trancript B&S 11 april 2023.pdf

Mevrouw Wevers, u stelde de vraag of wij stakeholders - zoals Impuls en Radar - hierin meenemen om de burgerparticipatie te promoten. Ik kan u toezeggen dat we daar intensief mee bezig zijn. In ieder spreekuur attenderen we de mensen hierop. We hebben twee bijeenkomsten gehad met de stakeholders. Zij kennen de wijk en weten hoe ze achter die voordeur moeten komen, en vandaar dat we hen hierbij betrekken. Zij zijn erg geïnteresseerd om hieraan me te werken. Dat was het, voorzitter. Dank u wel. Nog even over de grotere en kleinere projecten en K. Kuijpers gemeente Kerkrade

een laatste opmerking over het toetsen van de burgerinitiatieven. Het begint met een burgerinitiatief en het is niet zo dat al de punten die hierin staan aangegeven al helemaal geconcretiseerd zijn. Als gemeente helpen wij - ook nu al - burgers die initiatieven indienen. We maken hen bewust over de kosten die ermee gemoeid zijn. Hoe wordt het financieel afgedekt? Hoe zit het met de organisatie? Wij werken daarin nauw samen met de andere partners die actief in de wijk zijn, zoals een Impuls. Gedurende het traject merk je op een bepaald moment ook hoeveel verantwoordelijkheden burgers kunnen of willen op zich nemen. Bij een aantal burgerinitiatieven doen wij ook zelf een deel om het idee in de praktijk te kunnen toepassen. De vraag met betrekking tot kleinere en grotere projecten. Het verschil zit in het participatieniveau. We hebben het in de Participatieverordening zo bedoeld - en vandaar de associatie met grotere projecten - als het op het niveau van adviseren, coproduceren en meebeslissen ligt. We hebben ook het raadplegen en informeren, en dat is meer bij de iets kleinere projecten het geval. Dat is de globale schifting die we daarin hebben aangebracht. We kunnen aan de burgers van de iets kleinere projecten vragen hoe ze het informeren en raadplegen ervaren hebben. A. Gramsma voorzitter

Mevrouw Van Drunen wil nog iets vragen. In het antwoord van de wethouder werd er gewezen op de motie Fractie PvdA

die aangenomen is in de motiemarkt, maar ik begrijp de link niet met de oproep van het CDA om een openbare lijst te hebben van alle burgerinitiatieven. Als je gaat naar de site van Almere, waar ook een motiemarkt gehanteerd wordt, J. Roland wethouder

staat daar er een lijst met allerlei projecten die burgers aangedragen hebben zelf uit te voeren of uit te laten voeren. Ik dacht in mijn jeugdige lichtzinnigheid om die lijst ook te gebruiken, maar ik was te snel. Dank u wel voor de terechtwijzing. Goed, ik concludeer dat er een toezegging is gedaan om te evalueren A. Gramsma voorzitter

richting kleinere projecten. En indien nodig bij het ontwerpbesluit aangeboden. nodig worden bij het ontwerpbesluit. Kan dit als akkoordstuk door na de raad? Ja, dan is dat bij deze gebeurd. Dan wil ik de mensen achter de collegetafel hartelijk danken voor jullie inbreng en vraag ik de mensen van het management naar voren. Wij gaan meteen verder met agendapunt acht: managementinformatie. Hiervoor zijn uitgenodigd: de heer Roland, de heer Van Drunen,

8 Managementinformatie Sociaal Domein A. Gramsma voorzitter

de heer Paas en de heer Marcel Bakker. Normaal doe ik een inleiding, maar de wethouder heeft mij gevraagd om dit zelf te mogen doen. Dus bij deze, wethouder, aan u het woord. Dank u wel, voorzitter. J. Roland wethouder

Ik ben de coördinerende wethouder Sociaal Domein. We zijn met vieren, maar wethouder Schlangen kijkt van thuis. Ik wens hem van hieruit beterschap. Dames en heren, wethouder Paas is verantwoordelijk voor de WMO, wethouder Van Drunen voor Jeugd en ik voor de rest van het sociale domein. Wethouder Paas zit hier met een dubbele functie, want als wethouder Financiën gaat hij over de financiën in het sociaal domein. Marcel Bakker heeft een presentatie voorbereid. Die hebben jullie als het goed is gehad, en hij zal er zo meteen doorheen lopen. Mochten er vragen zijn, horen we dat graag. Dank u wel. Voorzitter, een kleine correctie. Ik zit hier niet als wethouder Financiën J.P.M. Paas wethouder

vanavond. A. Gramsma voorzitter

Ik geef het woord aan de heer Bakker. M. Bakker gemeente Kerkrade

Zoals gewend, de periodieke managementinformatie sociaal domein. De peildatum qua cijfers/getallen is één maart, maar financieel gezien is dat vandaag om zes uur vanmiddag. We proberen dat altijd zo actueel mogelijk te houden. Allereerst even de bekende varkentjes: het minimabeleid staat op rood - daar ga ik dadelijk dieper op in - en de anderen staan op groen of geel. Allereerst het aantal klanten: op peildatum één maart maken 6.680 unieke personen in Kerkrade gebruik van een voorziening die gerelateerd is aan het sociaal domein, zijnde: WMO (4.770), bijstand (1.451) en jeugdzorg (929). En 6.680 mensen is 15 procent van de bevolking. Daar zijn uiteraard ook gezinnen bij betrokken. De Participatiewet: sinds medio 2021 is er een flinke daling in het bestand. Een aantal jaren geleden zaten we op bijna 2.000 en nu dus op 1.451. Het daalt nog steeds maar niet meer zo stevig, en dat is logisch als je vanuit een hoger aantal komt. In de regio zien we hetzelfde verloop en daar daalt het wel wat sneller maar heeft ermee te maken dat wij eerder een daling hebben ingezet. Vorige keer ben ik wat dieper ingegaan op het financiële en dat doe ik vandaag weer, omdat het belangrijk is dat dat bij iedereen goed op het netvlies zit. Het is zo dat wij te maken hebben met een verandering aan de inkomsten- en de uitgavenkant.

Jullie weten dat het wettelijk minimumloon afgelopen jaar - even uit mijn hoofd - gestegen is met 14 procent. Dat is ook één op één gerelateerd aan de bijstand. De kosten zijn daardoor gestegen. Wat het effect per saldo zal zijn op het budget kan ik - en trouwens niemand - iets over zeggen, want er is veel aan de hand in de wereld zoals de oorlog in Oekraïne. Conjunctureel is het heel moeilijk om voorspellingen te doen. Menig econoom heeft hoofdpijn van allerhande doorrekeningen die hij denkt te kunnen maken, maar de één zegt dit en de ander dat. Dat maakt het voor ons als ambtenaren lastig om een voorspelling te maken, ook op het gebied van dit domein. Ik heb daar vorige keer ook al iets over gezegd. In 2017 hebben we aan een extern bureau gevraagd om advies, en wij hebben hen ook dit keer gevraagd om advies te geven over enerzijds de inkomstenkant - dat is niet zo heel erg lastig want in april krijgen we een beschikking van het Rijk en in september nog één die wat zegt over 2024 - en anderzijds de uitgavenkant want die is lastig te voorspellen. Dit onderzoek is momenteel gaande en wij verstrekken data aan dat bureau. Ik heb niet alleen gevraagd om een cijfermatige exercitie maar ook om de benchmarken met ontwikkelingen in het land en meerdere scenario's aan ons voor te leggen.

Waarom is dat belangrijk? Omdat we een meerjarige doorkijk moeten maken in de begroting, en zeker als de begroting onder druk staat op sommige fronten. Het belangrijk om meerdere scenario's doorgerekend te krijgen om zo in gesprek met de verantwoordelijke wethouder en de raad te gaan over welk scenario we daarin meenemen. De resultaten van het onderzoek verwachten we in mei, maar ik heb net gezegd dat de beschikking/de iinkomstenkant die we in september krijgen voor het meerjarig perspectief belangrijker is dan deze van april. Daarom hebben we aan dat bureau gevraagd om in september een actualisatie te doen op basis van de cijfers die dan voorliggen. Het minimabeleid en de schuldhulpverlening. Deze cijfers zijn niet zo erg spannend. De donkerblauwe balken - dus de cijfers - voor 2023 zijn ongeveer even hoog als deze op hetzelfde moment vorig jaar. Dat correspondeert een beetje met het bestand: het was dalend maar wel redelijk stabiel het afgelopen jaar. Wat behelst dat minimabeleid? Het minimabeleid bestaat uit drie onderdelen: de bijzondere bijstand, de individuele inkomenstoeslag en het bedrag dat mensen krijgen om deel te nemen aan de samenleving en dat noemen we de sociaal-culturele activiteiten. Het totale bedrag staat rechts: voor de bijzondere bijstand om en bij de 1.8 miljoen, de IIT (individuele inkomstentoeslag- om en bij de 450 en de sociaal-culturele 350.000.

