Jaarstukken 2020.pdf
Tekst van het document
B. Speerpunten van beleid Verbeteren van de lokale economie, door een faciliterende functie in te nemen Relatie met taakveld(en): 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 De gemeente Kerkrade hecht waarde aan de lokale economie in de stad en draagt daar ook aan bij. Dit doet zij op diverse wijzen, waaronder het uitvoeren van acties ter bevordering van het ondernemingsklimaat en vestigingsklimaat, het invullen van het centrummanagement, te investeren in de grensoverschrijdende samenwerking en bij te dragen aan het op de kaart zetten van Kerkrade in de stad, regionaal, landelijk en internationaal. Een uitvoerige uiteenzetting over deze faciliterende functie van de gemeente is te vinden bij onderdeel D van dit programma onder “Overige vermeldenswaardige zaken”.
33
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 3 Economie
REK. Primair 2019
LASTEN 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedr.loket en bedr.regelingen 3.4 Economische promotie TOTAAL LASTEN
2020
BEGR. 1e formele bijstelling 2020
Actuele begroting 2020
REK.
2020
0 1.431 123 496 2.050
0 744 155 486 1.385
6 2.130 192 444 2.771
4 1.841 181 372 2.398
4 1.759 180 363 2.306
0 91 132 406 629
0 425 119 396 940
0 440 129 417 986
2 314 131 379 827
2 315 127 402 846
BATEN 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie TOTAAL BATEN
Investeringen N.v.t.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Acties bevordering ondernemingsklimaat en vestigingsklimaat In 2020 is ingezet op het faciliteren van ondernemers bij huisvestigingsvraagstukken, de inzet op bedrijventerreinenmanagement, het faciliteren van startende ondernemers etc. zijn speerpunten van beleid om te komen tot een hoogwaardig ondernemingsklimaat en daarmee het creëren van een gunstig vestigingsklimaat. Dit gebeurt in nauw overleg en afstemming met de Samenwerkende Bedrijventerreinen Kerkrade (SBK), welke een formele adviesrol heeft richting gemeente omtrent economische aangelegenheden. In het verlengde worden is in 2020 ingezet op: Doorontwikkeling Stedelijk Dienstenterrein Rodaboulevard met het accent op parkeren/ bereikbaarheid en de uitbreiding van de Leisuredome. Zie tevens programma 2, onderdeel B. In 2020 is de vergunning verleend voor fase 3 Leisuredome. Belangrijke aandachtspunten: parkeerbalans, ontsluiting en doorontwikkeling van het stedelijk dienstenterrein door uitbreiding van de Leisuredome. Doorontwikkeling invulling industrieel gedeelte Rodaboulevard door middel van de verkoop van gemeentelijke bedrijfskavels. In 2020 is 1.609 m2 gemeentelijke grond verkocht en zijn de voorbereidingen getroffen voor de verkoop van 1.695 m2 gemeentelijk grond op de rodaboulevard.
Ook zijn er concrete gesprekken gevoerd met potentiele investeerders over de invulling van de resterende kavels op de Rodaboulevard en Spekholzerheide. Het “schatgraven in eigen tuin” door Relatiebeheer (oa het afleggen van bedrijfsbezoeken). In 2020 hebben vanwege corona minder fysieke bedrijfsbezoeken plaatsgevonden. Wel hebben aanvullend diverse teams gesprekken en belrondes plaatsgevonden met het bedrijfsleven, om te bezien hoe ze evt. ondersteund en doorverwezen kunnen worden in het woud van steun maatregelen vanwege corona. Bevorderen van uitstroom samen met het SBK. Uitvoering herontwikkeling Willem Sophia. In 2020 zijn de voorbereidingen definitief afgerond en heeft Berner zich definitief gevestigd op het bedrijventerrein en zijn de voorbereidingen getroffen om het naastgelegen kavel van “Wisosplit” bouwrijp te maken. Nadere verankering EMMA Shoes op Dentgenbach. Nadere duurzame verankering van Emma heeft plaatsgevonden door de realisatie van een zonnepark aanpalend aan het bedrijfsgebouw van Emma. Ook inwoners van Kerkrade kunnen participeren in dit project. 34
In 2020 is ingezet op Bedrijventerreinenmanagement met aandacht voor het beheer van de bedrijventerreinen, mobiliteit en arbeidsmarkt. Het verder voortborduren op Limburg Economic Development (LED) door voor de jaren 2020 tot en met 2022 deel te nemen aan de opvolger, Economische Samenwerking Zuid Limburg (ESZL), voor € 3,- per inwoner. Accenten: Arbeidsmarkt & Onderwijs, MKB en Economie & Vestigingsklimaat.
Uitvoeringsprogramma Toerisme De Visie Toerisme is in 2016 vastgesteld. Aandachtspunten uit het uitvoeringsprogramma Toerisme zijn: Verbinden (het toeristisch aanbod binnen Kerkrade met elkaar verbinden, zowel fysiek als organisatorisch), Verblijven (door het aantal kleinschalige / laagdrempelige verblijfsaccommodaties uit te breiden kan de verblijfsduur van bezoekers verlengd worden), Verleiden (bezoekers zullen meer verleid worden om een bezoek te brengen aan Kerkrade), Vermarkten (via het stadsmarketingplan en de campagne “Beleef Kerkrade” wordt Kerkrade op de kaart gezet). Ook in 2020 is verdere uitvoering gegeven aan de Visie Toerisme Kerkrade met het daarbij horende Uitvoeringsprogramma Toerisme. Dit heeft binnen de eerder genoemde vier V’s tot de nodige resultaten geleid Zo hebben o.a. de camperplaatsen (na een pilotperiode van één jaar) een definitieve status gekregen, is er een start gemaakt met het project Knopen Lopen (grensoverschrijdend wandelroutenetwerk Zuid-Limburg), zijn er diverse themaroutes gerealiseerd de (stadswandeling en de wandel- en fietsroute “Langs oorlogssporen in Kerkrade”), zijn er nieuwe toeristische borden geplaatst (incl. plattegrond met attracties), is de volledig vernieuwde folder “Eropuit in Kerkrade” uitbracht, is het gebied Anstelvallei verder ontwikkeld (incl.
horeca-/verblijfsvoorziening Hoeve Nieuw Erenstein), is een start gemaakt om de mogelijkheden van thematisch verblijf bij GaiaZOO te onderzoeken, is een start gemaakt om Schacht Nulland verder door te ontwikkelen, zijn de toekomstige mogelijkheden van Abdij Rolduc onderzocht (incl. komst nieuwe hotelketen Different Hotels in combi met Van Melick). Verder is sinds 2020 vanuit het vakgebied Toerisme zeer sterk de relatie gelegd met de campagne “Beleef Kerkrade” (waarbij het thema “recreëren” één van de vier pijlers is) en is de website “Beleef Kerkrade” in het voorjaar live gegaan. Vanuit deze nieuwe marketingstrategie zijn o.a. diverse toeristische stories gerealiseerd Daarnaast is in het afgelopen jaar de Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg door de 16 Zuid-Limburgse gemeenteraden vastgesteld. Ook hier wordt steeds de relatie gelegd met de lokale Visie Toerisme en bezien waar we elkaar binnen Zuid-Limburg kunnen versterken. Het merendeel van onze toeristische ondernemers heeft in het begin van 2020 een vliegende start gemaakt. Helaas was dit van korte duur en is sinds maart van 2020 de markt onder druk komen te staan door de uitbraak van het coronavirus. De coronacrisis is nog steeds van grote invloed op de toeristische sector en dit is thans terug te zien in de cijfers.
Ondanks dit proberen de toeristische ondernemers het hoofd boven water te houden door, daar waar mogelijk, op een creatieve wijze te blijven ondernemen. Grensoverschrijdend Arbeidsmarktbeleid Op basis van voortzetting van bestaand beleid zijn de pijlen in 2020 gericht op een aantal punten: Facilitering verduurzaming bestaande Grensinfopunten (GIP). Eén GIP is gehuisvest in het Eurode Business Center (EBC) en maakt deel uit van een inmiddels groot aantal grensinfopunten langs de Nederlandse buitengrenzen. In gezamenlijkheid met andere lokale, bovenlokale en regionale besturen én nationale overheden en partners is in de loop van 2020 de verduurzaming van de financiering van deze informatie- en adviesstructuur grotendeels gerealiseerd. Een structuur die de afgelopen jaren zijn meerwaarde heeft bewezen ten behoeve al degenen die actief (willen) zijn of zijn geweest op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt. Verduurzaming Service Grensoverschrijdend Arbeidsbemiddeling (SGA). Als hosting-organisatie heeft Kerkrade een extra verantwoordelijkheid als het gaat om het servicepunt van het SGA dat ook in het EBC is gehuisvest, samen met de Nederlandse en Duitse partners, te verduurzamen. Deze verduurzamingsoperatie is in 2019 aangezet en zou naar verwachting in de loop van 2020 zijn beslag gaan krijgen.
