CConstaterende datKrimpenerwaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2023-2026.pdf

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: (B) Meerjarenbegroting 2023-202626.903 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

MIDDELEN 2023

36

--

AMBITIE

Samen met onze partners (waaronder de agrarische sector) zoeken we naar economische perspectieven die het buitengebied versterken. We staan positief tegenover maatwerkoplossingen. Bijvoorbeeld op het gebied van bouwvlakken, windmolens tot een ashoogte tot 15 meter voor eigen energie-opwek, herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten in onder andere de recreatieve sfeer.

Nemen wij maatregelen als wij het buitengebied inrichten? En om te voldoen aan opgaven het Rijk, bijvoorbeeld op het gebied van stikstof? Dan zijn onze ambities hierbij leidend, waarbij wij rekening houden met de belangen van het Rijk. ER-DOEL

We vinden meer economische perspectieven die het buitengebied versterken.

WE METEN

--

INSPANNINGEN 2023

We faciliteren in de gebiedsprocessen de planvorming NPLG (klimaat, stikstof, natuur). We verbinden onze lokale ambities aan de doelstellingen van het Rijk en de provincie.

2023 - 2026

We maken concrete plannen en instrumenten voor het landelijk gebied.

We kennen (Leader)subsidies toe om initiatieven te stimuleren die agrariërs economisch perspectief kunnen bieden.

MIDDELEN 2023

Incidenteel &30.000 jaarlijks 2023-2026 voor (leader)subsidies.

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - N.v.t.

37

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

3.1 Economische ontwikkeling

-489

-797

-521

-418

-418

-418

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-83

-82

-82

-82

-82

-82

3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

-86

-139

-71

-71

-71

-71

Lasten

3.4 Economische promotie

-880

-889

-902

-965

-865

-865

-1.539

-1.907

-1.575

-1.536

-1.436

-1.436

3.1 Economische ontwikkeling

319

0

0

0

0

0

3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

121

158

153

153

153

153

Totaal Lasten Baten

3.4 Economische promotie

571

602

280

264

264

264

Totaal Baten

1.010

761

433

417

417

417

Saldo van baten en lasten

-529

-1.146

-1.142

-1.119

-1.019

-1.019

-290

-139

-801

0

0

0 200

Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves

24

613

1.121

300

200

Mutaties reserves

-266

474

320

300

200

200

Geraamd resultaat

-795

-672

-822

-818

-818

-818

Bedragen x €1.000

Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.

38

ONDERWIJS, SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Met dit programma stimuleert de gemeente het culturele en sportieve klimaat. Dit draagt bij aan de goede gezondheid, talentontwikkeling en participatie van inwoners. Ook draagt het bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de gemeente. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor de taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Culturele presentatie, -productie en -participatie, Musea Cultureel erfgoed, Media (waaronder het bibliotheekwerk), Openbaar groen en (openlucht) recreatie. Ontwikkelingen 2023 Het onderwijs heeft de opdracht toe te werken naar inclusiever onderwijs, zodat kinderen hun schoolloopbaan doorlopen binnen het reguliere (basis)onderwijs. In de huidige situatie van personeelstekort is dit een extra uitdaging/opgave voor het onderwijs. Tegelijkertijd staan de gelijke kansen in het onderwijs in toenemende mate onder druk. De vroege selectie voor het vervolgonderwijs lijkt negatieve effecten te hebben voor kinderen en hun doorstroom naar (hoger) vervolgonderwijs. Prestatiedruk en maakbaarheidsdenken leidt in toenemende mate tot schaduwonderwijs, zoals bijlessen en examentrainingen en blijkt het leenstelsel de drempel voor deelname aan het hoger onderwijs te verhogen. Vooral kinderen van lager opgeleide en minder welvarende ouders ondervinden hier de nadelen van.

De verwachting is dat het afschaffen van het leenstelsel in 2024 een positief effect heeft op de toegankelijkheid van hoger onderwijs. Kansenongelijkheid leidt ook tot een tweedeling binnen maatschappelijke groepen (rijk-arm, hoogopgeleid-laagopgeleid, autochtoonallochtoon). Dit kan leiden tot afname van tolerantie en het onderling begrip tussen groepen. Sociale media dragen hier soms aan bij. De coronacrisis heeft de kansenongelijkheid onder een vergrootglas gelegd. Met name kinderen uit gezinnen waar ouders, om wat voor redenen, niet in staat zijn afstandsonderwijs te begeleiden, hebben achterstanden opgelopen, waarvan nog onduidelijk is of die weer kan worden ingelopen. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft een continue aandachtspunt. Er is sprake van veel ‘’maakindustrie’’ waar een groot tekort is aan vakkrachten zoals technisch personeel. Deze tekorten nemen de komende jaren alleen maar toe.

39

Sport en cultuur worden niet alleen steeds meer verbonden met andere beleidsterreinen uit het sociaal domein, maar ook met het ruimtelijk domein. Sport en cultuur zijn een middel om de sociale en fysieke leefomgeving van mensen te verbeteren en daarmee het welzijn en welbevinden van mensen te verhogen. Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.

40

AMBITIE

De gemeente wil inclusiever en toegankelijk onderwijs. We zetten daarbij in op goede en gezonde onderwijshuisvesting ook in de kleinere kernen. We hebben daarbij aandacht voor clustering van scholen en andere maatschappelijke voorzieningen.

ER-DOEL

We zetten in op een veiliger en gezonder klimaat binnen de scholen vanuit zowel huisvesting als een pedagogisch klimaat.

SUBDOELEN

Onderwijshuisvesting is meer multifunctioneel, gezonder en duurzamer.

WE METEN

  

INSPANNINGEN 2023

We actualiseren het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).

We faciliteren en ondersteunen de lokale schoolbesturen bij het versterken van de pedagogische basis binnen de school met het instrument van de Lokaal Educatieve Agenda 2020-2024.

2023 - 2026

Op basis van het IHP 2018 is gestart met een aantal nieuwbouwprojecten. We voeren deze projecten uit in 2023 en verder.

Wij nemen kansengelijkheid en passend onderwijs op als speerpunten in de Lokaal Educatieve Agenda.

We stimuleren scholen om te komen tot groene en klimaatadaptieve (blauwe) schoolpleinen

We voeren het Uitvoeringsprogramma Onderwijsachterstanden 2022-2026 uit.

We leveren vier nieuwe schoolgebouwen op.

We maken het project Kinderopvang Plus structureel.

Meer kinderen doorlopen hun schoolloopbaan binnen het regulier (basis)onderwijs in Krimpenerwaard.

Percentage vroegtijdig schoolverlaters (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Het aantal opgeleverde schoolgebouwen. Score voorzieningenniveau basisonderwijs (waarstaatjegemeente.nl).

We volgen het programma de Gelijke Kansen Alliantie.

MIDDELEN 2023

41

--

Structureel &50.000 voor Kinderopvang Plus.

AMBITIE

We versterken het rijke culturele leven in de gemeente en maken het zichtbaar. Dit doen wij door het nastreven van de doelen uit het Uitvoeringsprogramma Cultuur. We zetten in op culturele vorming en participatie van iedereen en vooral van de jeugd. Via kunst en cultuur zetten we in op het meer zichtbaar maken van de identiteit van de kernen. We verbinden verschillende culturele organisaties en initiatieven in de gemeente en versterken het cultureel ondernemerschap. Cultuur moet ook toegankelijk blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners ervaren een cultuurrijke leefomgeving.

SUBDOELEN

Meer cultuurparticipatie door jong en oud.

WE METEN

  

INSPANNINGEN 2023

MIDDELEN 2023

42

Betere zichtbaarheid van de identiteit van de kernen door de inzet van kunst en cultuur.