In totaal 2,5 miljoen. U ziet daar een getal staan van 1,4 miljoen. Ik ben onderhand al een tijdje werkzaam in dit werkveld, en ik kan u zeggen dat dit bedrag de afgelopen jaren enorm gestegen is. Tien jaar geleden stond ik hier ook en stond er een bedrag van rond de acht ton. Die explosieve stijging dateert van het afgelopen jaar en dit doordat steeds meer mensen in de problemen zijn geraakt, en op basis van rechterlijke uitspraken beschermingsbewind en dat soort zaken hebben gekregen. Dat kunnen we als gemeente heel moeilijk beïnvloeden. Dit betekent - en dat hebben we al vaker in deze commissie gedeeld - dat de budgetten voor minima en schuldhulp een tekort laten zien. Dat tekort hebben we de afgelopen jaren steeds afgedekt uit de reserve sociaal domein. Die oplossing/optie is niet meer opportuun op basis van de keuzes die vorig jaar gemaakt zijn. We zullen dus nu bij de begrotingsvoorbereiding 2024 samen moeten kijken hoe we dat oplossen. Daar komen we uiteraard later op terug. We hebben ook te maken met een aantal risico's bij de ontwikkelingen bij de GR en de kredietbank, en er is die volumegroei. Niet alleen mensen aan de onderkant van de samenleving komen in problemen, maar ook de mensen met een laag middeninkomen. Wat betreft de energiecrisis - daar kom ik dadelijk op terug - is er gelukkig nog steeds de helpende hand vanuit het Rijk.

Hopelijk blijft dat zo, want daarmee kunnen we die mensen soelaas bieden. Maar als dat wegvalt, wordt dat een uitdaging. Reïntegratie: het is goed om in de smiezen te hebben uit welke twee delen dat bedrag bestaat. Het gaat over 20,8 miljoen waarvan 18,6 één op één naar de WSW gaat. En dat is onze Gemeenschappelijke Regeling die de Wet Sociale Werkvoorziening voor ons uitvoert. Die 18,6 is het geld dat wij vanuit de gemeente storten om de Kerkraders die een WSW-indicatie hebben aan de gang te houden. Er blijft dan ongeveer 2 miljoen over - en dat noemen we het werkdeel - waarmee we zorgen dat we die 1.451 mensen een zetje in de rug kunnen geven om de stap te zetten naar werk. Zo hebben we een overeenkomst met Hellum die mensen op goede manier ondersteund. In onze bedrijfsvoering hebben we ook soms mensen van buitenaf nodig om ons te helpen. En mensen met individuele trajecten worden ook vanuit dit budget betaald. Ik heb net al iets over de energietoeslag gezegd en we hebben reeds eerder toegezegd dat we u daarin meenemen. We krijgen hiervoor geld van het Rijk. Er zijn 4.500 toekenningen gedaan. Eén van de volgende dagen/weken krijgen de mensen een volgend deel van dat bedrag, conform datgene wat we vanuit het Rijk krijgen toebedeeld. De WMO: u ziet hier de bestandsontwikkeling op voorzieningenniveau en die is niet heel erg schokkend.

Desalniettemin is eer weel een stijging: vorig jaar 8.448 en dit jaar 8.702. Deze sheet kennen jullie allemaal en daarin wordt een verdeling gemaakt voor waar het geld naartoe gaat, en dat is naar: begeleiding, dagbesteding, APH, vervoer, gehandicaptenparkeerplaatsen rolstoelen en woonvoorzieningen. Financiële zin: op basis van de huidige inschatting komen we uit met het geld dat we daarvoor hebben. Echter is er wel druk op het budget. Het heeft te maken met de inhoud, want er is sprake van volumegroei op het gebied van hulp in het huishouden en begeleiding. Maar waar we ook mee te maken hebben en dat geldt voor de hele zorg, is de druk op de Cao's. Wij als ambtenaren hebben er wat bijgekregen. Ik las gisteren een stuk in de krant dat er 15 procent bijkomt voor het streekvervoer de komende 27 maanden. De druk op de werkgevers in de zorgcomponent is enorm. Ik was recent nog in het ziekenhuis en in het Atrium ziekenhuis hangen allemaal spandoeken waarin men oproept voor meer loon. Dat geldt ook voor de zorgsector in de jeugd en de WMO. Als er vaak iets op het vlak van de CAO gebeurt, worden wij door het Rijk daar wel op de één of andere manier voor gecompenseerd. Alleen, die druk op de CAO is er en als daarin het één en ander verandert, betekent dat wel iets voor de gemeentelijke budgetten.

Daarnaast lopen er allerhande aanbestedingen, waarbij het altijd afwachten is wat eruit komt. We proberen met de zorgpartijen tot andere en nieuwe constructies te komen om ervoor te zorgen dat de burger zoveel mogelijk de zorg krijgt en blijft krijgen die hij/zij nodig heeft. Dan jeugd: je ziet dat het aantal personen dat vorig jaar - 1004 - en dit jaar - 1003 - gebruik maakt van een jeugdvoorziening gelijk is. Je ziet ook dat het verloop stabiel blijft. Dit is de verdeling en daarvan heeft u al eerder kennis kunnen nemen. Dit is de budgetontwikkeling: als je sec kijkt naar de zorgen in natura binnen het jeugddomein is er vanaf 2019 een enorme stijging van die kosten.

Gelukkig heeft het Rijk dat ook gezien en werden we de afgelopen jaren voor een groot deel gecompenseerd. Vorig jaar hebben we een flink budget erbij gekregen, maar dat was hard nodig als je ziet wat eraan de kostenkant de afgelopen jaren is gebeurd. Er wordt dan gezegd dat het aantal jeugdigen in de jeugdzorg enorm gestegen is, maar dat is dus niet waar. Dat aantal is de afgelopen jaren stabiel in Kerkrade. We hebben wel een enorme stijging van het aantal arrangementen per individu gezien. De taskforce jeugd - zoals een aantal mensen die hier al langer zitten wel wetten - heeft hier hard aan gewerkt en gekeken naar hoe we de onnodige arrangementen konden beteugelen. In de vierde rij ziet u de enorme stijging van de gemiddelde kosten per klant: van 11.400 in 2020 naar 14.400 in 2022. Gelukkige hebben we geen negatieve prognoses meer zoals we die de afgelopen jaren hadden. Ik heb hier eens gestaan en een getal van 6 miljoen moest noemen. Dat is niet meer aan de orde, ook dankzij het Rijk waar er de afgelopen jaren wat herstelwerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Desalniettemin hebben we nog altijd een verwacht tekort voor dit jaar van anderhalf miljoen. Het is voor ons allemaal afwachten wat de hervormingsagenda zal opleveren. Er staat veel over op de VNG site en op het binnenlands bestuur.

