Transcript raadsvergadering 17 november 2022 begroting.pdf

Door de invoering van dat tarief, kan er niet meer gedifferentieerd worden met het vaststellen van de eigen bijdrage. De gemeente kan nu geen inkomensafhankelijke bijdrage meer vragen, zodat ook langs deze weg minder inkomsten kunnen worden gegenereerd om de regeling te financieren. Een lichtpuntje is er, want wel is onlangs bekend geworden dat het kabinet vanaf 2025 de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp in de Wmo wel weer inkomensafhankelijk wil maken, omdat de aanzuigende werking van het loslaten van die inkomensafhankelijke eigen bijdrage veel groter is gebleken dan vooraf ingeschat. Waardoor de Wmouitgave landelijk met €400.000.000 zijn gestegen. Het kabinet hoopt hiermee de kosten terug te dringen. Tenslotte, bleek uit de Meicirculaire van dit jaar dat we in 2026 geconfronteerd gaan worden met een lagere algemene uitkering van het Rijk. Wij houden ons hart vast en hopen dat het Rijk tot inkeer zal komen. Momenteel is er een tekort aan personeel. Een realiteit voor alle sectoren in onze samenleving, en Kerkrade vormt daar geen uitzondering op. De bedrijfsvoering van het ambtelijk apparaat staat onder grote druk, en er zijn simpelweg te weinig ambtenaren. De Ouderenpartij waardeert het zeer dat er €2.500.000 extra ter beschikking gesteld wordt.

Een organisatie die niet over voldoende en gekwalificeerd personeel beschikt, kan haar taken immers niet naar behoren uitvoeren. Daar hebben onze burgers last van en dat kan niet de bedoeling zijn. Het doet de OPK verder deugd dat de in 2020 ingezette beleid voor armoede en schulden, ook in de komende periode voortgezet wordt in samenwerking met de in Kerkrade actieve organisaties op dit vlak. De nadruk zal vooral liggen op de kinderen in armoede. In onze gemeente moeten relatief veel gezinnen rondkomen van een minimuminkomen, die daardoor in een financieel kwetsbare positie verkeren. Ook qua schuldenproblematiek van onze burgers, scoort de gemeente helaas niet goed. In deze onzekere tijd, waarin we met ongekend hoge inflatie en buitensporig hoge energiekosten worden geconfronteerd, is deze groep mede-kerkradenaren nog kwetsbaarder. De Nationale ombudsman heeft een onderzoek ingesteld naar het zogenaamde niet-gebruik van inkomensvoorzieningen. In juni 2022 is het onderzoek met als titel: met te weinig genoegen nemen, afgerond. En het niet-gebruik van inkomensvoorzieningen is één van de voornaamste oorzaken dat mensen in de schuldenval terechtkomen. Veel instanties gaan ervan uit dat in een financieel kwetsbare positie met name de ouderen die recht hebben op een inkomensvoorziening, dat zelf moeten regelen.

Maar soms is dat te veel gevraagd, en dat terwijl deze voorzieningen ervoor moeten zorgen dat deze mensen niet onder het bestaansminimum terechtkomen. De ombudsman vindt dat de overheid actief op zoek moet gaan en vervolgstappen moet nemen wanneer een aanvraag uitblijft. Regelmatig terugkerende informatie helpt om niet-gebruik tegen te gaan. Overigens er is meer mogelijk. Overheidsinstanties kunnen de onderlinge samenwerking verbeteren en meer samenwerken met de maatschappelijke organisaties. Het helpt als in het gemeentehuis of wijk, een buurtcentrum een loket is waar men terecht kan. Om dit te realiseren gaat de OPK een motie indienen. Dan gaan wij over tot de orde van de dag. Dank u wel!

dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dank u wel voor uw bijdrage. Wacht even. De één is uit. Ik stel voor. Ik wilde jullie nog het woord geven, en daarna -- Gaat het echt niet meer? Daar kan ik natuurlijk niks tegen inbrengen. Ik schors de vergadering voor vijf minuten dan. Ik wilde eigenlijk weer beginnen. Kijk eens even of jullie alle schaapjes kunnen verzamelen. Want we hebben nog een hele dag voor ons. Dus toch een beetje de tempo erop houden. Goed, ik heropen de vergadering. Er zit één of andere galm op dit ding. Heeft iemand hem per ongeluk nog aan? Of is het een stille hint dat we echte zaal --? Ik denk dat je een lied moet zingen. Nee, ik ga zeker niet zingen.

8.4 algemene beschouwingen fractie SP M.A.K.J. Laumann SP

Welkom terug. Raad Spreekstoel

Het woord is aan de fractie van de SP. Mevrouw Laumann. Hier staat die nog aan, voorzitter. Dat is die galm. M.A.K.J. Laumann SP

Oké, voorzitter, geachte collega-raadsleden en leden van het college. Beste mensen in de zaal en zij die via internet de algemene beschouwingen volgen. Dit is voor de huidige fractie van de SP al de negende keer dat ik als fractievoorzitter een betoog mag houden voor de algemene beschouwingen. Al negen jaar kijken we even terug naar voorgaande periodes om te kunnen vergelijken hoe Kerkrade zich in de afgelopen jaren op sociaal en economisch vlak ontwikkeld heeft. We zien in al die jaren helaas nauwelijks verbetering. Even zoveel jaren heeft de SP tijdens de algemene beschouwingen al vast moeten stellen dat Kerkrade nog steeds slecht scoort in te veel lijstjes. Iedereen weet inmiddels dat de gezondheid van de Limburgers en zeker die van Kerkrade, relatief gezien slechter is dan de gezondheid van de rest van Nederland. Wie in Kerkrade geboren wordt, leeft gemiddeld zeven jaar korter. Daarnaast is er overgewicht bij 61,3 procent van de inwoners van Kerkrade, ten opzichte van 50,8 procent landelijk. Het gebruik van wijkverpleging is een Kerkrade 5,1 procent, ten opzichte van landelijk 3,3 procent. Jazeker, het vorige college en dit college zien de ernst ervan in dat er iets moet gebeuren om het gezondheidsniveau op te vijzelen. Maar in plaats van geld investeren om daadwerkelijk de gezondheid te bevorderen, werd er een gebouw van €42.500.000 gebouwd.

Deels gefinancierd door de OZB te verhogen. Dit terzijde. Kerkrade kent één van de hoogste OZB-tarieven in Limburg. Terwijl de gemiddelde huizenprijs in Kerkrade een stuk lager ligt dan de gemiddelde huizenprijs in Limburg en Nederland. In het lijstje, waar je als gemeente ook liever niet hoog geplaatst wordt, staat Kerkrade jammer genoeg ergens in de top tien. Namelijk, de hoogste gemeentelijke belastingen. Kerkrade wil een duur gebouw, zogenaamd om de gezondheid van de mensen te verbeteren, en de burgers betalen hiervan de rente door middel van een verhoging van de OZB. We weten ook allemaal dat mensen die op of rond de armoedegrens leven of in de schuldhulpverlening zitten, ongezonder leven omdat ze; A) te veel stress hebben door geldgebrek, en B) vaak geen geld voor gezonde voeding hebben of voor een abonnement in de sportschool. Het college verhoogt zonder blikken of blozen, jaar na jaar de gemeentelijke belastingen, zodat niet Wassenaar, maar Kerkrade relatief duur is om te wonen. Voorzitter, naast het betalen van één van de hoogste OZB-tarieven voor een gebouw van €42.500.000, zijn de burgers echter ook nog geld waar ze recht op hebben afgepakt. In 2018 is door de toenmalige coalitie besloten om de tegemoetkoming van €125 van de chronisch zieken en gehandicapten af te pakken, want die had me nodig om een ander gat op te vullen.

