Begroting 2024 definitief
Tekst van het document
Daarnaast is het van groot belang om een soepele overgang van jeugdhulp naar Beschermd Wonen te faciliteren, zodat jongeren die begeleiding nodig hebben, deze ook ontvangen wanneer zij volwassen worden. In 2023 kunnen we met trots melden dat de meeste doelen met betrekking tot maatschappelijke opvang en beschermd wonen succesvol zijn behaald. De vernieuwing van het aanbod en de realisatie van één toegangspunt, het Loket Opvang en Beschermd Wonen Parkstad (LOBW), zijn beide gerealiseerd. Echter, de beoogde decentralisatie van Beschermd Wonen naar de gemeenten is nog niet afgerond. Dit komt doordat het Rijk heeft besloten deze decentralisatie uit te stellen tot 2026, waardoor de financiële afwikkeling van de decentralisatie ook in het jaar 2024 nog doorloopt. Woonzorgvisie Jaarlijks maakt de gemeente afspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties over verschillende thema's gerelateerd aan volkshuisvesting. Een van de steeds belangrijker wordende onderwerpen is de combinatie van wonen en zorg. De vraag naar woningen met begeleiding en/of zorg groeit, mede door de vergrijzing en het streven om langer thuis te kunnen wonen. Wonen, zorg en welzijn komen steeds meer samen in onze woningen en de woonomgeving. Dit betreft bijvoorbeeld senioren die langer thuis moeten wonen en daardoor meer zorg en aanpassingen in huis nodig hebben.
Ook gaat het om mensen die kwetsbaar zijn en extra ondersteuning behoeven, evenals kwetsbare burgers die vanuit beschermd wonen of maatschappelijke opvang uitstromen naar een reguliere woning. In 2023 is er gewerkt aan het ontwikkelen van een woonzorgvisie die beoogt de gevolgen van deze ontwikkelingen en mogelijke oplossingen vast te leggen. In het jaar 2024 wordt er een conceptversie de Gemeenteraad ingebracht. Dit zal lopen tot het jaar 2026 waarbij er een definitieve versie wordt gepubliceerd.
Samen met sociaal maatschappelijke organisaties digitalisering/ICT beter toegankelijk maken voor ouderen
Relatie met taakveld(en): 6.3, 6.5, 6.71, 7.1 De gemeente is steeds meer (24/7) digitaal in contact met burgers, bedrijven en gerelateerde instanties of organisaties. In de afgelopen jaren is hiervoor een solide basis gelegd en zijn een groot aantal werkprocessen gedigitaliseerd. De dienstverlening is open, transparant en klantgericht. Door een adequaat ingerichte digitale informatievoorziening vindt communicatie tussen klanten en de gemeente op een snelle en betrouwbare manier plaats. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat klanten ook via andere kanalen (telefonisch, balie, per post) contact kunnen zoeken met de gemeente. Het zorgen voor en verbeteren van de digitale toegankelijkheid van de gemeente voor kwetsbare inwoners, maakt onderdeel uit van de inclusie agenda die nu samen met de betrokken adviesraden en partners wordt opgesteld en aan de raad wordt aangeboden.
58
Bijdragen aan het voorkomen van eenzaamheid bij jongeren en ouderen
Relatie met taakveld(en): 6.7 Eenzaamheid is een probleem van alle leeftijden en de gevolgen kunnen ernstig kunnen zijn. De aanpak van eenzaamheid is en blijft de komende jaren daarom een belangrijk punt van beleid. Dit komt onder andere tot uiting in het Sociaal Programma Rolduckerveld en het Programma ‘VIE, leven in beweging’. We zetten in op vasthouden en blijven verbeteren van deze aanpak. We doen dit samen met de coalitie tegen eenzaamheid. Dat zijn ruim 30 in Kerkrade actieve partijen, uiteenlopend van achtergrond. Het stimuleren van ontmoeting gebeurt onder andere met een gerichte ondersteuning aan de huis- en buurtkamers in Kerkrade, de inzet van de BoodschappenPlusBus (Impuls Kerkrade) en Ontmoetingsbus (Leger des Heils). Ook de KWIEK routes waarbij bewegen en ontmoeten samengaan, hebben een belangrijke plek. Daarnaast versterken we de aandacht voor eenzaamheid onder jongeren. Daarvoor nemen we deel aan een pilot: de Catch up-app. De Catch up-app is een begeleid stappenplan van 7 weken waarmee jongeren in de leeftijd 15-24 jaar worden geholpen om nieuwe sociale situaties positiever te ervaren.
Inzetten op integraal ouderenbeleid/ stimuleren van zo lang mogelijk zelfstandig functioneren en blijven meedoen
Relatie met taakveld(en): 6.2, 6.7 Integraal ouderenbeleid Binnen het beleidsveld Wmo en Zorg zijn veel maatregelen opgenomen die ook toezien op de oudere inwoners. Het aantal ouderen zal in de komende jaren in Kerkrade verder in omvang toenemen. Dit vraagt dat de maatregelen ook in samenhang met de vragen die hierbij komen kijken worden opgepakt. Hiervoor zal dan ook een specifiek en integraal ouderenbeleid worden uitgewerkt krijgt. Gezond ouder worden in de eigen leefomgeving, waarbij gezond gedrag en betekenisvolle ontmoetingen gestimuleerd worden, is essentieel. Daarom de programmalijn ‘Vitaal ouder worden’ van VIE. Er is in onze stad een breed aanbod aan activiteiten beschikbaar waarmee zowel ontmoeten alsook een gezonde levensstijl wordt gestimuleerd. Zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen in eigen (t)huis is een wens van veel mensen en een uitgangspunt voor de gemeente Kerkrade. De te ontwikkelen woonzorgvisie zal de antwoorden dienen te geven op welke wijze inwoners hierin kunnen worden gestimuleerd en ondersteund. Hierin zullen ook de al lopende projecten als ‘Gelukkig ouder worden in Kerkrade’ een plek krijgen. Daarnaast willen we de thema’s dementie en ouderdomsdepressie bespreekbaar maken. We zetten in op “Samen Dementievriendelijk” in samenwerking met Alzheimer Nederland.
Er is een Geheugentafel in de bibliotheek en het Alzheimercafe, dat met zijn activiteiten en voorlichtingsavonden bijdraagt aan het realiseren van een seniorvriendelijke gemeente. Wmo 2015 Het uitgangspunt van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is dat de eigen kracht van de persoon (en zijn omgeving) centraal staat om zoveel mogelijk mee te doen in de samenleving (zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie). Eigen kracht betekent dat burgers zelf verantwoordelijk zijn voor hoe ze hun leven vormgeven en dus problemen zelf kunnen oplossen. Wanneer een persoon niet (voldoende) zelfredzaam is of kan meedoen aan de maatschappij, kan er ondersteuning worden geboden. Gemeenten moeten op basis van de Wmo 2015 ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zo zelfstandig mogelijk kan blijven wonen. Een inwoner kan een melding indienen bij de Wmo. Mogelijk krijgt men direct een antwoord op de hulpvraag of wordt een geschikte oplossing gevonden. Als dit niet direct mogelijk is, vindt een aanvullend gesprek plaats. In dit gesprek komt aan bod: wat iemand zelf kan doen; óf en hoe de omgeving kan ondersteunen; de mogelijkheden van het inzetten van algemene of algemeen voorliggende voorzieningen (in de wijk). Als dit niet tot een oplossing leidt voor de hulpvraag, kan een maatwerkvoorziening worden ingezet.
Onafhankelijke Clientondersteuning De Wmo 2015 verplicht gemeenten te zorgen voor deskundige, onafhankelijke en kosteloze clientondersteuning. Een cliëntondersteuner helpt bij het regelen van zorg en ondersteuning.