Normaliseren is een toverwoord, en ik denk persoonlijk een heel belangrijk woord in dit kader. Maar hoe daar handen en voeten aan te geven en wat dit gaat betekenen in budgettaire zin, is nog een beetje afwachten. Tot zover mijn presentatie. Hartelijk dank. Even laten inzakken en dan beginnen we met de eerste termijn. A. Gramsma voorzitter

Mevrouw Paul. Fractie Burgerbelangen

Dank u wel, voorzitter. We hebben de presentatie gezien van de managementinformatie Sociaal Domein. Zeker door alle omstandigheden zijn voorspellingen moeilijk te doen. Goed is het voornemen een benchmark te doen en wij zijn benieuwd naar de resultaten hiervan. Een aandachtspunt is zeker het stuk participatie minimabeleid schuldhulpverlening. We zijn geschrokken van de explosieve stijging bij het punt bewindvoering, maar begrijpelijk ten aanzien van alle ontwikkelingen die op dit moment aan de orde zijn in onze samenleving. We willen geen inwoners in de kou laten staan en hulp aan hen moet zeker geboden worden. Gekeken moet worden hoe de tekorten gecompenseerd moeten worden. Er is nog steeds een stijging bij het onderdeel hulp bij het huishouden te zien. Zolang de regelgeving in deze zo blijft, zullen wij waarschijnlijk deze stijging ook blijven zien. Ook zijn wij benieuwd naar de hervormingsagenda. De informatie die wij vandaag kregen was heel helder en duidelijk. Dank daarvoor aan meneer Bakker. We hebben verder geen vragen meer. Dank u wel. Ik geef het woord aan de VVD, de heer Creusen. Fractie VVD

Dank u wel, voorzitter. Het is duidelijk waar de uitdagingen in zitten. Ik sluit mij aan bij de vorige spreker. Er komen nog wat uitdagingen op ons af. Dit is een financieel kader waarbij gekeken wordt: hebben we de doelen bereikt? Gaan we die halen? Dat zegt niets over de kwaliteit en is dus één kant van het verhaal. We zijn heel erg benieuwd naar het verdere vervolg en naar wat het benchmarkonderzoek straks gaat opleveren. Gaan we meer grijp krijgen op toekomstige uitgaven? Dank u wel. Dan ga ik door naar de heer Otten. Fractie Hart voor Vrijheid

Dank u wel, voorzitter. Geen verdere vragen. De heer Gorissen. Fractie PvdA

Dank u wel, voorzitter. Van onze kant weinig vragen, en deze betreffen twee aspecten die ons opvallen in de presentatie. Dat gaat dan onder andere over de bewindvoering. Enerzijds betreft dat een stijging van het aantal cliënten, tegelijkertijd is de vraag of bewindvoering - net zoals veel zaken in land en de maatschappij niet te veel een markt aan het worden is. Hoe verhoudt zich enerzijds het nodig hebben van hulp en het geholpen worden tot het zijn van een een verdienmodel anderzijds? Daar heeft mijn fractie geen zicht op, maar wellicht dat dat bij het college wat scherper op het netvlies staat. Vraag twee: op slide nummer 15 staat bij jeugd een bedrag van 10 miljoen wat er de jaren daarvoor niet staat. Is dat omdat ervoor een andere indeling is gekozen? Waar komt dit precies vandaan? Verder zien we in de presentatie - en dat is een opmerking - dat we ontzettend afhankelijk zijn van het Rijk en de provincie. Die afhankelijkheid zien we in positieve en in negatieve zin. Dat is een opmerking en geen vraag. Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Szalata. Fractie Lokaal Alternatief

Dank u wel, voorzitter. Wat ons betreft was dit heldere informatie. Het is duidelijk waar de pijnpunten liggen. Ik sluit me aan bij de opmerkingen van mijn voorgangers. Dank u wel. De heer Moonen.

Fractie Ons Kerkrade

Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me ook aan bij de vorige sprekers. Het is alleen de vraag: hoe en waar we het geld vandaan halen om die tekorten op te vullen? Dank u wel. Mevrouw Laumann. Fractie SP

Dank u wel, voorzitter. We hebben een paar vragen. Op pagina vier staat: er is gestart met een extra onderzoek waarvan de resultaten in mei bekend zijn. We willen graag weten: waarover gaat het onderzoek? Wat wordt er onderzocht? We willen graag de resultaten in mei ontvangen als het onderzoeksrapport er is en niet pas in september via een presentatie. Pagina vijf: de bijzondere bijstand gaat van 480.000 naar 420.000. Wat is de verklaring hiervoor in deze moeilijke tijd? Want als we kijken naar de bijzondere bijstand vanuit het SCA, zien we dat deze is toegenomen voor de culturele activiteiten. Pagina zeven: participatie minimabeleid schuldhulpverlening. De voortgang is duidelijk in het geding. Er staat een rood kruis. Dat zei de heer Bakker. Begrijpen we goed dat een gat is van 1,9 miljoen dat in de begroting van 2024 moet worden opgelost? De heer Bakker zegt dat we de afgelopen jaren steeds uit de RSD gedaan hebben. We hebben nu besloten om het RSD toe te voegen aan de begroting, maar dat wil niet zeggen dat we geen keuze maken om een gat op te lossen. Dat moet opgelost worden uit diezelfde begroting en niet een jaar daarna, want als ik het goed begrijp, wordt het pas opgelost met de begroting van 2024. Hoe wordt dan het gat in de begroting opgelost? Want dan moeten we twee gaten vullen in 2024. Daar had ik toch graag wat uitleg over willen krijgen.

Pagina acht: participatie re-integratie. Dat is niet conform de planning en en er staan enkele aandachtspunten. Wij vragen ons af: wat zijn die aandachtspunten? Dat is een heel sumiere managementinformatie en geef wat meer informatie over wat dat allemaal inhoudt en hoe dit wordt aangepakt en opgelost. We ontvangen graag een plan op papier over de aandachtspunten. Pagina negen: de energietoeslag. Er is in totaal een bedrag van 5.631.600 euro uitbetaald. Hoeveel heeft de gemeente van het Rijk ontvangen hiervoor? Dat missen we. Waarom staat dit bedrag niet hierin verwerkt? Dat is toch belangrijk. Verder staat dat studenten jonger dan 27 jaar met studiefinanciering een afwijzing hebben gekregen, maar de studenten hebben toch ook recht op de energietoeslag. Dus graag een antwoord daarop. Op pagina tien: het voorzieningenniveau van de WMO. Er is een stijging van het aantal voorzieningen. Die worden vooral veroorzaakt door een stijging van hulp bij de huishouding en is vaak het gevolg van tijdelijke hulp. We zouden graag willen zien dat er een een scheiding gemaakt wordt. Zoals jullie weten, heb zelf mijn enkel gebroken vorig jaar. Ik had acuut hulp nodig, maar er was een wachtlijst van twaalf weken.

Ik heb toen met de wethouder contact opgenomen en het is goed gekomen, maar ik tegen mensen die vanuit een ziekenhuissituatie of door een val acuut nodig hulp nodig hebben, kan je niet zeggen dat er een wachtlijst is van 12 weken. Ik wil graag een kolom toegevoegd zien over wat eraan acute hulp is geleverd en wat aan permanente hulp. Ik denk dat je er dan beter op kan inspringen. Voor de acute hulp moet er altijd een beetje ruimte vrij gecreëerd worden. Daar had ik graag een antwoord op. Op pagina 17 staat er bij financiën jeugdzorg dat er enkele aandachtspunten zijn. Wat zijn die aandachtspunten? Het is allemaal zo sumier. Er is een tekort van anderhalf miljoen en is dat wel begroot in 2023? De behandeling in de jeugdzorg is in kosten gehalveerd, en het verblijf is toegenomen met anderhalf miljoen. Hoe kan dat dan? Kunt u me dat uitleggen? Dat was het in eerste termijn. Dank u wel, voorzitter. Een deel van die vragen hadden ook schriftelijk gesteld kunnen worden. Dat is zo, voorzitter, maar dan krijg je een schriftelijk antwoord waarover je dan weer een vraag moet stellen. Misschien kan die managementinformatie meteen duidelijker zodat die vragen niet hoeven gesteld te worden. We gaan verder met de Ouderenpartij. Voorzitter, ik wil graag aansluiten bij de vorige sprekers. Fractie Ouderenpartij Kerkrade

Het is duidelijk waar de knelpunten zitten. De Ouderenpartij is benieuwd wat de benchmark gaat opleveren en wat er voortkomt uit de hervormingsagenda. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. Dank u wel. Het CDA. Fractie CDA

Dank, voorzitter. Dank voor de presentatie, de heer Bakker. Ik ga lekker origineel zijn, maar ook wij sluiten ons aan bij wat eerdere partijen zeiden. We staan voor enkele uitdagingen, en we zijn vooral naar de updates in mei en september. Dank u wel. A. Gramsma voorzitter

Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouders. Wethouder Roland, u delegeert maar wie wat waar op antwoord. J. Roland wethouder