Percentage deelname jeugdfonds cultuur. Percentage dat geen lid is van vereniging of organisatie in klas 4 van het voorgezet onderwijs. (www.eengezonderhollandsmidden.nl) Aantal scholen en culturele instellingen dat deelneemt aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024

We verbinden culturele instellingen en verenigingen met elkaar én met de maatschappelijke partners.

We stellen met de historische en archeologische verenigingen een plan op om de identiteit per kern zichtbaar te maken. Dat doen we door bijvoorbeeld buitenkunst en verhalen.

We maken het culturele aanbod laagdrempelig toegankelijk via het platform Krimpenerwaard Actief.

We ontwikkelen een visie t.a.v. maatschappelijke voorzieningen voor vitale kernen (relatie met programma Volkshuisvesting). Hierin nemen wij de bibliotheek mee.

We nemen actief deel aan het subsidieprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024.

We evalueren de inzet van de tijdelijk extra middelen voor het Zilvermuseum en nemen die uitkomsten mee in de besluitvorming over het vervolg.

--

--

AMBITIE

We willen de maatschappelijke kracht van sport benutten. Dit doen we samen met sportaanbieders, welzijnsinstellingen en onderwijs. Naast sport bij een vereniging stimuleren we bewegen en sporten in de openbare ruimte. Sport moet toegankelijk zijn en blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners bewegen voldoende.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl en gezond gewicht.

WE METEN

 

INSPANNINGEN 2023

MIDDELEN 2023

43

Meer samenwerking met en tussen sportaanbieders en andere maatschappelijke partners.

Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn. (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl) Percentage inwoners met overgewicht. (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl)

We voeren activiteiten uit volgens de ambities van het lokale Sportakkoord met ondersteuning van buurtsportcoaches.

We voeren het Sportaccommodatieplan uit en evalueren de Sportnota.

We voeren het Uitvoeringsprogramma Gezondheid 2020-2023 uit, waaronder het project Gezonde School.

We begeleiden verenigingen om

We maken de inzet van het Volwassenfonds Sport & Cultuur structureel.

We zoeken de samenwerking met partijen in de openbare ruimte en sportaanbieders om de beweegvriendelijkheid van de omgeving te optimaliseren.

Structureel &70.000 voor Volwassenfonds Sport & Cultuur.

--

toekomstbestendige en vitale organisaties te zijn met de inzet van buurtsportcoaches.

AMBITIE

Wij faciliteren en stimuleren nieuwe bestaande recreatieve voorzieningen, waaronder overnachtingsmogelijkheden. Wij staan voor een integrale benadering en de koppeling van streekproducten met de promotie van het toerisme.

ER-DOEL

We stimuleren meer voorzieningen voor recreatief en toeristisch bezoek en verblijf.

WE METEN

 

INSPANNINGEN 2023

We verbinden marketingorganisaties, Voedselfamilie en aan streekproduct-gerelateerde organisaties.

Aantal overnachtingen in de Krimpenerwaard (bron: SVHW). Aantal banen in de sector R&T (bron: LISA).

We voeren een herhaalonderzoek uit (vervolg 1-meting Toeristische Monitor).

We stimuleren en faciliteren initiatieven die bijdragen aan de overnachtingsmogelijkheden in de Krimpenerwaard, zoals campererven of overnachten bij de boer.

MIDDELEN 2023

Incidenteel &50.000 voor NNN.

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden (RDOG) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden) - Groenalliantie - Waterbos Bergambacht BV

44

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

Lasten 4.1 Openbaar onderwijs

-412

-450

-483

-483

-483

-483

4.2 Onderwijshuisvesting

-2.558

-2.189

-2.142

-2.133

-2.077

-2.063

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-3.390

-4.563

-4.054

-3.773

-3.773

-3.773

-741

-661

-604

-578

-578

-575

5.2 Sportaccommodaties

-4.425

-4.480

-4.352

-4.491

-4.751

-4.787

5.3 Cult.presentatie-prod. en -participatie

-615

-886

-579

-566

-553

-553

5.4 Musea

-372

-394

-406

-398

-208

-208

5.5 Cultureel erfgoed

-303

-456

-230

-209

-209

-209

5.6 Media

-1.282

-1.350

-1.419

-1.403

-1.403

-1.403

5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

-4.766

-3.910

-3.921

-3.795

-3.833

-3.843

Totaal Lasten

-18.865

-19.339

-18.191

-17.830

-17.868

-17.898

5.1 Sportbeleid en activering

Baten 4.2 Onderwijshuisvesting

647

-23

-23

-23

-23

-23

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

968

1.460

1.005

732

732

732

5.1 Sportbeleid en activering

30

60

0

0

0

0

5.2 Sportaccommodaties

1.898

2.441

961

961

961

961

5.3 Cult.presentatie-prod. en -participatie

87

35

27

27

27

27

5.5 Cultureel erfgoed

22

154

14

14

14

14

5.6 Media

105

121

121

163

163

163

5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

588

224

205

205

205

205

Totaal Baten

4.345

4.472

2.309

2.078

2.078

2.078

-14.520

-14.867

-15.882

-15.752

-15.790

-15.820

-1.547

-2.049

-976

-1.042

-889

-788

0.10 Mutaties reserves

3.241

2.773

1.360

1.234

1.180

1.219

Mutaties reserves

1.694

723

385

191

291

432

Geraamd resultaat

-12.826

-14.144

-15.498

-15.560

-15.499

-15.388

Saldo van baten en lasten Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen

Bedragen x €1.000

Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.

45

SOCIAAL DOMEIN

Dit programma richt zich op de vraagstukken over welzijn, welbevinden van en (inkomens-) ondersteuning aan inwoners. We versterken de zelfredzaamheid en onderlinge verbondenheid van inwoners en bieden een vangnet waar nodig. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van de transformatieopgave (van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’), die volgt uit de transitie van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Participatiewet. Ontwikkelingen 2023 De samenleving wordt steeds ingewikkelder. Voor (kwetsbare) doelgroepen wordt het steeds lastiger om mee te kunnen doen en is er sprake van steeds meer kansenongelijkheid: op school, werk(loosheid), inkomen en in het sociale leven. Deze ontwikkeling vraagt aandacht voor het creëren van gelijke kansen en inclusiviteit van de samenleving. De toenemende vergrijzing van de bevolking geeft meer druk op de vraag naar ondersteunende voorzieningen van de gemeente. De verwachting is dat zorgkosten in het Sociaal Domein verder zullen toenemen. Nog meer dan voorheen is de koers gericht op preventie, vroegsignalering en normalisering, het centraal stellen van de (hulp)vraag in plaats van het aanbod, het benutten van het eigen netwerk van inwoners in hun eigen woonkern en het inzet van de lokale basisinfrastructuur voor ondersteuning en zorg.

Deze koers wordt belangrijk voor de maatschappelijke partners in het preventief domein. Van elke partner wordt gevraagd om vanuit zijn eigen expertise bij te dragen aan deze koers. De aantallen ondersteuningsvragen van inwoners die door onze medewerkers moeten worden afgehandeld zien we jaarlijks toenemen, ook de complexiteit neemt toe (met een nagenoeg gelijkblijvende formatie). Dit vraagt om een brede vraagverheldering om samen met de inwoner tot een duurzame oplossing te komen. Vaak is hiervoor op casusniveau samenwerken met verschillende maatschappelijke- en zorgpartners, van groot belang. Dit vraagt tijd. Dat betekent dat we opnieuw naar de inrichting van het werk moeten gaan kijken. Snel en simpel waar mogelijk, met aandacht tijd en expertise waar nodig. Feit is dat de uitvoering de afgelopen jaren onder forse druk staat en dat de

46

toenemende vraag en complexiteit gevolgen heeft voor de structurele capaciteit en de omvang van de inhuur. Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.