Wat iedereen ook weet, veel chronisch zieken hebben een laag inkomen, doorgaans hoge zorgkosten en de meesten zijn niet in staat tot een fulltimebaan. Begrijpt u het nog? De gemeente wil de gezondheid van de mensen bevorderen, maar pakt de meest kwetsbare groep een tegemoetkoming af. Niet dat €125 nu iemands leven gaat redden, maar wat voor een boodschap geef je de mensen als je dit afpakt, en zegt dat er geen geld voor is? Maar wel een duur gebouw neerzet waarvoor je - we zeggen het nog maar eens miljoenen moet lenen, en waarvoor je burgers de rente op die lening laat betalen door de OZB te verhogen. De SP hoopt dat deze coalitie eindelijk tot inkeer komt en de meest kwetsbare burgers van Kerkrade geeft waar ze recht op hebben, want de gemeente krijgt deze tegemoetkoming van het Rijk en betaalt zelf dus geen cent hiervoor. Het is dus niet zo dat de gemeente geen geld heeft voor het uitkeren van €125 aan de meest kwetsbare mensen van Kerkrade. Nee, het is gewoon een politieke keuze.Daarom brengen we vandaag weer een motie in om de chronisch zieken en gehandicapten de tegemoetkoming te geven waar ze recht op hebben en die schaamteloos van ze is afgepakt. Deze motie is de tegemoetkoming in de Wtcg. Tijdens de algemene beschouwingen kijken we niet alleen naar de begroting, al is die natuurlijk ook interessant.

Zo liet de wethouder van financiën van vorig jaar nog pagina groot in de krant optekenen, dat Kerkrade qua begroting

genoeg spek op de ribben heeft. Meerjarig was er volgens hem zelfs sprake van in overschot. Voorzitter, in de begroting van dit jaar is dat spek niet alleen verdwenen. Deze begroting lijkt meer op een uitgemergeld varken, om in de terminologie te blijven. Zelfs voor nieuwe programma's van Vie dat dure gebouw, is er geen financiële ruimte meer. Vorig jaar al moest de wethouder bij de banken aankloppen voor leningen om de begroting sluitend te maken. Ook dit jaar is er weer een tekort, en daarom moeten de reserves aangesproken worden en nieuwe leningen worden afgesloten. Deze coalitie vult het ene gat met het andere en roept dan: "Kijk eens wat goed, de begroting klopt." Ja, voorzitter, op deze manier zou daadwerkelijk niemand in de schulden hoeven te zitten. Want als je een tekort hebt in je huishoudelijk budget, ga je naar de bank voor een lening en alles is wel sluitend. Onnodig op te merken dat dit college ook even vergeet te vermelden dat de rente stijgt, en nu en in de nabije toekomst gaat zorgen voor behoorlijke extra kostenposten. Eenmaal raden wie dan mag gaan betalen? Juist, de burger. In zeer actueel onderwerp in Kerkrade, is de participatie. De nieuwe Omgevingswet die waarschijnlijk één juli 2023 ingaat, stelt wettelijke voorwaarden aan het laten participeren van inwoners. Inwoners moeten dus wettelijk verplicht meer zeggenschap krijgen bij bepaalde beslissingen.

Tot nu toe zien we dat de invoering van deze wettelijke plicht in Kerkrade wordt opgepakt, middels een visie document en een verordening. We hopen dan ook dat de mooie woorden op papier, ook in werkelijkheid worden waargemaakt. We zullen in elk geval de vinger aan de pols houden. Want voorzitter, er is geen partij die beter weet wat participatie inhoudt dan de SP. De SP betrekt de burgers bij politieke besluiten door mensen buiten en zelfs thuis naar hun mening te vragen. Dat leidt tot goede inzichten, die we vervolgens inbrengen in de landelijke en gemeentelijke politiek, want alleen op die manier is er sprake van gedragen besluiten. Iets totaal anders dan door het college voorgekookt te besluiten. Dan trekken we participatie door naar het politieke niveau in Kerkrade, de democratische besluitvorming in de raad. Raadsleden treden op namens de inwoners, maar ook in de gemeenteraad moet de participatie of medezeggenschap wel een heel stuk beter. Dat heeft de SP al diverse keren betoogd. Bij veel besluiten zijn er meerdere mogelijkheden. De gemeenteraad krijgt nu meestal één optie voorgelegd, en dan is het slikken of stikken. Dat is geen democratie, dat is de tirannie van de meerderheid. In een democratie moet worden gewaakt voor de tirannie van de meerderheid.

Een citaat van ProDemos: "Tirannie van de meerderheid is het opleggen van de wil van de meerderheid aan een minderheid." Uiteraard zijn er commissievergaderingen in Kerkrade, en daar komt naar voren dat coalitie en oppositiepartijen totaal verschillende visies hebben op het begrip democratie. Voor de coalitiepartijen betekent democratie vaak de macht van het getal. Voorstellen van het college worden door de coalitie gevolgd, zodat vooraf al vaststaat wat uitkomst van de discussie zal worden. Hierdoor wordt de discussie doodgeslagen, en besluitvorming in commissie en raad gedegradeerd tot een formaliteit. Voorzitter, ik kan dit ook onderbouwen met feiten. Sinds we in de raad zijn gekomen, negen jaar geleden hebben de coalitiepartijen bijna geen enkel voorstel van het college afgewezen. Soms bijna blindelings goedgekeurd. Voor de SP in Kerkrade betekent democratische invulling geven aan het duale stelsel binnen de gemeentepolitiek. Het college bestuurt en de raadsleden hebben het budgetrecht. Zij controleren het bestuur en stellen de kaders. Dit duale stelsel is ingevoerd om het proces transparant te maken. Te voorkomen dat bestuurders vooraf afstemmen met de coalitiepartijen en in de raad het gesprek in de volle breedte kan worden gevoerd. Ter voorkoming van het dichttimmeren van beleidsvoorstellen en ondoorzichtige ik achterkamertjespolitiek.

Democratie is gebaad bij een open discussie in de politieke arena, die daar speciaal voor is ingericht, de raadszaal. Daarom dient de SP nog twee moties in vandaag om de discussie in de raadzaal te voeren. Motie twee, het bespreken van het coalitieakkoord. En motie drie, motie toegankelijkheid vragenuurtje. Voorzitter, ik kom tot een afronding. Op financieel gebied gaat het naar onze mening niet goed, ook al staat het college in de krant met een grote foto en pochend op een sluitende begroting en ruimte voor investeringen. Bij de begrotingsbehandeling zal ik daarop terugkomen. Kortom, er is werk aan de winkel in Kerkrade om de grote problemen nu eindelijk structureel aan te pakken. Maar daarom moet je wel eerst onder ogen willen en durven zien dat er grote problemen zijn. Daarnaast is het goed om deze problemen, een zekere aanpak van de oplossingen, samen te bespreken en met zijn allen onze schouders eronder te zetten. Maar dan moeten we anders met zaken omgaan dan we tot nu toe deden. Anders blijven we onderaan in die vervelende lijstjes hangen. Voorzitter, De SP wil graag met alle partijen samenwerken in het belang van onze inwoners, maar dan moet de coalitie wel voorkomen dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

dat we in de tirannie van de meerderheid terechtkomen. Tot zover ons betoog.

8.5 algemene beschouwingen fractie Lokaal Alternatief

dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dank u wel, mevrouw Lauman namens de fractie van de SP. Ga ik naar Lokaal Alternatief. Meneer Charlier, het woord is aan u. M.H.A. Charlier Lokaal Alternatief

Geachte voorzitter, college, collega-raadsleden, alle overige toehoorders. Net als de afgelopen jaren is 2022 weer een bewogen jaar geweest. Een jaar met deze begrotingsvergadering langzaam maar zeker ten einde loopt. Het moment waarop wij vooruitkijken naar het volgend jaar. We weten nu al dat 2023 een jaar zal worden waarin de oorlog in Oekraïne en de torenhoge energielasten voor onze burgers, verenigingen en ondernemers grote aandachtspunten zullen blijven. Daarbij is het te hopen dat de pandemie niet weer aanwakkert voor menig meer knelpunten zouden kunnen ontstaan. De nu voorliggende begroting is wederom een keurig document geworden. Bij het lezen van die begroting valt op, dat wel heel vaak in nadere toelichting op de teksten noodzakelijk is. Het gevolg is, dat de naar aanleiding van de begroting gestelde vragen en daarop gegeven antwoorden, meer pagina's tekst bevatten dan de oorspronkelijke begroting kent. Is een duidelijke, toegelichte begroting wellicht een aandachtspunt voor volgend jaar. Van belang voor het financiële beleid zijn natuurlijk onder andere de te verwachten extra inkomsten vanuit gemeentefonds zoals aangegeven in de Meicirculaire. Van 2023 tot 2026 ontvangen we in totaal €30.500.000 meer inkomsten uit het gemeentefonds dan nu.