Echter, in de aanloop naar verduurzaming is inmiddels een nieuwe overgangsperiode overeengekomen. In samenspraak met de partners, provincie Limburg als subsidiënt én het SGAMaastricht, is de periode 2021-2022 aangemerkt als overgangsperiode naar duurzame financiering én naar een intensieve en bestuurlijke samenwerking SGA-Kerkrade/Herzogenrath en SGA-Maastricht. De financiering voor de jaren 2021 en 2022 is door subsidiënt en partners in de loop van 2020 veilig gesteld. Doel is nog steeds dat er vanaf 2023 in Zuid-Limburg een, duurzaam gefinancierde, gecoördineerde, bestuurlijke aansturing van de publieke, grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling is gerealiseerd.
35
Stip op de horizon daarbij is op termijn te komen tot zowel een euregionale grensoverschrijdende informatie- en adviesstructuur én een gecoördineerde arbeidsbemiddelingsstructuur, onder één bestuurlijke aansturing. Op dat punt zullen het GIP en het SGA in het EBC een centrale rol spelen, zodat uiteindelijk één efficiënte, gezamenlijke, euregionale en publieke dienstverleningsstructuur kan worden ingezet. Een duurzame dienstverleningsstructuur is een basisvoorwaarde voor de integratie tot één grensoverschrijdende, euregionale arbeidsmarkt. Op deze wijze kan over en weer optimaal gebruik kan worden gemaakt van elkaars potenties en kan voorts vraag en aanbod, grensoverschrijdend, zo optimaal als mogelijk op elkaar worden afgestemd. Covid-19 In 2020 is programma 3 als gevolg van COVID-19 geconfronteerd met € 33.700 minder opbrengsten Markten, € 34.100 minder opbrengsten Kermissen, € 22.300 minder opbrengsten Toeristenbelasting en € 16.600 minder opbrengsten GaiaZoo.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 3. Economie Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade Nederland
Limburg
Functiemenging
CBS/BAG/LISA
%
2019
39,9
53,2
50,3
Vestigingen
LISA
Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jr
2019
105,3
151,6
137,7
Overige indicatoren
3. Economie Omschrijving
Bron
Eenheid
Bedrijfsvestigingen (1 Vestigingenreg. Limb. aantal jan.) Werkzame pers. (1 jan.) Vestigingenreg. Limb. aantal Werkgelegenheidsindex Vestigingenreg. % (arbeidsplaatsen vs. Limb./ Etil research beroepsbevolking*) group Vestigingen detailhandel Vestigingenreg. Limb. aantal (1 jan.) Werkzame personen Vestigingenreg. Limb. aantal detailhandel (1 jan.) Bezoekers GaiaZOO GaiaZOO Kerkrade aantal x 1.000 Kerkrade Bezoekers Museumplein Museumplein Limb. aantal x 1.000 Limburg (Continium, Cube en Columbus) Bezoekers Roda JC Roda JC Kerkrade aantal x 1.000 (wedstrijden Ere-/1e divisie) Bezoekers Rodahal Rodahal aantal x 1.000
2016
2017
2018
2019
2020
2.844
2.884
2.918
2.998
3.098**
14.621
14.849
15.391
15.754 15.745-**
66
68
70
72
75**
335
338
333
324
362**
1.992
1.980
2.099
2.137
2.314**
445
430
450
510
310
140
161
133
142
53
254
197
184
119
23
54
59
54
58
24
Bezoekers ZLSM
ZLSM
aantal x 1.000
43
29
26
35
4
Opbrengst toeristenbelasting (op rekeningbasis)
BsGW
bedrag x € 1.000
154
149
155
151
171
* Beroepsbevolking omvat alle personen van 15 tot 75 jaar excl. institutionele bevolking met betaald werk van minstens één uur. ** Voorlopig cijfer
36
4. Onderwijs
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het uitvoeren van gemeentelijke taken op het gebied van primair en voortgezet (speciaal)onderwijs. Naast de huisvesting van het onderwijs behoren daartoe ook het tegengaan van onderwijsachterstanden, het stimuleren van onderwijsdeelname om maatschappelijke uitval te voorkomen en het zo optimaal en breed mogelijk benutten en ontwikkelen van talenten van jongeren. Relatie met paragrafen Niet van toepassing. Taakvelden • 4.2 Onderwijshuisvesting • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
B. Speerpunten van beleid Het mobiliteitsvraagstuk van de lokale leerlingen Relatie met taakveld(en): 4.3 2020 was door de Covid-19 pandemie ook voor het leerlingenvervoer een uitzonderlijk jaar. Gedurende langere periodes heeft er een beperktere inzet van het leerlingenvervoer plaatsgevonden hetgeen de verwachtte kostenstijging temperde. Een kostenstijging die veroorzaakt wordt doordat de vervoerder vanuit de nieuwe aanbestedingsronde die heeft plaatsgevonden, zorg moet dragen voor elektrificatie van het wagenpark, waarbij de rijksoverheid ook nog eens minder gunstige belastingregels hanteert. Deze meerkosten worden aldus via de vervoerskosten doorberekend aan de gemeenten. Eind 2020 heeft de VNG wel een nieuwe modelverordening leerlingenvervoer opgesteld, waarmee gemeenten de mogelijkheid krijgen om haar vervoersbeleid aan te passen en meer in te zetten op de eigen verantwoordelijkheid van ouders dan wel andere vervoersopties. In 2021 zal bezien worden óf en hoe het beleid aanpassing behoeft waarmee de kostenstijging in meer of mindere mate kan worden afgevlakt. 37
Onderwijsachterstanden Relatie met taakveld(en): 4.3 Ook in 2020 heeft onverkort inzet van het geoormerkte Onderwijsachterstandenbudget plaatsgevonden in de (preventieve) aanpak van ontwikkelachterstanden bij jonge kinderen. Ondanks Covid-19 hebben de maatschappelijke partners binnen de mogelijkheden die er waren via telefonische contacten, mailing en videobellen getracht om de contacten met ouders en kinderen te behouden om op deze wijze vanaf een afstand toch aandacht te geven aan de kinderen en adviezen aan ouders te geven. Doordat ouders na heropening nog huiverig waren om hun kinderen naar de opvang te brengen, is 2020 dan ook geen representatief jaar voor wat betreft de start van het nieuwe peuterstelsel in Kerkrade. Voor het overige is blijvend ingezet op logopedie, taalconsulent bij de voorschool, de startklas in samenwerking met Movare, extra schoolmaatschappelijk werk primair onderwijs en vervoer van leerlingen naar de taalklas in Heerlen. Dit alles om kinderen een betere start te bieden op het basisonderwijs en kansenongelijkheid tegen te gaan.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 4 Onderwijs
REK. Primair 2019
2020
BEGR. 1e formele bijstelling 2020
Actuele begroting 2020
REK.
2020
LASTEN 4.2 Onderwijshuisvesting
2.255
2.669
2.108
2.481
2.480
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.980
2.835
3.225
2.734
2.733
TOTAAL LASTEN
4.235
5.504
5.333
5.214
5.213
160
130
140
535
535
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.141
2.054
2.053
1.775
1.776
TOTAAL BATEN
1.301
2.184
2.193
2.311
2.311
BATEN 4.2 Onderwijshuisvesting
Investeringen Bedrag * € 1.000
Pr. Omschrijving
V/U¹ E/M²
Primaire raming krediet
Actuele raming Gevoteerd Besteed krediet
Restant krediet
II Overige investeringen 4 Onderwijsvoorzieningen
v
e
Totaal Programma 4
200
200
0
0
200
200
200
0
0
200
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Onderwijshuisvesting Onderwijsstichting Movare heeft aangegeven dat zij gelet op recente ontwikkelingen qua leerlingenaantallen en de gebruiksduur van bestaande schoolgebouwen in relatie tot vernieuwde onderwijskundige concepten, in overleg met de gemeente en kindpartner Stg. Kinder Opvang Parkstad tot een uitvoeringsplan voor de korte-/middellange en lange termijn wilt komen waarbij het huidige Integraal Huisvestingsplan als onderlegger dient. In 2021 wordt hiermee gestart. 38
Onderwijs, kinderopvang en Corona De Covid-19 pandemie heeft de samenleving drastisch in zeer korte tijd veranderd. Zo zag het kabinet zich onder andere genoodzaakt om per 16 maart 2020 de kinderopvang, de scholen en jeugdhulp zoals we die kenden tijdelijk stop te zetten. Enkel kinderen van ouders werkzaam in cruciale beroepen en ook kwetsbare kinderen konden onder regie van de gemeente, in samenwerking met de kinderopvang en het onderwijs, op beperkte noodopvanglocaties worden opgevangen. De overige kinderen kregen op afstand online les. Door het stilvallen van de jeugdhulp ontstond binnen de noodopvang en bij kwetsbare kinderen en hun gezinnen echter al gauw behoefte aan ondersteuning. Hiervoor werd op 2 opvanglocaties de jeugdhulporganisatie Scoor en Talent ingezet en door de gemeente vanuit de ontvangen coronamiddelen bekostigd. Met de openstelling van het primair onderwijs per 11 mei 2020 voor twee dagen per week en door de schoolopvang van kinderen met ouders in cruciale beroepen, alsmede de openstelling van de vooren naschoolse BSO, kon de omvang van de noodopvang worden teruggebracht. Enkel kinderen uit het voortgezet (speciaal) onderwijs en kwetsbare kinderen waarbij de noodopvang meer dan 4 dagdelen omvatte vielen nog onder de gemeentelijke noodopvang.