47

AMBITIE

We zetten in op het mentaal welbevinden van onze inwoners, waarbij we een focus leggen op het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen en jongeren en het bespreekbaar maken van mentale problemen (taboes doorbreken) om erger te voorkomen. In het bijzonder onder onze jongeren. We zetten in op het faciliteren van informele en sociale steun. Inwoners moeten het zelf doen, maar niet alleen. We richten ons niet op de problemen, maar op de kansen. We zoeken actief naar (normaliserende) activiteiten en mogelijkheden in de buurt om de talenten van jong en oud verder te ontwikkelen.

ER-DOEL

Meer sociale samenhang in de kernen.

SUBDOELEN

Minder sociale eenzaamheid onder ouderen en jongeren.

WE METEN

    

INSPANNINGEN 2023

MIDDELEN 2023

48

Meer inwoners maken gebruik van informele en sociale netwerken.

Percentage ernstige eenzaamheid onder 65+ (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Percentage hoog risico op angststoornissen en depressie (19-64 jaar) (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl). Score verbondenheid met de buurt (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Score voorzieningenniveau (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Vertrouwen in de toekomst onder 15- en 16- jarigen (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl).

We verbinden naast WelzijnKrimpenerwaard andere maatschappelijke partners aan de Coalitie Een tegen eenzaamheid.

We inventariseren de bestaande voorzieningen per kern, doen onderzoek naar relevante ontwikkelingen en behoeften. Ook ontwikkelen we een visie op maatschappelijke voorzieningen voor vitale kernen.

We maken de inzet van de Wijk GGD’er structureel.

We sturen het Preventieteam aan op het ontwikkelen van projecten die bijdragen aan het versterken van de sociale basis en sociale netwerken (bijvoorbeeld: Welzijn op recept)

We faciliteren respijtzorg aan huis ter ondersteuning van de mantelzorgers.

We stellen een budget beschikbaar, om zo voor én door inwoners georganiseerde ontmoetingen in de wijk of buurt te versterken.

Jaarlijks & 42.000 voor Wijk GGD.

--

AMBITIE

Een gezonde leefstijl is van invloed op de lichamelijke gezondheid. We bevorderen sport en bewegen in samenwerking met lokale organisaties. We zetten in op een rookvrije generatie. Wij zetten preventief in op het terugdringen van drank- en drugsgebruik, gok- en seksverslaving en andere verslavingsvormen.

ER-DOEL

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl.

SUBDOELEN

Minder roken, drank- en drugsgebruik en andere verslavingsvormen onder jongeren.

WE METEN

   

INSPANNINGEN 2023

We voeren het Uitvoeringsprogramma Gezondheid 2020-2023 uit. Dit doen wij onder andere met projecten als Kansrijke Start (gericht op aanstaande ouders zodat hun kinderen een zo goed mogelijke start hebben in de 1e 1000 dagen van hun leven), Voel je Goed (leefstijlinterventie gericht op laaggeletterden en overgewicht) en het tegengaan van middelengebruik.

Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Percentage inwoners met overgewicht. Percentage inwoners van 18 jaar en ouder die een goede gezondheid ervaren. Percentage middelengebruik onder jongeren (al deze indicatoren: bron www.eengezonderhollandsmidden.nl).

We stellen een nieuw Uitvoeringsprogramma Gezondheid 2024-2028 op.

2023 - 2026

We intensiveren het plan van aanpak Tegengaan middelengebruik in samenwerking met maatschappelijke partners

MIDDELEN 2023

--

49

Meer inwoners groeien op in een gezonde omgeving.

We realiseren een beweegvriendelijke leefomgeving (bijvoorbeeld QR-route) in de openbare ruimte in en rondom de kernen.

AMBITIE

We zetten ons in voor een veilige sociale leefomgeving. De komende jaren zetten we ons in voor een goede integratie van nieuwe inwoners van de gemeente Krimpenerwaard. We verbeteren de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. We nemen stelling tegen racisme en discriminatie.

ER-DOEL

Meer inwoners voelen zich verbonden met elkaar.

SUBDOELEN

Meer sociale veiligheid in de kernen, de wijken en gezinnen.

WE METEN

  

INSPANNINGEN 2023

We zetten het antidiscriminatiebureau intensiever in. Dat doen we door hun werkzaamheden bekend te maken onder scholen en maatschappelijke instellingen.

Score verbondenheid met de buurt (bron: waarstaatjegemeente.nl). Percentage meldingen van discriminatie (bron: monitor discriminatie). Score sociale veiligheid (bron: waarstaatjegemeente.nl).

We voeren het Uitvoeringsprogramma Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 20212023 uit. Ook zetten we een nieuw programma 2024-2028 op. MIDDELEN 2023

50

--

Meer inwoners ervaren een inclusieve leefomgeving.

We voeren het Uitvoeringsprogramma Inburgering 2022-2027 uit. Dan doen we door onder andere passende leerwerktrajecten aan te bieden aan nieuwkomers. Hierbij combineren we taallessen met participatieactiviteiten zoals (vrijwilligers)werk.

AMBITIE

We vinden het belangrijk dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving en gelijke kansen krijgen, iedereen naar eigen vermogen. Daarbij is het belangrijk dat iedereen een bestaanszekerheid kan opbouwen. Dat is niet voor alle inwoners vanzelfsprekend, deze inwoners ondersteunen wij. Kinderen die opgroeien in huishoudens met een laag inkomen krijgen onze specifieke aandacht.

ER-DOEL

Meer inwoners doen mee naar vermogen.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben duurzaam betaald werk of doen mee naar vermogen.

WE METEN

     

INSPANNINGEN 2023

Percentage inwoners dat door een traject meer kans op een baan krijgt (bron: cliëntervaringsonderzoek). Percentage uitstroom uit de bijstand (bron: divosa). Score aantal gerealiseerde banen beschut werk (bron: Csam). Score aantal succesvol afgesloten schuldhulpverleningstrajecten. Score bereik minimaregelingen (onder andere kinderen) (cbs). Eigen kracht (burgerpeiling, waarstaatjegemeente.nl).

We nemen deel aan een regionale werkorganisatie. Hierbij krijgen ondernemers, werkenden en werkzoekenden optimaal ondersteuning en advies op het gebied van werk en een leven lang ontwikkelen.

We evalueren het minimabeleid en vergroten het bereik van de minimaregelingen.

We voeren het Taalpact 2021-2024 uit. Ook bereiden een nieuw Taalpact voor. Dat doen we in samenwerking met onderwijs, ondernemers, bibliotheek en andere relevante maatschappelijke partners.

We voeren het project Vroegsignalering Schulden en het regionale project Jongerenperspectief schulden uit.

We starten binnen de gemeenschappelijke regeling Promen het evaluatieproces van het Hoofdlijnenbesluit Toekomst Promen 20182025.

We voeren het project Nederlandse Schuldhulproute uit.

We brengen de armoede in Krimpenerwaard (inclusief werkende armen) in kaart.

MIDDELEN 2023

51

Meer inwoners met een laag inkomen hebben bestaanszekerheid.

--

AMBITIE

Als gemeente én samenleving zullen we de komende jaren keuzes moeten maken om te komen tot een goede afbakening van wat wel en niet onder (jeugd)zorg én de verantwoordelijkheid van de gemeente valt. We zetten in op meer laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning en het vergroten van de nabijheid van zorgaanbieders. Daarnaast is samenwerking tussen gemeente, het preventieteam, huisartsen, Welzijn Krimpenerwaard, (passend) onderwijs, jeugdwerkers en zorgaanbieders essentieel. We maken duidelijke afspraken en voeren adequate controle uit op de financiën.

ER-DOEL

We zetten in op een robuuster systeem en het meer versterken van het informele netwerk.

SUBDOELEN

Meer passend aanbod en verbindingen in het preventief domein.

WE METEN

     

INSPANNINGEN 2023

We voeren pilots en projecten uit. Zoals Aanpak complexe scheidingen, Jeugdondersteuner Huisartsen en Welzijn op recept. Maar ook andere projecten die wij noemen onder andere ambities, zoals Kinderopvang Plus en Wijk GGD. Deze projecten zijn gericht op normaliseren, vroegsignalering en preventie.