We zien dat na een sluitende begroting in 2023, in 2024 en 2025 een begrotingsoverschot wordt gerealiseerd, dat aan de reserves wordt toegevoegd. Reserves die in 2026 zullen moeten worden aangesproken. Tot zover dus geen verontrustende vooruitzichten voor Kerkrade en haar inwoners. De aanzet van onze wethouder om voorafgaand aan samenstellen van deze begroting met alle partijen te overleggen, leek een mooie, breedgedragen begroting op te gaan leveren. Helaas, het komt op ons over alsof het vooroverleg met ons in overleg voor de bunen was. Wij wilden de wethouder een belangrijke boodschap meegeven, daar hebben wij in het gesprek dan ook onze volledige focus opgelegd. Vie, en dan niet het gebouw dat hier achterom gerealiseerd is, maar de gedachten en visie achter Vie. Nemen we de voorliggende begroting door. Dan komen we op het door college benoemde speerpunt: Vie in de wijken. Volgens ons geheel terecht een speerpunt, maar er is voor dit speerpunt geen geld meer gereserveerd om hier gericht iets aan te doen. €500.000 die tijdens de realisatie van het gebouw de afgelopen twee jaar wel beschikbaar waren, ontbreken. Nu het gebouw er is en bewoners geanimeerd zouden moeten worden om er daadwerkelijk gebruik van te maken.

Vie is, zoals we allemaal weten, gestart als een uniek concept met als doel onze inwoners te stimuleren gezonder te gaan leven door een ander beweeg- en eetpatroon. Tientallen miljoenen euro's zijn geïnvesteerd om de gebouwen te realiseren die dit concept zouden moeten dragen, en in het verleden dus in totaal €1.000.000 aan de reserves onttrokken om voor dat Vie operationeel was, het concept in de wijken te promoten. Nu zijn de gebouwen vrijwel klaar en lijkt de belangrijkste rol van Vie in de begroting weggelegd voor de parkeergarage. Die ervoor moet zorgen dat de al vele jaren begroten, maar niet behaalde inkomsten parkeergelden in 2023 wel gehaald worden. In parkeergarage overigens, waar de verenigingen die van Vie gebruik gaan maken, nog altijd niet weten hoe het parkeren voor hun leden daarin geregeld wordt. Misschien hebben we het gemist in de commissies en de raad, en zijn de doelen rondom Vie in de wijken al bereikt, dan zouden we daar graag een rapportage van zien. Volgens lokaal alternatief, moeten de bewoners in de wijken net nu gestimuleerd worden om actief gebruik te maken van de prachtige faciliteiten die Vie hun kan bieden.

In de aanloop naar de realisatie van Vie genoemde neveneffecten van minder ziekteverzuim, langere levensduur, lagere kosten voor de gezondheidszorg, zou het toch moeten opwegen tegen die investering? Deelnemen aan activiteiten binnen de Vie-gedachte voorkomt overigens ook eenzaamheid en zorgt voor meer sociale cohesie. Overigens is het gebruik maken van die faciliteiten sowieso al niet gemakkelijk, noch laagdrempelig. Dit komt bijvoorbeeld naar voren uit het feit, dat het zwembad voor familie zwemmen, zwemmen met kinderen onder toezicht van hun ouders of grootouders, uitsluitend op vrijdagavond tussen acht en tien en op zondag tussen half twee en vier beschikbaar is. Een erg mager aanbood om tegen een entreeprijs van rond de €24 voor vader, moeder en twee kinderen te gaan bewegen zonder een lesprogramma te volgen. Een bedrag die beslist niet voor iedereen is weggelegd. Kortom voor onze fractie voldoende redenen om het amendement in te brengen, om de promotie van Vie in de wijken voor 2023 zeker wel weer in de begroting op te nemen. Niet-vrijblijvend, maar met een strak geregisseerd en vooral resultaatgericht programma, waarvan deze raad van de resultaten op de hoogte wordt gehouden. De financiering zou wederom uit lagere reserveringen moeten komen, iets wat met het oog op de vele extra miljoenen die vanuit de Meicirculaire zijn toegezegd toch mogelijk zou moeten zijn.

Natuurlijk, ook wij realiseren ons dat de solvabiliteit van onze gemeente daarmee minder stijgt dan nu in de begroting het geval is. We zitten niet op een zodanig laag solvabiliteitspercentage dat we daarmee met het oog op de niet eens verpleegde normen mee in de problemen zouden komen. Natuurlijk zijn er nog een aantal zaken in deze begroting die aandacht vragen. Het programma sport, cultuur en recreatie kent in vlakke begroting. Hier is er

sprake van geen of nauwelijks inflatiecorrectie. Met de huidige inflatie onder de streep, dus in verlaging van de effectief te besteden gelden in de begroting. Maar maakt sport geen deel uit van Vie? En is Vie geen speerpunt van deze coalitie? Dan zou een reële inflatiecorrectie toch op de plaats zijn. In het verlengde daarvan komt het speerpunt cultuur om de hoek kijken. Volgens de tekst in speerpunt. Let wel dat waar mogelijk gestimuleerd wordt. Hoe wordt dat bedoeld? Optimaal stimuleren en het onderste uit de kan halen, of kijken of mogelijk nog ergens iets overblijft en dat inzetten voor stimuleringsmaatregelen. Kortom in erg onduidelijke toezegging, gekoppeld aan iets wat een speerpunt genoemd wordt. Overigens treffen we bij het onderdeel cultuur - een voor ons erg vreemd in de oren klinkend idee aan - voor de jeugd een Poppodium in het centrum. Is het niet voor de hand liggend om het bestaande Poppodium en FlexiForum breder te ondersteunen, als dit is waar behoefte aan is? Maar het is goed om te weten dat in Poppodium een andere doelgroep kent dan jeugd. Laat dit geen duur prestige-object in het centrum worden. We kijken bij alles naar spreiding in de wijken, in Poppodium heeft Kerkrade een wijk. Beconcurreer het nu niet met een tweede Poppodium in het centrum. Dat overigens dringend iets voor de jeugd in het centrum gedaan moet worden, onderstrepen wij.

Maar niet met een Poppodium. Met speerpunt ondernemingsklimaat komt in aanvalsplan centrum om de hoek kijken, in loffelijk streven. Maar wat wordt in dat aanvalsplan de rol van de centrummanager? Blijft het de reactieve rol die nu bij ons door ondernemers wordt gesignaleerd? Of krijgt de centrummanager de opdracht om proactief te handelen om dit aanvalsplan te realiseren? En nee, we denken zeker niet dat het eenvoudig is om bij de ondernemers in ons centrum de neuzen dezelfde kant uit te krijgen. Daar zijn in het verleden meerdere initiatieven vanuit die ondernemers op gestrand, maar in stevige, coördinerende rol vanuit de centrummanager en dus vanuit de overheid, kan daar wellicht een belangrijke rol spelen. Als we het dan hebben over een aanvalsplan, dan over naar een totaal ander aanvalsplan. Het antwoord op onze vraag over status van het aanvalsplan Bleijerheide, roept u ons minimaal verbazing op. Hoewel ons nog steeds veel signalen bereiken van bewoners dat het aanvalsplan nog niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd, wordt het op de wijkgerichte plan nu ondergebracht in één integraal veiligheidsplan. Als de actiepunten in de afgelopen jaren zijn uitgevoerd, dan zou het passend zijn om de resultaten ervan te meten. Die verslaglegging missen we nu. Als fractie kijken we overigens uit naar de behandeling van de motie: plan van aanpak 'stille ramp'.

De energieproblematiek in Kerkrade is erg groot. Maar laten we bij die behandeling ook even stilstaan en bij door gebruikers gesignaleerde knelpunten in het Parkstad zonnepanelen aandacht vragen. Als gemeente hebben we in dat project veel burgers bij Volta Solar ondergebracht, en onder andere daardoor kunnen realiseren dat we in hun lijstjes bovenaan staan. We horen bij de gemeentes waar de groei in de plaatsing van het aantal zonnepanelen groter is dan in andere Limburgse gemeentes. Het lijkt echter erg noodzakelijk om richting de leverancier actie te ondernemen om hun aan hun contractuele verplichtingen te houden. Denk daarbij aan schoonmaken van panelen die op regelmatige basis zou gebeuren, maar ook aan het al dan niet oplossen van storingen aan die zonnepanelen. Onze burgers denken het goed te doen. Ze hebben in totaal minder kosten, maar klopt die opbrengst wel? Schone panelen leveren meer op. Daarnaast wordt de teruglevering van de overcapaciteit beperkt door grote zonnepanelenparken in de regio, die niet een onbelangrijk aandachtspunt is. Het volgende door Lokaal Alternatief onderstreepte speerpunt, is de kinderraad met onze kinderburgemeester. Enkele weken geleden zijn beiden nieuw benoemd, maar de motie pesten vanuit de vorige kinderraad is nog steeds niet aan de orde geweest in in commissie of raad.