Daarbij startte ook de jeugdhulp weer op, waardoor er ook geen nieuwe aanmeldingen meer voor de noodopvang plaatsvonden. Met de openstelling van het voortgezet onderwijs op 2 juni en de volledige openstelling van het primair onderwijs op 8 juni, kon de noodopvang volledig afgebouwd worden. Tijdens de lockdown per 16 december 2020 had de gemeente enkel een coördinerende rol en behoefde er geen noodopvang ingeregeld te worden, omdat kinderopvang en onderwijs zelf verantwoordelijk waren voor de noodopvang van hun kinderen. De gemeente had hier enkel een taak bij kwetsbare kinderen van 0-4 jaar die geen klant waren bij de kinderopvang. De inzet van het coronateam gemeente Kerkrade is hierin dan ook beperkt gebleven. Mede ook omdat de jeugdhulp “gewoon” doorgang vond. Wel is in deze periode hernieuwd gebruik gemaakt van de expertise van jeugdhulporganisatie Scoor om op de noodopvang van Bs De Doorkijk ondersteuning te bieden. Taal- en talentontwikkeling Naast de inzet op taalontwikkeling bij de jongste kinderen, is ook talentontwikkeling een aspect dat steeds meer aandacht krijgt. Dit begint al binnen de kinderdagverblijven waarbij het welbevinden en betrokkenheid van kinderen gestimuleerd worden, maar waarbij op latere leeftijd ook het creatief, onderzoekend, ondernemend en praktisch talent worden geprikkeld op het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.
Samenwerking hierin loopt reeds met de onderwijsstichtingen SVO|PL en Movare, IMC basis en met de Stichting Zomerschool Kerkrade. Deze aanpak beperkt zich niet alleen tot de gemeente, maar wordt binnen heel Parkstad opgepakt waarbij meer de samenwerking gezocht wordt tussen de voorschool, het onderwijs, maatschappelijke instellingen en het MKB om een doorlopende leerlijn met een breed regionaal aanbod te realiseren waarbinnen kinderen kunnen ontdekken en zich ontwikkelen Gezonde basisschool van de Toekomst De Gezonde Basisschool van de Toekomst is één van de programma’s die deel uitmaken van het Uitvoeringsprogramma VIE. Samen met de beoogde GBT-scholen te weten de Steltloper en de Schatkist alsmede de Kinderopvang Parkstad, de kwartiermakers van de Provincie en de GGD wordt gewerkt aan de programmatische inhoud van de GBT scholen. De voorziene start van beide GBTscholen ingaande het schooljaar 2020-2021 is vanwege we de Corona-pandemie vertraagd. Ingezet wordt nu op de start van de GBT-scholen per nieuw schooljaar 2021-2022. Covid-19 In 2020 is programma 4 als gevolg van COVID-19 geconfronteerd met € 62.000 minder kosten Leerlingenvervoer, € 8.500 meerkosten Peuterspeelzalen en € 65.000 meerkosten D'r Pool. Voor een bedrag van € 13.800 hebben de huurders van de binnensportaccommodaties huurkwijtschelding ontvangen tijdens de lockdown.
Dit is gecompenseerd via de landelijke regeling 'Beleidsregel tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties COVID-19'. Per saldo is het effect € 0.
39
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 4. Onderwijs Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode Kerkrade Nederland
Limburg
Absoluut verzuim
DUO/Ingrado Aantal per 1.000 leerlingen
2019
1,2
2,4
1,9
Relatief verzuim
DUO/Ingrado Aantal per 1.000 leerlingen
2019
36
26
25
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
DUO/Ingrado %
2019
2,7
2,0
2,0
Overige indicatoren
4. Onderwijs Omschrijving
Bron
Eenheid
2016
2017
2018
2019
2020
RMC-ers: Bureau VSV schoolverlaters zonder startkwalific. (schooljr eindigend in) *
aantal
215
227
303
227
n.n.b.**
- oude
aantal
124
128
211
194
n.n.b.**
- nieuwe
aantal
91
99
92
103
n.n.b.**
wv. uitgeschreven als VSV-er
aantal
75
75
67
78
74
aantal
140
342
296
227
n.n.b.**
146
152
122
130
- meldingen
229
n.n.b.**
- leerlingen
109
109
Schoolverlaters zonder startkwalificatie (RMC-ers), 1 aug.
Bureau VSV
vrijstellingen (schooljr eindigend in)
Bureau VSV
wv. schoolbezoek buitenland schoolverzuim:
Bureau VSV
aantal
Onderz. Absoluut schoolverzuim (schooljr eindigend in)***
Bureau VSV
aantal
3
3
8
5
8
Maatregelen (schooljr eindigend in)
Bureau VSV
aantal
16
5
3
5
3
40
5. Sport, cultuur en recreatie
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het programma is gericht op het mogelijk maken dat mensen in redelijkheid in sociale verbanden kunnen leven en kunnen participeren in de samenleving. Daartoe behoort onder meer het ondersteunen en het stimuleren van vrijwilligersinitiatieven. De voorzieningenstructuur dient vraag-gestuurd en toegankelijk te zijn voor alle burgers. Daarnaast gaat het programma in op het bieden van gelegenheid aan, en stimuleren van, de bevolking om de vrije tijd op een zinvolle manier te besteden door middel van bewegen, ontmoeten en culturele/ educatieve activiteiten. Als laatste ziet dit programma op het beheer en onderhoud van openbaar groen en recreatie. Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen (§3). Taakvelden • 5.1 Sportbeleid en activering • 5.2 Sportaccommodaties • 5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic. • 5.5 Cultureel erfgoed • 5.6 Media • 5.7 Openbaar groen en recreatie
B. Speerpunten van beleid Bezien van de lokalisering, het vermarkten van de stad in een nadrukkelijke relatie tot toerisme en organisatie van evenementen Relatie met taakveld(en): 5.3 41
In 2020 is het integraal stadsmarketingplan verder uitgevoerd. Bovenliggend doel daarbij is Kerkrade positief en aantrekkelijk te positioneren vanuit de pijlers wonen, ondernemen, werken en recreëren. Er is aangehaakt op het label Beleef Kerkrade, dat in 2019 in een nieuw jasje werd gepresenteerd. Kerkrade is een stad om te beleven, een stad die gezien mag worden. Integrale stadsmarketing zal daar stevig op inzetten. Voor marketingactiviteiten Beleef Kerkrade / Programma van de Stad is in 2020 € 169.000 besteed. Voor het ondernemersfonds is in 2020 € 50.000 besteed. Evenementen met kwaliteit, sfeer en beleving Relatie met taakveld(en): 5.3 In 2020 is de wereld overvallen door het COVID 19-virus. Hieruit is de zogenaamde 1,5m-samenleving ontstaan. Dit heeft een enorme impact gehad op heel veel zaken, onder andere ook op evenementen. De 1,5m-samenleving zal nog enige tijd onze nieuwe werkelijkheid zijn waardoor het nog maar de vraag is of en zo ja in welke vorm evenementen in onze stad kunnen plaatsvinden. In 2020 is een bedrag van € 114.000 besteed aan evenementen. Ontzien van het verenigingsleven bij bezuinigingen en financiële beperkingen Relatie met taakveld(en): 5.1, 5.3 Ook in 2020 werden de subsidies aan verenigingen op hetzelfde niveau van voorgaande jaren gehouden. Van doorgevoerde bezuinigingen of financiële beperkingen was geen sprake.