We komen tot nieuwe inkoopkaders voor 2025 in regionaal verband.

We geven invulling aan het opdrachtgeverschap van het Sociaal Preventieteam. We sturen via de subsidieverstrekking voor het gezamenlijke werkplan van de partners van het Sociaal Preventieteam.

We versterken de integrale werkwijze in de toegang Sociaal Domein. Samen met onze partners kijken we of we de toegang kunnen vereenvoudigen en verkorten.

Meer inzet op (financiële) doelmatigheid bij maatwerkvoorzieningen zorg.

Aantal unieke cliënten jeugd (bron: Csam). Percentage herhaald beroep op jeugdzorg (bron: cbs). Percentage positief tegenover effect ondersteuning (jeugdigen) (bron: clientervaringsonderzoek). Aantal unieke Wmo-cliënten (bron: Csam). Percentage positief tegenover effect Wmo-ondersteuning (bron: cliëntervaringsonderzoek). Sociaal vangnet (bron: burgerpeiling, www.waarstaatjegemeente.nl).

We verstevigen de samenwerkingsstructuur in de regio.

MIDDELEN 2023

Structureel &50.000 voor 2e Jeugdondersteuner. Structureel &30.000 voor aanpak complexe scheidingen. Structureel &83.000 voor Preventieteam.

Structureel &150.000 voor samenwerkingsstructuur regio Structureel: Toegang Sociaal Domein PM

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Werkvoorzieningschap Promen - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden)

52

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

-5.811

-7.641

-6.308

-6.449

-6.448

-6.447

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

-487

-1.120

-772

-691

-693

-693

6.3 Inkomensregelingen

-15.451

-14.371

-15.316

-15.316

-15.316

-15.316

6.4 WSW en beschut werk

-4.185

-4.285

-3.516

-3.497

-3.435

-3.374

6.5 Arbeidsparticipatie

-1.081

-1.265

-1.141

-1.141

-1.141

-1.141

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-2.006

-2.455

-3.171

-3.171

-3.171

-3.171

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

-9.081

-9.754

0

0

0

0

6.71A Huishoudelijke hulp (WMO)

-656

-763

-5.831

-5.831

-5.831

-5.831

6.71B Begeleiding (WMO)

0

0

-3.744

-3.744

-3.744

-3.744

6.71C Dagbesteding (WMO)

0

0

-989

-989

-989

-989

6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)

-236

-400

-534

-533

-533

-533

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

-11.631

-11.890

0

0

0

0

6.72A Jeugdhulp begeleiding

-755

-778

-4.687

-4.687

-4.687

-4.687

6.72B Jeugdhulp behandeling

0

0

-3.193

-3.193

-3.193

-3.193

6.72C Jeugdhulp dagbesteding

0

0

-1.233

-1.233

-1.233

-1.233

-422

-665

-1.204

-1.204

-1.204

-1.204

6.73A Pleegzorg

0

0

-927

-927

-927

-927

6.73B Gezinsgericht

0

0

-2.356

-2.356

-2.356

-2.356

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

0

0

-906

-906

-906

-906

6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf

0

0

-2.596

-2.517

-2.517

-2.517

6.74B Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf

0

0

-1.128

-1.128

-1.128

-1.128

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig

6.74C Gesloten plaatsing

0

0

-43

-43

-43

-43

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

-189

-223

0

0

0

0

6.81A Beschermd wonen (WMO)

0

0

-450

-399

-399

-399

6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

-239

-491

-535

-535

-535

-535

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

-6.556

-5.547

0

0

0

0

6.82A Jeugdbescherming Totaal Lasten

53

-914

-760

-3.319

-3.365

-3.365

-3.365

-59.701

-62.408

-63.900

-63.856

-63.796

-63.734

Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

721

2.162

912

912

912

912

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

38

0

0

0

0

0

6.3 Inkomensregelingen

10.113

11.267

10.113

10.113

10.113

10.113

6.4 WSW en beschut werk

76

0

0

0

0

0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

16

19

97

97

97

97

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

1.045

991

0

0

0

0

6.71B Begeleiding (WMO)

0

0

913

913

913

913

6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)

327

290

290

290

290

290

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

1.020

0

0

0

0

0

Totaal Baten

14.510

13.574

12.324

12.324

12.324

12.324

Saldo van baten en lasten

-45.191

-48.833

-51.576

-51.532

-51.471

-51.409

-1.351

56

0

0

0

-4

0.10 Mutaties reserves

758

2.101

252

4

4

4

Mutaties reserves

-593

2.157

252

4

4

0

Geraamd resultaat

-45.784

-46.676

-51.324

-51.528

-51.467

-51.409

Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen

Bedragen x €1.000

Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.

54

VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard aan het behouden en bevorderen van een gezonde en duurzame leefomgeving. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van taken op het gebied van volksgezondheid, milieu, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en dierenwelzijn. Ontwikkelingen 2023 Op het gebied van milieu en duurzaamheid staan we, gezamenlijk met gemeenten, andere overheden, inwoners en bedrijven, voor grote opgaven: de energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en behoud van biodiversiteit. Eén van de grootste opgaven van deze tijd is de energietransitie. Om klimaatverandering tegen te gaan, zijn energiebesparing en de transitie van fossiele brandstoffen naar duurzame energie noodzakelijk. De Regionale energiestrategie en de Warmtevisie zijn de documenten waarin de planvorming voor de energietransitie vorm krijgt. De actuele geopolitieke situatie, met hoge energieprijzen, vraagt om een intensivering van de energietransitie. De buitenruimte moet klimaatadaptief worden ingericht om bestand te zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, periodes van droogte en hittestress. Dit geldt voor de openbare ruimte, maar ook voor de particuliere buitenruimte. De kosten van grondstoffen en ook de schaarste van grondstoffen stijgen.

Dit benadrukt het belang van de circulaire economie, met hergebruik en duurzame grondstoffen.

55

De biodiversiteit staat door klimaatverandering en milieuvervuiling onder druk. Maatregelen zijn nodig om de biodiversiteit te behouden. Op het gebied van volksgezondheid zijn toename van het aantal inwoners met dementie en toename van het aantal mensen met overgewicht belangrijke ontwikkelingen. Het aantal inwoners met dementie neemt toe. Dat is een maatschappelijke ontwikkeling waarop we als gemeente weinig tot geen invloed hebben. Mensen met dementie maken drie keer zoveel gebruik van zorg dan een vergelijkbare groep mensen zonder dementie. Meer dan de helft van de volwassenen heeft overgewicht en dat is tijdens de Coronacrisis alleen maar toegenomen. Het bevorderen van een gezonde leefstijl en sportaanbod verdient extra aandacht in een omgeving die uitnodigt om te sporten en te bewegen. Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.

56

AMBITIE

Het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte en het stimuleren van inwoners en ondernemers om in het particulier grondgebied zo veel mogelijk klimaatadaptieve maatregelen toe te passen.

ER-DOEL

We richten samen met onze inwoners en ondernemers de buitenruimte klimaatbestendiger en waterrobuuster in.

WE METEN

De kwetsbaarheden in ons gebied met betrekking tot extreme neerslag, hitte, droogte en overstroming.

INSPANNINGEN 2023 - 2026

We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie.

We stellen een communicatiestrategie Klimaatadaptatie op om inwoners, bedrijven en organisaties te informeren over klimaatadaptatie.

We stellen een Hitteplan op. Dit moet schade aan infrastructuur voorkomen en hitte gerelateerde gezondheids- en welzijnsproblemen voorkomen, beperken en aanpakken.

MIDDELEN 2023

57

Incidenteel &50.000 voor advieskosten voor de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie uit het omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie. Dekking uit voorziening Riolering.