59
In Kerkrade zorgen de Meedenkers voor clientondersteuning Een Meedenker helpt mensen om goede keuzes te maken. Meedenkers zorgen er ook voor dat de eigen kracht wordt vergroot. Dat is niet alleen fijn voor de mensen zelf, maar zorgt ook voor minder inzet van professionele zorg en ondersteuning. Er zijn drie momenten waarop clientondersteuning plaatsvindt 1: Het moment dat er gekeken wordt naar de vraag (in het sociaal domein); 2: het moment van toegang tot voorzieningen of zorg; 3: het moment dat de client al gebruik maakt van voorzieningen en hierin keuzes moet maken. Kerkrade heeft een Meedenkersnetwerk Dit netwerk bestaat uit zeven vrijwillige partijen en twee beroepsmatige partijen (Impuls en MEE). Doelen voor de komende periode zijn: borgen van de aanpak en verbeteren waar nodig; verder versterken van de samenwerking binnen het netwerk en met de samenwerkingspartijen (waaronder de gemeente); communicatie: inwoners, professionals en vrijwilligers blijven informeren over de aanwezigheid en de mogelijkheden van de Meedenkers. Wmo - Hulp bij het huishouden De kosten van Hulp bij het huishouden zijn sterk gestegen. Deze trend zet enerzijds door ten gevolge van de CAO-ontwikkelingen en anderzijds door de stijging in het gebruik van hulp bij het huishouden als belangrijke voorziening om (langer) thuis te kunnen blijven wonen.
Hierbij geldt dat deze ontwikkeling in de voorgaande jaren werd versterkt door de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijs Wmo 2015 en het abonnementstarief. We stellen ons tot doel om de kosten voor Hulp bij het Huishouden af te remmen. Daarom zetten we in op het dempen van de volumetoename ondanks de sterke vergrijzing. Dit doen we in samenwerking met de 4 zorgaanbieders ((MeanderGroep Zuid-Limburg, Ambulante Thuiszorg, Buurtdiensten en Tzorg). Er is een vernieuwde aanpak waarin centraal staat een kennismakingsperiode van 6 weken waarin de thuissituatie goed in beeld komt. Voorheen was er vaak alleen een telefonisch gesprek tijdens de intake, maar met de vernieuwde aanpak gebeurt dat uitgebreider tijdens meerdere contactmomenten in het eigen huis. Dat zorgt voor meer begrip voor de persoonlijke situatie van de klant en kan nog betere zorg op maat worden geboden. We helpen klanten om hun vaardigheden uit te breiden, kijken samen naar mogelijke hulpmiddelen en ontdekken sneller andere zorgbehoeften. We maken daarbij gebruik van ‘voor doen, samen doen, zelf doen’. Door deze manier van werken, kunnen inwoners langer thuis blijven functioneren. Ze worden fitter, bewegen makkelijker en voelen zich beter als ze bepaalde taken weer zelf kunnen uitvoeren, al dan niet met ondersteuning.
De uitkomsten van de vernieuwde werkwijze bieden input voor nieuwe contracten Hulp bij het Huishouden die eindigen op 31 december 2024. Hulpmiddelen Een hulpmiddel is een maatwerkvoorziening die binnen de Wmo ingezet kan worden. Voorbeelden zijn: scootmobielen, (elektrische)rolstoelen en aangepaste (driewiel)fietsen. Hulpmiddelen zijn voor mensen met een lichamelijke aandoening vaak van levensbelang om zelfredzaam te blijven. De laatste jaren heeft een toename plaatsgevonden in het totaal aantal hulpmiddelen en de complexiteit ervan. Bij veel hulpmiddelen is maatwerk nodig, denk hierbij aan een elektrische rolstoel. Deze middelen zijn aangepast op de persoonskenmerken van de gebruiker. Andere hulpmiddelen zijn eerder standaard, zoals de scootmobielen. Bij een scootmobiel is het van belang dat er een geschikte stalling aanwezig is, waar het middel veilig opgeborgen en opgeladen kan worden. Door een aanpassing in het bouwbesluit is het niet meer in alle wooncomplexen mogelijk om meerdere middelen adequaat te stallen. Hierdoor zou niet meer iedereen die aangewezen is op een scootmobiel hier gebruik van kunnen maken. Het is echter bij deze groep hulpmiddelen mogelijk om meerdere personen gebruik te laten maken van hetzelfde middel (deelscootmobielen). Dat is mogelijk een oplossing voor de stallingsproblemen en zorgt voor een daling van het aantal scootmobielen.
Hiervoor worden in 2023 – 2024 nieuwe mogelijkheden onderzocht. De inbreng van de gebruikers van deze hulpmiddelen is hierbij erg belangrijk en wordt meegenomen bij het onderzoek.
60
Daarnaast zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding hulpmiddelen gestart. Het huidige contract loopt tot 1 januari 2025. Om de kosten van de hulpmiddelen beheersbaar te houden zullen er andere keuzes gemaakt moeten worden. Het uitgangspunt hierbij is dat we, ondanks de kostenstijging, blijven zorgen voor de meest kwetsbare inwoners. Zodat zij de zorg en ondersteuning krijgen die nodig is. Bij de voorbereiding van de aanbesteding hulpmiddelen wordt, net zoals bij de vorige aanbesteding hulpmiddelen, gebruik gemaakt van de inbreng van de inwoners en gebruikers van hulpmiddelen. Vanuit VWS en VNG is de verbeteragenda Hulpmiddelen bestuurlijk vastgesteld. De conclusies en adviezen vanuit de diverse onderzoeken zijn bekend en worden toegepast bij de nieuwe aanbesteding. Lokale Inclusie Agenda Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap is in Nederland in juni 2016 bekrachtigd. Het doel van dit verdrag is een inclusieve samenleving waarbij mensen met een beperking dezelfde rechten hebben als mensen zonder beperking en als volwaardige personen aan de maatschappij kunnen deelnemen. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om de bereikbaarheid van onderwijs, werk, wonen, omgeving, informatie, gebouwen, mobiliteit, passende zorg en ondersteuning, participatie en dienstverlening voor inwoners met een beperking goed te regelen.
Elke gemeente is verplicht om een Lokale Inclusie Agenda op te stellen. Hierin staat hoe de gemeente uitvoering wil geven aan het VN-Verdrag. Belangrijk is dat het plan afgestemd is met de inwoners met een beperking (niets over ons, zonder ons). Op die manier kunnen er voldoende en passende maatregelen worden genomen. Hierdoor kunnen inwoners met een beperking zo zelfstandig en zo onafhankelijk mogelijk leven. De Inclusie Agenda heeft betrekking op de gehele gemeente. Uitgangspunt is dat de uitvoering van de inclusie activiteiten en maatregelen binnen de beschikbare financiële kaders vallen. In 2021 is de startsituatie bepaald. Er hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden. Bijvoorbeeld met de werkgroep Ongehinderd, met een afvaardiging van de Kerkraadse adviesraden, met verschillende ervaringsdeskundigen, met beleidsmedewerkers en met belangenorganisaties. Op basis van de informatie uit deze gesprekken wordt de Kerkraadse Lokale Inclusie vormgegeven (2022-2024). Tussentijds vindt evaluatie plaats kan zo nodig worden bijgesteld.
Het ontwikkelen van kansrijke initiatieven met het oog op de aanwezigheid van gemeenschapshuizen
Relatie met taakveld(en): 6.1 De gemeente Kerkrade ondersteunt op basis van het vigerende beleid gemeenschapshuizen een zestal gemeenschapshuizen actief. Gemeenschapshuizen bieden inwoners de gelegenheid tot "het ontmoeten van mensen", "het genieten van een beleving" en/of "het meedoen aan betekenisvolle activiteiten". Hiermee dragen de gemeenschapshuizen bij aan een vitale wijk en aan de realisatie van andere sociale beleidsdoelstellingen. Daarnaast ondersteunen gemeenschapshuizen een actief verenigingsleven. Genoemd plan is toe aan een herziening, mede omdat de lokale visie op het sociaal domein, nieuwe wetgeving op diverse gebieden en actuele ontwikkelingen uit de praktijk hiertoe noodzaken. Op 14 december 2022 is op grond daarvan een geactualiseerd beleidskader “Visie gemeenschapshuizen gemeente Kerkrade” door de gemeenteraad vastgesteld. Aan de hand van dit beleidskader is het college in het voorjaar van 2023 gestart met de uitwerking van het gemeenschapshuizenbeleid. Onder begeleiding van de Hospitality Group is fase 1 (de aftrap) en fase 2 (het dashboard gemeenschapshuizen) recent afgerond. Het dashboard presenteert een gedetailleerd inzicht in het functioneren van de gemeenschapshuizen.
