de volgende uitgangspunten van belang: •

Bied erkenning voor de grote inzet die er gepleegd is.

•

De impact van de inzet verschilt per persoon. Iedereen heeft in principe voor zichzelf een goede manier om met die impact om te gaan. Sommigen zullen het eenvoudig af kunnen sluiten, voor anderen duurt dat mogelijk wat langer maar zij kunnen hiermee zelf goed omgaan.

•

Een aantal mensen zal direct na de inzet meer moeite hebben met ‘omschakelen’ of stress- en vermoeidheidsklachten ervaren. Dit zijn normale reacties op een intensieve periode. Geruststellende informatie (‘dit is niet abnormaal’) en handelingsperspectieven (tips om de balans te herstellen), kunnen voor deze mensen ondersteunend werken.

•

Enkele mensen ervaren op langere termijn de impact van de inzet. Soms heeft dat te maken met herinneringen die het oproept aan eerdere ingrijpende ervaringen die ze hebben meegemaakt. Voor deze mensen is het goed om een aanspreekpunt aan te wijzen, bijvoorbeeld de huisarts.

De tekst hieronder is een voorbeelduitwerking van deze uitgangspunten. U kunt deze informatie bijvoorbeeld delen in de bijeenkomst en/of gebruiken in een brief of folder met uw eigen opmaak of op uw website. Ook kunt u eventueel aanvullen met specifiekere gegevens van een aanspreekpunt. VOORBEELD UITWERKING Iedereen heeft zich enorm ingezet en samen hebben we mooie dingen kunnen doen en veel mensen kunnen helpen. Het was goed om de onderlinge verbondenheid in het team te zien en we hopen dat u mooie herinneringen hebt aan deze periode. We hopen dat u de positieve energie die er was ook weer meeneemt in de omschakeling naar uw reguliere taken. Tegelijk zijn we ons ervan bewust dat het, zeker voor de mensen die langdurig zijn ingezet, af en toe behoorlijk intensief kon zijn. In zo’n periode van veel zorgen voor anderen, schiet het zorgen voor uzelf er soms bij in. Als dat zo was, is het goed om nu weer tijd voor uzelf te nemen en te zorgen voor voldoende rust voor lichaam en hoofd voordat u uw reguliere taken weer hervat. Enkele tips daarvoor vindt u < op de website www…./ in de bijgesloten folder/hieronder> TIPS •

Misschien waren er verhalen en ervaringen die indruk hebben gemaakt en die door uw hoofd blijven spelen. Het kan helpen om hierover te praten met mensen die dichtbij u staan of als medewerkers onderling ervaringen uit te wisselen.

•

Ga vervelende discussies (op sociale media) uit de weg – er zijn nogal uitgesproken meningen over dit onderwerp en sommige mensen zullen niet bereid zijn om zich in te leven in uw ervaringen.

•

Volg de (sociale) media rondom opvang van Oekraïners met net zo veel of weinig belangstelling als u dat altijd deed – zoek niet de hele dag naar informatie of reacties.

•

Onderneem activiteiten die zorgen voor afleiding en ontspanning. De afwisseling tussen ermee bezig zijn en afleiding zorgt bij de meeste mensen voor een goede verwerking.

•

Mogelijk heeft het werk zich in uw afwezigheid opgestapeld. Neem een moment om te kijken wat echt prioriteit heeft en maak duidelijke afspraken met uw leidinggevende. Probeer zeker niet twee keer zo hard te werken. Overmatige belasting kunt u bij uzelf herkennen aan hoofdpijn, maagproblemen, gebrekkige eetlust, slapeloosheid, hartkloppingen, lusteloosheid of gebrek aan energie.

•

Misschien ervaart u bovenstaande klachten nu al in meer of mindere mate. Dat is in principe niet direct zorgwekkend omdat u een intensieve periode achter de rug hebt. Als het goed is, zullen de klachten de komende tijd gewoon afnemen. Mochten ze toch blijven of sterker worden, raadpleeg dan uw huisarts of bedrijfsarts.

•

Bij enkele mensen kunnen dergelijke klachten, zoals lusteloosheid en slapeloosheid, ook voortkomen uit een ervaring die hen niet loslaat of een verhaal dat ze gehoord hebben en wat door hun hoofd blijft spoken. Ook dat is in eerste instantie een normale reactie, die na verloop van tijd zal afnemen. Mocht u zelf merken dat het u bezig blijft houden en u hebt na drie weken (nog steeds) last van verminderde concentratie, vermoeidheid of lusteloosheid, verhoogde prikkelbaarheid en alertheid en/of slapeloosheid of nachtmerries, dan is het goed om hierover uw huisarts te raadplegen.