AMBITIE

We onderstrepen de urgentie van de energietransitie. Hierbij zetten we in op zowel het opwekken van duurzame elektriciteit, maar zeker ook op energiebesparing. We werken samen in de regio en staan open voor innovatieve ontwikkelingen en technieken. Mede om te zorgen voor een stabiel stroomnet, samen met de coöperaties. We hebben zoekgebieden aangewezen waarbij we lokale betrokkenheid en ondernemerschap stimuleren. We geven de voorkeur aan het opwekken van zonne-energie op die plekken die andere of bestaande functies versterken. Denk aan zon op daken of bij grote parkeerplaatsen.

ER-DOEL

We zetten in op minder gebruik van fossiele energie en meer op hernieuwbare energie.

WE METEN

  

INSPANNINGEN 2023 - 2026

We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan warmtevisie.

C02-uitstoot in de Krimpenerwaard (Klimaatmonitor). Energieverbruik (Klimaatmonitor) . Hoeveelheid hernieuwbare energie (Klimaatmonitor).

We stellen een RES (Regionale Energie Strategie) 2.0 op en voeren RES-ambities uit.

We stellen ruimtelijke beleidskaders kleinschalige energie-opwek op. Om zo meer kleinschalige hernieuwbare opwek te stimuleren (in 2023 beleidskader kleinschalige zonnevelden). We zetten de duurzaamheidslening voort zodat meer inwoners hier gebruik van kunnen maken om hun woning te isoleren en hernieuwbare energie op te wekken. We werken een subsidieregeling “van het gas af” uit.

We maken met de woningbouwcorporaties samen afspraken over verduurzaming huurwoningbestand.

We voeren de rijksregelingen uit als daar extra middelen beschikbaar voor worden gesteld. MIDDELEN 2023

58

Incidenteel & 356.000 voor uitvoering energietransitie Incidenteel & 1.250.000 voor duurzaamheidsleningen (revolverend fonds) Structureel & 20.000 voor subsidieregeling aardgasvrij.

AMBITIE

We zetten nog meer in op het stimuleren van afvalscheiding. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheid voor (gedeeltelijke) nascheiding van afval.

ER-DOEL

We willen meer grondstoffen uit het restafval benutten.

WE METEN

Het aandeel van fijn en grof huishoudelijk restafval in kilogram per inwoner per jaar (bron: cyclus-rapportage).

INSPANNINGEN 2023

We voeren een onderzoek uit naar de mogelijkheden om:   

meer grondstoffen gescheiden in te zamelen en het volume restafval te verlagen; met nascheiding het aandeel van grondstoffen uit het restafval verder te verhogen; de inzameling van Plastic, metalen en drankenkartons (PMD) anders in te richten.

We voeren een bewustwordingscampagne voor inwoners uit.

We starten met de bouw van een milieustraat voor alle inwoners van de gemeente Krimpenerwaard.

MIDDELEN 2023

59

Incidenteel &60.000 voor bewustwordingscampagne.

AMBITIE

De diversiteit en soortenrijkdom staan onder druk en vragen om maatregelen. Binnen de kernen zetten wij in op bevordering van diversiteit van soorten. Denk aan natuurvriendelijke oevers, variatie in de beplanting en een flexibel snoei- en maaibeleid.

ER-DOEL

Samen met inwoners, natuur- en terreinbeherende organisaties en andere overheden de biodiversiteit vergroten.

WE METEN

  

INSPANNINGEN 2023 - 2026

Het aantal bomen in de kernen en het aantal uitgedeelde bomen. Het aandeel nieuwbouwprojecten waarbij een afspraak is gemaakt over het vergroten van de biodiversiteit. Het aantal verleende subsidies voor biodiversiteitsinitiatieven.

We planten bomen in de openbare ruimte en delen bomen uit aan particulieren.

We beheren bermen en oevers zoveel mogelijk ecologisch. Dat beheer zetten we voort.

We voeren projecten Operatie Steenbreek en Prachtlint uit.

We ondersteunen biodiversiteitsinitiatieven van inwoners met subsidie.

We werken samen met gebiedspartners om de rivierkreeftenproblematiek onder de aandacht te brengen bij LNV en we werken mee aan bewustwordingscampagnes over de bestrijding van invasieve soorten/ exoten. MIDDELEN 2023

60

Structureel &10.000 voor initiatieven van inwoners op het gebied van biodiversiteit.

AMBITIE

De openbare buitenruimte is van ons allemaal. Daarom betrekken we inwoners actief bij het beheer en onderhoud ervan.

ER-DOEL

We vergroten de tevredenheid en betrokkenheid van onze inwoners met het beheer van de openbare ruimte.

WE METEN

 

INSPANNINGEN 2023 - 2026

We intensiveren de communicatie over het beheer (welke kwaliteit kan de inwoner verwachten, wat is de afspraak) en houden de aannemer aan deze afspraken.

De tevredenheid over de leefomgeving en dienstverlening (door burgerpeiling). De beoordeling van de fysieke leefomgevingskwaliteit (door Kwaliteitsmonitor Sociaal Domein).

We zetten in op participatie bij het werken in de openbare ruimte. We gebruiken daarbij goede voorbeelden. Zowel uit pilots als van andere gemeenten.

MIDDELEN 2023

--

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. . Verbonden Partijen - Cyclus NV - Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden) - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW)

61

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

7.1 Volksgezondheid

-2.586

-2.894

-2.941

-2.941

-2.941

-2.941

7.2 Riolering

-4.807

-4.714

-4.978

-5.310

-5.660

-5.999

7.3 Afval

-6.036

-6.402

-6.782

-6.966

-7.001

-6.971

7.4 Milieubeheer

-2.957

-3.243

-3.367

-2.825

-2.825

-2.825

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-1.476

-1.351

-1.451

-1.436

-1.451

-1.450

Totaal Lasten

-17.862

-18.604

-19.519

-19.479

-19.879

-20.186

Lasten

Baten 7.1 Volksgezondheid

60

151

54

54

54

54

7.2 Riolering

6.070

6.088

6.418

6.726

7.049

7.388

7.3 Afval

6.976

7.379

7.787

7.787

7.787

7.787

203

324

47

10

10

10

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

1.128

1.017

1.066

1.066

1.066

1.066

Totaal Baten

14.436

14.960

15.371

15.643

15.965

16.304

Saldo van baten en lasten

-3.426

-3.644

-4.148

-3.836

-3.914

-3.882

-285

-255

-268

-268

-268

-268

0.10 Mutaties reserves

667

747

497

359

321

274

Mutaties reserves

382

491

229

92

54

7

Geraamd resultaat

-3.044

-3.152

-3.918

-3.745

-3.860

-3.876

7.4 Milieubeheer

Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen

Bedragen x €1.000

Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.

62

VOLKSHUISVESTING, LEEFOMGEVING EN STEDELIJKE VERNIEUWING

Dit programma richt zich op ontwikkeling en behoud van een kwalitatief hoogwaardige woon-, werken leefomgeving. In dit programma zijn middelen opgenomen voor advisering op het gebied van wonen en de kwaliteit van de leefomgeving, het uitvoeren van projecten en voeren van grondexploitaties, het faciliteren van ontwikkelingen van inwoners en ondernemers, het begeleiden van bestemmingsplannen en het afgeven van en toetsen van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Door de introductie van de Omgevingswet veranderen veel van de bestaande instrumenten en werkwijzen. Ontwikkelingen 2023 Wonen Er is in Nederland een groot tekort aan woningen. Ook in de Krimpenerwaard zien we de spanning op de woningmarkt. Vanuit het Rijk is de wens sterker regie te voeren. Hiervoor heeft het Rijk de Nationale Woon- en bouwagenda opgesteld en diverse programma’s gepubliceerd, waaronder het Programma Woningbouw en het Programma Een thuis voor iedereen. Er wordt in regionaal verband een woondeal met de Provincie en Rijk gemaakt met afspraken over het ontwikkelen van woningen, het woningbouwprogramma, doelgroepen, et cetera. De provincie wil dat het hierbij niet alleen over aantallen gaat, maar ook over randvoorwaarden zodat mensen ook fijn kunnen wonen. De woningcorporaties spelen ook een rol bij het maken van afspraken. De afspraken moeten landen in ons lokaal beleid.