Ik neem het gedeelte van mijn portefeuille voor mijn rekening. Laat ik beginnen met de vragen over de bewindvoering. Het klopt dat de bewindvoering is toegenomen. Een bewindvoerder krijgt ongeveer 1.700 euro per jaar. Als je 1,4 miljoen deelt door die 1.700 euro, dan zitten er circa 800 mensen in de schuldhulpverlening c.q. bewindvoering. Dat is zorgwekkend en de PvdA vraagt zich af of dit geen verdienmodel aan het worden is. Dat zou best kunnen. En dat was ook één van de risico's die werd gezegd door de kredietbank. Een deel van de schuldhulpverlening - en dat is het deel dat in deze presentatie stond ligt bij bewindvoerders hier in de regio. Een ander deel gaat naar de kredietbank. Wij kunnen daar niet veel aan doen omdat een rechter samen met de cliënt bepaalt waar hij zijn bewindvoering vandaan wil halen. De kredietbank is duurder dan bewindvoering, maar bij de kredietbank zijn mensen er twee tot drie jaar eerder uit. Er zal dus best een verdienmodel zijn, maar daar kunnen wij niet veel aan doen, want wij hebben niet het recht om iemand uit bewind te halen. Jammer genoeg heeft de rechtbank er niet voor gekozen dat wij een advies kunnen geven: als je dit doet, is het misschien beter voor de cliënt. Deze kosten zijn dus moeilijk in in in de hand te houden. En de laatste jaren zijn veel meer mensen in de problemen gekomen. Dat moeten we jammer genoeg constateren.

De vraag ten aanzien van de energietoeslag: als het goed is heeft u twee weken geleden een raadsinformatiebrief ontvangen waarin duidelijk uitgelegd staat hoeveel geld wij van de regering gekregen hebben en wat we uitgegeven hebben. Dus wellicht kan u dat nog eens nakijken. Voorzitter, mag ik een aanvullende vraag stellen? Kort. Zet het als toelichting bij het onderwerp waar het thuishoort. Fractie SP

Dat is toch veel gemakkelijker dan dat we in elk formulier moeten graven. J. Roland wethouder

De raad heeft gevraagd: hoe zit het met de energietoeslagen? Wanneer worden die uitgekeerd? Bij verschillende fracties waren er vragen binnengekomen: wanneer krijgen we het geld? Zodoende hebben we een raadsinformatiebrief geschreven. Het cijfer van 5,3 miljoen klopt en daarin kan u lezen hoeveel van het Rijk, welke voorschotten enzovoort. Dat hoort niet thuis in de managementinformatie, maar is extra informatie. De andere vragen leid ik door naar de heer Bakker om antwoord op te geven. U zei bij de energietoeslag M. Bakker gemeente Kerkrade

nog iets over de studenten. In 2022 werden de studenten uitgesloten. Het Rijk heeft dat gerepareerd. Wij als gemeente Kerkrade hebben daarop geanticipeerd en die mensen krijgen nu wel een energietoeslag. Dan wat betreft de opmerking over het onderzoek: in de vorige managementinformatie - ik dacht oktober - ben ik daar ook al dieper op ingegaan en heb ik uitgelegd waarom we dat onderzoek doen. Ik wil dat graag nog een keer uitleggen. Het hele verhaal van de bijstand is complex, en we hebben daarover behoorlijk veel kennis in huis. We kunnen berekeningen en scenario's zelf maken. Ik maakte zonet al de metafoor van menig econoom die allerhande toekomstgedachten heeft, en waarbij de één dit en de ander zegt op basis van zijn/haar modellen. En dat geldt op dit werkterrein ook. De inkomstenkant is 26,6 miljoen euro kunnen we goed doorrekenen op basis van de beschikking die we in aprl krijgen. We krijgen drie keer per jaar een beschikking en de beschikking die we in september krijgen kan heel anders zijn dan die van april. De beschikking van april is een bijstelling op basis van concrete ontwikkelingen die we vorig jaar in september hebben gekregen. De definitieve beschikking voor 2023 krijgen we in september. Zo zit die systematiek in elkaar.

De beschikking die we in september krijgen, wordt berekend aan de hand van cijfers van het Centraal Planbureau en andere mensen die die berekeningen maken, en zijn met name gebaseerd op concrete ontwikkelingen, macrocijfer en verwachtingen op de wereldmarkt. Dat zijn inkomsten die dadelijk meer zeggen over het meerjarig perspectief. Het is geen hogere wiskunde. We krijgen beschikkingen van het Rijk en op basis van onze eigen kennis en kunde wij doorrekeningen maken. Wat ingewikkeld en lastig is, is een meerjarige doorkijk op de uitgaven. Ik zou het graag willen voorspellen maar kan dat op dit moment niet. Mijn mensen op de afdeling kunnen heel moeilijk inschatten wat de bijstandspopulatie in 2025 zal zijn. We weten wel hoeveel mensen op ARBO-leeftijd zullen uitstromen. We zien dat erin de buurt en raan de Rodaboulevard mooie bedrijven ontstaan en dat zal een positief effect hebben. Maar dan nog is het heel lastig om te voorspellen hoe die uitgaven eruit zullen zien. Daarom hebben wij aan de directie en de wethouder voorgesteld om een APE Significant als extern bureau in te huren - en er zijn twee in het land die dat heel kunnen Berenschot en APE Significant - om ons te helpen bij het maken van die meerjarige prognose zodat we in de voorbereiding op de begroting 2024 een raming kunnen maken van dat budget.

We vragen aan die partij - en dat vind heel interessant - om die stukken te benchmarken op dit beleidsterrein. Dus verwacht geen benchmark voor het hele sociale domein, want daar zijn er andere bureaus voor als je dat zou willen. Ze doen onderzoeken in Groningen en Leeuwarden en ik heb hen gevraagd om de beleidsmatige suggesties die ze daar opgedaan hebben, mee te nemen in ons onderzoek, zodat we er hopelijk ook iets uit kunnen leren. Uw vraag over de

bijstand: het klopt dat het aantal iets lager is. Ik zei net dat de cijfers een peildatum hebben van één maart. En dat zegt niet zoveel. Wat bedoel ik daarmee? Het kan zijn dat er op één mei vorig jaar meer aanvragen waren afgehandeld dan dit jaar. Daarom zei ik net in mijn prestatie dat die grosso modo de aantallen in die drie delen sociaal-culturele activiteiten, bijzondere bijstand en IIT, ongelijk gelijk zijn gebleven. Als ik vandaag op de knop druk zou het kunnen dat er 520 aanvragen staan en dat het er vorig jaar 530 waren. Dus het is altijd een momentopname. Ik denk dat ik alles heb gehad op dit gebied, en anders hoor ik het graag. Voorzitter, dat was het wat mijn portefeuille aangaat. De heer Paas. Dank u wel, voorzitter. Mevrouw A. Gramsma voorzitter

Laumann stelde dat er een kostenstijging is bij de hulp in het huishouden. In 2018 betaalde de gemeente Kerkrade 4 miljoen aan hulp bij het huishouden. In 2023 is dit 7,5 miljoen. Als dat zo doorgaat, is dit voor ons op termijn niet meer te betalen. Ik heb ondertussen gesprekken gehad met de raad van bestuur van Meander, de grootste zorgaanbieder op dit gebied. Ze J.P.M. Paas wethouder

zijn het met mij eens: "We moeten hier iets aan doen, maar wat?" Mensen die niet zelf kunnen poetsen en er recht op hebben, moeten dat kunnen krijgen. Hoe houd je dat binnen de marges? Dat is niet gemakkelijk. Het is geen probleem om te onderhandelen over de prijs, maar wel de grote instroom. Er komen zoveel mensen met hulpvragen. Elke week komen er 70 WMO-aanvragen binnen, niet alleen voor hulp bij het huishouden. Een half jaar geleden hadden we een afhandelingstermijn van om en bij de 17 weken. Ik heb extra geld vrijgemaakt om extra personeel in te huren waardoor de afhandelingstermijn nu op elf weken ligt. Wettelijk gezien moeten we binnen acht weken een besluit nemen. Dus we zijn er nog niet. We hebben op dit moment twaalf vaste consulenten en drie ingehuurde consulenten. Als het zo doorgaat, hebben we binnenkort weer een achterstand. U hebt gehoord dat er tekorten zijn: 1,9 miljoen op het minimabeleid en 1,5 bij de jeugd. En dan heb ik het nog niet over de CAO en de loonstijgingen: van de 33 miljoen hadden we 4 procent loonstijging ingecalculeerd, maar het is 9 procent geworden. Vijf procent van 33 miljoen is nog eens 1,6 miljoen erbij. Als we een weg willen aanleggen, hebben we bedrag X begroot maar daar mag nu al 25 procent meer bijgeteld worden doordat salarissen en materialen stijgen. Dit heeft onder andere te maken met de oorlog in Oekraïne.