Uitgaande van de gebiedsgerelateerde maatschappelijke opgaven en op basis van het verkregen inzicht in het huidige functioneren van de gemeenschapshuizen, wordt het gemeenschapshuizenbeleid in fase 3 van de opdracht de komende periode tot en met het eerste kwartaal 2024 verder vormgegeven en vastgesteld. Collega professionals van lokale stakeholders, de huidige besturen alsook de gebruikers van de gemeenschapshuizen en de inwoners uit de buurt en de directe omgeving van het gemeenschapshuis, participeren actief in het proces van beleidsvoorbereiding en -vorming. Dit proces kan leiden tot een andere organisatie, inrichting en verdeling van rollen, taken en verantwoordelijkheden van partijen met daaraan gekoppelde middelen consequenties voor de gemeente. De invoering en implementatie van het vastgestelde beleid vindt plaats in de rest van het dienstjaar 2024, waarna de nieuwe situatie in formele zin per 1 januari 2025 (volgens de huidige planning) van start zal gaan. Omdat vanaf het jaar 2025 budgettair nu nog géén rekening is gehouden met gemeentelijke bijdragen in de financiële exploitatie van de gemeenschapshuizen, worden deze ingebracht bij de voorbereiding van de meerjarenbegroting 2025 -2028.
61
Herstellen van de sociale samenhang in wijken/ herstellen van de gevolgen van Corona
Relatie met taakveld(en): 6.7, 8.3 Samen met collega professionals uit het lokale sociale domein, de woningcorporatie, bedrijven, organisaties, instellingen, scholen en andere relevante stakeholders en inwoners uit de wijk worden initiatieven, die als doelstelling hebben de omgeving prettiger, leefbaarder en socialer te maken en de sociale cohesie te versterken, omarmd, uitgerold en tot uitvoering gebracht. Onder de noemer van het gebieds- en wijkgerichte werken wordt de uitvoeringsorganisatie nader vormgegeven. Samenredzaamheid en ervoor zorgen dat inwoners van wijken en buurten prettig samenleven, samen meedoen aan het bevorderen van de leefbaarheid, naar elkaar omkijken, met name naar de medebewoners in kwetsbare posities, worden door de gemeente ook in 2024 verder ondersteund en gefaciliteerd. Verder investeren in de sociale cohesie van buurten en wijken is onverminderd belangrijk.
Geen kind tussen wal en schip mede met behulp van vroegsignalering
Relatie met taakveld(en): 6.72 Op 12 juli 2023 heeft de gemeenteraad het beleidskader preventief jeugdbeleid 2023-2027 vastgesteld. De doelen zijn: • Zorgen dat jongeren en jeugdigen gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien • Voorkomen dat kleine vragen grote problemen worden • Voorkomen dat uiteindelijk duurdere en intensievere zorg nodig is Op basis van signalen van netwerkpartners zullen samen met organisaties die werken voor jongeren, de jongeren zelf en ouders activiteiten en interventies worden ingezet die: • overgewicht verminderen • een gezonde leefstijl bevorderen • onveilige thuissituatie verminderen • jeugdcriminaliteit verminderen • onderwijsachterstanden verminderen • de pedagogische basis versterken Het is dus afhankelijk van de signalen die we ontvangen en de beoordeling daarvan, welke activiteiten en interventies concreet gaan plaats vinden in 2024.
Het hanteren van de menselijke maat bij de totstandkoming en uitvoering van regelgeving
Relatie met taakveld(en): 6.3 Het project “participeren in beweging” is in 2023 verder geborgd met als een van de belangrijkste uitgangspunten binnen onze dienstverlening, dat er niet alleen aandacht is voor de personen die op korte termijn weer aan het werk kunnen, maar juist ook voor de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Iedereen kan zo meedoen aan de samenleving, naar zijn of haar eigen vermogen. Daarom stimuleren we iedereen om zichzelf te ontwikkelen, ook al weten we dat een ontwikkeling richting werk niet altijd haalbaar is. Om de klant hiermee te helpen, verbinden wij hem/haar met de talrijke initiatieven binnen de stad. Door een heldere diagnose bij de instroom zorgen we voor een goede en snelle doorverwijzing richting de juiste initiatieven of projecten. Met één aanspreekpunt voor de klant voor zowel inkomen als activering kiezen we voor een integrale aanpak, die maatwerk en de menselijke maat bevordert. Die menselijke maat geven we vorm door middel van de methode van de “omgekeerde toets” die vanuit het project verder wordt ontwikkeld en ingevoerd. Hierbij wordt eerst gekeken naar de hulpvraag van inwoners en welke maatregelen nodig zijn om deze te beantwoorden. In tweede instantie moet op grond van de regelgeving duidelijk worden hoe deze maatregelen kunnen worden vormgegeven.
Met het project “Participeren in beweging” als stabiele basis, zullen verdere stappen gezet worden richting een integrale afstemming en samenwerking binnen het gehele sociaal domein.
Integraal jeugdbeleid en jongerenvoorzieningen
Relatie met taakveld(en): 6.1, 6.2, 6.7 Zo veel mogelijk Kerkraadse kinderen en jongeren groeien in Kerkrade normaal, gezond en veilig op. Ze worden volwassen en kunnen later voor zichzelf zorgen en meedoen in Kerkrade. Ouders, familie en vrienden ondersteunen elkaar daarbij zoveel als mogelijk is. Wanneer dat niet mogelijk is, helpen we ze zodat ze het daarna wel zelf kunnen.
62
Als er dan toch nog hulp nodig is, zorgt de gemeente Kerkrade ervoor dat die er is. Niet alleen maar samen met de inwoners, zorgverleners en andere organisaties. Dan zijn er genoeg vrijwilligers en professionals die helpen. Daar hoeft niet lang op te worden gewacht, het duurt zo kort als mogelijk en zo lang als nodig is. Lokaal in Kerkrade • Stevig lokaal team en toegang tot jeugdhulp. Hier is al een start mee gemaakt. De verdere versteviging is nodig om te voldoen aan de in de Landelijke Hervormingsagenda opgenomen doelstelling: Jeugdigen en hun ouders moeten voor jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis terecht kunnen. We willen dit onder meer bereiken door in te zetten op een stevig lokaal team met voldoende kennis en expertise en verbinding met specialistische hulp. Een team dat met ouders en jeugdigen kijkt naar wat echt nodig is. Dat niet alleen toegang verleent, maar zelf lichte hulp verstrekt, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht. • WIJ(K): laagdrempeligere lokale hulp in plaats van regionale jeugdhulp. Door middel van WIJ(K) wordt lokaal zelf (lichte) hulp verstrekt. Dit is een lokale samenwerking tussen Impuls, een aantal jeugdhulpaanbieders en gemeente. Subregionaal in Parkstad (gemeenten Brunssum, Kerkrade en Simpelveld) • Ontwikkeltraject ambulante jeugdhulp De ambulante jeugdhulp moet en gaat veranderen.