Hiervoor is het belangrijk om ook te kijken hoe de woningbehoefte in de Krimpenerwaard zich ontwikkelt en hoe we daar zorg voor kunnen dragen met oog voor de vitaliteit van de kernen.

63

Omgevingsbeleid Per 1 januari 2023 is de beoogde inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouw. Met de Omgevingswet veranderen de werkwijzen rondom ruimtelijke ontwikkelingen en gebruik. Met de Wet Kwaliteitsborging Bouw wordt de technische bouwtoetsing van de bouwwerken voor gevolgklasse 1 (onder meer grondgebonden woningen) overgeheveld naar (gecertificeerde) kwaliteitsbegeleiders voor de bouw zelf. Dit heeft gevolgen voor de wijze van toetsen en handhaving van deze gebouwen. In de komende jaren is er sprake van een overgangsfase waarin zowel oudere omgevingsvergunningen als op de nieuwe leest gebaseerde omgevingsvergunningen langs komen en op verschillende wijze om toezicht zullen vragen. Legesinkomsten zullen hierdoor afnemen. De Omgevingswet houdt onder meer een kortere doorlooptijd voor vergunningaanvragen in. Voor activiteiten waarvoor de raad geen adviesrecht heeft afgesproken lopen wijzigingsprocedures voor het omgevingsplan via het college. Er ligt meer nadruk op een vooroverleg-fase, waarin afstemming kan plaatsvinden. Met de Omgevingswet vervalt een aantal eenvoudige kleinere vergunningen of meldingen. Verder wordt een aantal nieuwe taken overgeheveld naar de gemeenten: op het gebied van bodem, geluid en milieuactiviteiten.

Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.

64

AMBITIE

We laten vitaliteit en leefbaarheid niet begrenzen door schijnbare onmogelijkheden. Zoals regelgeving van hogere overheden of conflicterende belangen. Met daadkracht willen we ons laten leiden door wat goed is voor de Krimpenerwaard. We gaan uit van onze eigen kracht! De Strategische Visie Krimpenerwaard schetst in de optie ‘Schouders eronder’ (en op onderdelen ‘Met brede blik’) onze ambitie. Hier gaan we actief mee aan de slag.

We zetten in op het instrument van actieve grondpolitiek als het bijdraagt aan het realiseren van deze maatschappelijke doelen. ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze gemeente.

WE METEN

 Leefbaarheid (door Leefbarometer ministerie BZK).  Sociale verbondenheid met de buurt (bron: burgerpeiling, waarstaatjegemeente.nl).

INSPANNINGEN 2023

We stellen een strategische agenda op en werken deze uit in concrete plannen en instrumenten. Hierin kijken we integraal naar de Omgevingsvisie en strategische visie. In de agenda komen verschillende sectorale beleidsstukken samen. Zoals de woonvisie, bedrijventerreinenstrategie en de visie op maatschappelijke voorzieningen.

We voeren een actief lobbytraject richting onder andere de provincie. Dit doen we voor bewustwording en ondersteuning bij onze ambities voor leefbaarheid en vitaliteit.

2023 - 2026

We voeren de strategische agenda uit.

We brengen de instrumenten voor grondpolitiek in beeld.

MIDDELEN 2023

65

Incidenteel &50.000 voor het opstellen en uitwerken van de strategische agenda.

AMBITIE

We stimuleren initiatieven vanuit de kernen die aansluiten bij de behoefte en identiteit van de eigen kern. De gemeente faciliteert hierbij. Dit past bij de nieuwe Omgevingswet.

Aan de randen van onze kernen maken we ruimte voor wonen en werken.

ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze kernen.

SUBDOEL

We verbeteren de samenwerking tussen de samenleving en de overheid.

WE METEN

--

INSPANNINGEN 2023

--

MIDDELEN 2023

--

66

We maken meer ruimte voor wonen en werken.

AMBITIE

Om de vitaliteit van de kernen te versterken zetten we vol in op het ontwikkelen woningen. Dit doen we in én aansluitend aan de randen van de bestaande kernen. We werken daarbij samen met woningbouwverenigingen. We kijken daarbij ook naar levensloopbestendige woningen, combinaties van wonen en zorg, creatieve woonvormen en andere oplossingen.

ER-DOEL

We willen meer en sneller woningen realiseren.

WE METEN

Het netto aantal nieuwe woningen per jaar (CBS).

INSPANNINGEN 2023

We ronden een nieuwe woonvisie (inclusief het thema wonen en zorg) en een uitvoeringsprogramma af.

We maken meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties.

2023 - 2026

We maken een versnellingsagenda wonen.

We voeren de acties uit het uitvoeringsprogramma van de woonvisie uit. We ontwikkelen instrumenten om de woningmarkt te beïnvloeden.

We werken samen met woningcorporaties en marktpartijen aan het realiseren van woningen.

MIDDELEN 2023

67

Incidenteel &100.000 voor de versnellingsagenda wonen.

AMBITIE

Wij zetten in op passende opvang van asielzoekers, statushouders en andere vluchtelingen in onze gemeente. Als dat nodig is, werken we mee aan kleinschalige noodopvang met een maximum van 100 asielzoekers voor de duur van maximaal 2 jaar.

ER-DOEL

--

WE METEN

--

INSPANNINGEN 2023

Als er een beroep gedaan wordt op de gemeente voor (nood) opvang, dan onderzoeken wij dit in redelijkheid.

MIDDELEN 2023

--

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

68

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

8.1 Ruimte en leefomgeving

-2.008

-2.027

-2.065

-1.715

-1.665

-1.665

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)

-4.513

-8.883

-6.957

-298

-223

-223

8.3 Wonen en bouwen

-3.433

-3.281

-3.629

-2.843

-2.790

-2.790

Totaal Lasten

-9.954

-14.191

-12.651

-4.856

-4.678

-4.678

Lasten

Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving

1.248

361

466

386

386

386

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)

5.138

8.984

6.939

203

110

499

8.3 Wonen en bouwen

3.106

2.160

3.628

2.551

2.551

2.551

Totaal Baten

9.492

11.505

11.033

3.139

3.047

3.435

Saldo van baten en lasten

-462

-2.686

-1.618

-1.717

-1.631

-1.243

-685

-388

-247

-89

-72

-460

0.10 Mutaties reserves

430

977

541

137

33

120

Mutaties reserves

-255

589

295

48

-38

-340

Geraamd resultaat

-717

-2.098

-1.324

-1.669

-1.669

-1.583

Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen

Bedragen x €1.000

Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.