Realiseren van VIE voor een bijdrage aan een gezonde en vitale gemeente Relatie met taakveld(en): 5.1 In het vierde kwartaal van 2020 is de gemeenteraad het Lokale Uitvoeringsprogramma Gezondheid & Vitaliteit(LUP) in het kader van Vie voorgelegd, hetgeen direct na de jaarwisseling heeft geresulteerd in de vaststelling van het LUP . Visie vertaald in een programmatische aanpak langs de programmalijnen Jeugd, vitale wijken en vitale ouderen moeten bijdragen aan de verbeterde ervaren levenskwaliteit van Kerkrade en de regio. Een meerjarige aanpak in een proces van lange adem, doorzettingsvermogen en systematische moet Kerkrade en de regio in eerste aanleg op vergelijkbaar Zuid-Limburgs niveau brengen. Door de raad is ingestemd met het Uitvoeringsprogramma VIE wat bestaat uit de drie sporen te weten de Gezonde Jeugd – Vitale Ouderen – Vitale Wijk. De onderliggende programma’s binnen het Uitvoeringsprogramma VIE staan integraal in verbinding met elkaar en versterken elkaar om de kwaliteit van leven bij de burgers in Kerkrade te vergroten. Door integraal te investeren in gezondheid en sport wordt een kentering verwacht op het gebied van vitaliteit bij de Kerkraadse burger.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 5 Sport, cultuur en recreatie
REK.
BEGR. Primair
2019
REK.
e
2020
1 formele bijstelling 2020
Actuele begroting 2020
2020
LASTEN 5.1 Sportbeleid en activering
324
273
475
350
345
5.2 Sportaccommodaties
3.214
3.081
2.929
3.016
3.006
5.3 Cultuurpresentatie, -prod. en –partic.
5.064
4.684
5.643
5.377
5.362
221
178
673
157
154
5.6 Media
1.176
1.262
1.160
1.140
1.140
5.7 Openbaar groen en recreatie
3.603
2.409
3.034
2.619
2.570
TOTAAL LASTEN
13.603
11.886
13.913
12.659
12.577
0
0
145
155
150
5.2 Sportaccommodaties
329
307
317
367
334
5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic.
369
324
322
320
328
5.5 Cultureel erfgoed
BATEN 5.1 Sportbeleid en activering
42
5.5 Cultureel erfgoed
11
47
1
1
0
5.6 Media
116
104
93
95
94
5.7 Openbaar groen en recreatie
1.183
109
230
TOTAAL BATEN
2.008
891
1.109
97 1.035
1.004
97
Investeringen Bedrag * € 1.000
Pr. Omschrijving
V/U¹ E/M²
Primaire raming krediet
Actuele raming Gevoteerd Besteed krediet
Restant krediet
I Reguliere investeringen 5 IBA Leisurelane
u
m
295
973
973
452
0
5 Sportaccommodaties
v
e
300
50
0
0
50
5 Groen Super Local
u
m
400
450
450
0
0
5 Openbaar groen
v
m
200
200
200
0
0
5 Herstructurering Carisborg
v
m
300
300
300
271
0
5 Rolduc "kanjermonument"
u
m
0
22
22
4
0
1.495
1.995
1.945
727
50
Totaal Programma 5
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Sportvoorzieningen Het in 2019 opgestarte onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de voetbalverenigingen is als gevolg van de Corona-pandemie nog niet afgerond in 2020. Zoals reeds eerder aangegeven dient er daar waar het gaat om investeringen in sportvoorzieningen een goed balans te zijn tussen de investering en de levensvatbaarheid van de vereniging. Verwacht wordt dat dit jaar het onderzoek bij de voetbalverenigingen kan worden afgerond. Limburgse Netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) Overgewicht & Obesitas Een driejarig experiment waarbij een unieke samenwerking tot stand is gekomen tussen Provincie Limburg, GGD, Zorgverzekeraar en de centrumgemeenten in Limburg en waarbij de gemeente Kerkrade gaat aanhaken door samen te werken met gemeente Heerlen. Gezamenlijk wordt geïnvesteerd in een aanpak die overgewicht en obesitas onder kinderen reduceert en de kwaliteit van leven bevordert. Deze aanpak is als programma opgenomen in het Uitvoeringsprogramma VIE. Duurzaam muziekonderwijs Initiatiefnemers van het muziekproject “Meer Harmonie in de Samenleving” (afgekort MHIDS) zijn de muziekschool, het schoolbestuur, muziekprofessionals en de gemeenten Brunssum, Landgraaf en Kerkrade.
Doel van het project is vanaf het schooljaar 2021/22 aan alle basisschoolleerlingen in de 3 gemeenten gedurende hun basisschooltijd structureel professioneel muziekonderwijs te kunnen aanbieden. Het muziekproject is in januari 2020 op 10 scholen in Brunssum, Landgraaf en Kerkrade voortvarend begonnen. In plaats van om alleen in de onderbouw te starten werd er voor gekozen om ook de bovenbouw erbij te betrekken; dus alle leerlingen van groep 1 t/m 8 van de deelnemende scholen kregen wekelijks muziekonderwijs, behalve tijdens de verplichte schoolsluiting ten gevolge van de lockdown. In augustus 2020 werd het project in de drie deelnemende gemeenten met nog eens 10 scholen uitgebreid (zie ook www.meerharmonieindesamenleving.nl)
43
Evenementen MAZO In het eerste halfjaar van 2020 stonden, in het kader van de kwaliteit, sfeer en beleving, enkele evenementen zoals het jaarlijkse Tieëkezinge en het openlucht concert van Guido’s orchestra op de agenda. De pandemie en de maatregelen die werden opgelegd hadden tot gevolg dat deze evenementen niet konden plaatsvinden en doorgeschoven werden naar het jaar 2021. De pandemie zette ook in het tweede halfjaar van 2020 door waardoor wederom geplande evenementen geschrapt dan wel uitgesteld werden. Corona en cultuur De Covid-19 pandemie raakte in 2020 de totale samenleving op een tot dan toe ongekende wijze. Ook het culturele maatschappelijke middenveld werd met de coronamaatregelen en alle beperkingen die daaruit voortvloeiden geconfronteerd. Op diverse momenten was zelfs sprake van een algehele stilstand van de culturele activiteiten. Bij de theaterorganisatie kwamen deze beperkende maatregelen hard binnen. Alle inzet was gericht op het voor zover mogelijk laten doorgaan van voorstellingen; om voorstellingen te verplaatsen; om de abonnementhouders te informeren over de laatste ontwikkelingen; om de goede moed er in te houden. Ook in financieel opzicht hakten de beperkende maatregelen er hard in. De organisatie maakte gebruik van de steunmaatregelen die door de overheid geboden werden.
Ook de beide aandeelhouders, de gemeenten Heerlen en Kerkrade, hebben in 2020 gezamenlijk met de rijksoverheid de theaterorganisatie extra financieel ondersteund. Met de overige professionele culturele organisaties werd contact gehouden over de gevolgen. Ook zij speelden flexibel in op de ontstane situatie om toch – met alle beperkingen - toegankelijk te blijven voor bezoekers, cursisten of abonnementhouders. Zij deden in 2020 geen beroep op de gemeente voor extra financiële ondersteuning. De WMC-organisatie besloot alvast om het komende (jubileum)festival in 2021 door te schuiven naar het jaar 2022. Tal van geplande culturele activiteiten werden uitgesteld: zoals bijvoorbeeld voorstellingen door culturele verenigingen in onder meer het theater; het jaarlijkse Orlandofestival; de uitreiking van de MB-plaquette door de stichting Euriade. Onderhoud openbaar groen Voor de verantwoording over het onderhoud van het openbaar groen wordt verwezen naar paragraaf 3 ‘Onderhoud kapitaalgoederen'. Beheer buitensportaccommodaties Aan de gemeentelijke buitensportaccommodaties is het onderhoud uitgevoerd door de afdeling Stedelijk Beheer van de sector SOB. Voor het beheren van de buitensportaccommodaties is het in de begroting van 2020 geraamde budget van € 230.000 conform planning uitgevoerd.