BIJLAGE V OPVANG VAN GEZELSCHAPDIEREN Sommige ontheemden uit Oekraïne nemen hun huisdier(en) mee op hun vlucht. Het is zaak zo snel mogelijk te regelen dat het dier met zijn eigenaar naar een dierenarts gaat voor eventuele identificatie en registratie, risico inschatting op rabiës (https://www.rivm.nl/rabies) en andere in het buitenland voorkomende dierziekten. De dierenarts kan de titer van rabiës bepalen. Ook moet het huisdier uit Oekraïne volledig gevaccineerd zijn voor dierziekten die in Nederland voorkomen en behandeld worden tegen wormen, teken en vlooien. - Mocht het huisdier ziek worden of ander gedrag gaan vertonen neem dan direct contact op met de dierenarts. Aanvragen voor steun info@hulpvoordierenuitoekraine.nl

voor

medische

kosten

lopen

via

- Vanwege overige infectieziekten het dier apart houden met de daarbij behorende omgangsvormen qua infectiepreventie. Voor vragen hierover contact opnemen met een dierenarts. - Zorg voor een veilige plek voor het huisdier: bijvoorbeeld een schuilplek en/of een af te dekken bench. Het dier heeft mogelijk veel meegemaakt, zoals extreem geluid en andere nare ervaringen en kan hierdoor anders reageren dan normaal. - Houd dieren aangelijnd of huisvest in een aparte vervoerbox of bench, het liefst zo dicht mogelijk (zelfde ruimte) bij de eigenaar. Het is juist die relatie die onder deze omstandigheden zo belangrijk is voor beiden. - Krabben, likken en bijten te allen tijde voorkomen zolang de rabiës status onbekend is. Het spelen met deze huisdieren door mensen of dieren moet dan ook vermeden worden, katten moeten binnen gehouden worden en honden aangelijnd uitgelaten. Voorkom verder contact met urine en ontlasting. - Bij reinigen van de verblijven handschoenen en mond/neusmasker dragen. - Gebruik geen hogedrukspuiten, die geven een verspreiding van fijne druppels met mogelijk besmettelijk materiaal. - Bij bijtincidenten tussen dieren direct contact opnemen met een dierenarts. - Bij bijtincidenten met vrijwilligers/medewerkers direct contact opnemen met de huisarts en uitleggen om wat voor type huisdier het gaat dat gebeten/gekrabd heeft.

ACHTERGRONDINFORMATIE EN ACTUELE INFORMATIE: Er zijn aangepaste invoerregels voor huisdieren vanuit Oekraïne https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/actuele-onderwerpen/invoerregelsvoorhuisdieren-vanuit-oekraine-01-03-2022 Risicobeheersing rabiës: De NVWA adviseert dierenartsen hoe te handelen. Essentieel is dan wel dat het huisdier door een dierenarts onderzocht wordt. Deze kan dan adviseren of een titerbepaling voor rabiës (is bewijs dat dier in verleden gevaccineerd is), vaccinatie tegen rabiës of overige vaccinaties noodzakelijk zijn. https://www.rivm.nl/rabies Risico overige dierenziekten door het huisdier meegebracht: Doorverwijzen naar een dierenarts. https://diergeneeskunde.nl/oekraine/

Risico op gedragsproblemen van het meegebrachte huisdier: Doorverwijzen naar een erkend gedragstherapeut voor dieren of de poli gedrag van de faculteit diergeneeskunde of Valerie Jonckheer werkend bij Evidensia Dierenziekenhuis Nieuwegein (veterinair gedragsspecialist). https://www.edz-nieuwegein.nl/disciplines/veterinaire-gedragsgeneeskunde/gevluchtdier Claire Laane, Medisch Manager van de Dierenbescherming Conny van Meurs, KNMvD Contact: info@hulpvoordierenuitoekraine.nl

BIJLAGE BIJ DEEL C BIJLAGE I GEZONDHEIDSZORG IN DE GOO INFORMATIE VOOR GEMEENTEN / EHBO De informatie in deze bijlagen zal regelmatig geactualiseerd worden op basis van nieuwe informatie, beleidsontwikkelingen of reacties die op de Handreiking GOO komen. Algemeen - intake Geadviseerd wordt om personen die in aanmerking komen voor de GOO een medische intake te laten ondergaan zodat direct kan worden vastgesteld of er gezondheidsklachten zijn waarop direct moet worden gehandeld, zoals klachten die kunnen passen bij Covid19, tuberculose of andere infectieziekten. Mogelijkerwijs kan de GGD-GHOR hierin faciliteren richting gemeenten. Het is van belang om uitleg te geven aan bewoners over de organisatie van de zorg, de rol van verschillende hulpverleners (huisarts, GGD), en de kosten die hier wel of niet aan verbonden zijn. Curatieve medische zorg In Nederland verloopt de toegang tot de zorg normaal gesproken via de huisarts. Ook de toegang tot de tweedelijnszorg verloopt in Nederland (veelal) via de huisarts. Het is daarom van belang dat de gemeente waar de GOO is gesitueerd zorgt voor de toegang tot de huisarts en de huisartsenpost en hier afspraken over maakt. Daarbij kan een beroep worden gedaan op de GGD-GHOR. Daarnaast is het van belang dat gemeenten afspraken maken met verloskundige praktijken met het oog op de geboortezorg.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=55490b9f-19ab-4ecf-a158-6d4c49f6a42e