Dat heeft te maken met de huidige stand van zaken, de landelijke hervormingsagenda en de regionale en lokale visie op de jeugdzorg. In 2024 doorlopen we een intensief ontwikkeltraject samen met de gemeenten Brunssum en Simpelveld, het voorliggend veld (jeugdgezondheidszorg, kinderopvang en maatschappelijk werk), huisartsen, onderwijs en de hiervoor gecontracteerde jeugdhulpaanbieders. Hiermee gaan we een verandering in de ambulante jeugdhulp realiseren. Specifieke doelen zijn: • Normaliseren: kinderen en jongeren moeten zo normaal mogelijk kunnen opgroeien. Ouders en jongeren en pedagogische sociale basis zodanig versterken dat vragen en problemen die ‘normaal’ zijn zelf kunnen worden beantwoord/opgelost. • Integraliteit en regie: breed kijken, jeugdhulp verbinden en afstemmen met andere domeinen. Regie primair bij ouders en jongeren, zo nodig met ondersteuning van anderen. • Verbinding tussen onderwijs en zorg: in de kinderopvang en het onderwijs zorgen (voor)school en zorgaanbieders samen voor de hulp die nodig is in de klas (in plaats van individuele en onsamenhangende vormen van ondersteuning) • Financieel houdbaar systeem: dat maakt dat voldoende capaciteit en geld beschikbaar is/blijft voor specialistische jeugdhulp • Zoveel mogelijk uniformiteit in de subregio zodat administratieve lasten verminderen. We streven ernaar de werkwijze “WIJ(K)” hierin mee te nemen.
Deze opgaven vereisen de tijd om te kunnen ontwikkelen. Daarom is een structurele samenwerkingsrelatie nodig. Het ontwikkeltraject duurt meerdere jaren. Regionaal in Zuid-Limburg Het regionale jeugdhulpbeleid sluit aan op de Landelijke Hervormingsagenda jeugd en is gericht op: • Normaliseren • Eerder juiste hulp op maat • Integraal kijken en werken • Sturen op resultaat • Samenwerking tussen onderwijs en gemeente De regio coördineert en faciliteert de regionale organisatiestructuur rond de jeugdhulp in Zuid-Limburg. Centrumgemeente Maastricht verzorgt de inkoop van de jeugdhulp. Regionale speerpunten zijn: • Inzet op basis op orde om te kunnen sturen op contracten • Inzet op passend aanbod voor complexe problematiek • Inzet op de relatie onderwijs-zorg • Inzet op goede passende hulpverlening voor jeugdige in onveilige situaties (GI verwijsroute)
63
Specifieke acties die hiervoor worden uitgevoerd: • Bevorderen van cliënparticipatie • Complexe problematiek wordt centraal opgepakt (één centrale toegang voor complexe problematiek en een regionaal expertteam om adviezen te geven in vastgelopen complexe problematiek) • Contractregieteams sturen op de contracten met de jeugdhulpaanbieders • Jeugdigen die in een onveilige situatie verkeren, waarbij sprake is van jeugdbescherming (of reclassering), krijgen zo snel mogelijk de passende jeugdhulp Met de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders zijn ontwikkeltrajecten afgesproken die zijn gericht op het bereiken van de bovengenoemde doelen.
C. Wat mag het kosten? Exploitatie 6
Sociaal domein
REK.
BEGR.
MJR.
Bijgesteld
Primair
2023
2024
2022
2025
2026
2027
LASTEN 6.1 Samenkracht en burgerparticip.
3.722
4.964
4.199
3.483
3.619
3.618
6.2 Wijkteams
5.387
3.923
3.135
3.133
3.033
3.033
6.3 Inkomensregelingen
37.506
37.712
32.090
33.300
30.960
30.960
6.4 Begeleide participatie
19.322
18.724
17.613
17.313
17.013
17.013
6.5 Arbeidsparticipatie
2.785
3.131
2.678
2.946
3.107
3.107
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
2.433
4.968
4.565
4.556
4.513
4.405
6.71d Ov. maatwerkarrangem. (WMO)
16.871
16.818
16.907
17.290
16.834
16.560
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf over
19.396
15.316
15.151
13.196
12.648
13.148
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
0
7.738
7.438
7.438
7.438
7.438
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl
0
777
777
777
777
777
6.81b Maatschap- en vrouwenopv.(WMO)
53
171
171
171
171
171
6.82b Jeugdreclassering
0
1.591
1.591
1.591
1.591
1.591
TOTAAL LASTEN
107.474 115.835 106.317 105.195 101.704 101.820
BATEN 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams
743
927
262
262
262
262
299
96
0
0
0
0
6.3 Inkomensregelingen
30.795
28.796
25.249
26.149
26.149
26.149
6.4 Begeleide participatie
25
0
0
0
0
0
6.5 Arbeidsparticipatie
34
25
0
0
0
0
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
18
351
349
349
315
211
6.71d Ov. maatwerkarrangem. (WMO)
1.028
660
660
660
639
365
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf over
28
0
0
0
0
0
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
0
0
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl
0
0
0
0
0
0
6.81b Maatschap- en vrouwenopv.(WMO)
7
10
10
10
10
10
6.82b Jeugdreclassering
TOTAAL BATEN
0
0
0
0
0
0
32.977
30.865
26.531
27.431
27.375
26.997
64
Investeringen Bedrag * € 1.000 TV
Omschrijving
V/U¹ E/M²
2023
2024
2025
2026
2023 2027
2027
I Reguliere investeringen 6.6
Wmo-hulpmiddelen
v
e
700
425
425
425
425
2.400
6.6
Wmo-trapliften
v
e
200
75
75
75
75
500
900
500
500
500
500
2.900
Totaal Programma 6 ¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering.
² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut.
D. Toelichting op financiële mutaties en overige zaken Financiële mutaties Exploitatie Integratie Sociaal Domein Het Sociaal Domein heeft in financiële zin te maken met twee negatieve implicaties, de kostenkant binnen de jeugdzorg blijft stijgen en de inkomstenkant bij de BUIG daalt. Door de integratie van het Sociaal Domein in de totale begroting worden de geprognosticeerde tekorten per stand begroting 2024 geëlimineerd. De dynamiek in het Sociaal Domein is echter groot en de ontwikkelingen met de daarbij gepaard gaande risico’s stapelen zich op. Uiteraard wordt een en ander strak gemonitord.
Investeringen Niet van toepassing.
Overige vermeldenswaardige zaken Niet van toepassing.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade
Nederland
Limburg
Banen
CBS/LISA
2022
582,5
825,4
793,5
Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming
CBS
Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar %
2021
2
1
1
CBS
%
2021
10
6
6
CBS CBS CBS
2022 2021 2021
62,7 2 540,1
72,2 2 431,2
68,1 2 381,7
2022
219,7
197,7
171,6
CBS CBS
% % Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar % Jongeren tot 18 jaar %
2022 2022
17,7 2,2
13,2 1,2
15,2 1,5
Jongeren met jeugdreclassering
CBS
%
2022
0,6
0,3
0,4
CBS
65
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
CBS
Aantal per 10.000 inwoners
2022
1170
700
geen data
Overige indicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
Maatschappelijke participatie * unieke klanten begeleiding unieke klanten dagbesteding unieke klanten hulp bij het huishouden unieke klanten kortdurend verblijf voorzieningen voor rolstoel vervoervoorzieningen woonvoorzieningen Vrijwilligers Tevredenheid buurtvoorzieningen Sociale cohesie
burgeronderzoek
score (0 - 10) aantal
WIZ
2018
2019
2020
2021
2,9
2022
3,3
1006
1011
1055
1060
937
590
567
573
545
492
WIZ
aantal
1880
2013
2354
2528
2566
WIZ
aantal
16
8
4
6
8
WIZ
aantal
944
899
867
813
812
WIZ WIZ burgeronderzoek burgeronderzoek
aantal aantal % %
4095 731
4108 737 27 65
3769 823
3884 871 30 60
3893 960
score 5,6 5,5 (0 - 10) * De schaalscores van de maatschappelijke participatie komen vanuit de Parkstadmonitor en zijn berekend op basis van de steekproefresultaten uit het Burgeronderzoek. Onlangs is ontdekt dat de schaalscores zijn herrekend als gevolg van een omissie in de oude berekeningsmethodiek. ** In 2016 zijn door her-indicering vernieuwde voorzieningen toegekend. burgeronderzoek
66
7 Volksgezondheid en milieu
A. Algemeen Omschrijving van het programma Beschermen van de volksgezondheid van de gehele lokale bevolking, met speciale aandacht voor de meest kwetsbare personen. De gemeente zorgt voor een goed en leefbaar milieu in Kerkrade. Dit doen we door bijvoorbeeld met zorg om te gaan met onze grond en gebouwen en door het opwekken van duurzame energie zoals zonne-energie uit zonnepanelen. Klimaatbeleid of energiebesparing kan de aanjager zijn voor onderwijs en het scheppen van nieuwe banen door klimaat- en energieprojecten. Het bewust omgaan met natuur, gezondheid en milieu wordt aangemoedigd. Hier hoort ook voorbeeldgedrag van de gemeente zelf bij. De gemeente staat op dat gebied open voor nieuwe ontwikkelingen en ideeën. Op het gebied van de inzameling van het huishoudelijk afval, controleert de gemeente Rd4. Daarnaast beheert de gemeente de riolering en begraafplaatsen.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Lokale heffingen (§1) en Onderhoud kapitaalgoederen (§3). Voor het project VIE, zie programma 5 (programmalijnen) en programma 8 (fysieke realisatie).