Als we die kinderraad serieus nemen, dan zouden we dat zeker moeten doen. Dan agenderen we die motie zo snel mogelijk. Tenslotte, één van de belangrijkste aandachtspunten voor de komende jaren: burgerparticipatie. Wederom terecht aangemerkte speerpunt. Maar tot onze verbazing wordt hiervoor slechts €150.000 op jaarbasis gereserveerd. Let wel, dat is 0,08 procent van onze totale begroting. Nauwelijks in druppel op een gloeiende plaat, als we naar de noodzaak van het omdenken binnen onze gemeente kijken, zoals er bij een aantal zaken in de laatste maanden in commissies en raad duidelijk is geworden. Vorig jaar brachten wij hier onze complimenten over voor de leesbaarheid van de begroting. Zoals in het begin van de beschouwingen aangegeven, heeft de leesbaarheid helaas geleid tot oppervlakkigere teksten die veel vragen hebben opgeroepen. De aanzet van de wethouder om alle partijen bij de begroting te betrekken is een sympathieke stap, die echter ook verwachtingen wekt. Verwachtingen die naar ons toe in ieder geval zonder het amendement dadelijk niet worden waargemaakt. We kijken uit naar een breedgedragen programma dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

en begroting voor 2024. Dank u wel. Was dat het? Ja. Ik miste nog de afsluitende woorden. Uitkijken naar een breedgedragen begroting zijn ook afsluitende woorden.

8.6 algemene beschouwingen fractie PvdA

dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Zo is dat. Dank u wel, meneer Charlier namens Lokaal Alternatief. Ga ik naar Partij van de Arbeid, Sander Gorissen. Raad Spreekstoel

Het woord is aan u. S.H.G. Gorissen PvdA

Voorzitter, in een turbulente tijd is het meer dan ooit noodzakelijk om krachten te bundelen. Zorgen leven bij jong en oud, bij huurders en huiseigenaren, en zeker bij onze burgers die met een kleine portemonnee rond proberen te komen. Vroeger zorgde een vaste baan en een eigen huis voor rust, maar tegenwoordig kan ook dit voor slapeloze nachten zorgen. Je bent er immers nog niet met een eigen huis met een dak boven je hoofd, want: "Kan mijn huis de steeds heftigere regenbuien wel aan? Kan ik de energiekosten nog wel dragen? Heb ik wel geld om mijn huis te verduurzamen? Of erger. Kunnen mijn kinderen naar de sportvereniging? Of kan mijn kind wel met een volle maag naar school?" En zonder dat we kunnen toveren om alle zorgen op te lossen, kunnen we alleen gezamenlijk proberen de problemen in Kerkrade het hoofd te bieden. Nogmaals, we kunnen die problemen dus alleen samen aanpakken. Burgers, bedrijfsleven, politiek, verenigingen en alles wat er nog tussenin zit. Zij aan zij, als gemeente en burger, als huurder en koper, en als jongeren en ouderen. En voor een groeiend deel van de burger draait het dan ook om het sluitend te maken van het eigen huishoudboekje. Naast problemen rondom het betalen van lasten, komt er een torenhoge inflatie bij. Prijzen van dagelijkse boodschappen stijgen hard, prijzen voor gas en elektra nog meer.

Onze bestaanszekerheid staat meer en meer op het spel, en dat is voor onze partij en voor iedereen hard te verteren. Voorzitter, door al deze turbulentie is het belangrijk te constateren dat de gemeentelijke lasten niet stijgen, maar we beseffen tegelijkertijd dat deze ook niet laag zijn. We wonen en we leven in een gemeente met veel uitdagingen en met plannen met ambitie. Ambitie kost geld en de gemeente heeft niet veel knoppen om aan te draaien. Sterker nog, de middelen vanuit het Rijk zijn alleen maar lager geworden en de verantwoordelijkheden daarbij groter. Dit is bij alle gemeenten het geval en het maakt de puzzel telkens weer moeilijk in elkaar te leggen. De Partij van de Arbeid, gaat het toekomstproef maken. We hoeven niemand te vertellen dat juist in ons gebied, in bepaalde opzichten de nood het hoogste is. De bekende problemen in de regio tonen geen noemenswaardige verandering en de tijd waarin we leven maakt deze opgave niet makkelijker. Niet voor niets pleiten we voor een nationale programma, om met hulp van het Rijk de regio veiliger, gezonder en welvarender te maken. Dit is iets dat we als Partij van de Arbeid Kerkrade niet loslaten, maar we blijven zoals zo vaak, afhankelijk van het Rijk. Voorzitter, vandaag behandelen we het huishoudboekje van de gemeente, de begroting 2023.

Alle raads- en commissieleden waren uitgenodigd bij een toelichting van de accountant van de gemeente op de begroting. Conclusie onder de streep: de gemeente doet het goed. Er zijn wel degelijk aandachtspunten, maar we hebben wel het één en het andere onder controle. We zijn financieel stabiel. We zien een sluitende begroting, waaruit blijkt dat we meerjarig tot en met 2025, geen problemen verwachten. Die komen wellicht pas in 2026, en wederom is de gemeente voor die periode afhankelijk van de bijdrage vanuit het Rijk. Het is van groot belang om aan burgers te laten zien hoe sterk verbonden de gemeentelijke, provinciale en landelijke politiek is. Als Partij van de Arbeid zullen we in ieder geval landelijk blijven strijden om de bijdrage voor 2026 vanuit het rijk om te draaien. Tot zo ver de begroting zelf. In het begin van dit betoog stelden we echter de vragen die meningen bezighoudt: "Hoe houd ik mijn energielasten onder controle? En hoe zorg ik dat ik minder energie ga verbruiken of meer energie kan opwekken?" En nog belangrijker: "Hoe moeten we dat betalen?" In de kamer heeft de Partij van de Arbeid hier op ingespeeld. Het kabinet heeft daarnaar geluisterd en als de uitvoering lukt, kent 2023 een energieprijsplafond, zodat de gevolgen van de gigantische stijgingen enigszins beperkt blijven. Een goede eerste stap, maar wel een tijdelijke oplossing.

Daarom hebben we als fractie in november 21, het initiatief genomen voor een lokaal, een gemeentelijk energie en klimaatfonds. Hiermee kunnen bewoners, ondernemers en verenigingen hun eigen panden verduurzamen om zo hun energierekening omlaag te brengen. Daarmee zijn we er echter nog niet. We bereiken hiermee bijvoorbeeld niet alle huurders. Je bent te afhankelijk van de goodwill van je verhuurder. In de toekomst gaat dat wellicht beter worden. Dat doen we in 2022 en 2023 en 2024. We vragen het college daarom om zij aan zij met corporaties en met particuliere verhuurders, te zorgen voor huurders. We vragen het college om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om onwelwillende verhuurders te dwingen om maatregelen te nemen. Of het huiseigenaar of huurder is, we hebben allemaal recht op een goed geïsoleerd huis. Onze burgers moeten allemaal de kans krijgen om hun elektriciteits- en gasverbruik te verlagen, en wel mogelijk energie op te wekken. Voorzitter, ongelijkheid gaat allang niet meer alleen over arm en rijk. De kloof is groter dan ooit en groeit nog steeds, en tussen huurder en koper, jong en oud, hoger en lager opgeleid. Voorzitter, dat is iets waar we al tientallen jaren tegen vechten.