Covid-19 In 2020 is programma 5 als gevolg van COVID-19 geconfronteerd met € 184.000 meerkosten Theater, € 29.100 minder kosten Inhuur Wsw en € 19.000 meerkosten Botanische tuin. De minder kosten op evenementen worden via de egalisatiereserve Evenementen doorgeschoven naar 2021. Effect per saldo € 0.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 5. Sport, cultuur en recreatie Omschrijving
Bron
Eenheid
Niet-sporters
GGD/CBS/RIVM
%
Periode
Kerkrade Nederland
2016
64,2
Limburg
48,7
52,9
Overige indicatoren
5. Sport, cultuur en recreatie Omschrijving
Bron
Eenheid
2016
Deelname Burgeronderzoek % sport/actieve sporters
2017 46
44
2018
2019 47
2020
- waarvan 1 of meer keren per week
%
93
87
Sportverenigingen ( 1 Afd. Welzijn jan.)* - jeugdleden (<18jr)
%
30,6
28,8
- volwassen leden
%
9,9
9,7
- jeugdleden (<18jr)
%
2,4
1,8
- volwassen leden
%
3,6
3,6
Bibliotheek Kerkrade: Bibliotheek Kerkrade - volw. leners (1 jan.)
%
4,2
4,0
3,7
4,4
4,3
- bezoekers
aantal x 1.000
105
100
176
225
106
Cursisten SMK, VAP Muziekschool / Vrije Akademie Parkstad:
%
3,4
3,2
3,0
4,0
4,0
- langlop. cursus
aantal
1.280
1.263
1.197
1.222
1.457
- kortlop. cursus
aantal
334
1.215
1.071
628
369
Verenigingen nietAfd. Welzijn prof. kunstbeoefening (1 jan.)*
Tevreden over onderhoud groen
Burgeronderzoek %
Oppervlakte groen (dec.)
Afd. Stedelijk Beheer
47
m2 per inw.
67,7
45
67,7
48 67,7
67,7
84.6**
6. Sociaal domein
A. Algemeen Omschrijving van het programma De gemeente is ten aanzien van verschillende bevolkingsgroepen verantwoordelijk voor een aantal vormen van zorg binnen het brede sociale domein zoals inkomen, ondersteuning, maatschappelijke participatie, hulp en maatschappelijke voorzieningen. Kenmerken van de samenwerking in de sociale wijkteams zijn: vraaggericht en -gestuurd, integraal en proactief. Het motto is “doen”. In de beoordeling van de situaties wordt ten eerste uitgegaan van de eigen kracht van de klant, de leefeenheid, de straat, de buurt en de wijk, de zogenaamde zelfredzaamheid. Burgers die vanwege hun inkomenssituatie tot de doelgroep behoren, ondersteunen in hun sociale, mentale en financiële weerbaarheid en activeren om (hernieuwd) deel te nemen aan de samenleving. Relatie met paragrafen Niet van toepassing. Taakvelden • 6.1 Samenkracht en burgerparticip. • 6.2 Wijkteams • 6.3 Inkomensregelingen • 6.4 Begeleide participatie • 6.5 Arbeidsparticipatie • 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) • 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ • 6.72 Maatwerkdienstverlening 18• 6.81 Geëscaleerde zorg 18+
46
B. Speerpunten van beleid Samenwerking in het sociaal domein is en blijft belangrijk Relatie met taakveld(en): 6.1 De samenwerking met de lokale partners, die werkzaam zijn in het sociale domein van Kerkrade, is en blijft belangrijk. Alléén samen kan de transformatieopdracht met daaraan gekoppelde doelstellingen inhoudelijk en financieel daadwerkelijk worden ingevuld en gerealiseerd. Het college heeft in het verlengde van de door de gemeenteraad vastgestelde nieuwe kaders de focus en enkele accenten voor wat betreft de sturing en bedrijfsvoering van de genoemde samenwerking verlegd. In algemene zin is nog meer ingezet op de verdere versterking van de eigen regie en het sturend vermogen van de gemeente, hetgeen onder meer betekent: Investeren in een verdere versterking en versteviging van de eigen gemeentelijke toegang met kwaliteit en professionaliteit van de eigen medewerkers; Instandhouding huidige opdrachtverstrekking met een verdere versterking van de uitvoering van het lokaal contractmanagement; Voorlopig en voorshands niet langer aansturen op een formeel partnership met partners in het sociale domein, met een meer taak- of outputgerichte financiering en overdracht van verantwoordelijkheden.
Naar de toekomst toe wordt de ontwikkelingsrichting van de samenwerking herijkt en in overeenstemming gebracht met de nieuwe relevante gewijzigde omgevingsfactoren, zoals de genoemde aangepaste gemeentelijke rolopvatting met een verdere versterking van de eigen regie en verantwoordelijkheid, alsmede de inhoudelijke visie en doelstellingen VIE en het sociaal programma Rolduckerveld. Dat betekent dat het programma VIE en het sociaal programma Rolduckerveld de formeel inhoudelijke “kapstok” met uitgangspunten en doelstellingen zijn van de nieuw op te zetten vormen van samenwerking in netwerken en allianties in het lokale sociale domein en waarbij aanvullend de behoeften en stem van de inwoners in de buurten en wijken nu een nog grotere betekenis zullen krijgen. Meer grip op de jeugdzorg Relatie met taakveld(en): 6.72 en 6.82 In september 2019 gaf het College van B&W de Taskforce Jeugdhulp Kerkrade de opdracht om: 1. Het financiële tekort op het budget jeugdhulp op korte termijn terug te brengen. 2. Grip op de jeugdhulp te krijgen door middel van structurele verbetermaatregelen. Gezien deze tweeledige opdracht en het op de korte termijn te behalen resultaat werd gekozen voor een gefaseerde aanpak. De 1e fase heeft de Taskforce zich geconcentreerd op de maatregelen waarvan werd verwacht dat deze snel resultaat zouden opleveren.
De Taskforce maakte september 2020 de balans op van de 1e fase. Het tekort op het budget jeugdhulp bedroeg op het moment dat de Taskforce concreet aan de slag ging met de opdracht € 4,2 miljoen (september 2019; verschil tussen de in het gemeentefonds opgenomen middelen voor jeugdhulp en de daadwerkelijke uitgaven hiervoor). De 1e fase van de opdracht betrof de periode september 2019-september 2020 en daarom is de balans ook opgemaakt door de financiële stand van zaken per september 2019 en 2020 met elkaar te vergelijken. September 2020 was het tekort € 2,3 miljoen. Terwijl door de Taskforce aan de uitvoering van deze 1e fase werd gewerkt, werd in mei 2020 ook nog opdracht aan Deloitte Accountants B.V. gegeven om een onderzoek ex artikel 213 van de Gemeentewet (Gemw) uit te voeren naar de doelmatig- en doeltreffendheid van de uitvoering van de lokale jeugdhulptaken. Het rapport werd tijdens de vergadering van de commissie burgers en samenleving op 13 oktober 2020 toegelicht. Kort samengevat waren de belangrijkste conclusie: Doelstellingen worden gerealiseerd; Uitgevoerde maatregelen verkleinen het verschil tussen kosten en rijksbijdrage; Proces wordt steeds efficiënter georganiseerd; Managementinformatie is verder versterkt; Regionale gesprekken en lokale gesprekken worden structureel ingebed; Transformatieopgave kent een ontwikkeling conform het landelijk beeld.
Min of meer parallel aan het onderzoek ex art. 213a heeft de Taskforce Jeugdhulp Kerkrade het plan voor fase 2 uitgewerkt. Daarbij is bewust de verbinding gemaakt met het onderzoek ex art 213a. De onderzoekers hadden oog voor de uitvoeringsplannen fase 2 en hebben daar bij hun conclusies en aanbevelingen ook rekening mee gehouden. Aan de andere kant heeft de Taskforce het plan voor fase 2 getoetst aan de uitkomst van het onderzoek ex art. 213a. Het plan Taskforse fase 2, dat in het voorjaar 2021 in de commissie burgers 47
en samenleving aan de orde wordt gesteld, bevat een aantal uitvoeringsplannen en proeftuinen waarmee in 2021 van start kan worden gegaan. Stimuleren van vrijwilligerswerk Relatie met taakveld(en): 6.1 Het waarderen en faciliteren van de vrijwilligers is erg belangrijk. Immers zonder vrijwilligers kan de samenleving niet in voldoende mate functioneren. Zoals gebruikelijk, lag ook in 2020 de coördinatie en uitvoering van het vrijwilligerswerk in handen zijn van de plaatselijke vrijwilligerscentrale. Vanwege de pandemie hebben zich veel inwoners als vrijwilliger ingezet om hun naaste te helpen. De vrijwilligerscentrale heeft hier haar steentje in kunnen bijdragen en de gemeente heeft daar waar mogelijk, hierin gefaciliteerd. De netwerkbijeenkomsten en geplande dank-je-wel-avonden hebben niet kunnen doorgaan vanwege Covid. De vrijwilligersverzekering is ook in 2020 wederom gecontinueerd. Beschermen van de zwaksten en meest kwetsbaren uit de Kerkraadse samenleving Relatie met taakveld(en): 6.2, 6.3, 6.71, 7.1 In 2019 is door alle Parkstadgemeenten de Visie Opvang en Beschermd Wonen vastgesteld, welke op haar beurt is vertaald naar een Uitvoeringsagenda 2019-2020. Binnen deze uitvoeringsagenda is er gewerkt aan ontwikkelingen rondom extramuralisering, preventie, aansluiting tot het Sociaal Domein en een kwalitatief dekkend aanbod van beschermd wonen binnen Parkstad.