Taakvelden 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen
B. Speerpunten van beleid Stimuleren van burgers voor het treffen van duurzaamheidsmaatregelen
Relatie met taakveld(en): 7.4 Om inwoners meer bewust te maken van het belang van duurzaamheid blijven we hen informeren. De WoonWijzerWinkel Limburg (WWW-L) helpt inwoners bij bijvoorbeeld het verduurzamen van hun woning. Zeker nu energiearmoede voor veel inwoners nog steeds een risico is, helpen we onze inwoners
67
door de inzet van gerichte acties met onder andere de Rijksmiddelen (SPUK-middelen) die de gemeente daarvoor heeft ontvangen. Sinds de start in het najaar 2022 kunnen inwoners (in zowel huur- als koopwoning) die een risico op energiearmoede hebben, gratis gebruikmaken van een energiebespaarcoach en ontvangen ze een budget om zelf (kleine) energiebesparende maatregelen aan te schaffen. Dit blijven we in nauwe samenwerking met de andere Parkstadgemeenten en de WWW-L uitvoeren. Eind 2023 zal op regionaal niveau invulling worden gegeven aan de uitvoering tot eind 2025. Tegelijkertijd doen wij een beroep op bestaande netwerken in de wijken en onze sociale partners. Daarnaast is in 2022 het Energie & Klimaatfonds Kerkrade opengesteld om inwoners ook financieel meer mogelijkheden te geven om te verduurzamen. Dit was een groot succes. In het eerste kwartaal van 2023 is dit fonds geëvalueerd en stopgezet aangezien er nieuwe alternatieven worden aangereikt vanuit onder andere het Rijk. In samenwerking met de WWW-L wijzen we inwoners op deze alternatieven en blijven we toetsen of deze alternatieven aansluiten op de behoeften van onze inwoners. Ook vragen we inwoners om samen met de gemeente te werken aan de overstap naar andere vormen van energie om hun huizen en panden te verwarmen.
Een voorbeeld hiervan is om op de lange termijn af te stappen van aardgas naar een hernieuwbare vorm van energie. De manier waarop we dit kunnen doen is eind 2022 onderzocht via een enquête waarbij inwoners hun algemene bereidheid, kennisniveaus, en voorkeuren mochten meedelen. In 2023 zijn we verdergegaan met de uitwerking van de Transitievisie Warmte 2.0, waarvan de definitieve vaststelling door de gemeenteraad gepland staat voor november 2023. In samenwerking met medewerkers op de wijkpunten zijn we in gesprek gegaan met inwoners over de verdere uitwerking van de warmtetransitie. Na de vaststelling van de Transitievisie Warmte 2.0 zullen we steeds vaker in de wijken aanwezig zijn voor de concretisering van de warmtetransitie. Ook werken we (samen met de regio) een isolatie- en verduurzamingsprogramma uit om onze inwoners hierbij zoveel mogelijk te ondersteunen en ontzorgen. Op basis van de RES Zuid Limburg en PALET wordt ingezet op het stimuleren van het opwekken van zonneenergie op de grote daken. Het uitvoeringsprogramma PALET 3.0 is in 2023 geëvalueerd. Met het vaststellen van het uitvoeringsprogramma PALET 3.0 is in 2016 door de Bestuurscommissie Duurzaamheid de ambitie uitgesproken om tot een Publiek-Coöperatief Energiebedrijf (PCE) te komen.
In beginsel is een PCE niet meer dan een juridisch-organisatorisch vehikel dat de realisatie en exploitatie van duurzame energieprojecten door één of meerdere initiatiefnemers faciliteert. Een PCE is vaak een lokaal samenwerkingsverband van burgers, bedrijven en/of lokale partijen met een publiek-coöperatief karakter. Het is een zelfstandige organisatie met als doel één of meerdere van de volgende activiteiten regionaal/lokaal uit te voeren: • Productie, levering en beheer van lokaal opgewekte duurzame energie; • Financiering van en/of participatie in de duurzame energieprojecten; • Energiebesparing; • Levering van energie. In 2023 hebben we onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor een PCE in Parkstadverband of op ZuidLimburgse schaal. In 2024 gaan we in Parkstad-verband hiermee concreet verder aan de slag. Gemeente Kerkrade, gemeente Landgraaf, stadsregio Parkstad en Stadt Herzogenrath onderzoeken in samenwerking met ingenieursadviesbureau Sweco of het mogelijk is om de restwarmte van glasfabriek Saint Gobain in Herzogenrath te gebruiken om huishoudens en utiliteitsgebouwen in Kerkrade, en Landgraaf te verwarmen. Daarnaast ligt op 200 meter van de Nederlandse grens het grootste zonnepark van NoordrijnWestfalen in Herzogenrath. In aanvulling op de zonnepanelen wordt gesproken over de mogelijke ontwikkeling van windmolens bij Nivelsteiner Sandwerken/Green Solar GmbH.
We onderzoeken daarom ook voor elektriciteit of en hoe er samenwerking kan zijn tussen Green Solar GmbH, gemeente Kerkrade, Stadt Herzogenrath en stadsregio Parkstad om gezamenlijk te profiteren van de geproduceerde groene elektriciteit.
De gevolgen van klimaatverandering onder controle krijgen
Relatie met taakveld(en): 7.2 Klimaatadaptatie omvat de vier thema’s: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Kerkrade moet klimaatbestendig en water robuust worden ingericht zodat we ons aan weten te passen aan de extremere weersomstandigheden door klimaatverandering. Vanaf 2020 is in regionaal verband gewerkt aan de ‘Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg’ en het ‘Actieprogramma Klimaatadaptatie Parkstad Limburg’. De strategie is op 12 april 2022 vastgesteld door het college. Ook is er op 18 mei 2022 een raadsinformatiebrief over de klimaatadaptatiestrategie gestuurd. In 2023 worden de kwetsbaarheden voor iedere gemeente in de regio Parkstad Limburg in beeld gebracht. Daarna worden begin 2024 de 68
kwetsbaarheden aan de gemeenteraden in Parkstad gepresenteerd en zal het actieprogramma hierop worden aangepast (prioritering maatregelen). Uitvoering wordt voor een deel in regionaal verband opgepakt. Verder wordt bij het opstellen van de gemeentelijke Omgevingsvisie de klimaatadaptatiestrategie opgenomen en uitgewerkt in programma’s (bijv. duurzaamheid, Vie/gezondheid en gebiedsgericht ingezet bijvoorbeeld voor Kerkrade-Oost). De regels die betrekking hebben op klimaatadaptatie worden opgenomen in het nieuwe Omgevingsplan. Gemeente Kerkrade is in 2022 aangesloten bij de Stichting Steenbreek, die de trend van de verstening wil stoppen, zowel in de publieke als private ruimte en onze leefomgeving in Nederland duurzaam wil vergroenen. De bescherming van biodiversiteit en oplossingen aandragen voor klimaatadaptatie zijn de belangrijkste vertrekpunten. De vergroening heeft ook een positief effect op gezondheid & welzijn en de sociale cohesie. Stichting Steenbreek richt zich op deze aspecten. De kennis en kunde die voorhanden en opgedaan zijn bij stichting Steenbreek en andere Nederlandse gemeenten stellen ons in staat om strategische keuzes te maken om onze stad duurzaam en toekomstbestendig te maken op het gebied van klimaatadaptatie. Vanaf 2023 nemen we deze kennis mee in onze projecten.