De PvdA staat dan ook voor een inclusieve samenleving. Niemand aan de kant en iedereen telt mee. Tot slot, van onze inbreng over energie het volgende. Niet alleen burgers, ondernemers en verenigingen kampen met hoge energiekosten en de noodzaak van verduurzaming, ook de gemeente moet daarin stappen blijven zetten. Daarom vragen we het college om te onderzoeken hoe en binnen welke termijn de energiekosten van de gemeente zelf onder controle kunnen worden gebracht? We denken daarbij aan gemeentelijk vervoer, maar ook aan gemeentelijke gebouwen en de openbare ruimte. Hiertoe dienen we een motie in, in relatie tot de begroting en de meijararaming. Voorzitter, verduurzaming gaat over de toekomst van ons allemaal. Het moge duidelijk zijn, onze jongste generaties hebben daarbij het allergrootste belang. Niet voor niets is onze eigen wethouder belast met jeugdzorg en jeugdbeleid, en het is in ons belang om te blijven investeren in jeugdzorg, maar minstens even belangrijk is preventie. Met welk beleid kunnen we zoveel mogelijk voorkomen dat er een beroep op jeugdzorg nodig is? Het loopt parallel met Vie en het is er onderdeel van. We willen voorkomen dat burgers ongezond leven en daardoor ziek kunnen worden. Iedereen verdient gezondheid en geluk.

We laten onze auto in de garage onderhouden, omdat we niet al te vaak langs de kant willen staan, en daarom zijn we als gemeente met onder de vlag van Vie hiermee gestart, om ook op het gebied van gezondheid en vitaliteit dit voor onze burgers in gang te zetten. Het is tijd dat Vie gedragen wordt door de burgers en verankerd wordt in de wijken. Voorzitter, daar eindigt dit niet voor de jeugd en jongeren. De focus van jongerenbeleid ligt natuurlijk op gezondheid, op onderwijs, op arbeidsmarkt. Vergeet niet dat jongeren ook behoefte hebben aan huisvesting, een vrijetijdsbesteding, een plek om dit te kunnen doen. Met betrekking tot dit laatste vragen we dan ook om bij de genoemde buurtbudgetten actief jongeren te betrekken en aan het stuur te zetten. Tegelijkertijd, zien we een toenemende overlast van een groep jeugdigen in het centrum. We begrijpen van omwonenden dat er onzekerheid en angst bestaat. Dat kan en mag niet getolereerd worden. We vragen daarom aan het college wat er tot nu toe gebeurd is, en wat er nog gaat gebeuren om deze overlast tegen te gaan? En voordat ik afrond, de woningmarkt. Het is een onderwerp dat de Partij van de Arbeid Kerkrade al jaren aan blijft roeren. In de beschouwingen van 2021 hebben we nadrukkelijk gevraagd om een onderzoek naar sturing op de woningmarkt.

Hoe kunnen we die beter onder controle krijgen? Hoe kunnen we voorkomen dat sommige straten gebukt gaan om woonoverlast, omdat er te veel huisjesmelkers vrij spel hebben? Voorzitter, het maakt allemaal deel uit van het onderzoek dat nog steeds lopende is. De PVDA heeft begrepen dat er op korte termijn veel informatie naar de raad zal komen. Maar op één ding wachten we niet. Wat ons betreft gaan we de straten aanpakken die het meest leiden onder particuliere verhuur. Door verhuurders die niet naar hun panden omkijken en niet naar hun huurders. In de komende maanden is het ons doel om met een initiatiefvoorstel te komen, om in de meest kwetsbare straten te voorkomen dat investeerders kunnen blijven opkopen zonder een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid van de buurt. Als slot van deze inbreng voor de algemene beschouwingen willen we nog een opmerking maken over de samenwerking tussen gemeenten en burger, en met name tussen raad en burger. We zijn al enige tijd bezig om de raadscommunicatie te verbeteren. We dienen echter een motie in om te onderzoeken of een motiemarkt een optie is in dit kader. Hierdoor kunnen burgers direct de boer op met hun eigen ideeën, en kunnen raadsleden dit oppakken samen met de initiatiefnemer. Voorzitter, we zijn ervan bewust dat grote veranderingen tijd nodig hebben.

Wie fietst met tegenwind kan moeilijk vooruitkomen, maar wie vooruit wil blijven gaan, moet toch echt harder trappen. Dat is volgens de Partij van de Arbeid Kerkrade de enige manier om vooruit te komen. We moeten doorgaan met werken aan en investeren voor een gezondere, een duurzamere, een veiligere, en meer welvarende gemeente. Wat ons betreft doen we dat allemaal samen. Samen in een samenleving waarin we op elkaar bouwen en vertrouwen hebben in elkaar, en samen op weg dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

naar meer en betere bestaanszekerheid voor iedereen en met iedereen. Dank u wel.

8.7 algemene beschouwingen fractie Ons Kerkrade dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dank u wel, meneer Gorissen voor uw betoog. Raad Spreekstoel

Dan ga ik naar de fractie van Ons Kerkrade, meneer Krasovec. N. Krasovec Ons Kerkrade

[onhoorbaar 00:56:18-00:56:22] Nee, ik vind het prima. Raad Spreekstoel

Wie? Er staat nog negen november inderdaad, dat klopt. Goed gezien. Er zijn al twee minuten verstreken. Goed. Tot zo ver mijn betoog. Dank u wel! Het is allemaal na te lezen op dingen. Even kijken. Goed. Voorzitter, na een hele poos mogen we weer samen. Ons Kerkrade hoopt dat iedereen deze afgelopen coronaperiode goed en gezond is doorgekomen, en dat deze zwarte bladzijde snel voorbij is. Afgelopen maart, die voor de minderheid van de Kerkraadse burgers, heeft zijn oordeel geveld over onze stadspolitiek. De lage verkiezingsopkomst baart Ons Kerkrade ook grote zorgen. Het nieuw college en coalitie zijn gestart, waaronder ook Ons Kerkrade, N. Krasovec Ons Kerkrade

en borduurt vrolijk de ingezette weg. Samen verder bouwen aan die positieve punten, maar ook aan die uitdagingen en zorgpunten die voor ons liggen. Gezonde boodschap dus. De politieke speerpunten van Ons Kerkrade zijn grotendeels verweven in het coalitieakkoord en collegeprogramma. Voorzitter, Ons Kerkrade, roept al jaren iets over betere communicatie, en dit dan vooral in begrijpelijke en heldere taal, die wereldberoemde jip-en-janneketaal. Wat is er dan logischer dan ons betoog ook eens in die jip-en-janneketaal proberen te doen? Sterker nog, in een Jip en Janneke verhaal te gieten? Voorzitter, even vooraf om het fantasiebeeld goed te schetsen. De vroegere buurtkinderen Jip en Janneke zijn inmiddels volgroeide pubers en hebben een vaste relatie. Jip woont in Kerkrade samen met hondje Taki. Hij studeert in Maastricht, en is uiteraard lid van Ons Kerkrade. Janneke is met haar ouders noodgedwongen naar Sittard verhuisd en komt op bezoek bij Jip, en samen maken ze wandeling door ons mooie Kerkrade. Uit dit boek: Jip en Janneke [onhoorbaar 00:58:03-00:58:05]. Woensdag zeventien november: 10 uur 30, station Kerkrade Centrum. "Welkom in Kerkrade, Janneke", zegt Jip. Samen lopen ze naar de hoge Gaia Toren, zodat ze over heel Kerkrade kunnen kijken. "Wat een geweldig uitzicht", zegt Janneke. "Jep", zegt Jip. "Maar niet alle vooruitzichten zijn zo mooi vandaag.

Met de huidige energiecrisis krijgen bijvoorbeeld, veel gezinnen, verenigingen, ondernemers of gemeentes, het flink voor de kiezen. Door die mega hoge energiekosten kunnen vele hun rekeningen niet meer betalen, met alle negatieve gevolgen van dien. De gemeente probeert de burgers zo goed mogelijk te ondersteunen waar kan. Zo is er bijvoorbeeld de energiecheque van € 250 voor burgers, waar ze energiebesparende spullen van kunnen kopen. Er zit een woonwijzerwinkel met isolerende maatregelen tegen kortingsprijzen, en is er voor de Parkstad burgers het zonnepanelenproject. De gemeente besluit verder om in 2023 maar de helft van de precariobelasting bij de Kerkraadse ondernemers in rekening te brengen. Deel als kleine tegemoetkoming en hun hoge energiekosten. De gemeenteraad zelf heeft onlangs de motie stille armoede aangenomen, waarbij ze het college vragen met een plan van aanpak te komen waarmee burgers, ondernemers en verenigingen iets geholpen kunnen worden. Hierbij zijn overigens onlangs al goede ideeën voorbijgekomen. Janneke, deze energiecrisis overstijgt bijna alles en heeft snel een wereldwijde spelwisselaar nodig, want zo gaat het niet langer meer goed. Janneke, dit kunnen we niet alleen oplossen. Die spelwisselaars hebben we ook nodig op het gebied van gezondheid, Janneke. We staan in de verkeerde lijstjes bovenaan.