69

RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026

Bestuur en ondersteuning

-26.528

-27.898

-26.800

-27.863

-28.975

Veiligheid

-5.181

-5.164

-5.441

-5.440

-5.440

-5.440

Verkeer vervoer en waterstaat

-10.653

-10.269

-10.174

-10.158

-10.579

-10.708

Lasten -29.259

Economie

-1.539

-1.907

-1.575

-1.536

-1.436

-1.436

Onderwijs Sport Cultuur & Recreatie

-18.865

-19.339

-18.191

-17.830

-17.868

-17.898

Sociaal domein

-59.701

-62.408

-63.900

-63.856

-63.796

-63.734

Volksgezondheid en milieu

-17.862

-18.604

-19.519

-19.479

-19.879

-20.186

Volkshuisv.leefomg. & sted vernieuwing

-9.954

-14.191

-12.651

-4.856

-4.678

-4.678

-150.282

-159.779

-158.252

-151.018

-152.651

-153.339

102.435

105.382

113.414

117.673

120.977

112.300

516

183

142

142

142

142

Verkeer vervoer en waterstaat

1.463

704

628

628

628

628

Economie

1.010

761

433

417

417

417

Onderwijs Sport Cultuur & Recreatie

4.345

4.472

2.309

2.078

2.078

2.078

Sociaal domein

14.510

13.574

12.324

12.324

12.324

12.324

Volksgezondheid en milieu

14.436

14.960

15.371

15.643

15.965

16.304

Volkshuisv.leefomg. & sted vernieuwing

9.492

11.505

11.033

3.139

3.047

3.435

148.208

151.541

155.655

152.045

155.579

147.629

-2.074

-8.239

-2.597

1.027

2.927

-5.710

Totaal Lasten Baten Bestuur en ondersteuning Veiligheid

Totaal Baten Saldo van baten en lasten Stortingen Bestuur en ondersteuning

-11.038

-2.463

-1.232

-859

-813

-763

Verkeer vervoer en waterstaat

-433

0

0

0

0

0

Economie

-290

-139

-801

0

0

0

Onderwijs Sport Cultuur & Recreatie

-195

0

-525

-592

-438

-337

Sport cultuur en recreatie

-1.352

-2.049

-451

-451

-451

-451

Sociaal domein

-1.351

56

0

0

0

-4

Volksgezondheid en milieu

-285

-255

-268

-268

-268

-268

Volkshuisv.leefomg. & sted vernieuwing

-685

-388

-247

-89

-72

-460

-15.628

-5.239

-3.523

-2.258

-2.041

-2.282

11.934

5.754

2.931

1.757

1.622

1.502

648

513

214

183

168

166

Economie

24

613

1.121

300

200

200

Onderwijs Sport Cultuur & Recreatie

354

563

285

283

234

233

Sport cultuur en recreatie

987

Totaal Stortingen Onttrekkingen Bestuur en ondersteuning Verkeer vervoer en waterstaat

2.887

2.209

1.076

951

946

Sociaal domein

758

2.101

252

4

4

4

Volksgezondheid en milieu

667

747

497

359

321

274

Volkshuisv.leefomg. & sted vernieuwing

430

977

541

137

33

120

Totaal Onttrekkingen

17.702

13.477

6.917

3.974

3.529

3.485

Mutaties reserves

2.074

8.239

3.394

1.716

1.488

1.203

Geraamd resultaat

0

0

797

2.743

4.415

-4.507

70

BBV INDICATOREN BBV indicatoren Onderstaand is de basisset van beleidsindicatoren opgenomen die op grond van het BBV verplicht is voorgeschreven. In tegenstelling tot de indicatoren die in de programma’s, onder beleidsspeerpunten zijn opgenomen, sturen wij op deze BBV indicatoren niet actief. Alleen als een indicator een directe link heeft met één of meerdere van de beleidsspeerpunten sturen wij hier actief op. In dat geval is de betreffende indicator ook meegenomen binnen één van de programma’s. Het doel van het verplicht opnemen van de BBV indicatoren is om begrotingen inzichtelijker te maken voor raadsleden die niet met financiën zijn belast en betere onderlinge vergelijkbaarheid van de gemeentebegrotingen mogelijk te maken. De meeste indicatoren zijn beschikbaar via de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op deze site is het ook mogelijk om de indicatoren te vergelijken. Voor een aantal indicatoren geldt dat ze niet via landelijke bronnen beschikbaar zijn. Dit betreft de indicatoren die vallen onder het programma Bestuur en ondersteuning. Deze moeten dan ook door gemeenten zelf worden berekend. Op de volgende pagina’s zijn de voorgeschreven indicatoren onderverdeeld naar de programma’s van deze begroting. Hierbij zijn per indicator de score van Krimpenerwaard en Nederland gepresenteerd.

Indicator Bevolkingsaantal Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

71

Waarde Eenheid 2022 2023 56.622 57.062 Aantal inwoners 7,1 7,4 Aantal fte per 1.000 inwoners 6,4 6,4 Aantal fte per 1.000 inwoners €621,28 €687,66 Kosten per inwoner 5,93% 3,73% % van de totale loonsom + totale kosten inhuur 11,14% 11,78% % van totale begrote lasten (excl.toev.reserves)

72

73

74

Taakveld

Naam indicator - eenheid (conform Regeling beleidsindicatoren gemeenten)

Krimpenerwaard Nu

Vorig jaar

Nederland Nu

Vorig jaar

1. Veiligheid

Diefstallen uit woning - Aantal per 1.000 inwoners

1,7

1,2

1,3

2,3

1. Veiligheid

Geweldsmisdrijven - Aantal per 1.000 inwoners

3

2,6

4,3

4,6

1. Veiligheid

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) - Aantal per 1.000 inwoners

4,4

4,2

6,1

6,2

1. Veiligheid

Verwijzingen Halt - Aantal per 1.000 jongeren

8

6

7

11

1. Veiligheid

Winkeldiefstallen - Aantal per 1.000 inwoners

0,4

0,7

1,8

2,3

3. Economie

Functiemenging - %

46,7%

46,9% 53,3%

53,2%

3.Economie

Vestigingen (van bedrijven) - Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 tot en met 64 jaar

167,2

161,3 165,1

158,4

4.Onderwijs

Absoluut verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen

0

0

2,5

2,4

4. Onderwijs

Relatief verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen

20

32

19

26

4. Onderwijs

Voortijdig schoolverlaters totaal (VO MBO)

1,6%

0,2% 1,9%

x

5. Sport, cultuur en recreatie

Niet-sporters - %

51,8%

51,6% 49,3%

48,7%

6. Sociaal Domein

Werkloze jongeren - % 16 t/m 22 jarigen

1%

1%

2%

2%

6. Sociaal Domein

Kinderen in uitkeringsgezin - % kinderen tot 18 jaar

4%

4%

6%

6%

6. Sociaal Domein

Lopende re-integratievoorzieningen - Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

137

137

202

202

6. Sociaal Domein

Banen - Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar

604,4 805,5

795,9

6. Sociaal Domein

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo - Aantal per 10.000 inwoners

6. Sociaal Domein

Jongeren met een delict voor de rechter - % 12 t/m 21 jarigen

0%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdhulp - % van alle jongeren tot 18 jaar

12%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdbescherming - % van alle jongeren tot 18 jaar

1,7%

1,4% 1,2%

1,1%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdreclassering - % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

0,1%

0,1% 0,3%

0,3%

6. Sociaal Domein

Netto arbeidsparticipatie - % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

68,9%

68,9% 68,4%

68,4%

6. Sociaal Domein

Personen met een bijstandsuitkering - Aantal per 10.000 inwoners

220,7

234,5 431,2

466,5

7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit - %

11,3%

5,7% 26,8%

20,1%

7.Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval - Kg per inwoner

8.Vhrosv

Demografische druk - %

8. Vhrosv

Nieuw gebouwde woningen - Aantal per 1.000 woningen

10,5

8,8

8,9

9,2

8. Vhrosv

Gemiddelde WOZ-waarde - x € 1.000

295

273

290

270

8. Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden - in €

805

714

826

733

8. Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in €

921

818

904

810

75

597,5 610

112 80,4%

560

x

0%

1%

1%

8,9% 12,9%

10,3%

111

650

170

171

80% 70,3%

70,1%

PARAGRAFEN

76

A. Lokale heffingen In deze paragraaf staat informatie over de gemeentelijke heffingen, het beleid rondom de lokale heffingen, een overzicht van de tarieven, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk. Algemeen De totale opbrengst aan belastingen en overige heffingen bedraagt in 2023 ruim € 31,5 miljoen. In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de lokale heffingen weergegeven: bedragen x € 1.000

2022

2023

Onroerende-zaakbelastingen

12.068

12.693

Rioolheffing

6.089

6.418

Afvalstoffenheffing

6.500

6.793

Toeristenbelasting

268

281

Lijkbezorgingsrechten

1.007

1.066

Leges

2.917

4.519

Marktgelden

50

43

Havengelden

84

86

Kwijtschelding

-359

-378

28.624

31.521

Het Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) verzorgt de uitvoering van diverse belastingen voor de gemeenten. Bij de heffingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, leges, marktgelden en havengelden) mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Bij de toe te rekenen kosten worden onder andere de kwijtschelding, de kosten van het SVHW en de kosten van toezicht meegenomen, maar de beleidsuren en uren van handhaving niet. Bij de belastingen (OZB en toeristenbelasting) geldt deze wettelijke eis niet. De opbrengst van de belastingen komt in de algemene middelen van de gemeente terecht. Voorgesteld wordt om de tarieven en bij de OZB de opbrengst te indexeren met de inflatie. De inflatie is 4,8% (1,8% correctie inflatie 2022 en 3% inflatie 2023). 1. Onroerendezaakbelastingen (OZB) De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. Het SVHW bepaalt jaarlijks een nieuwe WOZ-waarde van de woning of niet-woning. Drie groepen krijgen een aanslag OZB, namelijk eigenaren van woningen, eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Voor iedere groep geldt een eigen tarief. Gebruikers van woningen, bijvoorbeeld huurders, krijgen geen aanslag OZB. De uitkomsten van de taxatie door het SVHW zijn voor vaststelling van de begroting nog niet definitief.

Daarom wordt gerekend met de (geactualiseerde) waardegegevens van 2021 en de geschatte waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen. De verwachting is dat in onze gemeente de gemiddelde WOZ-waarde stijgt bij woningen met 17,2% en bij niet-woningen met 0,8%. De waardestijging leidt niet tot een hogere opbrengst OZB, omdat de waardestijging gecompenseerd wordt door een verlaging van de tarieven. De totale opbrengst van de OZB wordt geïndexeerd met de inflatie (en niet de tarieven). Op basis van deze cijfers zien de tarieven er als volgt uit: bedragen x € 1.000

2021

2022

2023

Eigenaren woning

0,1069%

0,0995%

0,0858%

Eigenaren niet-woning

0,2512%

0,2596%

0,2641%

Gebruikers niet-woning

0,2084%

0,2137%

0,2181%

2. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker. Bij woningen wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald door de grootte van het huishouden. Bij niet-woningen is de WOZ-waarde de basis.

77

Uitgangspunt is kostendekkende tarieven. Het tarief wordt geïndexeerd met de inflatie. Woning: eenpersoonshuishouden

2021

2022

2023

€189,35

€192,40

€201,65

Woning: meerpersoonshuishouden

€252,45

€256,50

€268,80

Niet-woning: % van de WOZ-waarde

0,0783%

0,0796%

0,0834%

(max. € 1.113,05)

(max. € 1.130,85)

(max. € 1.185,15)

Berekening kostendekkendheid rioolheffing Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

4.834.211

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen netto kosten taakveld(en)

4.834.211

Toe te rekenen kosten

477.542

Overhead incl. (omslag)rente

709.877

BTW

759.514

Totale kosten

6.781.144

Opbrengst heffingen

6.418.185

Dekkingspercentage

94,65%

Het dekkingspercentage wordt 100% door de inzet van de Voorziening Riool van € 362.959. Dit verklaart het verschil tussen de totale opbrengst en de totale kosten in bovenstaande tabel. 3. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt geheven van de gebruiker. Uitgangspunt is kostendekkende tarieven. De tarieven worden geïndexeerd met de inflatie. In de tarieven is ook de tariefsverhoging van Cyclus verwerkt. Vast tarief

2021

2022

2023

€170,85

€173,70

€183,40

vermeerderd met per lediging restafval (140 liter)

€6,90

€7,00

€7,15

per lediging restafval (240 liter)

€11,85

€12,00

€12,25

per storting in ondergrondse container

€2,95

€3,00

€3,05

Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

6.513.415

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

-930.267

netto kosten taakveld(en)

5.583.148

Toe te rekenen kosten

333.462

Overhead incl. (omslag)rente

129.418

BTW

750.000

Totale kosten

6.796.027

Opbrengst heffingen

6.792.520

Dekkingspercentage

99,95%

4. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven van degene die gelegenheid biedt tot verblijf (de ondernemer), maar het is uiteindelijk de gast van buiten de gemeente die de belasting betaalt. De ondernemer mag de belasting namelijk doorberekenen aan zijn gasten. Het tarief wordt geïndexeerd met de inflatie. Per persoon per overnachting

2021

2022

2023

€1,75

€1,78

€1,87

5. Lijkbezorgingrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven van degene op wiens aanvraag of ten behoeve van wie de dienst wordt verricht of van degene die van de bezittingen, werken of inrichtingen gebruik maakt.

78

De tarieven worden geïndexeerd met de inflatie. Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Verordening lijkbezorgingsrechten 2023. Berekening kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

1.472.342

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

-215.801

netto kosten taakveld(en)

1.256.541

Toe te rekenen kosten

-

Overhead incl. (omslag)rente

558.112

BTW

-

Totale kosten

1.814.653

Opbrengst heffingen

1.065.662

Dekkingspercentage

58,7%

De kapitaallasten worden gedekt uit de Reserve Begraafplaatsen en uit de Reserve Kapitaallasten. De onttrekking wordt meegenomen bij de inkomsten van het taakveld waardoor de netto kosten lager worden. 6. Leges Leges mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven worden geïndexeerd met de inflatie. Een aantal legestarieven is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor een paspoort, een rijbewijs en een aanwezigheidsvergunning speelautomaten. In die gevallen wordt het maximale tarief gehanteerd (afgerond op € 0,05 naar beneden). Uitgaande van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen op 1 januari 2023 wordt hoofdstuk 2 (voorheen titel 2) van de tarieventabel bij de legesverordening gewijzigd zoveel mogelijk conform de modelverordening van de VNG. Indien de inwerkingtreding van deze wetten (weer) uitgesteld wordt, worden de tarieven van hoofdstuk 2, met uitzondering van de doorberekende externe tarieven, geïndexeerd met de inflatie. Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Legesverordening 2023. Berekening kostendekkendheid leges Loonkosten taakveld(en)

526.360

Overige directe kosten taakveld(en)

493.457

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

1.019.817 476.619 1.496.436

Opbrengst heffingen

867.948

Dekkingspercentage

58,0%

79

Berekening kostendekkendheid leges Loonkosten taakveld(en) Overige directe kosten taakveld(en)

1.665.343 566.629

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

2.231.972 112.016 1.312.541 -

Totale kosten

3.656.529

Opbrengst heffingen

3.607.814

Dekkingspercentage

98.7%

Berekening kostendekkendheid leges Loonkosten taakveld(en)

91.066

Overige directe kosten taakveld(en)

8.941

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

100.007 82.460 182.467

Opbrengst heffingen

7.588

Dekkingspercentage

4,2%

Berekening kostendekkendheid leges Loonkosten taakveld(en)

364.264

Overige directe kosten taakveld(en)

35.763

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

400.027 329.841 -

Totale kosten

729.868

Opbrengst heffingen

25.962

Dekkingspercentage

3,6%

80

Berekening kostendekkendheid leges Loonkosten taakveld(en)

26.424

Overige directe kosten taakveld(en)

-

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto

-

netto kosten taakveld(en)

26.424

Toe te rekenen kosten

-

Overhead incl. (omslag)rente

10.325

BTW

-

Totale kosten

36.749

Opbrengst heffingen

17.833

Dekkingspercentage

48,5%

Berekening kostendekkendheid leges hst. 3: dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hst. 2 / Kinderopvang Loonkosten taakveld(en)

26.304

Overige directe kosten taakveld(en)

99.494

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen netto

-

netto kosten taakveld(en)

125.798

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=8fe9dc8f-bbe9-4c6f-89ef-08bbc53e21ce