In juni 2023 is met de startbijeenkomst naar een hittebestendige stad (onderdeel van een landelijke pilot) de eerste stap gezet naar het opstellen van een hitteplan voor Kerkrade. Hierbij wordt aandacht besteed aan het hittebestendig maken van gebouwen, het inrichten van de leefomgeving en acties voor het voorkomen van schadelijke gevolgen op gezondheid (onder andere goede voorlichting aan bewoners en afstemming met betrokken partijen, onder andere woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen).
Windmolens worden alleen geplaatst, als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt
Relatie met taakveld(en): 7.4 In de RES1.0 heeft de gemeenteraad onder andere zoekgebieden vastgesteld voor windenergie in Kerkrade. Draagvlak onder omwonenden is hierbij heel belangrijk. Omwonenden worden daarom nauw betrokken bij eventuele plannen en een draagvlakmeting wordt betrokken bij besluitvorming. Uitgangspunt is dat windmolens alleen worden geplaatst, als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt.
Bevorderen van een circulaire economie
Relatie met taakveld(en): 7.4 In een circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Makers van producten en ontwerpers van gebouwen houden bij het ontwerp al rekening met hergebruik. In het landelijke Grondstoffenakkoord staan afspraken om de Nederlandse economie in 2050 volledig te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. De gemeente is aangesloten bij het in Parkstadverband ontwikkelen van een regionale strategie voor Circulaire Economie en werkt mee aan het opstellen van een regionaal uitvoeringsprogramma voor Circulaire Economie. Speerpunten voor dit uitvoeringsprogramma zijn circulaire bouw, circulair landelijk gebied (voor Kerkrade minder relevant) en circulaire koppelkansen. In het uitvoeringsprogramma zal ook de vertaalslag gemaakt worden hoe dit lokaal uitgewerkt kan worden. Naast het uitwerken van het uitvoeringsprogramma, vindt momenteel in Parkstad ook een ‘Urban Mining Scan’ plaats. Hierbij wordt geïnventariseerd welke materiaalstromen de komende jaren vrijkomen uit de gebouwde omgeving en waar deze weer opnieuw ingezet kunnen worden. Ten slotte zal er eind 2023 een kennisprogramma gaan lopen onder medewerkers van de diverse Parkstad gemeenten. Dit met de insteek om de kennis van circulaire economie onder medewerkers te vergroten en zo het succes van circulaire koppelkansen te vergroten.
69
C. Wat mag het kosten? Exploitatie 7
REK.
Volksgezondheid en milieu
BEGR.
MJR.
Bijgesteld
Primair
2023
2024
2022
2025
2026
2027
LASTEN 7.1 Volksgezondheid
2.930
3.059
2.794
2.726
2.607
2.454
7.2 Riolering
3.114
3.163
3.193
3.185
3.193
3.197
7.3 Afval
4.645
4.408
5.506
5.489
5.491
5.499
7.4 Milieubeheer
2.436
3.912
1.170
1.128
1.122
1.117
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
165
154
154
154
154
154
13.291
14.696
12.816
12.681
12.567
12.420
107
348
302
272
153
0
7.2 Riolering
5.428
5.639
5.705
5.710
5.730
5.738
7.3 Afval
6.298
5.894
6.715
7.003
7.006
7.022
7.4 Milieubeheer
1.518
2.374
220
220
220
220
62
55
54
54
54
54
13.414
14.310
12.996
13.259
13.164
13.034
TOTAAL LASTEN BATEN 7.1 Volksgezondheid
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
TOTAAL BATEN
Investeringen Bedrag * € 1.000 TV
Omschrijving
V/U¹ E/M²
2023
2024
2025
2026
2023 2027
2027
I Reguliere investeringen 7.4
Klimaatadaptie
u
e
224
250
250
250
250
1.224
v
e
3.100
2.400
2.300
2.300
2.300
12.400
II Overige investeringen 7.2
Riolen
III Leningen 7.4
Woonwijzerwinkel
u
-
33
35
0
0
0
68
7.4
Energie- en Klimaatfonds
u
-
1.033
0
0
0
0
1.033
4.390
2.685
2.550
2.550
2.550
14.725
Totaal Programma 7
¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering. ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut.
D. Toelichting op financiële mutaties en overige zaken Financiële mutaties Exploitatie GGD (6.2, 7.1) Het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD heeft laten zien dat investeringen nodig zijn om de GGD voldoende solide en toegerust te maken voor haar huidige en toekomstige taken in de komende jaren. Deze worden namelijk gekenmerkt door grote inhoudelijke en structurele veranderingen in preventie,
70
gezondheidsbeleid en gezondheidsbevordering. De publieke gezondheidszorg moet hierin vanzelfsprekend meebewegen en een dergelijke transitie vraagt om investeringen. Uiteraard blijft de GGD haar wettelijke taken uitvoeren en blijft er aandacht voor het verbeteren van de bedrijfsprocessen. Maar ook het verstevigen van de gezondheidsbeschermende taken van de GGD is nodig. En daarnaast wordt er stevig ingezet op het versterken van de ingezette koers van Trendbreuk en op het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). De GGD heeft hierin een cruciale rol. Loonsom bouwinspecteurs (7.3) Voor het op peil brengen van de formatie bouwinspecteurs is er vanaf 2024 € 90.000 loonsom extra beschikbaar. Dat bedrag loopt op naar € 99.000 in 2027.
Investeringen Riolen (7.2) Voor groot onderhoud aan riolen is in het investeringsprogramma voor 2023 € 2.573.000 begroot. Door inflatie materiaal schaarste, stijging loonkosten, stijging energie- en brandstofkosten alsmede het oplossen van wateroverlastlocaties is het investeringsbedrag voor 2023 met € 527.000 verhoogd naar € 3.100.000. Deze prijsstijgingen zijn door de gemeente Kerkrade niet beïnvloedbaar. De geleverde diensten zijn noodzakelijk voor het behoud en verbeteren van de kwaliteit van de gemeentelijke riolering.
Overige vermeldenswaardige zaken Schoon, Heel & Veilig: Zwerfafval (7.3) Kerkrade streeft naar een schone openbare ruimte met als motto: ‘Schoonmaken doet schoon houden’. We gaan ervan uit dat in een schone omgeving minder zwerfafval ontstaat dan in een reeds vervuilde omgeving.Onze aanpak van het zwerfafval voeren wij uit met ondersteuning van het landelijk instituut Nedvang. Ook werken wij samen met Nederland Schoon. De aanpak is meerjarig. In 2024 blijven de twee zwerfvuilteams van Werkgeversservicepunt (WSP) Parkstad en Relim actief. Daarnaast maken we gebruik van moderne machines en materiaal. We ondersteunen schoonmaakacties van onze inwoners, scholen en buurtverenigingen. Zoals elk jaar blijven we het zwerfafval meten volgens landelijke kwaliteitsnormen. De aanpak van illegale afvalstortingen zetten wij samen met Rd4 voort. Begraafplaatsen (7.5) Begraafplaatsen zijn voor veel inwoners en bezoekers belangrijke plekken. In Kerkrade bevinden zich 6 gemeentelijke begraafplaatsen. Daarnaast zijn er meerdere begraafplaatsen in eigendom en beheer bij parochies of particulieren. De gemeente besteedt veel aandacht aan beheer en onderhoud van de gemeentelijke begraafplaatsen. Omdat de overheid geen chemische bestrijdingsmiddelen mag gebruiken, bestrijden we het onkruid met de hand (schoffelen), met hete lucht en met heet water.