We doen ons best om het binnen de kaders te houden. Ik ben blij dat erbij WMO een groen vinkje staat, maar hoelang kunnen we dit nog volhouden als het zo doorgaat? Wij krijgen elk jaar nog van het Rijk voor het sociaal domein, maar vanaf 2024 komt het allemaal in één grote pot, waardoor je uit die pot geld moet genereren voor het sociaal domein. Met dit soort cijfers, zal het heel lastig worden. Mijn collega zei net dat ik hier zat vanuit de Wmo en de financiën. Ik wou eerst niets over de financiën zeggen, maar ik vind het wel belangrijk dat u een gevoel krijgt bij wat bij die mannen achter deze tafel speelt. Mevrouw Wevers, u krijgt er geen gevoel bij? Voorzitter, ik wilde daarin tweede termijn op reageren, maar nu de heer Paas mij zo aanspreekt, wil ik het ook wel doen. Fractie SP

Het gaat om niet gevoel. Ik ben geschokt als ik dit hoor, meneer Paas, want dit is waarom we die managementinformatie krijgen. Ik hoor dit verhaal en denk: waarom weten we dat niet? Iedereen zegt: "Er zijn wat aandachtspunten, maar we gaan akkoord." Maar dit kan toch niet. We horen ineens dat er zo'n lange wachttijd is. We moeten dit weten, meneer Paas, zodat we dit kunnen oplossen. Wij kunnen als raad zeggen: "Haal het geld ergens anders vandaan, maar zorg dat die wachttijden opgelost worden. Bouw minder lantaarnpalen bijvoorbeeld." Meneer Paas, u heeft een balletje opgegooid. Wilt u hierop nog reageren. J.P.M. Paas wethouder

Mevrouw Wevers hangt er nu een heel negatief verhaal aan, maar ik had dit ook niet kunnen vertellen. Het gaat via de voorzitter, en meneer Paas is nog aan het woord. Een ogenblik. U krijgt dadelijk de tweede termijn. Ik kan mij herinneren dat ik in deze commissie heb gezegd dat we een achterstand hebben en bezig zijn deze weg te werken. Meer kan ik er niet van maken. Ik probeer u wat gevoel mee te geven. Op papier ziet het er misschien redelijk goed uit, maar er zit een zware problematiek achter die we met z'n allen moeten oplossen. Ik probeer u dit in alle eerlijkheid te zeggen, maar als u dat niet waardeert en zegt: "Wij hadden dit eerder moeten weten", zeg ik het volgende keer uiteraard niet meer. Dank u wel, voorzitter. De heer Roland. Voorzitter, ik wil toch even mijn collega bijstaan. J. Roland wethouder

We zullen in de toekomst veel vaker de discussie moeten voeren over wat wij maatschappelijk willen en waar wij voor aan de lat willen staan. Ik ga even terug naar de kredietbank als voorbeeld: wij hebben nu met elkaar afgesproken dat mensen binnen een week geholpen worden als ze zich melden bij de kredietbank. Dat

houdt in dat ik mijn flexibele schil moet handhaven. Dus in periodes dat het minder druk is, heb ik mensen op de loonlijst staan die ik moet betalen en wellicht niet volledig inzetbaar zijn, of wel inzetbaar zijn maar waar ik de capaciteit niet van gebruik. Ga ik die mensen ontslaan, loop ik het risico dat ik die mensen nooit meer terugkrijg en daardoor door mijn wachtlijsten weerstijgen. Dus de raad en het college, zullen in de toekomst wel vaker moeten nadenken over: wat is het ons maatschappelijk waard om bepaalde dingen in het leven te houden? Bijvoorbeeld de WMO: moet ik een wachtlijst van negen, tien of vijftien weken accepteren? Daar hangt wel een prijskaartje aan. We hebben nu een begroting, maar als de CAO goedgekeurd wordt, heeft de gemeente Kerkrade 800.000 euro meer lasten. En als ik deze niet vergoed krijg van de regering, hebben we in de begroting een gat van 800.000 euro. Nogmaals, ik kom er op terug. Veel vaker zullen we met elkaar de discussies moeten voeren over wat wat willen en waar we aan de lat willen staan. Dat wil ik nog toevoegen. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel. Meneer Van Drunen. A. Gramsma voorzitter

Mijn vraag ging over de tabel, maar ik heb dat niet goed begrepen en daarom geef ik dit door aan Marcel. M. Bakker gemeente Kerkrade

Ik vind het een terechte vraag. In de tabel bij 2019, 2020, 2021 en 2022 die 13,3 tot 18,1 zijn de realisatiecijfers. Even voor de beeldvorming, Zorg in Natura doet voor ons de administratie. Wij krijgen van hen prognoses. Die 9,9 is de keiharde prognose op basis van de realisatie tot het met vandaag van de verstrekte arrangementen. Maar het jaar is nog niet voorbij. We hebben nog een aantal maanden te gaan en op basis van ervaringscijfers hebben we een prognose gemaakt voor de rest van dit jaar, en dat is 20,9. Dat is de uitleg over wat daar staat. Dank u wel. Ik denk alle vragen beantwoord zijn uit de eerste termijn. A. Gramsma voorzitter

Welke vaag is dat, mevrouw Laumann. Ik had een vraag gesteld over die 1,9 miljoen. Fractie SP

Als de RSD in de algemene begroting moeten we dat toch oplossen in 2023 en niet in 2024. Hoe gaat dat in de toekomst? Bij participatie reïntegratie is niet conform de plannen, en daar staat dat er enkele aandachtspunten zijn. Welke zijn dat? Hoe wordt dat opgelost? We willen graag dit plan ontvangen. Dat waren mijn vragen nog. Meneer Bakker. M. Bakker gemeente Kerkrade

Het stukje schuldhulp en minima: voor 2023 en de volgende jaren is er op dit moment een collegenota in voorbereiding waarin er een voorstel wordt gedaan om dit in 2023 op te lossen. 2024 kunnen we nog niet oplossen, maar daarom adviseren wij om dat mee te nemen in de discussie over de begroting 2024. Die nota is in voorbereiding, gaat richting het college en daarna naar de raad. Hoe moet u de verschillende aandachtspunten interpreteren? Zoals u weet is deze presentatie al oud. Ik geef die nu al negen jaar. Deze presentatie is ooit ontstaan in samenwerking met u als raad. Ik weet nog goed dat we hier in deze ruimte zaten en er overal aan de muur flipovers hingen over wat we wel en niet zouden opnemen in deze presentatie. De methodiek die wij toen gekozen hebben ging uit van drie verschillende dimensies: aantal, achtergrondinformatie en financiële cijfers. Ik wil nog even reageren op de vraag van daarnet: destijds is er door de raad de keuze gemaakt om richting commissie B&S en raad niets op te nemen over de tijdigheid in deze presentatie. Even terug naar de systematiek van aandachtspunten: rood is een risico en bij groen is alles oké. Destijds is ervoor gekozen om dat vanuit financieel oogpunt te benaderen. Rood is een tekort dat we niet op 1-2-3 kunnen oplossen. En dat is op dit moment die 1,9. Bij groen houden we miljoenen over op financieel gebied.

De verschillende aandachtspunten hebben te maken met de dynamiek in het sociaal domein waar we in zitten. Je zou kunnen zeggen: waarom heb je dan niet een groen vinkje bij participatie gezet, want de cijfers zijn toch in principe zwart? Waarom hebben we daar toch aandachtspunten genoemd? Precies om die reden die wethouder Roland zei: we weten dat er bij WSW mogelijk CAO-stijgingen komen. We weten dat het Rijk dat mogelijk zal compenseren. Maar het is vandaag 11 april en er zijn nog 8 à 9 maanden te gaan tot het einde van het jaar, en daardoor kan in een dynamisch domein zoals het sociaal domein nog veel gebeuren. Met aandachtspunten willen wij alleen maar zeggen dat wij goed moeten nadenken en kijken hoe we voor de Kerkraadse burger het één en andere op een goede manier voor elkaar krijgen. Niets meer en niets minder. Wilt u in de toekomst de presentatie anders, dan kan dat, maar dan moeten we het daar met z'n allen een keer apart over hebben. Acht jaar dezelfde presentatie is best lang, maar ik ga daar als ambtenaar niet over. U als commissie gaat daarover. Dank u wel voor de heldere uitleg. Dan gaan wij over naar de tweede termijn. A. Gramsma voorzitter

BurgerBelangen niet. VVD niet. Hart voor Vrijheid niet. PvdA niet, Ons Kerkrade niet. De SP. Fractie SP

Voorzitter, nogmaals, ik ben geschokt over het verhaal van meneer Paas. Ik heb al gezegd waarom, maar zijn antwoord in tweede instantie vind ik helemaal erg. Hoe kan het dat een wethouder ons zegt: "Dan vertel ik u volgende keer helemaal niet meer hoe het er voor staat." Dat kan toch niet. Meneer Paas, u bent wethouder en heeft een informatieplicht. Het is aan u - en dat geldt voor alle wethouders - om ons te vertellen waar er problemen zijn. Daar moeten we als raad over praten en een visie op kunnen geven over hoe dat aan te pakken. Als er langere wachttijden zijn dan wettelijk toegestaan, horen we dat te weten en hoort dat nu in deze managementreportage te staan. Dus ik vraag u nogmaals: hoe kan het dat we dat vooraf niet hebben meegekregen? Heeft u nog verrassingen voor ons over problemen die er zijn maar niet genoemd worden? De suggestie van de ambtenaar om de managementrapportage te veranderen, nemen wij graag ter harte. De SP vraagt daar al jaren om omdat we dit een simplistische weergave vinden. We kunnen er niet veel anders mee dan kennis van nemen. We hebben wel wat aan een uitgebreide toelichting waarin kort beschreven wordt wat de problemen zijn en waar de aandachtspunten liggen. Als het verhaal wat u net heeft verteld op papier stond, hadden we het niet hoeven te vragen, want dat is helder. Iedereen begrijpt dat.

U hoeft het ook niet vier keer per jaar opnieuw uit te leggen, want ik kan dat toch niet onthouden. Ik heb nog andere dingen dan het sociaal domein in mijn portefeuille. Ik heb liever een verslag over de ontwikkelingen van het afgelopen jaar en de tendensen die eraan komen dan over cijfers. Dat wil ik er nog over zeggen. Ik heb nog een vraag over de energietoeslag: een kwart van de aanvragen is afgewezen.Kan u daar nog iets over zeggen? En meneer Paas, het doet er wel degelijk toe hoeveel u van het Rijk heeft gekregen want daar gaan die varkentjes over. Hoeveel zit erin? Hoeveel gaat eruit? Is er een tekort of niet? Bij energie is er helemaal geen varken ingekleurd, dus ik weet het niet. We horen dat te weten. Misschien hebben we wel winst gemaakt en kunnen we daar weer andere dingen van doen. Een interruptie van de PvdA. Ik hoor net zeggen dat de SP graag een andere presentatie wil, Fractie PvdA

maar er werd net gezegd dat de raad dit toen in gezamenlijkheid heeft besloten. Het lijkt mij dat de raad dit opnieuw in gezamenlijkheid moet besluiten. Dat klopt. Ik heb net met de griffie overlegt. A. Gramsma voorzitter

Als er behoefte is om daar verandering in te brengen, zal de griffie een peiling onder alle partijen houden. En dit zal dan later gedeeld worden. Ik denk dat dat de beste methode is. Mevrouw Laumann. Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag. Fractie SP

Ik snap dat het moeilijk is voor wethouder Paas met die WMO toestand. Dat heeft u ook prima uitgelegd, maar ik heb gevraagd of het mogelijk was om een lijst te maken over de acute problemen die huishoudelijke zorg nodig hebben en de langdurige. Nogmaals, ik heb het zelf ook meegemaakt. Als je uit een ziekenhuisopname naar huis komt, heb je acuut hulp nodig en kan je geen 12 weken wachten. Ik kom nog terug op het tekort van 1,9 miljoen. Ik snap dat er een collegevoorstel komt. Maar ik vraag me nog steeds af hoe het kan dat wij een begroting goedkeuren voor 2024 met daarin een gat van 1,9 miljoen voor de minima? Voorzitter, dat is een begroting en daar moet de raad zijn akkoord over geven. Ik snap niet dat dat niet gemeld is. Voorzitter, dit zijn begrotingszaken. Fractie PvdA

De raad heeft daarop een akkoord gegeven. Dat is zo. Dat snap ik, maar ik snap niet waarom dit niet gemeld werd? Voorzitter, dat is een begroting. Precies, en daar krijgt u nu antwoord op. Wacht even. Ik heb dat net ook al gevraagd. Ik denk dat de RSD in de begroting is getrokken om die sluitend te maken. De wethouder mag dat uitleggen. Er is geen dekking voor die 1,9 miljoen. Dat gat was al bekend bij de begroting van 2024 die we goedgekeurd hebben in november. Graag uitleg daarover. Dank u wel. Fractie SP

Voorzitter, mag ik een ordevoorstel doen? Ja. Fractie PvdA

Ik zou willen voorstellen om alle discussie over de begroting te behandelen op het moment dat er een voorstel komt om één en ander financieel te denken. We gaan nu een discussie voeren puur op basis van emotie en speculatie. Dat leidt nergens toe, behalve tot onrust. Dus dat ordevoorstel zou ik willen doen om

het puur bij deze presentatie te houden. Voorzitter, wij hebben geen discussie hier. Ik stel een vraag over de cijfers van het sociaal domein Fractie SP

en daar wil ik een antwoord op. Er wordt even overleg gepleegd. Ik schors de vergadering voor twee minuten. SCHORSING

Ik heropen de vergadering A. Gramsma voorzitter

en geef het woord aan wethouder Roland. J. Roland wethouder

Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, even terugkomend op die 1,9 miljoen. Wij constateren hier in deze managementrapportage een dreigend tekort van 1,9 miljoen. U begint te praten over de begroting van 2024. Wij zijn bezig met het samenstellen van de begroting van 2024 en de heer Bakker heeft net uitgelegd dat er een collegevoorstel komt over hoe we dit probleem kunnen oplossen. De begroting van 2024 is niet aan de orde. U mag de opmerking dat dit een aandachtspunt is. We praten niet over dezelfde dingen op dit moment, want we hebben het niet over de begroting 2024. Want zoals Marcel zegt, als de Meicirculaire komt, kan er weer een heel ander beeld zijn. De heer Paas. Dank u wel, voorzitter. J.P.M. Paas wethouder

Ik kan mevrouw Laumann toezeggen dat wij een lijst zullen maken met dingen die acuut behandeld worden en met dingen die iets langer duren. Overigens worden de acute zaken altijd direct opgepakt. Misschien ging het in uw situatie fout, maar normaal gesproken handelen we direct. Mevrouw Wevers, al jaar en dag worden de termijnen voor WMO-aanvragen overschreden. Dat is niet sinds 2023 of 2022. In een half jaar hebben mits extra professionele en financiële inzet de zeventien weken terug weten te brengen naar elf weten. Ik probeer te werken aan de wettelijke termijn. Waarom is dit niet met u gecommuniceerd? Toen ik nog raadslid was, wist ik dat er achterstanden waren binnen de WMO. Dat is overigens niet alleen in Kerkrade zo, want in Landgraaf is er een termijn van 25 weken. Wij mogen ons niet afspiegelen op gemeenten die het minder goed doen, maar we moeten kijken naar gemeenten die het beter doen, en dat zijn die gemeenten die het afhandelen binnen de acht weken. Als die 70 aanvragen per week er niet zouden zijn, zouden die acht weken misschien wel lukken. Maar nogmaals, ik kan dat niet veranderen. Het is wat het is. Ik kan er niet meer van maken. Dank u wel. A. Gramsma voorzitter

Dan sluiten we... nog een hele korte en dan ga ik echt afsluiten. Fractie SP

Meneer Paas, waarom staat dat er niet? Dat begrijp ik niet. Als u die informatie heeft, is het van belang dat wij dat weten en u ons op de hoogte houdt. Ik kan die vraag niet beantwoorden. Ik maak die managementinformatie niet. J.P.M. Paas wethouder

En dat wil niet zeggen dat ik mij aan mijn verantwoordelijkheid onttrek, want ik geef duidelijk aan hoe de vork in de steel zit. Meer kan ik niet doen. Dank u wel. Ik wil daar nog even op antwoorden. Ik wil nog een keer herhalen dat deze presentatie een gevolg is M. Bakker gemeente Kerkrade

van de keuzes die we ooit samen met u als commissie gemaakt hebben. En één van die afspraken is om niets over tijdigheid te presenteren. Ik wil nog even melden dat de vorige wethouder WMO, de heer Jongen, ook gewag heeft gemaakt van achterstanden. Dus mondeling is er wel degelijk iets gezegd over dit onderwerp. Zoals gezegd, de griffie gaat dit peilen. A. Gramsma voorzitter

We komen nog terug op hoe we hiermee verder gaan. We sluiten dit onderwerp af. Ik wil de heren achter de tafel hartelijk bedanken voor de heldere inbreng. We gaan naar agendapunt negen,

9 Evaluatie Vitaal Kerkrade

A. Gramsma voorzitter

wederom met wethouder Roland aan tafel met mevrouw Linda Huntjens als ambtelijke ondersteuning. Zoals afgesproken in de commissie staat de evaluatie Vitaal Kerkrade op de agenda. Over dit punt is er een korte presentatie en laten we daarmee starten. Goeieavond allemaal. Ik wil graag een korte toelichting geven op het monitoringsrapport L. Huntjens-Bouchoms gemeente Kerkrade

dat jullie allemaal ontvangen hebben over het project Vitaal Kerkrade. Ik ga eerst even heel kort in op het project voor diegenen die het niet (meer) weten. Dat is een project met als doel dat alle deelnemers na afloop van het programma naar eigen vermogen participeren of reïntegreren, en ook weten hoe ze een vitale leefstijl kunnen creëren en aanhouden. Daar krijgen ze handvaten voor aangeleverd en het doel is dus niet per se dat ze aan het werk gaan. Dat is natuurlijk fantastisch als het gebeurt, maar het is echt participeren naar eigen vermogen. Voor sommige mensen is dat vrijwilligerswerk of een andere manier van dagbesteding. De doelgroep zijn cliënten uit de Participatiewet met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, en in totaal zullen er 150 mensen deelnemen. De focus ligt op mensen uit het Rolduckerveld. Ik ga nog even kort in op de intake. Dat gebeurt via de consulenten, die melden één van hun klanten aan. Dan komt er een intakegesprek met de consulenten die het project zelf ook geven. Als ze eenmaal geselecteerd zijn, is deelname verplicht en wordt het opgenomen in een persoonlijk plan van aanpak. Dat is wettelijk geborgd en zijn ze ook verplicht om actief deel te nemen aan dat programma. Mochten ze dat om welke reden niet doen, kunnen daar maatregelen tegen getroffen worden. Hebben we overigens nog niet hoeven doen tot nu toe.

Daar zit ook wel, denk ik, de crux van dit project: een goede balans vinden tussen het verpleegde karakter van het project en toch een stukje intrinsieke motivatie bij de deelnemers, want dat is heel belangrijk. Een leefstijltraject doen als je totaal niet gemotiveerd bent, heeft heel weinig zin. Daarom hebben de consulenten afgelopen jaar allemaal een training gevolgd in motiverende gesprekstechnieken bijvoorbeeld, om toch te proberen om die motivatie erin te krijgen. Het programma kent vier componenten: beweging, voeding, leefstijl en participatie. Dusvolgens het principe van het spinnenweb van de positieve gezondheid kijken we naar het geheel van vitaliteit. Het zijn twaalf weken, twee bijeenkomsten per week, waarbij ze telkens een uur een workshop hebben en daarna een uur samen gaan bewegen, ofwel in de gymzaal in het FlexiForum, of ze gaan samen wandelen. Soms doen ze iets anders, zoals - hierop het plaatje - een boksworkshop. Vorige week zijn ze yoga gaan doen. Zo proberen we hun kennis te laten maken met allerlei mogelijkheden in Kerkrade. Wat bij dit project vrij uniek is ten opzichte van andere projecten, is dat de uitvoering gebeurt door onze eigen consulenten aangevuld met expertise vanuit TMF, The Move Factory. Zij geven de beweeglessen en daarin zitten Fontys studenten die als stagiaire meedraaien in het project.

Als ze die twaalf weken hebben afgerond, willen we hen niet ineens laten vallen. Daar hebben we een aantal dingen voor ingericht. Zo komen ze nog drie keer binnen één jaar terug in dezelfde groep, waarbij we diverse activiteiten ondernemen. De laatste terugkomdag was bijvoorbeeld in de HUB, waar ze een rondleiding kregen en zagen wat er allemaal mogelijk is, bijvoorbeeld het taalcafé, de digitale vaardighedencursus en dergelijke. Ze mogen een jaar lang gratis sporten via het volwassenenfonds en daarnaast is de eigen consulent van die mensen nog steeds met hun in contact om te kijken hoe die vervolgmaatregelen ingericht kunnen worden. In de rapportage hebben jullie kunnen zien dat de meeste mensen die met het traject starten, dit ook afronden. Dat vinden wij wel heel positief. Zeker zijn er af en toe wel eens keren dat ze niet komen, maar dat heeft iedereen wel eens en de persoonlijke omstandigheden bij deze doelgroep zijn vaak best pittig. Het zijn toch wel mensen met een groot rugzakje, maar het lukt ons toch om ze door die twaalf weken heen te loodsen. Dan gaan we kijken naar de vervolgvoorziening: daar zie je dat 43 procent richting reïntegratie gaat. Dus dat zijn mensen die bijvoorbeeld bij Hellum aan de slag gaan of zelfs aan het werk gaan.

Toen ik het rapport opstelde waren er twee mensen - dat is het grijze vlak - die daadwerkelijk een baan hadden gevonden: iemand bij de Hornbach en iemand in een wasserij. Ik heb vanmorgen nog gesproken met de consulenten en inmiddels zijn het er al vijf. Nog drie mensen uit die eerste drie groepen hebben inmiddels een baan gevonden. De vitale levensstijl is iets minder makkelijk te meten in die zin dat ze een vragenlijst krijgen voorafgaand aan het traject en na afloop. Die vragenlijst heb ik als bijlage bij het rapport gevoegd en is gebaseerd op het spinnenweb van de positieve gezondheid, in een simpele taal en wordt samen met hun ingevuld. Maar die vragenlijst is een gespreksinstrument. Het is echt bedoeld om zelf inzicht te krijgen en met hen het gesprek aan te gaan: welk doel wil je voor jezelf stellen? Hoe ga je daaraan werken de komende week en na die twaalf weken? Maar toch zijn er uit die ingevulde scores wel wat algemene conclusies te trekken. En dan zie je dat lang niet bij iedereen die scores omhoog zijn gegaan na het traject. Dat is niet per se iets negatiefs. We zien namelijk dat mensen veel kennis opdoen bijvoorbeeld over: wat is gezonde voeding? Waar zit veel suiker in? Waar zit veel zout in? Misschien dachten ze in het begin dat ze heel gezond aten, omdat ze iedere week een pita shoarma met sla eten.

Nu hebben ze kennis opgedaan waaruit blijkt dat dat helemaal niet zo gezond is.

Daarom scoren ze zichzelf juist lager dan hoger. Dus de lagere score is in dit geval niet altijd negatief. Wat ook verklaarbaar is dat bij beweging iedereen zichzelf flink hoger scoorde. Maar dat heeft ermee te maken dat ze nu twaalf weken lang twee uur per week samen aan het bewegen waren en daarna nog een jarenlang gratis mogen sporten. De algemene conclusie die we mogen trekken is dat het een succesvol programma is. De participatie is echt boven verwachting. Je ziet dat die gedragsveranderingen - al is dat minder goed meetbaar uit persoonlijke verhalen die we hebben meegekregen en waarvan ik er een aantal heb toegevoegd in het rapport - er zijn. Een kleine verandering kan toch een hele grote stap zijn. Een belangrijk aspect binnen Vitaal Kerkrade is het opbouwen van vertrouwen. De groepsdynamiek is heel belangrijk, het vertrouwen in elkaar, het vertrouwen in zichzelf - dat ze meer kunnen dan ze dachten - en vertrouwen in de gemeente/overheid. Dat we laten zien dat we er zijn om hen te helpen en het samen doen. Ik denk dat de consulenten dat op dit moment heel goed met die groep neerzetten. Je ziet dat maatwerk mensen letterlijk en figuurlijk in beweging brengt, en dat ze daardoor echt wel een stapje verder kunnen in hun ontwikkeling. Een uitdaging en de doorontwikkeling is dat we het proces rondom de aanmelding en de intake willen verbeteren.