De uitvoeringsagenda 2019-2020 is afgerond, waarbij een uitvoeringsagenda voor de jaren 2021-2022 zal volgen. Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat de invoering van een nieuw verdeelmodel ten gevolge van Covid-19 is uitgesteld tot 2023. Binnen dit verdeelmodel geldt dat de gelden voor beschermd wonen niet meer naar de Centrumgemeente (Heerlen) gaan, maar naar de individuele gemeenten. De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten. De nieuwe cliënten vallen vanaf dat moment onder de verantwoordelijkheid van alle gemeenten. In 2021 zal duidelijk worden wat dit nieuwe verdeelmodel voor een consequenties heeft voor Kerkrade. Ondanks de uitgestelde herverdeling van middelen, geldt onverlet dat de inhoudelijke uitgangspunten van de (door)decentralisatie blijven staan. Regionale samenwerking is hierin belangrijk om te zorgen voor een dekkend aanbod van zorg en voldoende spreiding in te regio, waarbij tegelijkertijd de lokale relatie tot het sociaal domein en vitaliteit binnen de wijken wordt gelegd. Faciliteren van (goede) initiatieven die bijdragen aan de werkgelegenheid Relatie met taakveld(en): 6.3, 6.5, 6.71, 7.1 Ondanks corona zijn in 2020 resultaten geboekt op dit terrein. Werkgevers zijn blijven investeren in kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zo is het aantal gedetacheerde wsw-medewerkers intact gebleven.
Ondanks de uitdagingen die corona met zich heeft meegebracht, zijn werkgevers blijven investeren in deze doelgroep. De daling van de bijstandspopulatie heeft in 2020 doorgezet, wel minder sterk dan eerdere jaren. Door de onvoorziene werkzaamheden in het kader van ToZo (uitgevoerd met de reguliere formatie), zijn de re-integratieactiviteiten gericht op onze bijstandspopulatie tijdelijk minder prominent uitgevoerd. Door alle belemmeringen die corona opwierp, zijn deze ook een periode zelfs stilgevallen. Werkplekken waren gesloten en het contact met klanten was digitaal. De periode dat de maatregelen dit weer toelieten, zijn deze activiteiten weer opgepakt. Zo heeft het ontwikkeltraject bij Relim doorgang kunnen vinden. Aangezien de instroom over 2020 achter is gebleven bij de verwachtingen en het contact met klanten veelal digitaal plaatsvond, is de toestroom naar Relim lager geweest dan begroot. Eind 2020 is hier met de start van het heronderzoeksplan op geanticipeerd, door ook meer toestroom vanuit het zittend bestand op gang te brengen. Binnen de contouren van dit plan worden de participatie- en reintegratie mogelijkheden van de bijstandspopulatie nog nadrukkelijker inzichtelijk gemaakt.
Naast dit ontwikkeltraject, is voor met name het zittend bestand, waar de afstand tot de arbeidsmarkt relatief groter was dan de reguliere re-integratieklanten (de kansrijke doelgroep), geïnvesteerd in leer- werklijnen. Voorbeelden hiervan zijn de leer- werklijn op de Hammolenweg en de ontwikkelingen bij het Flexiforum. Ook hier zijn leer- werklijnen in 2020 verder ontwikkeld ten behoeve van deze doelgroep en stond leren en werken centraal. Hierbij kan worden gedacht aan Vitaal Kerkrade, als onderdeel van het programma Vie. Dit project is gericht op het vergroten van de arbeidsparticipatie van bijstandsklanten. Met de opening van het Flexiforum in oktober 2020 is niet alleen het herstel en de her invulling van de Campus Kerkrade afgerond, maar is tevens de basis gelegd voor de uitvoer van de samenhangende visie ten aan zien van Leren, Leven en Werken. Onderdeel hiervan vormt de huisvesting van de teams Poort, Reintegratie, Sociale Recherche en Inburgering Sociale Zaken in het Flexiforum, waardoor nog meer dan 48
voorheen leerwerklijnen voor de klanten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt kunnen worden vormgegeven. Dit door samenwerking met en voor de in het Flexiforum eveneens gehuisveste en werkzame organisaties op zowel maatschappelijk als commercieel gebied. Eind 2020 is de eerder voor het Flexiforum geraamde bezettingsgraad dan ook ruimschoots gerealiseerd. Met de herhuisvesting van onder andere de Voedselbank, De Ruilwinkel en Spelend kind (en begin 2021 ook de Cliëntenraad SWI Kerkrade) in het Flexiforum kan daarnaast een samenhangend dienstverleningsaanbod voor de kwetsbare inwoners worden gerealiseerd. Een ander voorbeeld is het ontwikkeltraject “In je kracht” van de bibliotheek Kerkrade en samenwerkende partijen (gericht op laaggeletterde vrouwen uit de bijstand). Samen met het bedrijfsleven en het WSP zijn deze leer- werklijnen ingezet om de uitstroomkansen van onze bijstandsklanten te vergroten, met als ultiem doel, duurzame uitstroom. Bij de beoordeling van nieuwe meldingen/aanvragen voor een bijstandsuitkering is, daar waar mogelijk, net als eerdere jaren ingezet op de aanpak van jeugdwerkloosheid. Hierbij gaat scholing voor werk en werk voor uitkering. Hiermee wordt ingezet op het verhogen van het opleidingsniveau. Voor de doelgroep inburgering heeft dit plaatsgevonden in de vorm van taalarrangementen bij Impuls.
Ook in 2020 kan weer terug worden gekeken op een succesvolle samenwerking, gezien een verdere daling van het klantenbestand.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 6 Sociaal domein
REK.
BEGR. 1e formele Actuele bijstelling begroting 2020 2020
Primair 2019
2020
REK.
2020
LASTEN 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
4.022
3.921
3.899
3.535
3.498
6.2 Wijkteams
5.379
3.259
3.859
4.341
4.284
6.3 Inkomensregelingen
31.627
33.688
36.387
34.543
34.077
6.4 Begeleide participatie
21.751
19.679
21.217
22.091
21.023
6.5 Arbeidsparticipatie
2.980
3.854
2.861
2.609
2.610
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
1.842
1.679
2.092
2.353
2.213
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
14.950
15.492
16.983
15.629
15.342
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
13.150
10.288
15.056
14.570
15.593
111
230
155
55
11
95.811
92.089
102.509
99.725
98.651
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
358
214
549
454
438
6.2 Wijkteams
83
0
7
109
182
6.3 Inkomensregelingen
27.273
27.629
32.690
33.113
32.747
6.4 Begeleide participatie
0
0
0
0
25
6.5 Arbeidsparticipatie
103
40
60
77
53
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
15
11
11
12
13
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
794
315
618
860
859
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
85
10
10
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
0
0
28.626
28.208
34.019
34.633
34.327
6.81 Geëscaleerde zorg 18+ TOTAAL LASTEN BATEN
TOTAAL BATEN
49
Investeringen Bedrag * € 1.000
Pr. Omschrijving
V/U¹ E/M²
Primaire raming krediet
Actuele raming Gevoteerd Besteed krediet
Restant krediet
I Reguliere investeringen 6 Wmo-hulpmiddelen
v
e
425
787
787
416
0
6 Wmo-trapliften
v
e
75
213
213
163
0
u
-
0
50
50
50
0
500
1.050
1.050
629
0
III Leningen 6 St. Elisabeth Stift Totaal Programma 6
¹ V = een vervangingsinvestering, U = een uitbreidingsinvestering. ² E = een investering met economisch nut, M = een investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Aanpak problematiek personen met verward gedrag Zie Programma 1 Veiligheid, onderdeel D 'Overige vermeldenswaardige zaken en indicatoren'. Ontwikkelingen Wmo 2015 Abonnementstarief Het abonnementstarief is (na invoering in 2019) per 1 januari 2020 definitief opgenomen in de Wmo 2015. De eigen bijdrage is bepaald op (maximaal) €19,- per maand waar voorheen de eigen bijdrage werd bepaald aan de hand van inkomen, vermogen en zorggebruik. Door dit tarief is het aantal voorzieningen Wmoondersteuning, met name op Hulp bij het Huishouden, fors toegenomen met ongeveer 30% aan klanten Hulp bij het Huishouden en deze stijging zet verder door. Ook bij hulpmiddelen en scootmobielen is een stijging zichtbaar. In de periodieke managementrapportages 2020 zijn de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen binnen de Wmo aangegeven. Tarief informeel persoonsgebonden budget (PGB) Hulp bij het Huishouden Het in de verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 opgenomen uurtarief voor een informeel PGB voor Hulp bij het Huishouden is per juli 2020 verhoogd conform het per deze datum gestegen minimumuurloon. Dit vooruitlopend op een technische aanpassing van de verordening per 2021.
Integraal Kindcentrum (IKC) Met ingang van het schooljaar 2019/2020 is de samenwerking tussen een aantal bij de ontwikkeling van het IKC betrokken partners al van start gegaan (op de locatie basisschool De Veldhof/IKC Droomhof). Dat betekent dat activiteiten en programma’s voor de kinderen al zoveel mogelijk op elkaar worden afgestemd. De beoogde integratie is pas in zijn volledige omvang mogelijk wanneer de huisvesting van het IKC daarvoor geschikt is. In verband hiermee heeft de eerste helft het jaar 2020 in het teken gestaan van de vertaling van de visie op het IKC naar een ruimtelijk, functioneel en technisch programma dat als basis dient voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie naar nieuwbouw of renovatie. Het resultaat hiervan is de Kadernotitie programma van eisen en haalbaarheidsonderzoek juni 2020. Daarna is onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor de huisvesting van IKC Droomhof binnen de gestelde kaders (nieuwbouw of renovatie). Hieruit is gebleken, dat nieuwbouw de voorkeur heeft. Omdat dit in principe op meerdere locaties in Eygelshoven zou kunnen, wordt hiervoor in het 1e kwartaal 2021 een sterkte/zwakte analyse uitgevoerd. Eenzaamheid Na aansluiting bij het landelijk actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’ is Kerkrade in 2020 van start gegaan met het ontwikkelen van een programmatische aanpak, van jong tot oud.
Ondanks een vertraging door COVID 19, is in oktober 2020 de coalitie ‘Kerkrade: Samen tegen eenzaamheid’ gevormd, bestaande uit 32 partijen met een uiteenlopende achtergrond. Daarnaast is gedurende 2020, rekening houdend met 50
een toename van gevoelens van eenzaamheid door corona, met de cultuurpartijen en het welzijnswerk ingezet op een aantal laagdrempelige activiteiten. Onafhankelijke cliëntondersteuning – Koploperproject In 2020 is gestart met de uitwerking en uitvoering, samen met een groot aantal partijen, van het Koploperproject Onafhankelijke Clientondersteuning waarvoor Kerkrade voor de jaren 2020 en 2021 is aangewezen. Door de vertraging door COVID 19 heeft het ministerie van VWS voor de betrokken gemeenten aangegeven dat de projectperiode mag worden verlengd tot vooralsnog juli 2022. Mantelzorg COVID 19 maakt het belang van mantelzorgers en vrijwilligers extra duidelijk. Veel zorgaanbieders hebben noodgedwongen zorgverlening moeten terugschroeven waardoor in veel gevallen een (nog) groter beroep werd gedaan op de hulp van mantelzorgers. Passende ondersteuning en het laten blijken van waardering van mantelzorgers is dan ook belangrijk. In 2020 zijn 1450 aanvragen ingediend voor het – evenals voorgaande jaren beschikbare - mantelzorgcompliment. In 2020 is met de installatie van de JongerenAdviesRaad (JAR) ook een startschot gegeven aan het project ‘Jonge Mantelzorgers’ in Rolduckerveld . Ten gevolge van COVID 19 zal de feitelijke start en verdere uitrol vanaf 2021 vorm kunnen krijgen.
Kwalitatief onderzoek logeerzorg In februari 2020 is door Movisie het rapport ‘Logeerzorg, geschikt voor thuiswonende mensen met vergevorderde dementie’ gepubliceerd. In deze publicatie zijn de uitkomsten opgenomen van het in 2019 in opdracht van het ministerie van VWS uitgevoerde kwalitatief onderzoek naar logeerzorg voor thuiswonende mensen met vergevorderde dementie. Kerkrade heeft samen met Alkmaar, Amsterdam en Utrecht hierin geparticipeerd. Voor veel mantelzorgers bestaat een reëël risico op overbelasting dat zoveel mogelijk voorkomen moet worden, bijvoorbeeld door het inzetten van respijtzorg. Respijtzorg is de tijdelijke en volledige overname van de zorg, zodat de mantelzorger een adempauze kan ervaren. Logeerzorg is een specifieke, nieuwe vorm van respijtzorg die in de basis planbaar is. Door op duidelijke geplande momenten de zorg over te nemen van de mantelzorger krijgt de mantelzorger ruimte om een vakantie te plannen of andere (sociale) activiteiten te ondernemen. Uit het casusonderzoek naar logeerzorg voor mensen met vergevorderde dementie komt een veelheid en verscheidenheid aan vragen naar voren. Daarbij is gebleken dat het niet makkelijk is om een passend aanbod te vinden. Maatwerk is erg belangrijk maar vaak moeilijk te realiseren.
Aan gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren en VWS de opdracht om te faciliteren wat nodig is om het samenspel van formele en informele zorg te optimaliseren. En verder ook om op lokaal en regionaal niveau te zoeken naar mogelijkheden om logeren beter te organiseren Armoede en schulden In 2020 is gestart met het uitvoeren van het beleidsplan “Armoede en Schulden, Samen Aanpakken! (20202023)” In oktober 2020 is hiertoe het Uitvoeringsplan “Armoede en Schulden….” vastgesteld door de gemeenteraad. De voornaamste pijlers van dit plan zijn Preventie en Vroegsignalering. In dit kader is in 2020 het team ‘Vroeg er op af’ samengesteld. In dit team werken professionals van de gemeente Kerkrade, Welzijnsstichting Impuls, Kredietbank Limburg en Schuldhulpmaatjes samen om de (vroeg)signalen over betalingsachterstanden en –problemen proactief op te pakken en zorg te dragen voor een snelle en effectieve doorgeleiding naar (schuld)hulpverlening. Daarnaast zal in samenwerking met de woningcorporaties de VoorzieningenWijzer worden uitgevoerd. De VoorzieningenWijzer is een aanpak die mensen met inkomens tot modaal niveau helpt bij het kiezen en aanvragen van beschikbare voorzieningen. Keuzes die aanzienlijke financiële en andere voordelen opleveren en de risico’s van sociale exclusie, huurachterstanden, gedwongen huisuitzettingen, ondermijning, armoede en problematische schulden verminderen.
Kortom het op gang helpen van mensen die niet in staat zijn de bestaande voorzieningen op eigen kracht aan te boren. De VoorzieningenWijzer is voortgekomen uit de Regionale Prestatieafspraken (2019-2024) en is een officieel project van de Regio Deal. In oktober 2020 heeft de installatie plaatsgevonden van de JongerenAdviesRaad. De JAR is gericht op de volgende pijlers: Armoede en Schulden; VIE; Jonge mantelzorgers.
51
Invoering van de Wet verplichte ggz (Wvggz) De Wvggz is op 1 januari 2020 in werking getreden. Via de gemeente is hiermee een nieuw, aanvullend traject geopend om mensen die ggz behoeven maar hier niet aan mee willen werken, in aanmerking te brengen voor verplichte zorg. De uitvoering van de Wvggz kon plaatsvinden binnen de financiële kaders van de bestaande begroting en met gebruik van de beschikbare organisatorische capaciteiten. De uitvoering van de Bouwstenennotitie met daarin de hoofdlijnen en uitgangspunten voor de aanpak ten behoeve van personen met verward gedrag, is in 2020 vormgegeven met de pilot passend vervoer. Daarnaast wordt in Kerkrade structureel een wijk-GGz’er ingezet binnen de kernteams. De wijk-GGz’er levert een waardevolle bijdrage aan preventie en vroegsignalering (bouwstenen 2 en 3) met als gevolg dat ketenpartners en gemeenten elkaar beter weten te vinden en meldingen en signalen sneller worden doorgegeven. De Lokale Inclusie Agenda In 2020 is gestart met het vormgeven van de Lokale Inclusie Agenda en het schetsen van de startsituatie voor wat betreft toegankelijkheid. Hierin wordt beschreven hoe de gemeente Kerkrade uitvoering wil geven aan het VN Verdrag inzake rechten van personen met een handicap. In de loop van 2021 zal het plan worden voorgelegd aan de raad.
Opvang en beschermd wonen Op basis van de in 2019 vastgestelde Visie Opvang en Beschermd Wonen vastgesteld en de vertaling hiervan naar de Uitvoeringsagenda 2019-2020, is er gewerkt aan ontwikkelingen rondom extramuralisering, preventie, aansluiting tot het Sociaal Domein en een kwalitatief dekkend aanbod van beschermd wonen binnen Parkstad. De uitvoeringsagenda 2019-2020 is afgerond, waarbij een uitvoeringsagenda voor de jaren 2021-2022 zal volgen. Belangrijk aandachtspunt is dat de invoering van een nieuw verdeelmodel is uitgesteld tot 2023, dit ten gevolge van de eveneens uitgestelde herverdeling van het Gemeentefonds. Voor dit model geldt dat de middelen voor nieuwe cliënten beschermd wonen niet meer naar de Centrumgemeente (Heerlen) gaan, maar naar de individuele gemeenten. De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten. De effecten van dit model worden duidelijk in 2021. Ondanks dit uitstel, blijft gelden dat de inhoudelijke uitgangspunten van de (door)decentralisatie blijven staan. Regionale samenwerking is hierin belangrijk om te zorgen voor een dekkend aanbod van zorg en voldoende spreiding in te regio, waarbij tegelijkertijd de lokale relatie tot het sociaal domein en vitaliteit binnen de wijken wordt gelegd.
Heronderzoeksplan “Een leven in beweging” Sinds 2015 heeft Kerkrade als gevolg van het succesvol ingezette beleid het aantal mensen met een bijstandsuitkering substantieel laten dalen. Een belangrijke pijler hierbij was de focus op de mensen die het dichtst bij de arbeidsmarkt staan. Deze aanpak is zo lonend dat nu de ruimte gecreëerd kan worden om ons blikveld ook te richten op de mensen met minder perspectief. In 2020 zijn de voorbereidingen getroffen om met een aantal van 300 mensen met een bijstandsuitkering het gesprek aan te gaan. Hierbij leggen we de focus op de mensen die minder perspectief hebben. Doel van de onderzoeken is tweeledig, enerzijds krijgen we inzicht in de situatie van deze mensen en anderzijds leggen we de link naar wat Kerkrade te bieden heeft. Dit kunnen onder andere diverse vormen van hulpverlening, programma’s in het kader van maatschappelijke participatie zijn maar ook sport of een re-integratietraject. Uiteindelijk doel is het creëren van een breder perspectief.
Covid-19 In 2020 is programma 6 als gevolg van COVID-19 geconfronteerd met € 43.000 meerkosten Westhoes, € 17.000 meerkosten Sjtaaterhoes, € 49.000 meerkosten Overige gemeenschapshuizen, € 32.400 meerkosten Noodopvang kinderopvang, € 7.900 meerkosten Voedselbank, € 1.442.300 meerkosten WOZL/WSP, € 224.000 minder kosten en € 101.900 minder opbrengsten Omnibuzz, € 99.700 meerkosten Dagbesteding/Minima, € 80.000 minder opbrengsten Wmo eigen bijdrage en € 12.000 meerkosten Boodschappen-bus. De meerkosten van de KredietbankLimburg en de Jeugdzorg-aanbieders i.v.m. omzetgarantiestelling zijn thans nog onbekend.
52
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren
6. Sociaal domein Omschrijving
Bron
Eenheid
Banen
CBS/LISA
Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar
2019
552,9
792,1
757
Jongeren met een delict CBS voor de rechter CBS Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie CBS
%
2019
2
1
1
%
2019
10
6
7
%
2019
61,3
68,8
65,9
CBS
%
2019
3
2
2
Aantal per 10.000 inwoners
2020
537,3
459,7
397,4
Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar
2020
236,3
202
165,6
% Jongeren tot 18 jaar
2019
16,6
12,3
14,6
CBS
%
2019
2,4
1,2
1,6
CBS
%
2019
0,9
0,4
0,4
CBS
Aantal per 10.000 inwoners
2020
620
640
726
Werkloze jongeren
CBS Personen met een bijstandsuitkering CBS Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp CBS
Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
Periode Kerkrade Nederland
Limburg
Overige indicatoren
6. Sociaal domein Omschrijving
Bron
Eenheid
2016
2017
2018
2019
2020
Aanvragen bijz. bijstand
Afd. WIZ
aantal
1.749
1.679
1.679
1.597
1.494
Aanvragen langdurigheids- / individuele inkomenstoeslag
Afd. WIZ
aantal
1.244
1.221
1.345
1.324
1.239
Aanvragen sociaal-culturele activiteiten Deelnemers collectieve ziektekostenverzekering
Afd. WIZ
aantal
1.813
1.793
1.884
1.796
1.758
Afd. WIZ
aantal
1.256
880
607
454
417
Trajecten schuldhulpverlening Afd. WIZ
aantal
175
91
101
179
177
Huisuitzettingen
aantal
26
31
32*
35
17
Afd. WIZ
Maatschappelijke participatie Burgeronderzoek
score 0-10
Cliënten Wmo (31 dec.)
Afd. WIZ
aantal
4.436
4.565
4.599
4.689
4.747
Toegekende rolvoorzieningen Afd. WIZ
aantal
151
236
188
185
165
Toegekende vervoersvoorz.
Afd. WIZ
aantal
472
687
629
587
719
Toegekende woonvoorz.
Afd. WIZ
aantal
124
172
166
200
257
Toegekende voorz. hulp bij het huishouden **
Afd. WIZ
aantal
1.473
634
690
1.338
1.675
53
4,2
3,3
Toegekende voorz. begeleiding
Afd. WIZ
aantal
1.552
1.374
1.499
2.026
1.852
Arrangementen zorg in natura Afd. Welzijn voor jeugd (okt.)**
aantal
1.392
1.400
1.400
1450
1.500
Deelname doelgroepkinderen GGD, Meander JGZ (bezoek consultatie- / kind-bureau, 31 dec.)
% 0 - 4jarigen
95
95
96
96
96
Jeugdigen in jeugdzorg plus (31 dec.)
Afd. Welzijn
aantal
9
2
5
3
1
Jeugdbeschermingsonderz. ovoedingsproblemen Persoonsgebonden budget jeugdhulp
Raad voor de aantal Kinderbescherming Afd. Welzijn aantal
52
80
57
49
n.n.b.
144
34
38
23
12
Vrijwilligers
Burgeronderzoek
%
29
27
Tevredenheid buurtvoorzieningen
Burgeronderzoek
%
59
65
Sociale cohesie
Burgeronderzoek
score 0-10
5,4
5,6
Ontvangen meldingen die Afd. WIZ leiden tot een aanvraag na de inspanningsperiode
%
47
27
34
31
33
Cliënten participatie (31 dec.) Afd. WIZ - levensonderhoud
aantal
1.900
1.778
1.646
1.566
1.555
- waarvan Wwb
aantal
1.806
1.702
1.587
1.497
1.504
75
94
87
93
93
Doorlooptijden primaire producten tijdig
Afd. WIZ
%
* Indien de rekening bij de daadwerkelijke uitzetting alsnog bij de deurwaarder wordt voldaan en de uitzetting niet plaats vindt, is deze niet gemeld bij de gemeente; derhalve is het vermelde aantal huisuitzettingen maximaal. ** In 2016 zijn door herindicering vernieuwde voorzieningen toegekend.
54
7. Volksgezondheid en milieu
A. Algemeen Omschrijving van het programma Beschermen van de volksgezondheid van de gehele lokale bevolking, met speciale aandacht voor de meest kwetsbare personen. Vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente Kerkrade een verantwoordelijkheid op het gebied van de algehele publieke volksgezondheid. Gezonde inwoners zijn het fundament van een gezonde en vitale stad. Gezondheid is van één ieder en vraagt een integrale benadering. Het thema gezondheid leeft sterk in de samenleving en kan niet meer los worden gezien van maatschappelijke thema’s zoals participatie en onderwijs. In Zuid-Limburg is het concept Positieve Gezondheid de basis voor de komende jaren. Gezondheid wordt gezien in de termen veerkracht, functioneren en participatie en er wordt gestreefd naar een samenleving waarin burgers zelfredzaam en betrokken zijn en waarbij het verbeteren van de eigen gezondheid centraal staat. Dit in samenwerking met burgers en partners op het gebied van gezondheid en milieu, economie, arbeidsmarkt en onderwijs. Zorg dragen voor een goed en leefbaar milieu. Stimulering van de toepassing van duurzame productiemiddelen en duurzame energie.