De nabestaanden (‘rechthebbenden’) zijn verantwoordelijk voor het onderhoud van de graven zelf. In 2024 wordt extra aandacht besteed aan vergroening van de begraafplaatsen. Op de gemeentelijke begraafplaatsen zijn in totaal 5 oorlogsgraven aanwezig. Het onderhoud en beheer van deze graven voeren wij uit in samenwerking met de nationale Oorlogsgravenstichting.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren Omschrijving Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Bron
Eenheid
Periode
CBS
Kg/inwoner
2021
146
169
123
RWS
%
2021
12,2
33,2
13,3
71
Kerkrade
Nederland
Limburg
Overige indicatoren Omschrijving
Bron
Eenheid
2018
2019
2020
2021
2022
kosten kwijtschelding in relatie tot kosten afvalverwerking kosten kwijtschelding in relatie tot kosten riolering eigen oordeel matige of slechte gezondheid
BsGW/ Milieu en Bouwen
%
10,5
8,1
6,8
7,5
6,9
BsGW/ Stedelijk Beheer
%
11,3
11,8
8,8
9,2
9,2
burgeronderzoek
%
ervaren goede gezondheid volwassenen aangeboden restafval aangeboden GFT
GGD Zuid Limburg
% ≥ 18 jaar
Rd4-monitor Rd4-monitor
tonnage tonnage
24
69,1 6.582 4.883
72
n/b
6.415 5.018
6.860 5.645
6.646 5.754
6.134 4.764
8 Wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het scheppen van optimale condities voor het woningaanbod en de woon- en leefomgeving alsook een wervend vestigingsklimaat.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen (§3) en Grondbeleid (§7).
Taakvelden 8.1 8.2 8.3 8.4
Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Implementatie Omgevingswet
B. Speerpunten van beleid Inzetten op een verantwoorde mix van woningaanbod
Relatie met taakveld(en): 8.1 en 8.3 In deze paragraaf worden kort de actuele ontwikkelingen genoemd. In ‘§7. Grondbeleid’ zijn de activiteiten beschreven. Vigerende beleidsdocumenten: a. Regionale woonvisie Parkstad Limburg en lokale woonvisie gemeente Kerkrade 2023-2028 (2023); b. Beleidsregel ‘Woningsplitsing & gebruikswijziging naar wonen gemeente Kerkrade’ (2023);
73
c. Woondeal Limburg – wonen in Limburg bereikbaar voor iedereen (2023). d. Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen’ (2021); e. Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2016); Algemene ontwikkelingen woningmarkt: De koopwoningmarkt veert na een korte periode van lichtdalende verkoopcijfers en een kleine prijscorrectie weer op. Schaarste, prijsstijgingen en fors hogere hypotheekrente maken het kopen van een woning het afgelopen jaar duurder. Er worden in 2023 weer meer bestaande woningen verkocht dan in 2022 en ook de nieuwbouwmarkt vertoont meer dynamiek. Het vertrouwen in de markt herstelt zich licht. Door aanhoudende schaarste in het woningaanbod blijven de prijzen van koopwoningen hoog. Kopers krijgen meer kansen en hebben meer vertrouwen in de woningmarkt door de loonontwikkeling en sterke economie. Nieuw aangeboden woningen trekken weer meer kijkers en vinden in alle prijsklassen sneller een nieuwe eigenaar. Dit betekent dat we in 2024 de vinger aan de pols houden op het beleidsterrein wonen en blijven monitoren of het vigerende beleid (nog) past bij de actuele marktsituatie. De belangrijkste algemene ontwikkelingen van de afgelopen tijd: Energiekosten zijn weliswaar gedaald maar voor gezinnen nog lang niet terug op het oude niveau. Voor eind 2023 begin 2024 is er nog de nodige onzekerheid omtrent wel/niet opnieuw hoge energielasten.
Naast de enorm hoge inflatie die de kosten van dagelijks levensonderhoud aanzienlijk hebben doen stijgen zijn ook bouwmaterialen de laatste jaren aanzienlijk duurder geworden. Het verduurzamen van een woning kost beduidend meer dan enkele jaren geleden. Verduurzaming van verouderd woningbezit kan hierdoor vertraging oplopen. Het aantal verleende omgevingsvergunningen is al enkele jaren dalend. Dit zorgt mogelijk voor een dip in de bouwproductie van nieuwbouwwoningen in 2024 en 2025. Demografie: een positief migratiesaldo op regionaal niveau: hierdoor daalde de bevolking minder hard dan eerder berekend en voorspeld was. Andere woonbehoefte / kwalitatieve behoefte: er is vraag naar levensloopbestendig wonen en naar kwalitatief hoogwaardige duurzame woningen. Verouderde (vaak ook te verduurzamen) woningen in de bestaande voorraad genieten minder populariteit met soms ook (langdurige) leegstand tot gevolg. We zullen de komende decennia de vernieuwing c.q. transitie moeten maken naar een woningvoorraad die aansluit bij de kwalitatieve vraag. Dat kan door (ver-) nieuwbouw, door herstructurering (sloop en nieuwbouw) en door grootschalige renovatie. In september 2023 is duidelijk geworden dat, ondanks de val van het kabinet Rutte IV, geen enkel wetsvoorstel op het gebied van wonen controversieel is verklaard.
Woonvisie - Vitale veerkrachtige woonwijken De regio Parkstad Limburg en dus ook gemeente Kerkrade zet reeds jaren gezamenlijk de koers uit op het gebied van wonen. Dit heeft geleid tot een impuls op het gebied van leefbaarheid, herstructurering van wijken, transformaties van bestaand vastgoed en investeringen in het openbaar gebied. De mindset is definitief omgezet van krimp naar kans. Kwaliteit is hierbij een van de basisuitgangspunten. De in mei 2023 door de gemeenteraad vastgestelde nieuwe regionale en lokale woonvisie 2023-2028 Kerkrade bepaalt de komende jaren de koers van het woonbeleid. We sturen met dit beleidsinstrument op een integrale benadering van volkshuisvesting en leefbaarheid in brede zin. Kortom: gezonde gemengde woonwijken waar het aangenaam vertoeven is. We werken domeinoverstijgend en bekijken wat de wijk/buurt nodig heeft. Het gaat hier niet alleen om de kwaliteit van de nieuw toe te voegen en herstructureren woningen. Denk hierbij aan het type woning, de mix van doelgroepen en betaalbaarheidsklassen en ook waardevol en duurzaamheid. Daarnaast gaat het ook om de huisvesting van aandachtsgroepen, de bijbehorende zorgvraag en de invloed op de leefbaarheid van een buurt/wijk. We sturen meer en meer op vitale woonwijken waarbij het aantal vragers en dragers met elkaar in evenwicht is.
Met 7 Parkstad-gemeenten zullen we in 2024 verder uitvoering geven aan de geformuleerde doelen in de regionale en lokale woonvisie 2023-2028. Veranderende context wet-/regelgeving Er komt de komende tijd veel nieuwe wet-/regelgeving op de gemeenten af. De sturingsinstrumenten die de Huisvestingswet 2014 biedt, worden de komende tijd uitgebreid. Ook vraagt de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting WVRV inzet van de gemeente o.a als het gaat om betaalbare woningen en huisvesting van aandachtsgroepen. Om de huidige problemen op de woningmarkt op te lossen maakt deze wet de sturing
74
(in regionale context) gedeeltelijk verplicht. Verder is er diverse nieuwe wetgeving is in de maak. Denk hierbij o.a. aan aanpassing van de Huisvestingswet, de Woningwet, Wet betaalbare huur. Hierbij zij aangetekend dat het aftreden van het kabinet Rutte IV de komst van diverse wetten vertraagd en mogelijk ook wijzigt. Tenslotte bevat ook de nieuwe Wet goed verhuurderschap (Wgv) welke 1 juli 2023 in werking is getreden elementen waar we als gemeente verplicht mee aan de slag moeten. De wet biedt de gemeente daarnaast de mogelijkheid voor het opstellen van een verhuurverordening (arbeidsmigranten). Als basisverplichting dient elke gemeente voor 1 januari 2024 een meldpunt voor huurders in te richten. Er wordt binnen de stadsregio onderzocht of een regionaal meldpunt wenselijk is. Als mogelijke optie wordt gedacht aan uitbreiding van het huurteam Zuid-Limburg. Voor beleidsveld wonen dient in 2024 een onderzoek plaats te vinden naar wenselijkheid en/of implementatie van een verhuurvergunning o.b.v. een verhuurverordening. Verder investeert het rijk ook in 2024 in woningbouw door nieuwe tranches van de Regio Deal, het Volkshuisvestingsfonds, de Woningbouwimpuls en de StartBouwimpuls. Woondeal Limburg Het rijk heeft in 2023 via Woondeals bindende prestatieafspraken met provincies om de vorenstaande doelen bereiken.
Voor de provincie Limburg zijn deze vastgelegd in de Woondeal Limburg d.d. 9 maart 2023. In de woondeal Limburg wordt toegewerkt naar een goede balans op de Limburgse woningmarkt. In de periode tot 2031 worden in de provincie minimaal 26.550 nieuwbouwwoningen gerealiseerd. In dit provinciaal bod zijn tevens 10.200 sociale huurwoningen en 5.900 middenhuur woningen meegenomen. Dit is tevens het aandeel van Limburg in de nationale woningbouwopgave. De provincie is onderverdeeld in een drietal subregio’s. Voor de regio Parkstad-Limburg betekent de woondeal bruto minimaal 6.775 extra woningen en voor Kerkrade komt het fairshare deel uit op 1.250 woningen. In gezamenlijkheid met de stadsregio maken we plannen om tot uitvoering van de (regionale) nieuwbouwopgave te komen. Dit is uiteraard geheel in de lijn met de nieuwe regionale en lokale woonvisies 2023. Beleidsmedewerkers wonen van de gemeenten in Limburg nemen deel aan de zg. woonkamer tafel welke invulling geeft aan de uitvoering van de (gemeentelijke) woningbouwopgave. Nationale prestatie afspraken Met de nationale prestatieafspraken (NPA) komen Aedes, Woonbond, VNG en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de volkshuisvestelijke opgaven tot en met 2030 overeen.
Deze afspraken zijn nodig als gezamenlijke agenda in het licht van de grote maatschappelijke opgaven rond de beschikbaarheid van voldoende betaalbare woningen, de verduurzaming van de gebouwde omgeving, de leefbaarheid van wijken en buurten en de betaalbaarheid van wonen. Het realiseren van de ambitieuze doelen uit deze afspraken is mogelijk doordat de investeringsruimte van corporaties komende jaren groeit door het afschaffen van de verhuurderheffing per 1 januari 2023 en doordat woningcorporaties hun investeringen en maatregelen versnellen. De thema’s van de NPA zijn: nieuwbouw (beschikbaarheid), verduurzaming, betaalbare woningen, leefbaarheid en ouderenhuisvesting (wonen en zorg). Met de in Kerkrade opererende woningcorporaties zullen we een doorvertaling maken van de gevolgen/kansen en deze borgen in de regionale en lokale (meerjarige)prestatie afspraken.
Focus beleidsveld wonen 2024 e.v.: De focus voor het beleidsveld wonen ligt de komende periode op: Uitvoering geven aan de nieuwe regionale/lokale woonvisie Meerjarige prestatieafspraken en de jaarschijf 2024 corporaties en de huurdersorganisaties Kwalitatieve verbetering van de woningen en de woonomgeving Uitvoering woonoffensief : nieuwe woningbouwplannen Onderzoeken en aanvrager nieuwe (tranches) van rijksregelingen (regiodeal, VHF, WBI etc.) Uitvoering van nieuwbouwprojecten op de woningmarktprogrammering Invoering diverse sturingsinstrumenten woningmarkt Onderzoek invoering Wvg - verhuurverordening Onderzoek sturings-(instrumenten) betaalbare woningen Samenwerking op regionaal niveau Samenwerking versterken tussen domeinen
75
Goede inbedding van de Omgevingswet en Omgevingsvisie
Relatie met taakveld(en): 8.4 De Omgevingswet biedt de basis voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving. De nieuwe wet die op 1 januari 2024 in werking treedt, biedt mogelijkheden voor maatwerk en bevordert een snelle en eenvoudige besluitvorming. Voor het inbedden van de Omgevingswet in de gemeentelijke organisatie maken we, voor de komende jaren, onderscheid in: - De implementatie Omgevingswet (juridisch, digitaal en organisatie); - Het opstellen van de gemeentelijke Omgevingsvisie met programma’s; - Het opstellen van een gemeentelijk Omgevingsplan. Implementatie Omgevingswet 2023 staat in het teken om klaar te zijn voor de invoering van deze nieuwe wet. Voor het behandelen van initiatieven, meldingen, vergunningen, het houden van toezicht en de handhavingsplicht zijn werkprocessen vanuit de bedoeling van de Omgevingswet ontwikkeld. Deze nieuwe processen leiden tot een andere manier van (samen) werken, waarbij het doel is om binnen de keten van de fysieke leefomgeving nog beter te werken volgens de ja-mits gedachte In 2023 en 2024 zal ook gewerkt worden met het omgevingsloket om onze burgers wegwijs te maken in de nieuwe Omgevingswet en mogelijk ook met de intaketafel en omgevingstafel. Bekeken zal worden hoe de werkwijze het beste vorm gegeven kan worden (leren door te doen) en welke inzet benodigd is.
Naast de update van de werkprocessen VTH gaan we ook volledig digitaal werken met de beschikbare software (Digitaal Stelsel Omgevingswet, VTH-software, Rx Mission en plansoftware met Toepasbare Regels, Tercera en Berkely Bridge) De organisatie gaat bij het behandelen van initiatieven, meldingen, vergunningen en plannen in lijn met de participatieverordening en de participatieleidraad voor initiatieven werken. Voor 2024 zorgen wij ervoor dat we alle college- en raadsbesluiten zijn genomen die betrekking hebben op de Omgevingswet, onder andere aanpassing van de legesverordening en mandaatregelingen. Het jaar 2024 wordt een transitiejaar van oude naar nieuwe wet- en regelgeving en overgangstermijnen, waarbij de gemeente streeft om de dienstverlening te waarborgen en de komende jaren te verbeteren. De veranderingen die beoogd worden met de Omgevingswet zullen niet van vandaag op morgen geregeld zijn. We komen in een periode van transitie. Deze periode loopt zeker tot 1 januari 2030. Omgevingsvisie en burgerparticipatie Eind 2022 is gestart met het traject om te komen tot een gemeentelijke Omgevingsvisie. Het planproces met een intensievere rol van participatie heeft een doorlooptijd tot medio zomer 2024. De vaststelling van de visie is voorzien eind 2024. In de Omgevingsvisie wordt nieuw strategisch omgevingsbeleid opgenomen over onder andere.
wonen, werken, klimaat, groen en landschap, voorzieningen (winkel, sport, zorg, onderwijs etc.), cultuurhistorisch erfgoed, gezondheid en mobiliteit. Hierbij worden eveneens zaken afgestemd en opgepakt op regionaal niveau. Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol bij de implementatie van de Omgevingswet. Begin 2023 is het opstellen van de Omgevingsvisie aangemerkt als pilot voor burgerparticipatie. