Begroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023-2026
Zaaknummer:
Behorend bij raadsbesluit nr:
Documentnummer:
1931825839
1931945979
1931951710
2
INHOUDSOPGAVE Inhoud Begroting 2023-2026 ..................................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 3 Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................ 4 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 8 Bestemming resultaat .................................................................................................................................. 11 Beleidsbegroting .......................................................................................................................................... 12 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................................................... 13 Veiligheid .....................................................................................................................................................
21 Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................................................................... 26 Economie ..................................................................................................................................................... 30 Onderwijs, sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 39 Sociaal domein ............................................................................................................................................ 46 Volksgezondheid en milieu .......................................................................................................................... 55 Volkshuisvesting, Leefomgeving en stedelijke vernieuwing ........................................................................ 63 Recapitulatie van baten en lasten ............................................................................................................... 70 BBV Indicatoren ........................................................................................................................................... 71 Paragrafen ................................................................................................................................................... 76 A.
Lokale heffingen ......................................................................................................................... 77 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................................ 84 C. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 92 D. Financiering ............................................................................................................................... 95 E. Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 100 F. Verbonden partijen ................................................................................................................... 104 G. Grondbeleid ............................................................................................................................. 108 H. COVID-19 ................................................................................................................................ 114 Financiële begroting en meerjarenraming ................................................................................................. 117 Model 1: (Meerjarig) overzicht van de baten en lasten ................................................................
118 Model 2: Gronden waarop de meerjarenramingen zijn gebaseerd .............................................. 120 Model 3: Verschillen ten opzichte van vorig begrotingsjaar ......................................................... 122 Model 4: Overzicht van de geraamde incidentele lasten en baten .............................................. 124 Model 5: Nieuw beleid .................................................................................................................. 129 Model 6: Meerjarig investeringsprogramma ................................................................................. 140 Model 7: Geprognosticeerde balans ............................................................................................ 143 Model 8: Reserves en voorzieningen ........................................................................................... 144 Model 9: Berekening EMU-saldo .................................................................................................. 148 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 149 Bijlage 1 - Lijst verbonden partijen ...............................................................................................
149 Bijlage 2 - Lijst met gebruikte afkortingen .................................................................................... 161
3
AANBIEDINGSBRIEF Geachte raadsleden, Voor u ligt de meerjarenbegroting 2023-2026 van de gemeente Krimpenerwaard. Het is de eerste begroting die wij u als nieuw college aanbieden. Dit doen wij met enige trots, maar ook met zorgen. Kenmerkend voor de huidige tijd is de toegenomen onzekerheid. De inval van Rusland in Oekraïne zorgt voor steeds verder toenemende stijgende energie- en andere productiekosten. Deze werken weer door in de kosten voor het dagelijks levensonderhoud. Het inflatiepercentrage is inmiddels gestegen naar circa 12%. Ondanks dat de arbeidsmarkt floreert staat de bestaanszekerheid van een grote groep inwoners onder druk. Ontwikkelingen die op de korte termijn grote impact hebben maar zich moeilijk laten voorspellen. De afgelopen periode stond voor ons college in het teken van de opgave om de begroting sluitend te krijgen. Dit was in deze turbulente tijd geen gemakkelijke opgave. Onze voorstellen leggen wij u voor in deze begroting. Collegeprogramma “Vitaal vooruit!” Eerder hebben wij uw Raad geïnformeerd over het Collegeprogramma 2022-2026. Wij hebben gekozen voor een dynamisch collegeprogramma, waarbij de inspanningen voor 2023 in deze begroting zijn verwerkt. Wij gaan met ambities aan de slag met als doel het verder optimaliseren van vitale kernen, vitale gemeenschappen en een vitaal buitengebied.
De kracht van de gemeenschappen versterken we door nadrukkelijk in te zetten op versterking van het informele netwerk van onder andere mantelzorgers, vrijwilligers en verenigingen. We willen daarbij een inclusieve samenleving zijn, waarin iedereen zich veilig voelt en zichzelf kan zijn. Voor een vitaal buitengebied zetten we in op het faciliteren van een goede samenwerking tussen boeren, provincie, gemeente en waterschappen. Om zo samen te komen tot een haalbaar en gezond toekomstperspectief. Waardoor jonge boeren weer met vertrouwen kunnen ondernemen. Voor vitale kernen is onze inzet om ruimte te geven voor de realisatie van meer woningen voor een mix van generaties. Die mix is nodig om te zorgen dat inwoners ook in de toekomst steun hebben aan elkaar. We willen meer ruimte geven aan de ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijven die hier hun wortels hebben. Ruimte voor de juiste balans en evenwicht. De inwoners staan centraal. Veel inwoners en ondernemers in de Krimpenerwaard zijn bereid om mee te denken en mee te doen. Dat vinden we belangrijk: samen bereiken we veel meer. Alleen samen houden we de Krimpenerwaard veilig en gezond. Inwoners hebben als het gaat om dienstverlening van de gemeente ook verschillende behoeftes.
We verbeteren onze digitale diensten zodat mensen zelf tijd en plaats kunnen kiezen en zoeken naar manieren om ook dichtbij menselijk contact met de gemeente te realiseren. We leren van wat onze inwoners ons terug geven. Loon- en prijsstijgingen Sinds de inval van Rusland in Oekraïne zien we de dat de prijzen van energie en andere productiemiddelen, zoals voor grondstoffen en transportkosten, in snel tempo stijgen. Dit werkt ook door in de kosten voor dagelijks levensonderhoud; de inflatie is dit jaar dan ook snel gestegen naar recent rond de 12%. Voor de meeste inwoners van Krimpenerwaard is dat een forse aanslag op hun koopkracht. Als gevolg van de inflatie, en zeker ook als gevolg van de krappe arbeidsmarkt, stijgen ook de lonen. Als gemeente ondervinden we logischerwijs ook de gevolgen van de ingezette loon- en prijsstijgingen. We zien dat we meer moeten betalen voor alle goederen en diensten die we aanschaffen en inkopen. Hiervoor worden we deels gecompenseerd via een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds. Op basis van de meicirculaire 2022 houden we in deze begroting rekening met compensatie van 2% voor loon- en 3% voor prijsstijgingen, maar dit is niet voldoende om alle lastenstijgingen op te kunnen vangen. In combinatie met de wens om de lokale lastendruk niet te hard te laten stijgen, zet dit de begroting onder druk.
Grote projecten De komende jaren staat besluitvorming over de uitvoering van meerdere grote projecten gepland. 4
Hierbij valt te denken aan onder andere het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, een nieuw gemeentekantoor, huisvesting van de buitendienst en sporthal de Meent. De omvang van alle nu voorziene projecten vergt een investering van naar verwachting meer dan € 100 miljoen, gefaseerd over meerdere jaren. Vanuit vorige begrotingen is een deel van de lasten al onderdeel van de exploitatie. In lijn met de inflatie zien we ook de bouwkosten voor projecten de afgelopen periode oplopen. Een stijging van bouwkosten leidt uiteindelijk ook tot hogere lasten voor de exploitatie in de vorm van gestegen financieringslasten en hogere afschrijvingslasten. In hoeverre we hiervoor gecompenseerd worden door middel van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is nu nog ongewis. “Ravijn vanaf 2026” De algemene uitkering uit het gemeentefonds laat in de jaren tot en met 2025 een flinke stijging zien ten opzichte van eerdere jaren. Deze stijging is het gevolg van de stijgende rijksuitgaven in verband met de grote maatschappelijke opgaven en (gedeeltelijke) compensatie voor gestegen lonen en prijzen. Voornoemde stijging is echter geen reden voor een jubelstemming. De hogere uitkering heeft een incidenteel karakter. Vanaf 2026 worden wij, net als alle andere gemeenten in Nederland, geconfronteerd met een forse daling van de uitkering uit het gemeentefonds.
Deze daling is het gevolg van een eenzijdige aanpassing van de financieringssystematiek van het gemeentefonds. Het gemeentefonds wordt alleen nog maar voor loon- en prijsontwikkeling geïndexeerd en ook de zogenaamde “trap-op-trap-af” systematiek is buiten werking gesteld. Daarnaast vervalt het schrappen van de opschalingskorting en wordt het restant van deze korting alsnog geëffectueerd. Al deze ontwikkelingen samen maken dat 2026 een “ravijnjaar” dreigt te worden. Door dit dreigende financiële gat in 2026 kunnen gemeenten het gestegen accres 2022-2025 niet inzetten voor investeringen en andere uitgaven die leiden tot structurele lasten. Dit staat haaks op de eerder genoemde grote maatschappelijke opgaven waar ook gemeenten zich mee geconfronteerd zien. Ontwikkelingen Sociaal Domein Jaren achtereen zien we dat de zogenaamde ‘transformatie-opgave’ van de decentralisaties (Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Participatiewet) gepaard gaat met financiële zorgen. We zien de omvang van de zorgkosten, ook dit jaar weer, verder oplopen. In lijn met de systematiek van afgelopen jaren zijn de financiële effecten in deze begroting meegenomen op basis van de prijzen en aantallen tot en met 2022. De door het Rijk verstrekte vergoedingen voorzien niet volledig in de trendmatige groei van toenemende zorgvragen en evenmin in de toenemende complexiteit ervan.
Om de toenemende problematiek in de Jeugdzorg en de oplopende kosten het hoofd te bieden is de Hervormingsagenda Jeugd opgesteld door Rijk, gemeenten en andere professionele partners. Dit met als doel om betere en tijdige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen te bieden binnen een stelsel dat duurzaam en financieel houdbaar is. Eind 2022 zal naar verwachting de hervormingsagenda worden ondertekend waarna vanaf 2023 de uitvoering en monitoring zal gaan plaatsvinden. Vooruitlopend hierop zijn, in lijn met de uitspraak van de Commissie van Wijzen, voor de jaren 2022 en 2023 aanvullende middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor de jaren 20242026 mogen gemeenten stelpost opnemen in hun begroting. Energiearmoede Als gevolg van de energiecrisis, de oplopende prijzen en een toenemende inflatie staat de bestaanszekerheid van veel inwoners, (kleine) ondernemers en maatschappelijke instellingen onder druk. Als gevolg daarvan verwachten we zowel binnen het algemeen toegankelijke aanbod als de toegang sociaal domein een forse toename van hulpvragen. De oplossing ligt echter niet zomaar op tafel. Misschien dat de maatregelen die inmiddels vanuit het Rijk worden genomen al enige verlichting bieden. Dat moet de komende tijd helder worden bij het uitwerken van de kabinetsplannen.
Dit kan het probleem waar de gemeente tegenaan loopt wellicht kleiner maken, maar zeker niet wegnemen. De komende periode zal dan ook in het teken staan hoe wij onze inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Dit zowel voor de korte termijn als ook op de langere termijn. Zodra hierover meer duidelijk is zullen wij uw raad een voorstel doen toekomen.
5
Alles is erop gericht dat we werken aan het voorkomen van in plaats van het oplossen daarvan. Hiervoor heeft uw raad het Integraal Beleidskader vastgesteld, waarin de leidende principes zijn opgenomen. In de uitvoering wordt nu gewerkt aan het ontwikkelen van werkwijzen, versterking van de Sociale Basis en intensievere samenwerking met onze partners. Vanuit het leidende principe normaliseren en Informeel is duurzaam zijn wij gericht op een beweging naar de voorkant versterken, naar preventie. Samen met onze lokale en regionale partners bieden wij zorg en ondersteuning aan diegenen die dat nodig hebben. Opvang Vluchtelingen en Statushouders De oorlog in Oekraïne gaat gepaard met menselijk leed en moeten mensen vluchten van huis en haard. Ook Krimpenerwaard vangt Oekraïense vluchtelingen op, zowel in gemeentelijke opvanglocaties met daarbovenop ook bij particulieren. Er is op dit moment nog geen zicht op hoe lang inzet wordt gevraagd van onze gemeente. Ook wordt vanuit de landelijke overheid een steeds groter beroep gedaan op gemeenten om de doorstroom van statushouders uit asielzoekerscentra te versnellen. Dit om ervoor te zorgen dat er voor nieuwe vluchtelingen voldoende opvang is. De verwachting is dat de taakstelling voor gemeenten in 2022 en 2023 zal worden verhoogd. Dit vraagstuk vraagt een substantiële ambtelijke inzet.
Omgevingswet Na jaren van voorbereiding komt de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor bouwen (Wkb) steeds dichterbij. De invoering van de Omgevingswet / Wkb is de grootste wetswijziging sinds de laatste aanpassing van de grondwet. Deze wetswijzigingen hebben een grote impact op de taken van de gemeente. De gemeente Krimpenerwaard heeft de afgelopen jaren hard gewerkt om zich voor te bereiden op de komst van de Omgevingswet en de Wkb. Ondanks dat er veel werk is verzet is er nog veel te doen en zijn er ontwikkelingen waar we op moeten inspelen. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is bijvoorbeeld nog volop in ontwikkeling. Beleidsneutraal over Als de wet op 1 januari 2023 in werking treedt, gaan we in principe beleidsneutraal over. Na de inwerkingtreding ligt de focus eerst op de primaire taken zoals vergunningverlening. In de praktijk zullen we na inwerkingtreding nog veel moeten leren, ontwikkelen en aanpassen. Dan is de echte doorwerking van de invoering van de wet pas duidelijk. Zo zal er nog jurisprudentie komen op verschillende onderwerpen die ook in de praktijk weer om aanpassingen zal vragen. Zo veel mogelijk geanticipeerd en meegenomen in de begroting In de begroting zijn de effecten als gevolg van invoering van de Omgevingswet/Wkb zo goed mogelijk meegenomen. De budgetten zijn opgesteld met de kennis die we nu hebben.
De praktijk is echter weerbarstig en zal uitwijzen of de geraamde budgetten toereikend zijn. Wanneer dit niet zo blijkt te zijn informeren wij u hierover via de betreffende P&C-documenten. Stikstof Nederland stoot al jaren te veel stikstof uit. Dat is slecht voor de natuur en de gezondheid van mensen. Daarom neemt de rijksoverheid maatregelen in de industrie, landbouw, verkeer en bouw. Doel hiervan is om de uitstoot van stikstof te verminderen en de natuur te verbeteren. Tegelijkertijd staan ook de bodem- en waterkwaliteit onder druk en verandert het klimaat. Daarom werkt de overheid aan een plan om de waterkwaliteit te verbeteren, natuur te versterken en meer te doen tegen klimaatverandering. Onder meer door de stikstofuitstoot omlaag te brengen. Dit gebeurt via het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De provincie heeft vanuit het Rijk het verzoek gekregen om medio 2023 een gebiedsplan in te dienen, waarin de provincie aangeeft hoe zij invulling wil geven aan de verschillende opgaven vanuit stikstof, biodiversiteit, klimaat en waterkwaliteit. De provincie wil dit plan graag gebiedsgericht vormgeven met de partijen in de regio, waaronder agrariërs, gemeente, natuurorganisaties, hoogheemraadschap, etc.
Inmiddels hebben wij samen met de provincie en het Hoogheemraadschap voor Schieland en de Krimpenerwaard een eerste gesprek gehad met boerenorganisaties om te verkennen of hiertoe bereidheid is en onder welke voorwaarden die kan plaatsvinden. Uiteraard zijn wij daarbij afhankelijk van de aanpak en besluitvorming vanuit het Rijk en de provincie.
6
Krapte op de arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt neemt verder toe. Dit vertaalt zich in hogere kosten voor vast en tijdelijk personeel. Als gevolg van deze krapte is het nog steeds lastig om de benodigde personele capaciteit aan te kunnen trekken, zowel vast als tijdelijk. We zien in toenemende mate dat er wel budget is om (tijdelijk) personeel aan te trekken maar dat ondanks dat het niet lukt om dit te realiseren. Dat betekent dat wij nog meer focus, prioriteit en keuzes moeten maken zodat we de ambities die we hebben mogelijk te maken. Ook vertaalt de krapte zich naar hogere kosten voor ingehuurde capaciteit. Al met al zien wij een stapeling van opgaven waar wij ons samen met u maximaal willen inzetten. Lastendruk We corrigeren de ozb-opbrengst en de tarieven voor riool- en afvalstoffenheffing voor 2023 alleen voor inflatie. Door deze beperkte stijging blijft onze woonlastendruk relatief laag ten opzichte van andere gemeenten in de regio en ook ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Cijfers Ten opzichte van de meerjarenbegroting 2022 laten de meerjarige structurele saldi het volgende verloop zien. Voor een nadere toelichting op de cijfers verwijzen wij u naar de leeswijzer en de modellen achterin deze begroting.
Bedrag x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Saldo meerjarenbegroting 2022 (a)
-1.769
-1.846
-1.305
-1.305
Mutaties o.b.v.: 1e tussentijdse rapportage 2022 Kadernota 2023 2e tussentijdse rapportage 2022 Totaal van mutaties (b)
-817 -949 6.204 4.438
-1.019 -949 6.825 4.857
-979 -968 9.547 7.600
-595 -973 1.690 122
-701
-741
-741
-741
-1.171 797 787 10
473 2.743 450 2.293
-1.139 4.415 260 4.155
-2.583 -4.507 260 -4.767
Collegeprogramma Collegeprogramma (c) Ontwikkelingen Ontwikkelingen (d) Saldo begroting 2023 (a+b+c+d) Waarvan incidenteel Structureel saldo begroting 2023 -/- is nadeel/lasten
De hierboven gepresenteerde saldi zijn structureel. Zoals in het voorgaande reeds aangegeven ziet onze gemeente zich de komende jaren geconfronteerd met meerdere grote opgaven en onzekerheden. Deze vertalen zich door in de meerjarige saldi van deze meerjarenbegroting, zoals uit bovenstaande tabel blijkt. In deze begroting is nog geen rekening gehouden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2022. Hierover wordt u, zoals gebruikelijk, separaat geïnformeerd. Opbouw begroting Evenals in voorgaande begrotingen starten we met een leeswijzer, gevolgd door een dekkingsplan. Daarna volgen de verplichte onderdelen: de beleidsbegroting met daarin de programma’s, de indicatoren, de paragrafen en tenslotte een aantal financiële modellen en bijlagen.
Burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard de secretaris, de burgemeester,
J. Hennip
7
P.J. Bouvy-Koene
LEESWIJZER Uitgangspunten Op 5 juli jl. zijn de kaders voor de begroting 2023 in uw gemeenteraad vastgesteld. Deze kaders zijn als uitgangspunt gehanteerd bij het opstellen van de begroting 2023-2026. Daarnaast zijn de inspanningen die voortkomen uit de ambities van het nieuwe collegeprogramma Vitaal vooruit! financieel vertaald in de begroting. Tenslotte vormen de structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2022, met daarin onder andere de gevolgen van de meicirculaire 2022, een belangrijk onderdeel van deze begroting. Ook is, zoals hieronder toegelicht, nog een aantal andere ontwikkelingen in de begroting verwerkt. Cijfermatige mutaties ten opzichte van de begroting 2022 Ten opzichte van de in de begroting 2022 gepresenteerde meerjarensaldi zijn er diverse aanpassingen die leiden tot de nieuwe meerjarige begrotingssaldi. In onderstaande tabel staan de betreffende aanpassingen opgenomen. Onder de tabel worden de aanpassingen kort toegelicht. Bedrag x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Saldo meerjarenbegroting 2022 (a)
-1.769
-1.846
-1.305
-1.305
Mutaties o.b.v.: 1e tussentijdse rapportage 2022 Kadernota 2023 2e tussentijdse rapportage 2022 Totaal van mutaties (b)
-817 -949 6.204 4.438
-1.019 -949 6.825 4.857
-979 -968 9.547 7.600
-595 -973 1.690 122
Collegeprogramma Totaal -meegenomen in kadernota 2023 -incidenteel Totaal collegeprogramma ( c)
-1.398 322 375 -701
-1.373 322 310 -741
-1.088 322 25 -741
-1.063 322 -741
Ontwikkelingen -Inflatiecorrectie -Personele lasten -Indexering bijdrage GR'en -Kapitaallasten -Financieringslasten -Mutaties reserves/voorzieningen -Opbrengst belastingen/leges -Opbrengst omgevingsvergunningen -Stelpost jeugd -Overige mutaties Totaal van ontwikkelingen (d)
-2.054 -1.133 -572 -166 -20 188 661 1.097 828 -1.171
-2.030 -1.334 -576 -197 -655 124 836 760 3.369 175 473
-2.212 -1.359 -567 -9 -1.497 -23 878 760 3.105 -213 -1.139
-2.349 -1.333 -506 -330 -1.726 -70 957 760 2.140 -127 -2.583
Mutatie t.o.v. begroting 2022 (b+c+d=e)
2.566
4.589
5.720
-3.202
797
2.743
4.415
-4.507
Saldo begroting 2023 (a+e) -/- is nadeel/lasten
1e Tussentijdse rapportage 2022 Deze rapportage is op 5 juli jl. door uw gemeenteraad vastgesteld. De structurele gevolgen die hieruit voorvloeien zijn meegenomen in de begroting 2023. Kadernota 2023 De in de kadernota 2023 opgenomen kaders, uitgangspunten en aanvragen zijn verwerkt in deze
8
begroting. In model 5 – Nieuw beleid is een overzicht opgenomen van de financiële gevolgen van de nieuwe aanvragen uit de kadernota 2023. 2e Tussentijdse rapportage 2022 De structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2022 zijn verwerkt in de cijfers van de voorliggende begroting. In deze rapportage zijn onder andere de structurele gevolgen van de meicirculaire 2022 meegenomen. Collegeprogramma De financiële vertaling van de inspanningen uit het collegeprogramma is verwerkt in deze begroting. Per programma is een toelichting opgenomen van de inspanningen en daaraan gekoppelde middelen. Ontwikkelingen Er is sprake van een aantal ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten die vanaf 2023 in de begroting zijn verwerkt. Dit betreft onder andere de volgende mutaties:
9
Inflatiecorrectie Op basis van de meicirculaire 2022 is voor 2023 rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 3%.
Personele lasten Vooruitlopend op de uitkomsten van de cao-onderhandelingen is vooralsnog rekening gehouden met structurele loonstijging voor 2023 van 2% en een stijging van de pensioenpremies met 1%. Ook zijn onder dit kopje de aanvragen in verband met aanvullende personele capaciteit, zoals verwerkt in deze begroting meegenomen.
Indexering bijdrage gemeenschappelijke regelingen De bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast conform de door uw raad op 8 juni jl. behandelde begrotingen.
Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) zijn bijgesteld naar aanleiding van aanpassing van staat van investeringen op basis van onder andere de jaarrekening 2021 en de kadernota 2023. Het betreft zowel voor- als nadelige mutaties. Onderdeel hiervan zijn ook de mutaties op de kapitaallasten binnen de gesloten complexen van afval en riolering. Deze worden verrekend met de tarieven en zijn daardoor niet van invloed op het saldo van de begroting.
Financieringslasten Om het door de raad vastgestelde en nog vast te stellen beleid te kunnen uitvoeren moeten financieringsmiddelen worden aangetrokken. Hierdoor neemt de schuldpositie van de gemeente, en daarmee ook de rentelasten, in de komende jaren toe. In deze begroting is hierop geanticipeerd.
Mutaties reserves en voorzieningen Door hogere onttrekkingen aan en/of lagere stortingen in reserves en voorzieningen is in deze meerjarenbegroting sprake van een voordeel. Tegenover de reservemutaties staan lasten en baten die zijn meegenomen in één van de andere hier gepresenteerde onderdelen, waardoor het effect op de begroting budgettair neutraal is.
Opbrengst belastingen/leges Als gevolg van de gehanteerde indexering en areaaluitbreiding stijgt de opbrengst OZB vanaf 2023 met ca. € 600.000. Daarnaast is nog sprake van een aantal mutaties in de opbrengst van overige belastingen en leges.
Omgevingsvergunningen In verband met de uitvoering van enkele grote projecten wordt in de komende jaren rekening gehouden met incidentele opbrengsten omgevingsvergunningen. Ook structureel is sprake van hogere opbrengsten als gevolg van stijgende bouwwaarden.
Stelpost jeugd Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Voor de jaren 2024 tot en met 2026 mogen gemeenten een stelpost opnemen ter grootte van 100% van de
bedragen uit Hervormingsagenda jeugdzorg en de aanvullende besparingsopgave van het Rijk.
Overige mutaties Dit betreft meerdere incidentele en structurele aanpassingen en aanvragen. Voor een toelichting hierop verwijzen wij naar model 5 – Nieuw beleid.
Opbouw begroting De opbouw van de begroting is voorgeschreven en is dan ook in lijn met voorgaande jaren. Het eerste onderdeel is de beleidsbegroting. Hierin zijn de programma’s, BBV indicatoren en paragrafen opgenomen. Programma’s Alle programma’s kennen een uniforme opzet. Er wordt gestart met een inleidende tekst met daarin een korte toelichting op de inhoud van het betreffende programma en een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen die we voor dit programma zien voor de komende periode. Vervolgens zijn de onderdelen uit het collegeprogramma per programma opgenomen. Dit is de vertaling van de ambities uit het door uw raad vastgestelde coalitieakkoord. De ambities uit het collegeprogramma zijn uitgewerkt naar doelen, indicatoren, inspanningen en exploitatielasten. In het programma is aangegeven of sprake is van incidentele dan wel structurele kosten voor de jaarschijf 2023. De structurele kosten zijn ook verwerkt in de cijfers van de jaarschijven 2024-2026 die in de begroting zijn opgenomen. Deze systematiek betekent dat investeringsbedragen voor 2023 en hieruit voortvloeiende kapitaallasten niet expliciet in het betreffende programma staan opgenomen. De kapitaallasten maken onderdeel uit van de komende jaarschijven in het financieel overzicht per programma. De investeringen zijn opgenomen in het meerjarig investeringsprogramma (model 6).
Het totale werkpakket van de gemeente kan worden opgedeeld in nieuwe speerpunten uit het collegeprogramma en overige, zogenaamde going concern, taken. In het financiële overzicht dat per programma wordt gepresenteerd zijn de volledige lasten en baten per programma opgenomen. Inhoudelijk gaan wij in de programma’s alleen expliciet in op de onderdelen uit het collegeprogramma voor komend jaar. Hierover rapporteren wij gedurende 2023, door middel van de geëigende planning & control documenten, aan u. Voor de overige onderdelen geldt dat wij alleen in financiële zin verantwoording afleggen. Indicatoren In de programma’s zijn indicatoren opgenomen die behoren bij onze ambities en doelstellingen. Op deze indicatoren sturen wij door middel van beleid actief. Daarnaast zijn gemeenten op grond van het BBV verplicht een basisset met overige indicatoren te presenteren. Een overzicht hiervan is opgenomen na de programma’s. Paragrafen Er zijn 7 verplicht voorgeschreven paragrafen. Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen teneinde een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. Net als in de begrotingen van 2021 en 2022 kiezen wij ervoor om een aanvullende paragraaf COVID-19 op te nemen in deze begroting. Dit omdat de gevolgen van COVID-19 als een rode draad door alle programma’s lopen.
Door het opnemen van een aparte paragraaf zijn de gevolgen van COVID-19 op één plek in de begroting inzichtelijk gemaakt in plaats van binnen alle programma’s. Het tweede deel van de begroting is de financiële begroting en meerjarenraming met een aantal verplichte financiële modellen en bijlagen.
10
BESTEMMING RESULTAAT De begroting laat een saldo zien van € 797.000 voordelig in 2023 fluctuerend naar € 4,5 miljoen nadelig in 2026. In lijn met voorgaande begrotingen zijn ook in deze begroting incidentele lasten zoveel mogelijk gedekt door middel van de inzet van reserves. Hierbij geldt dat, voor zover mogelijk, een beroep is gedaan op bestemmingsreserves. Indien er geen relatie is met een bestemmingsreserve wordt een beroep gedaan op de Algemene reserve vrij vermogen. In onderstaande tabel is weergegeven welke reserves het betreft. Bedrag x € 1.000 Saldo begroting voor inzet reserves Incidentele inzet reserves: Sociaal Domein Eneco gelden Sport Bedrijfsvoering Strategische verwerving Tijdelijke verplaatsing bibliotheek Gebiedsprocessen Grondexploitatie Algemene reserve vrij vermogen Totaal incidentele inzet reserves Saldo begroting -/- is nadeel/lasten
2023 -1.566
2024 1.946
2025 4.055
2026 -4.487
120 123 93 -112 63 163 200 -83 1.796 2.363
28 85 -75
28 95 -37
28 49
200 -30 589 797
200 -17 91 360
200 -319 22 -20
797
2.743
4.415
-4.507
Saldo Algemene reserve vrij vermogen Voorgesteld wordt om de positieve saldi voor de jaren 2023-2025 toe te voegen aan de Algemene reserve vrij vermogen. Voor het negatieve saldo van de jaarschijf 2026 wordt voorgesteld deze te onttrekken aan dezelfde reserve. Voor het totaal van de Algemene reserve vrij vermogen geeft dit het volgende beeld. Bedrag x € 1.000
2023
2024
2025
Stand 1 - 1
8.587
7.104
9.258
Mutatie saldo Overige mutaties Saldo 31-12
797 -2.280 7.104
2.743 -589 9.258
4.415 -91 13.582
2026 13.582 -4.507 -23 9.052
-/- is nadeel/lasten
Voor een totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar model 8.
11
BELEIDSBEGROTING
12
BESTUUR EN ONDERSTEUNING
Dit programma behandelt de overkoepelende taakvelden van het bestuur, de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie en de relatie tussen de burger en het bestuur van de gemeente Krimpenerwaard. Betrokken en betrouwbaar in dienstverlening staan hierin centraal. De gemeente Krimpenerwaard staat voor een uitstekende dienstverlening. Speerpunten zijn betrouwbaar, snel, digitaal waar het kan en op maat waar nodig of gewenst. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor burgerzaken, bestuurlijke samenwerking, ondersteuning van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Ontwikkelingen 2023 Als onderdeel van de ‘digitale agenda overheid’ investeren we in de innovatie van digitale middelen, dienstverlening, participatie, het beschermen van grondrechten en publieke waarden, de toegankelijkheid en begrijpelijkheid voor alle inwoners en persoonlijke dienstverlening. Dit leidt tot een open en transparante overheid waarin informatie en gegevens openbaar zijn, vrij te gebruiken en te delen. Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.
13
AMBITIE
Het is onze ambitie dat inwoners, ondernemingen en organisaties ook echt een verschil gaan merken in onze dienstverlening. We denken vanuit onze inwoners en streven naar meer nabijheid. We richten ons met name op zoveel mogelijk persoonlijk contact tussen bestuur, inwoners, organisaties en ondernemers. We zetten in op het eenvoudiger en sneller aanvragen van (digitale) producten en diensten.
ER-DOEL
We werken proactief aan een dienstverlening die meer op de vraag gericht is.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
We onderzoeken samen met maatschappelijke organisaties of servicepunten in de grotere kernen wenselijk en haalbaar zijn.
De klanttevredenheid via KlantinFocus. Algemene indicator is de driejaarlijkse burgerpeiling.
We werken doorlopend aan een toegankelijke website voor iedereen. We gaan meer processen en formulieren ook digitaal aanbieden. We optimaliseren de verschillende kanalen en onderzoeken het invoeren van een chatbot. We brengen de afhandeling van klantcontacten (telefoontjes en e-mails) in beeld en onderzoeken hoe we de doorlooptijd kunnen verkorten. We zetten mystery guests in om onze (telefonische) bereikbaarheid te onderzoeken. We bekijken bij elke klacht wat we er van kunnen leren om onze dienstverlening te verbeteren.
We richten een studio in om de mogelijkheden voor digitale communicatie, nabijheid en participatie te vergroten. Via bijvoorbeeld videoboodschappen of webinars. 2023 - 2026
Als de vraag naar onze dagelijkse dienstverlening toeneemt, zetten we meer mensen in op de uitvoering.
MIDDELEN 2023
Incidenteel: &75.000 voor inrichten studio en &15.000 voor mystery guest. Structureel: &45.000 voor communicatiemiddelen.
14
AMBITIE
Betere en meer gedragen besluitvorming door burger- en overheidsparticipatie.
ER-DOEL
We betrekken inwoners en ondernemers meer en beter bij initiatieven.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
We ontwikkelen en implementeren (via enkele pilots) instrumenten die passen bij de participatieladder.
Het al dan niet realiseren van het digitaal participatieplatform. Het aantal ontwikkelde participatie-instrumenten. Het aantal burger- en overheidsparticipatietrajecten per jaar via het platform.
We ontwikkelen en implementeren een (digitaal) participatieplatform.
2023 - 2026
We implementeren burger- en overheidsparticipatie als vast onderdeel van beleid, initiatieven en projecten.
MIDDELEN 2023
Incidenteel &45.000 voor digitaal participatieplatform.
15
AMBITIE
Het realiseren van een nieuwe huisvesting voor de gemeentelijke organisatie, gunstig gelegen en goed bereikbaar voor alle inwoners van de Krimpenerwaard.
ER-DOEL
We starten uiterlijk 2024 (onder voorbehoud van bezwaar en beroep) met de bouw van een ‘Huis voor de gemeente’ als centrale werk- en ontmoetingsplek.
WE METEN
De realisatie van de nieuwe huisvesting waarbij we rekening houden met de vastgestelde uitgangspunten.
INSPANNINGEN 2023
Het voorlopig ontwerp en raming van het realisatiebudget is klaar voor besluitvorming door college en raad.
We stellen het bestemmingsplan vast voor het nieuwe gemeentehuis.
We krijgen van de omgevingsvergunning en starten met het bouwrijp maken van de locatie.
Samen met en voor onze inwoners geven we vorm aan het nieuwe gemeentehuis als ontmoetingsplek voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
MIDDELEN 2023
16
Voor de opstelling van het voorlopig ontwerp heeft de raad op 21 december 2021 een krediet beschikbaar gesteld van 1,7 miljoen euro. De raad besluit in 2023 over het realisatiebudget (go/no-go-moment).
AMBITIE
We maken continu de afweging tussen inzet om onze ambities te bereiken, uitvoering van wettelijke taken, redelijke lasten voor onze inwoners en een gezonde financiële positie. Bij eventuele bezuinigingsscenario’s zijn participatie en draagvlak van belang.
ER-DOEL
We blijven een financieel stabiele en gezonde gemeente.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
We lobbyen bij VNG en Rijk voor meer duidelijkheid over en een eerlijkere verdeling van de rijksmiddelen.
dɬȷʎÊɬʎȷĉƭĉɤĉˆȊƭǟƊɬɬƊĉȷʎƊƿɬĉɤűˠȚɤ LĉɬɬǟɤɅÊźʎƭðȩʎǟɬĉɤƹǵˠˠȚɤ
We stellen een businesscase op voor het beter benutten van subsidiemogelijkheden voor de gemeente.
MIDDELEN 2023
17
Incidenteel &50.000 voor businesscase subsidiemogelijkheden.
AMBITIE
De gemeente Krimpenerwaard werkt positief, vanuit een zelfbewustzijn en met oog voor eigen ambities, samen met andere overheden. Om zo doelen op het gebied van woningbouw en werkgebieden, de toekomst van het landelijk gebied, bereikbaarheid en gezamenlijke taken op het gebied van het sociaal domein dichterbij te brengen.
ER-DOEL
We bereiken meer samen met andere overheden.
WE METEN
--
INSPANNINGEN 2023
We voeren met de regio en provincie een BRE-onderzoek (Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem) uit naar de manier waarop we de kracht van de regionale samenwerking kunnen versterken.
We participeren actief in het NOV-ex Groene Hart.
We werken samen met andere regio-gemeenten een regiodeal uit.
MIDDELEN 2023
18
Incidenteel &10.000 voor BRE-onderzoek. Incidenteel &40.000 voor de start van de opzet regiodeal in navolging op BRE-onderzoek.
AMBITIE
Door zich te profileren als een aantrekkelijk werkgever wil de gemeente Krimpenerwaard nu en in de toekomst goed personeel behouden en werven.
ER-DOEL
We zijn een aantrekkelijkere werkgever.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
We (door)ontwikkelen personeelsinstrumenten en acties, gericht op een optimale instroom, doorstroom en uitstroom van medewerkers.
De instroom, doorstroom en uitstroom van personeel. Medewerkerstevredenheid.
We voeren de acties rond Krimpenerwaard Vooruit! uit.
We herijken het functiehuis en de functiewaardering om een evenwichtig personeelsbeleid te realiseren. Zowel in- als extern.
MIDDELEN 2023
Structureel &50.000 voor extern advies en onderzoekskosten.
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Regio Midden Holland - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) - Streekarchief Midden Holland - Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) - Oasen BV - Stedin
19
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026
0.1 Bestuur en ondersteuning
-4.076
-4.584
-4.578
-4.426
-4.426
-4.381
0.2 Burgerzaken
-1.394
-1.298
-1.300
-1.446
-1.462
-1.452
-318
-245
-418
-409
-409
-409
0.4 Overhead
-18.280
-18.863
-19.240
-19.167
-19.143
-19.217
0.5 Treasury
-1.054
-1.185
-1.016
-1.668
-2.438
-2.667
0.61 OZB woningen
-269
-271
-317
-317
-317
-317
0.62 OZB niet-woningen
-161
-159
-186
-186
-186
-186
0.64 Belastingen overig
-29
-86
-31
-31
-31
-31
0.8 Overige baten en lasten
-718
-1.157
307
-205
-559
-509
0.9 Vennootschapsbelasting
-229
-50
-22
-7
-4
-90
-26.528
-27.898
-26.800
-27.863
-28.975
-29.259
0.1 Bestuur en ondersteuning
31
211
7
7
7
7
0.2 Burgerzaken
707
633
687
1.017
1.035
1.035
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
109
76
76
76
76
76
Lasten
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Totaal Lasten Baten
0.4 Overhead
457
384
98
98
98
98
0.5 Treasury
1.646
1.467
1.592
1.666
1.739
1.797
0.61 OZB woningen
7.395
7.631
8.038
8.061
8.099
8.150
0.62 OZB niet-woningen
4.375
4.437
4.655
4.660
4.691
4.727
0.64 Belastingen overig
76
0
0
0
0
0
87.346
90.392
98.061
101.889
105.032
96.210
0.7 Alg uitkering & overige uitk gem fonds 0.8 Overige baten en lasten
293
150
200
200
200
200
Totaal Baten
102.435
105.382
113.414
117.673
120.977
112.300
Saldo van baten en lasten
75.908
77.483
86.614
89.810
92.002
83.041
0.10 Mutaties reserves
-9.913
-2.463
-1.232
-859
-813
-763
0.11 Resultaat rekening baten en lasten
-1.125
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-11.038
-2.463
-1.232
-859
-813
-763 1.502
Stortingen
Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves
11.934
5.754
2.931
1.757
1.622
Mutaties reserves
896
3.291
1.699
898
808
738
Geraamd resultaat
76.804
80.774
88.313
90.708
92.811
83.780
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.
20
VEILIGHEID
Binnen dit programma staat de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners, bedrijven en partners voor een gemeente die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven. In het veiligheidsdomein heeft de gemeente vooral een regierol. De gemeente kan het echter niet alleen. Naast de hulpverleningsorganisaties, zoals politie en brandweer, hebben bedrijven en inwoners ook een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor onder andere het organiseren van de crisisbeheersing. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor onder andere onze deelname aan de Veiligheidsregio Hollands Midden, handhaving APV en crisisbeheersing. Ontwikkelingen 2023 Binnen het veiligheidsveld zien wij dat de aanpak van ondermijning een steeds grotere plaats inneemt. Bij ondermijning hebben wij het over de verwevenheid van de bovenwereld met de onderwereld. Voorbeelden hiervan zijn witwassen, maar ook de aankoop van vastgoed en bedrijven met crimineel verkregen middelen. De komende jaren zetten wij, is samenwerking met inwoners, bedrijven, andere overheden en organisaties in op het tegengaan en het aanpakken van ondermijnende criminaliteit. Wij zetten in op een structurele aanpak en borging. Vanaf 2023 komt er 1 fte beschikbaar om in te zetten op ondermijning. We zien ook dat steeds meer taken en bevoegdheden vanuit de politie over komen naar de gemeente.
De verwachting is dat deze ontwikkelingen zich gaan doorzetten. Het boa team van de gemeente Krimpenerwaard bestaat op dit moment uit 6 fte. Binnen de projecten van het KVO (nu SVO) werken gemeenten, inwoners en het bedrijfsleven samen aan de veiligheid en leefbaarheid. We gaan onderzoeken of uitbreiding kan plaatsvinden naar alle kernen.
21
Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.
AMBITIE
Wij borgen de structurele aanpak van ondermijnende criminaliteit.
ER-DOEL
We pakken ondermijning structureel beter aan.
WE METEN
Het percentage bestuurlijke rapportages dat in behandeling wordt genomen.
INSPANNINGEN 2023
We implementeren de in 2022 vastgestelde Bibob-beleidslijn.
2023-2026
We nemen 100% van de bestuurlijke rapportages in behandeling.
We brengen Meld Misdaad Anoniem meer onder de aandacht bij inwoners en bedrijven.
We geven voorlichting aan collega’s over de verschillende onderwerpen op het gebied van ondermijning. Ook brengen we de aandachtsfunctionaris mensenhandel onder de aandacht.
MIDDELEN 2023
22
Structureel & 90.000 in begroting voor 1 fte Ondermijning.
AMBITIE
Samen werken aan veiligheid met inwoners, bedrijven, organisaties en partners,. Waarbij de boa’s het visitekaartje zijn van de gemeente op het gebied van schoon, heel en veilig.
ER-DOEL
We nemen samen meer verantwoordelijkheid voor veiligheid.
WE METEN
De groei van het aantal werkgroepen Samen Veilig Ondernemen (voorheen Keurmerk Veilig Ondernemen). Het aantal WhatsApp groepen Het aantal deelnemers aan burgernet
INSPANNINGEN 2023 -2026
We onderzoeken per kern of het mogelijk is om een Werkgroep Samen Veilig Ondernemen op te richten. In 2023 starten we minimaal 1 nieuwe werkgroep.
De boa’s werken projectmatig en kerngericht. Ook brengen zij veiligheid onder de aandacht op sociale media.
We vragen blijvend aandacht voor WhatsAppbuurtpreventie, Burgernet, Meld Misdaad Anoniem en andere burgerparticipatiemogelijkheden op het gebied van veiligheid. We gebruiken daarvoor onze socialemediakanalen actiever. MIDDELEN 2023
23
Structureel &20.000 voor werkgroepen Samen Veilig Ondernemen. Structureel &63.000 voor extra boa.
AMBITIE
Vergroten van de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.
ER-DOEL
We vergroten de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.
WE METEN
Het aantal deelnemers aan het online spel HackShield.
INSPANNINGEN 2023 - 2026
We hebben jaarlijks minimaal 3 activiteiten op het gebied van digitale veiligheid.
Wij gaan door met het aanbieden van HackShield. Eind 2023 heeft HackShield 525 deelnemers.
We vragen op onze sociale media aandacht voor de verschillende onderwerpen op het gebied van digitale veiligheid, waaronder HackShield. Ook is digitale veiligheid een onderwerp bij de werkgroepen Samen Veilig Ondernemen. We onderzoeken hoe we de doelgroep ouderen en andere kwetsbare volwassen inwoners effectief voor kunnen lichten over digitale veiligheid.
MIDDELEN 2023
--
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden)
24
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-3.865
-3.758
-3.860
-3.860
-3.860
-3.860
1.2 Openbare orde en veiligheid
-1.316
-1.405
-1.581
-1.580
-1.580
-1.580
Totaal Lasten
-5.181
-5.164
-5.441
-5.440
-5.440
-5.440
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
186
116
75
75
75
75
1.2 Openbare orde en veiligheid
330
68
68
68
68
68
Lasten
Baten
Totaal Baten
516
183
142
142
142
142
Saldo van baten en lasten
-4.664
-4.980
-5.298
-5.298
-5.298
-5.298
Geraamd resultaat
-4.664
-4.980
-5.298
-5.298
-5.298
-5.298
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.
25
VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT
Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners en bedrijven aan een zo goed mogelijk bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle vormen van vervoer. Wij willen een balans creëren tussen bereikbaarheid, omgevingskwaliteit en duurzame mobiliteit. Dit doen wij door het versterken van het netwerk, beter benutten van de bestaande infrastructuur met aandacht voor de verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van het verkeersbeleid en het onderhouden en in stand houden van de wegen, parkeervoorzieningen, openbare verlichting, civiele kunstwerken en de havens. Ontwikkelingen 2023 Bereikbaarheid en verkeersveiligheid zijn de twee voornaamste thema's die in Krimpenerwaard spelen op het gebied van verkeer en vervoer. Op het gebied van bereikbaarheid is de doorstroming van de ontsluitingen richting Gouda en Rotterdam (Algeracorridor) van belang. Beide ontsluitingen liggen buiten het grondgebied van onze gemeente. Afstemming met andere wegbeheerders is daarom nodig om de doorstroming te optimaliseren. Ook de verschillende veerverbindingen en het openbaar vervoer zijn belangrijk voor de bereikbaarheid van onze gemeente. De veerconcessies en behoud van openbaar vervoer zijn daarom blijvende speerpunten.
Voor verkeersveiligheid is de landelijke doelstelling om het aantal slachtoffers in 2050 terug te brengen naar 0. Elk slachtoffer is er één teveel. Het is daarom nodig om (relatief) onveilige verkeerssituaties aan te pakken. Veilige schoolroutes en de veiligheidsbeleving van verkeersdeelnemers vallen ook binnen dit thema. Een goede laadstructuur met voldoende oplaadpunten voor elektrische auto's is verder van belang voor een toekomstbestendige mobiliteit in Krimpenerwaard.
26
Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.
AMBITIE
Voor de vitaliteit van het gebied, voor bewoners en voor ondernemers, is een betere doorstroming van de ontsluitingen richting Gouda en Rotterdam belangrijk. We zetten in op een duurzame en complete aanpak van de mobiliteitsvraag. We hebben speciale aandacht voor specifieke en kwetsbare groepen in het kader van toegankelijkheid van het openbaar vervoer.
ER-DOEL
We versterken onze samenwerking om bereikbaarheid in brede zin te verbeteren.
WE METEN
Veranderingen in het aanbod van de wegcapaciteit van de auto en veranderingen in het aanbod van capaciteit van de alternatieven voor de auto.
INSPANNINGEN 2023
We zetten regionale projecten voort die de bereikbaarheid verbeteren:
Verder uitrollen van de snelfietsroute Rotterdam- Lekkerkerk Afronding project Veerstoep Bergambacht om gebruik van het veer aantrekkelijker te maken Voortzetten P+R locatie bij Krimpenerhout die aansluit op openbaar vervoer
We participeren in het uitwerkingsplan Voorkeursvariant Algeracorridor. Daarbij zijn Krimpen a/d IJssel en Capelle a/d IJssel trekkers als de wegbeheerders.
2023 - 2026
We brengen bij iedere aanbesteding van concessies voor het openbaar vervoer de belangen in van de Krimpenerwaard en oefenen zoveel mogelijk invloed uit op de uitvraag. Dat doen we in regionaal verband (Midden Holland). We voeren het 10 punten plan bereikbaarheid Krimpenerwaard uit.
MIDDELEN 2023
27
Structureel &20.000 voor onderzoek en advisering bij de projecten.
AMBITIE
We hechten veel waarde aan de verkeersveiligheid van onze gemeente. We zetten daarom in op veilige schoolfietsroutes, een adequate aanpak van onveilige situaties en het vergroten van het bewustzijn onder inwoners.
ER-DOEL
We willen de verkeersveiligheid in de Krimpenerwaard gericht verbeteren.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
Ongevallendata (op basis van politieregistratie, gericht op wat er fout is gegaan) (bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Risicobenadering verkeersveiligheid (op basis van studie adviesbureau DTV, gericht op wat er fout kan gaan).
We gaan met de raad in gesprek hoe we de risico-benadering toepassen in relatie tot (uniform) wegbeheer.
We koppelen het Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV) tweede tranche subsidie vanuit de rijksoverheid aan IBOR-werkzaamheden van de gemeente (werk-met-werk). Om zo relatief onveilige locaties aan te pakken. We stellen een plan op om schoolomgevingen en -routes verkeersveiliger te maken. Dit doen we in samenwerking met scholen, ouders en kinderen. We gebruiken hierbij een risicobenadering, ongevallendata en lokale kennis. MIDDELEN 2023
Structureel &30.000 voor het realiseren van verkeersveilige schoolomgevingen en -routes.
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) - Veerdienst Schoonhoven
28
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.
Exploitatie
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Meerjaren 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer
-10.095
-9.609
-9.442
-9.426
-9.861
2.2 Parkeren
-20
-20
0
0
0
0
2.3 Recreatieve havens
-87
-109
-84
-84
-84
-84
2.4 Economische havens en waterwegen
-117
-85
-115
-115
-102
-101
2.5 Openbaar vervoer Totaal Lasten
-9.990
-334
-445
-533
-533
-532
-532
-10.653
-10.269
-10.174
-10.158
-10.579
-10.708
Baten 2.1 Verkeer en vervoer
1.153
351
271
271
271
271
2.2 Parkeren
6
5
5
5
5
5
2.3 Recreatieve havens
2
2
2
2
2
2
2.4 Economische havens en waterwegen
50
96
100
100
100
100 251
2.5 Openbaar vervoer
253
251
251
251
251
Totaal Baten
1.463
704
628
628
628
628
Saldo van baten en lasten
-9.189
-9.565
-9.547
-9.530
-9.951
-10.081
-433
0
0
0
0
0
0.10 Mutaties reserves
648
513
214
183
168
166
Mutaties reserves
215
513
214
183
168
166
Geraamd resultaat
-8.974
-9.052
-9.332
-9.347
-9.783
-9.915
Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen
Bedragen x €1.000
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2022 zie model 3.
29
ECONOMIE
Met dit programma stimuleert de gemeente het ondernemers- en vestigingsklimaat. In dit programma staan ook activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Dit doen we samen met ondernemers, organisaties, provincie en andere gemeenten. In dit programma zijn middelen opgenomen voor de dienstverlening aan ondernemers, (samenwerkings-)projecten van arbeidsmarkt en onderwijs, de herstructurering van bedrijfslocaties, investeringen in winkelgebieden, het stimuleren van snel internet en de transitie naar een toekomstbestendige landbouw. Ontwikkelingen 2023 De economische situatie is onzeker door internationale en geopolitieke ontwikkelingen en na de grote impact door de coronacrisis met bijbehorende steunmaatregelen vanuit de overheid. Door de coronacrisis is het recreëren in eigen land toegenomen en de verwachting is dat dit de komende jaren doorzet. Het opleidingsniveau stijgt en daarmee zijn jongeren meer dan voorheen theoretischer opgeleid. Het tekort aan vakbekwaam personeel in onder andere de technische sector blijft groot. Een goede aansluiting tussen het onderwijs en arbeidsmarkt blijft een aandachtspunt. Vanuit economisch perspectief blijft de ruimtedruk groot, ook in Krimpenerwaard. Er wordt een regionale bedrijventerreinenstrategie opgesteld, waarin de lokale behoefte van de Krimpenerwaard is opgenomen.
Speerpunten collegeprogramma Onderstaand zijn de speerpunten uit het collegeprogramma “Vitaal vooruit!” met betrekking tot dit programma uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2023.
30
AMBITIE
Wij blijven samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven sterk inzetten op een goede afstemming tussen het onderwijs, het beschikbare arbeidspotentieel en de lokale werkgevers.
ER-DOEL
We willen de match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt verbeteren. Dit doen wij samen met onderwijsinstellingen en ondernemersorganisaties.
WE METEN
De resultaten van het gezamenlijke werkprogramma van de 3 O’s: overheid, onderwijs, ondernemingen.
INSPANNINGEN 2023
We zetten in op een gezamenlijk eigenaarschap van ondernemers en onderwijsinstellingen. Dit doen wij op basis van een hernieuwd convenant Leerwerkbedrijf Krimpenerwaard.
We onderzoeken samen met de betrokkenen de mogelijkheden voor zij-instromers en voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
We doen in regionaal verband een onderzoek naar de mogelijkheid van een beroepentuin.
We onderzoeken de haalbaarheid van een circulair ambachtscentrum.
2023 - 2026
We bouwen samen met de betrokkenen doorlopende leerlijnen in het beroepsonderwijs uit. Waar nodig vullen we dit aan met andere scholings- en opleidingsmogelijkheden.
We onderzoeken de mogelijkheid om het leer-werkbedrijf regionaal op te schalen
MIDDELEN 2023
31
--
AMBITIE
We denken mee over de versterking van het verdienmodel van de agrarische sector. Dit doen we samen met de agrarische ondernemers uit het gebied zelf. We werken hierbij intensief samen met provincie en waterschap. We werken samen aan de ontwikkeling naar een toekomstbestendige landbouw, met minder uitstoot van broeikasgassen en stikstof, hogere waterkwaliteit en met aandacht voor biodiversiteit.
ER-DOEL
We faciliteren een meer toekomstbestendige agrarische sector.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023 -2026
We hebben een faciliterende rol bij de gebiedsprocessen voor de planvorming NPLG (klimaat, stikstof, natuur). We verbinden onze lokale ambities aan de doelstellingen van het Rijk en de provincie. Deze lokale ambities zijn onder andere een toekomstbestendige landbouw en een duurzaam beheer van het buitengebied Bodemdaling door veenverbranding leidt tot uitstoot van broeikasgassen.
Aantal hectare bodemdalingremmende maatregelen (bron: gebiedsprocessen). Aantal agrariërs dat deelneemt aan gebiedsprocessen (bron: gebiedsprocessen).
We brengen ‘Mijn Koers’ in bij de gebiedsprocessen. Dit is een programma uit de Proeftuin.
MIDDELEN 2023
Incidenteel &200.000 voor extra fte('s) landbouwtransitie algemeen en begeleiden onderzoeken. We gaan in overleg met de provincie Zuid-Holland om de benodigde financiën ten laste te brengen van het NPLG.
32
AMBITIE
Wij zetten in op het realiseren van voldoende ruimte voor de ontwikkelingsmogelijkheden van lokale bedrijven. Hiervoor zorgen we voor een heldere bedrijventerreinenstrategie en actieve lobby richting de provincie.
ER-DOEL
We zetten in op meer ruimte voor de duurzame ontwikkeling van lokaal gebonden bedrijven.
WE METEN
INSPANNINGEN 2023
We stellen een strategie en visie op voor bedrijventerreinen. We onderzoeken daarbij de mogelijkheden voor het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen
2023 - 2026
We implementeren de bedrijventerreinenstrategie. Zo realiseren we meer ruimte voor de ontwikkeling van lokaal gebonden bedrijven.
MIDDELEN 2023
--
33
Het aantal hectares bedrijventerrein. De (lokale en regionale) behoefte aan bedrijventerreinen.
AMBITIE
Voedselvoorziening is cruciaal, zeker gezien de ontwikkelingen in de wereld. Onze agrariërs hebben, in relatie tot de recreatieve mogelijkheden, hierbij in de gemeente Krimpenerwaard een belangrijke rol. We stimuleren dat meer (voedsel)producten uit ons gebied terecht komen bij onze inwoners. ‘Korte ketens tussen productie en verbruik maken de cirkel rond’.
ER-DOEL
We stimuleren dat meer voedselproducten uit ons gebied direct terechtkomen bij de klant.
WE METEN
--
INSPANNINGEN 2023 -2026
We onderhouden een netwerk met: Voedselfamilie Krimpenerwaard, Rotterdam de Boer op en Cheese Valley.
We koppelen Initiatieven voor korte ketens aan initiatieven voor recreatie en toerisme (onder andere Stichting Promotie Krimpenerwaard).
We kennen (leader)subsidies toe om initiatieven op het gebied van korte ketens en streekproducten te stimuleren.
MIDDELEN 2023
34
(Leader)subsidies: deze extra middelen vragen wij aan via de ambitie buitengebied (zie verderop).
AMBITIE
Wij zetten in op versterking van de detailhandelstructuur en waar mogelijk het op peil houden van het huidige winkelaanbod.
ER-DOEL
We versterken de beleving en aantrekkelijkheid van onze winkelgebieden.
WE METEN
Het aantal winkels, het aantal vierkante meters winkelaanbod, leegstand, waardering (via tweejaarlijkse koopstromenonderzoek). (bron 2021: kso2021.nl)
INSPANNINGEN 2023
We onderzoeken of de Retailvisie geactualiseerd moet worden naar aanleiding van trends en ontwikkelingen in de retailsector.
2023 - 2026
We versterken de (onderlinge) samenwerking van en met winkeliersverenigingen via reguliere overleggen en via de bestaande samenwerkingsverbanden. Hierbij hebben we aandacht voor lokaal kopen. We bepalen in overleg met de winkeliersverenigingen welke acties nodig en haalbaar zijn. Dit doen wij aan de hand van de uitkomsten van het onderzoek. Deze acties voeren wij uit.
MIDDELEN 2023
35
--
AMBITIE
We zetten ons in om bodemdaling te verminderen en wisselen hierover kennis uit.
ER-DOEL
We zetten binnen en buiten de bebouwde kom in op minder bodemdaling.
WE METEN
--
INSPANNINGEN 2023 - 2026
We werken samen met waterschappen en provincie om bodemdaling in het landelijk gebied tegen te gaan.
We nemen deel aan het platform Slappe Bodem.
We experimenteren met de toepassing van (innovatieve) lichte ophoogmaterialen onder wegen en achterpaden. We monitoren de effecten en wisselen actief ervaringen uit met andere gemeenten.