Het creëren van die motivatie - waar ik het daarstraks over had - vergt echt wel tijd en aandacht, en de tijdsinvestering van de consulenten is nu eenmaal beperkt. Die draaien een groep en dan hebben ze misschien vier weken ingepland om de nieuwe intakes te voeren, en dan start er weer een nieuwe groep. U moet zich voorstellen dat om een groep van twaalf mensen bij elkaar te krijgen, ze soms wel 30 mensen moeten spreken. Mensen komen tot twee, drie keer niet opdagen, moeten ze achter de vodden zitten en daar gaat veel tijd in zitten. We willen daarom een doorontwikkeling maken door nauwer te gaan samenwerken met het project Empowerment. Dat is een project dat nauw samenhangt met Vitaal Kerkrade. Er zijn uiteraard enkele verschillen, want het is meer gericht op bewustwording van wat er mogelijk is in Kerkrade. Het zet mensen in hun kracht en ze leren een basiskennis van positieve gezondheid. Dus wat is dat spinnenweb? Wat komt er allemaal bij kijken? Bij Vitaal Kerkrade gaan we echt een stap verder. We leren mensen persoonlijke doelen stellen, ze krijgen concrete handvaten en gaan letterlijk aan de slag. Het verschil is dat Empowerment door externen en vrijwilligers wordt gegeven en Vitaal Kerkrade door onze eigen consulenten en dat heeft vooren nadelen.

Ik denk dat we goed moeten kijken hoe we die programma's beter in elkaar kunnen schuiven, om het zo optimaal mogelijk te benutten. De eerste stap is nu gezet. We hebben de programma's naast mekaar gelegd. Empowerment draait op dit moment twee groepen, en van die groepen zullen na de zomervakantie een aantal mensen doorstromen naar Vitaal Kerkrade. En we hebben inhoudelijk al een aantal linkjes gelegd, waarbij mensen van Vitaal Kerkrade twee keer aansluiten bij Empowerment, zodat ze de gezichten al een keer zien of wat meer kunnen vertellen daarover. Een tweede mogelijke doorontwikkeling is dat we Vitaal Kerkrade verder willen inbedden in die klantreis binnen de Participatiewet, want al die problematieken vragen om een integrale aanpak. De rol van de consulenten verandert daar heel erg door. Zij voeren hele andere soorten gesprekken met hun klanten en je ziet dat persoonlijke aandacht echt als vliegwiel kan werken om die mensen weer in beweging te krijgen. Maar met de huidige formatie is het niet altijd mogelijk om alle klanten op regelmatige basis persoonlijk te spreken en daarom kan dat groepsgericht werken een uitkomst zijn.

Door een groep mensen van één of twee consulenten bij mekaar te zetten en één keer per week bij elkaar te komen, door ze letterlijk in beweging te brengen, krijgen ze daardoor een beter beeld van de ontwikkelmogelijkheden van iemand en kunnen ze beter zien op wie ze hun aandacht moeten richten de komende tijd en hoe ze die mensen een stap verder kunnen brengen in hun ontwikkeling. Dat heeft veel voordelen. Ze zien klanten vaker en worden gestimuleerd om actief te zijn. Ze komen letterlijk van de bank af en daardoor krijg je een beter beeld van wat ze kunnen en kan je ze daarna warm doorverwijzen naar een ander traject. De klanten leren van elkaar, en dat zie je ook binnen Vitaal Kerkrade heel erg. Die groepsdynamiek is een heel belangrijk aspect. Ze vinden het vaak heel fijn om te komen. Het zijn vaak mensen altijd thuis op de bank zitten en het onder de mensen zijn en in een groep, doet heel veel bij mensen. Het is een wereld van verschil tussen de eerste en de laatste bijeenkomst. Ik heb toch even een kort financieel plaatje erbij gedaan. Het twaalf weken traject voor 150 mensen is geraamd optwee ton. Daar kunnen we het voor draaien. Daarnaast komen er de kosten voor het vervolgprogramma, en dat zijn die evaluatiebijeenkomsten en het jaar sporten. Dan kom ik op een totaal van 253.000 euro. De kosten per deelnemer zijn om en nabij de 1.700 euro per persoon.

Ik heb het even uitgerekend: als iver van die vijf personen die nu aan het werk zijn langdurig uit de uitkering blijven, heb je het programma al terug verdiend. En dan reken ik niet - want dat valt niet te berekenen - de neveneffecten mee die het programma heeft op het welbevinden, de brede welvaart van mensen, de preventieve werking en dergelijke. Dat was het. Dank u wel. Heel helder en snel. A. Gramsma voorzitter

Ik geef het woord aan BurgerBelangen, mevrouw Paul.

Fractie Burgerbelangen

Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor de duidelijke presentatie die u hebt gegeven. Een aantal vragen die ik had zijn nu inmiddels beantwoord. Volgens de evaluatie werken jullie volop aan het behalen van de gestelde doelen. De motiverende gesprekstechnieken zijn zeker goed. Wij denken dat als je iets verplicht bij mensen, dat dat de hele groepsdynamiek geen goed doet en dat dat werkt op de mensen die daaraan deelnemen, als er één iemand ongemotiveerd in die groep zou zetten. We hebben nog één vraag en dat is de samenstelling van die 150 genoemde deelnemers bij de monitorparticipatie. Hebben jullie daar een analyse op losgelaten? Hoe zit dat qua leeftijd en opleidingsniveau. Verder was het een uitvoerige evaluatie. Dank daarvoor. We hebben verder geen vragen meer. Dank u wel, ik ga naar de VVD, de heer Creusen. Fractie VVD

Mooi om te zien dat al die activiteiten tot een hele mooie opbrengst hebben geleid en zeker in menselijk opzicht. Je ziet dat je met persoonlijke aandacht veel kan bereiken. Ik geloof dat een groot bedrijf dit ook adverteert: 'Aandacht maakt alles mooier'. Ik denk dat dat in dit geval helemaal op gaat. Ga zo door! Het toont nog maar eens aan hoe belangrijk vitaliteit is voor de Kerkraadse bevolking. En vooral om deze kwetsbare groep een stapje te doen bewegen. Mijn complimenten en waardering voor al uw werk. Dank u wel. Ik ga door naar de heer Otten. Fractie Hart voor Vrijheid

Dank u wel, voorzitter. Geen verdere vragen meer. Mevrouw van Drunen. Fractie PvdA

Dank u wel, voorzitter. Eerst een algemene opmerking. Dit is één van de vele projecten van VIE waarbij ik me afvraag of het voor ons als commissieleden noodzakelijk is om voor elk project een evaluatie te doen. Want het zijn er nogal wat. Ik kom terug op het standpunt dat ik al eerder heb gemaakt en nu ook weer maak. Mijn verzoek is om in de commissie van juni de evaluatie van VIE te doen, en daarin het voor de commissieleden concreet te maken wat de samenhang is der dingen. Hoe gaan die projecten met elkaar? Als we dit voor elk project apart moeten doen, zal elke vergadering van B&S tot elf uur duren. Even de samenhang van 30 deelnemers en 150. Volgens mij is de doelgroep 150 personen, maar hebben nu 30 personen deelgenomen. In de eerste doelstelling stond dat we die 150 personen in de komende twee jaar willen mee laten doen. Dus hoe gaan we dat bereiken, als we er nu 30 hebben gehad? Bij VIE krijgen we steeds een document van 80 à 90 pagina's, maar als ik naar het beoogd resultaat kijk, dan is dat niet smart geformuleerd. Het is heel moeilijk om een conclusie te trekken. Ik vind het heel fijn dat er een aantal personen zijn doorgestroomd, maar het is heel moeilijk om aan iets wat je niet concreet formuleert een concrete conclusie te trekken. Nu is dat veel op interpretatie. Ik wil adviseren om dat mee te nemen.