Daar is dus nog een flinke gezondheid in het slag te maken. Kerkrade heet nu het provincie: Vie, leven in beweging. Waardoor de burgers een stukken gezonder moeten worden. Zo lopen er al projecten om overgewicht en eenzaamheid tegen te gaan. Krijgen veel kinderen een gezonde schoollunch, en komt The Move Factory met gratis beweegprogramma's. Beter en vitalere wijken, en een gezondere jeugd zijn van levensbelang, Janneke." "Maar Jip, is Vie niet dat nieuwe gebouw daarachter? Ik zie daar zwembaden en grote sporthallen en een soort uitvindersruimte voor de Willie wortel onder ons, met nieuwe, gezonde projecten die komen." "Klopt, Janneke, ziet er ook al zeer gelikt uit. Het heeft ook al wat mogen kosten, maar dan heb je ook wat. Alleen denk ik dat Kerkrade haar burgers in de wet --" "In beweging moet zien te krijgen. [Onhoorbaar 00:00:01-00:00:03], Janneke. Nu deden de entreeprijzen van het nieuwe Vie-gebouw ook nog menige Kerkradenaren de wenkbrauwen fronsen. We willen juist iedereen in beweging krijgen en dan moet een entreeprijs juist niemand afschrikken. Mijn punt van zorg is dus wel de exploitatie van dat mooie Vie-gebouw, Janneke." "Kunnen die Kerkraadse burgers in deze dure tijd, waar ook nog veel mensen hun fitnessabonnement opzeggen, dan niet gratis buiten sporten?" "Janneke, dat is een goede vraag. Zoveel openbare buitensporttoestellen heeft Kerkrade ook weer niet.

Misschien moeten we daar eens een voorstel van maken en aandacht voor vragen. Goed idee van je, Willie Wortel. Mogen ze die buitensporttoestellen meteen bij al die nieuw te bouwen huizen plaatsen, Janneke?" "Nou Jip, zoveel keus was er ook weer niet, waardoor wij bijvoorbeeld naar Sittard zijn verhuisd." "Klopt ook weer. Je hebt naast die energiecrisis ook nog eens de wooncrisis. We hebben dus op dit moment gewoon te weinig huizen. Probleem is alleen, Janneke, dat we niet echt mogen bouwen door de stikstofcrisis, dus de ene crisis houdt de oplossing voor de andere crisis tegen. Hoeveel gekker wil je het krijgen, Janneke?" "Nederlands op zijn smalst, maar wat doet Kerkrade nu al, Jip?" "Kerkrade is in het Rolduckerveld flink aan de slag om die wijk een verfrissend en modern aanzien te geven en een flink aantal nieuwe woningen terug te bouwen. Ook bij het zwembad zijn nieuwe woningen gepland en er zijn in Bleijerheide via het Superlocal project veel nieuwe

gerecyclede woningen teruggekomen en er is een aantal nieuwe Tiny Houses bijgekomen. Kerkrade is daar flink aan de slag en aan de sloop om meer sociale, huur-, starters en of doorstroomwoningen te bouwen, die van hoog tot laag geschikt zijn en het liefst zo duurzaam en levensloopbestendig mogelijk. Voor ieder wat leuks dus, Janneke, maar die wooncrisis baart me wel grote zorgen. Ik vraag me dan ook af, wat de gevolgen zijn van die rechterlijke stikstofuitspraak, voor de nu nog op de plank liggende bouwprojecten in Kerkrade en Parkstad: kan en gaat alles gewoon door, gemeente?" "Jip, hoe doen ze het hier dan met de opvang van die vele vluchtelingen en Oekraïners?" "Pas nog hebben we in sporthal Rolduc menig Oekraïense vluchteling en asielzoeker opgevangen. De wijk is er goed bij betrokken en op de afgesproken datum, 1 oktober jongstleden, is de opvanglocatie als sporthal weer netjes teruggegeven aan de sporters en aan de wijk Rolduc. Het heeft de gemeente veel tijd en werk gekost en daarom ook een groot compliment aan al die ambtenaren, vrijwilligers et cetera die dit op een humane manier voor de bühne hebben gebracht." "De gemeente heeft het al aardig druk, Janneke. Kerkrade wil hierbij graag dat iedereen ook kan meedoen en niemand langs de zijlijn van de samenleving staat.

Het hebben van werk is dan een belangrijk onderdeel om zelfstandig te kunnen voorzien in je eigen inkomsten en dus je eigen levensonderhoud. Prima te zien dat onze bedrijventerreinen langzaam vollopen, maar er zijn hier helaas ook nog genoeg burgers die geen werk of voldoende inkomen hebben, en afhankelijk zijn van de gemeente of andere instanties. Hier komen die mensen nu in een zogenaamde klantreis terecht, waar een sausje van menselijke maat overheen wordt gegoten. Toetsen wat wel kan, zie kansen en kijk wat iemand wel kan in plaats van wat iemand niet kan, Janneke: prima insteek met al die openstaande vacatures overal. Janneke, er zijn helaas nog te veel burgers die door armoede niet volwaardig mee kunnen doen aan onze samenleving, omdat ze er de centjes niet voor hebben. Kerkrade zet dan ook sterk in, op het vroeg signaleren van armoede, het tegengaan van kinderarmoede en fatsoenlijk om kunnen gaan met geld. Bij de GeldWijzerWinkel kunnen burgers bijvoorbeeld terecht voor advies over geldzaken om zo te voorkomen dat burgers te snel in de schulden komen, Janneke, prima zaak dus." "Een belangrijke voorwaarde om werk te krijgen, is goed onderwijs, Jip. Hoe zit dat hier?" "Nou Janneke, Kerkrade heeft een mooi beroepscollege, Holz. Hiernaast is Kerkrade al een tijdje aan de gang om volwaardig voortgezet onderwijs terug te krijgen.

Dit was jaren geleden één van onze tips en die is meteen serieus opgepakt. De animo in Kerkrade is hiervoor zeker aanwezig, en meer studenten betekent ook veel meer reuring en beleving in de stad, waar weer winkels, bibliotheek, horeca et cetera van kunnen profiteren. Een mooie win-winsituatie dus." "Het centrum ziet er inderdaad mooi uit, maar ik zie toch ook nog aardig wat lege plekken." "Klopt, Janneke en dat is dan ook meteen een zorgpunt voor mij: de leegstand in ons nieuwe stadshart. Meer reuring in de stad door studenten, zou ik dan ook zeer toejuichen. Meer volk betekent meer inkomsten en dat betekent meer aantrekkingskracht voor startende ondernemers. Massa is kassa, sfeer en beleving en dus laat die Bubers maar snel komen, Janneke." "Dat klinkt chic, maar doen ze ook iets voor de kleine kinderen?" "Wat dacht jij dan Janneke? In Eygelshoven gaat basisschool de Veldhof binnenkort op de schop, dan komt hier het eerste Integraal Kindcentrum, IKC de Droomhof. Hierin werken verschillende instanties samen, om de gedroomde toekomst van kinderen mogelijk te maken. Chic man! Verder is Kerkrade flink aan de slag om bijna alle basisscholen om te toveren tot de gezonde basisscholen van de toekomst. Hier krijgen de kinderen onder andere een gratis gezond ontbijtje aangeboden, zodat niemand meer met honger naar school hoeft. Dat is ook nog eens gezond.

Dus goed voor de kinderen en hun gezondheid, Janneke. Toppie! Voor de kleintjes is ook de Kerkraadse speeltuin een groot genot, en die moet dus vooral gekoesterd worden. Speeltuinen zijn het buitenleerpark voor de jongsten, en dus zeer belangrijk, Janneke. Probleem is wel om voldoende vrijwilligers te vinden om deze speeltuinen draaiende te houden. Vrijwilligers en bijvoorbeeld mantelzorgers zijn sowieso het cement van de samenleving, Janneke, en die moeten we heel goed in ere houden." "Heb je zelf dan geen onderwijstips meer voor de gemeente, Jip?" "Natuurlijk Janneke, je vindt steeds minder mensen die de kunst van het oude handwerk beheersen, zoals bijvoorbeeld een schilder, monteur, elektricien, loodgieter et cetera. Misschien eens binnen deze regio onderzoeken of er behoefte is aan een ouderwetse Vak- of Ambachtsschool. Het gewoon weer leren werken met de handen, werk genoeg, goed betaald en broodnodig. Goed voor onze jeugd." "Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst, Jip!" "Dat klopt Janneke, en die moet je dan ook voor Kerkrade zien te behouden, door het bieden van voldoende en afwisselend aanbod aan verenigingen, clubs, evenementen en activiteiten. Genoeg vertier, volwaardig voortgezet onderwijs, goed openbaar vervoer, voldoende starterswoningen et cetera.

Kortom, je moet er wel eens voor doen om ze iets te bieden en ze te behouden, Janneke." "Dat vorige geldt ook allemaal voor de ouderen. Ook hen zul je voldoende keuzes moeten bieden, zoals voldoende en gevarieerde buurtfaciliteiten, levensloopbestendige woningen, voldoende en gevarieerd werkaanbod, goed of beter openbaar vervoer, de gezondheidsprojecten om de hoek, et cetera. Het zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen en mee kunnen doen, is hierbij een belangrijk punt, Janneke." "Jip, hoe zit dat dan met die omgeving hier: de buurt, de wijk?" "Best oké, Janneke, maar ze rijden vaak nog steeds als gekken. Hier mag nog veel harder tegen opgetreden worden, maar er is te weinig blauw op straat.

De politie in deze regio moet juist niet opgekocht worden, maar er moeten extra mensen bij. Dit ook om de aanpak van drugsoverlast in de grensregio serieus aan te pakken en er moeten ook handhavers en Boa's bij om de aanvalsplannen per wijk beter te ondersteunen. À propos, wijk! Als ik tijdens onze eigen OKWijkschouw in de wijken kom, zie ik soms ook dat het onkruid hier en daar wel erg de wijken ontsiert. Gooi daar wat illegale afvaldumpingen bij, dan roept dit helaas wel een verloederend beeld op. Vaak ook onterecht, omdat het Gemeentelijk Groen- en opruimpersoneel zich dagelijks uit de naad werkt, maar handjes tekort komt. Puntje van zorg, Janneke, dat tekort van al dat personeel. De gemeente zou toekomstige knelpunten in kaart proberen te brengen en kijken wat hierin gedaan kan worden. Een goed voorbeeld is de kersverse Gravenwegrotonde. Wij hebben daar flink voor op de trom geslagen, Janneke, zelfs tot de provincie aan toe. Ik vind het dan ook helemaal oké dat nu eindelijk die veilige rotonde startklaar is. Top!" "Zo wil Kerkrade ook proberen haar burgers, ondernemers en verenigingen nog meer te betrekken bij het wel en wee van hun eigen straat, buurt of wijk. Dit om hen een actievere rol en meer verantwoordelijkheid te geven bij de inrichting van hun eigen omgeving. Zij moeten hier immers zelf wonen en leven.

Een prima voorbeeld van toekomstige burgerparticipatie en samenwerking, Janneke." "Dat biedt mooie kansen, Jip! À propos, samenwerking: hoe loopt dat in de regio?" "Janneke, ik vind het wel aardig gaan, maar het kan altijd beter. Ik denk dat je door samenwerking meer kunt bereiken en dat 1 plus 1 dan vaker 3 kan zijn. Maar we moeten wel opletten dat we door samenwerking geen te grote en logge instanties maken, waarvan we straks zelf de regie kwijt zijn: puntje van aandacht, Janneke. Ik denk wel dat je elkaar als Parkstadgemeentes ook beter en vaker moet proberen te vinden. Naar aanleiding van een burgerinitiatief hebben we het idee aangedragen om regiobreed te kijken of de intentie er is om ooit tot een gezamenlijk openbaar buitenzwembad te komen binnen Parkstad, Janneke. Ik vind het echt retespannend of dat iets gaat worden en het zou een geweldige regiosamenwerking zijn en een mooi piketpaaltje voor de Parkstadtoekomst. We werken ook over de grens goed samen, Janneke. Zo hebben we hier Eurode, waar Herzogenrath en Kerkrade op politiek, bestuurlijk en ambtelijk gebied samenwerken. Het EBC-gebouw midden op de twee landsgrenzen is een mooi voorbeeld van een grensoverschrijdend bouwwerk, waar burgers onder andere terecht kunnen voor informatie over grensoverschrijdende arbeid. "[Onhoorbaar 00:08:18-00:08:19] dus.

Dan moet men dus in verschillende talen communiceren, Jip?" "Zeker, Janneke, en dat lukt ook wel aardig, maar met zelf helder en tijdig communiceren heeft de gemeente wel al een poosje moeite. Onze jip-enjanneke-taal wordt nu nog te weinig gebruikt en ook het beantwoorden van burgers mag nog wel iets vlotter. Met onze gele en rode kaarten gaat dat wel iets beter, maar top is het nog niet: een verbeterpunt voor de toekomst dus." "Kijk eens naar al dat moois om je heen, Janneke: onze Klankstad met haar WMC, Erenstein, ons groengebied, het Discovery Museum, RODA JC, de Eygelse zaterdagmarkt, GaiaZOO, de Jeetemarkt, Abdij Rolduc, Terwinseler Straatmarkt, botanische tuin, Carnaval, het Vasteloavends Museum, Schacht Nulland en noem maar op." "Klopt, Jip. Wel nog even een kleine tip. Laatst was ik bij Schacht Nulland en een grote ruimte voor een film of presentatie is daar niet, Jip." "Dat is nog eens een goeie tip voor de gemeente, om hier een onderzoek naar te doen. Bij die schacht van het zwarte goud, maar het is niet allemaal goud dat blinkt, Janneke. Natuurlijk zijn er ook nog genoeg zorgenkindjes, zo zijn er de eerder genoemde energie-, woon-, stikstof- en opvangcrisis. Deze zullen zeker een negatieve schaduw over veel burgers, ondernemers en verenigingen gooien, maar ook over de gemeente Kerkrade zelf, Janneke.

De Jeugdzorg en het Sociaal Domein zijn ook altijd zorgenkindjes geweest voor extra aandacht, vooral ook gelet op de toekomstige centjes. Zo blijft ook dat prachtige RODA stadion ons achtervolgen. Qua betalingsverplichting is het elk seizoen weer de vraag: doet hij het of doet hij het niet? Nog steeds een risicopuntje van zorg dus, Janneke." "Ook het huidige personeelstekort is een punt van zorg, omdat hierdoor ook de werkdruk stijgt. Er moeten dus echt snel mensen bij om deze problemen goed op te lossen. Even niet jammeren: er liggen ook genoeg mooie uitdagingen en kansen op de loer, Janneke. De nieuwe Omgevingswet is een hele ommezwaai, maar brengt ook aardig wat nieuwe kansen met zich mee op het gebied van burgerparticipatie. Het nieuwe Project Bruis op Sportpark Kaalheide is zo'n gezonde toekomstinvestering waar via een brede samenwerking vele doelgroepen bediend kunnen worden en waar de wijk ook nog eens van mee kan profiteren. Zo zijn het woonproject Rolduckerveld en het gezondheidsproject Vie ook twee van die mega- uitdagingen die mooie kansen bieden." "Waar ben jij heel blij mee, nu je politieke partij zelf op het pluche zit, Jip?" "Janneke, dat zijn meerdere positieve dingen waar wij uiteraard extra blij mee zijn. Zo zullen de parkeerinkomsten in 2024 eens goed onder de loep worden genomen, als het centrum redelijk klaar is.

Met deze parkeercijfers kan bij toekomstige begrotingen rekening worden gehouden. Het huidige bedrag is vaak wensdenken, Janneke. Ook gaat Kerkrade de hondenbelasting voor de eerste honden schrappen, voor onze Takkie dus. Dat is in onze ogen niet meer van deze tijd en gaat in de toekomst op de poepschep. Toppie van Takkie. De intensieve inzet voor personeelsuitbreiding en de grotere inzet voor betere communicatie zijn ook twee items waar ik al vaker voor op de barricades ben gegaan. Ook hoop ik dat onze oude motie om volwaardig voortgezet onderwijs terug te krijgen via het Martin Buber College werkelijkheid zal worden, Janneke. Wat zou het dan chic zijn

als ons mooie dialect binnen het onderwijs ook nog eens beter zijn weg zal vinden? Op de eigen gemeentegang Borden gaan ze hier al mee beginnen. Chic. Verder stemt de grote inzet om iedereen mee te laten doen, niemand aan de zijlijn te laten staan, met de menselijke maat hoog in het vaandel en het nog meer oog en inzet hebben voor onze mooie wijken mij zeer tevreden en is helemaal oké." "Jip, hoe doen jullie het dan met de centjes, hebben jullie de schaapjes al op het droge?" "Janneke, dat gaat tot nu toe nog goed. We hebben voor de komende jaren een sluitende begroting, op het ravijnjaar 2026 na. Tot nu toe hebben we dus de centen om te doen wat we hebben aangegeven. Echter, Janneke, met al die ongewisse crises op ons bordje weet je niet hoe het morgen is en zal het dus een hels karwei worden om die financiële eindjes aan elkaar te blijven knopen. Het gaat nog goed, maar ook Kerkrade zal op de kleintjes moeten letten en zeer goed op haar eigen winkel moeten passen. Nu heb je zo'n beetje alles wel gezien, wat ook in het Limburgs leeskwartiertje past. Rondje Kerkrade voor gevorderden." "Jip, ik heb een mooie, vitale, krachtige en uitdagende stad gezien. Eerlijk is eerlijk, we zouden hier saampjes best goed kunnen wonen." "Jazeker Janneke, dat zie ik ook al helemaal voor me. Samen met onze belastingvrije Takkie op de buitenring de zonsondergang tegemoet rijden.

Janneke, wat is Kerkrade toch mooi! dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Goede reis terug richting Sittard en doe ze de groetjes!" Dank u wel. Mooi dat Jip en Janneke ook nog eens van stal gehaald worden met hondje Takkie.

8.8 algemene beschouwingen fractie Burgerbelangen dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Ik ga naar Burgerbelangen: mevrouw Paul, het woord is Raad Spreekstoel

aan u. Voorzitter, Raad, C.E. Paul-Ubachs Burgerbelangen

geachte aanwezigen in deze zaal en alle mensen thuis. Het is voor mij een eer om als eerste vrouwelijke fractievoorzitter in de vijftigjarige geschiedenis van Burgerbelangen Kerkrade de Algemene Beschouwingen namens Burgerbelangen Kerkrade te mogen presenteren. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart jongstleden heeft onze partij elf zetels behaald en blijven wij de grootste politieke partij in Kerkrade. Met het motto: Samen verder vooruit, heeft het voor ons een letterlijke betekenis. Verder met dat wat wij al de afgelopen jaren hebben ingezet en dit vooral samen. Ons doel is de komende vier jaar samen met alle partners, zowel coalitie als oppositiepartijen, verder te bouwen aan een vitaal en uitdagend Kerkrade. Bouwen aan een stabiele gemeente die uitgaat van de inhoud, met geloof in zichzelf haalbare ambities plaatst en daadkracht en lef toont bij de uitvoering van het beleid. Onze visie van Burgerbelangen Kerkrade kent ook nu weer drie belangrijke uitgangspunten. Eén: opkomen voor de zwaksten en meest kwetsbaren in de samenleving. Twee: het investeren in een veilige en schone leefomgeving in alle wijken. Drie: blijven doorontwikkelen van een uitnodigende en aantrekkelijke stad. Met name deze thema's zullen hoofdonderdeel zijn van mijn betoog.

Door alle thema's heen zult u zien dat burgerparticipatie een grote rol zal spelen in het wel of niet slagen van alle projecten en plannen die gerealiseerd gaan worden de komende jaren. De nieuwe Kinderraad is inmiddels gekozen met haar nieuwe kinderburgemeester, Madée Buck, we wensen hen heel veel succes. Ook de jongeren adviesraad heeft een frisse impuls gekregen, waardoor onderwerpen zoals pesten, armoede, gezondheid en jonge mantelzorgers ruime aandacht zullen krijgen door suggesties en initiatieven bij hun op te halen. Onze samenleving: de afgelopen periode is er door heel veel mensen ondersteuning geboden om te komen tot volwaardig voortgezet onderwijs. De komst van het Martin Buber zal de aantrekkelijkheid van onze stad enorm vergroten en ook jongere gezinnen binden aan onze stad. In een gezamenlijke motie hebben we nogmaals richting College bepleit een nieuwe aanvraag in te dienen en tevens bezwaar of beroep in te stellen tegen een mogelijke afwijzing. Een goed communicatietraject blijven voeren richting de inwoners en andere belangstellenden is een pre. Wij gaan ervan uit, na wederom alle handtekeningen te hebben verzameld voor een nieuwe aanvraag, dat dit zeker beloond zal worden met de goedkeuring van een mogelijke start van het Martin Buber in 2024. Vie- Leven in beweging: met als doel gezondere en vitalere burgers in Kerkrade en de regio.

Op 5 september jongstleden zijn de deuren geopend van dit geweldige complex, waar zorg, bewegen, leren en samenwerken elkaar ontmoeten. Alle programma's

zijn afgestemd voor jong en oud en bieden ondersteuning en begeleiding bij een gezond en vitaal leven. De gezonde basisschool van de toekomst: Kerkrade investeert in een gezonde leefstijl van de jeugd. Het begint bij het draagvlak creëren bij de scholen en de medezeggenschapsraad moet instemmen met dit voornemen. Tevens zijn er vrijwilligers nodig om het echte doel te bereiken. Het is niet alleen een gezonde maaltijd, echter ook de beweegactiviteit in de pauzes brengt ons tot het doel dat kinderen fit zijn voor de toekomst. Burgerbelangen Kerkrade is blij dat in ieder geval twee basisscholen in Kerkrade dit jaar gestart zijn met dit concept. Toegankelijkheid: voor inwoners met rolstoelen en andere hulpmiddelen zou het geen belemmering moeten zijn om locaties in onze stad te bezoeken. Ook voor mensen met andere lichamelijke aandoeningen moeten er voldoende toiletmogelijkheden in de stad aanwezig zijn. We vragen hier extra aandacht voor. Eenzaamheid: in Limburg bedraagt deze ongeveer 40 procent onder ouderen en alleenstaanden en de prognose is dat dit de komende jaren alleen zal stijgen. Voor Kerkrade willen wij deze stijging tegengaan met het programma vanuit Vie- Eenzaamheid. Het vorige college heeft een aantal stappen gezet en het huidige college heeft dit overgenomen.

Blijven opkomen voor de meest kwetsbaren in onze samenleving: we kunnen trots zijn op het voorzieningen beleid binnen de gemeente Kerkrade. Als je hulp nodig hebt, is er wel ergens een loket met mogelijkheden om bewoners in nood te helpen. De weg ernaartoe is vaak een probleem. De GeldWijzerWinkel biedt de oplossing en is het centrale punt waar alle hulp bekend is en geboden wordt op het gebied van armoede en schulden. Vooruit kijkend naar 2023 denken wij onze stad nog aantrekkelijker te maken door invoering van een Beleef stadspas Kerkrade. We willen graag een motie indienen om de mogelijkheid te laten onderzoeken waarbij alle inwoners van Kerkrade betrokken zijn. Ik wil de nadruk leggen op álle bewoners. Veel voorzieningen zijn op de lagere inkomens gericht, maar we zien nu door de energiecrisis dat ook andere inkomensgroepen het moeilijk hebben. Iedere burger is voor ons van belang: structureel werken aan de relatie met alle burgers. Dit is een handreiking voor een koppeling van burgers met de voorzieningen en de ondernemers in onze stad. Gemeenschapshuizen: bij een vitale wijk hoort een vitale gemeenschap en dus ook een vitaal gemeenschapshuis. Bij de structuur van gemeenschapshuizen moet de verankering in de gemeenschap en cohesie het fundament vormen, en dus zal maatschappelijke financiering een belangrijk onderdeel dienen uit te maken van de exploitatie.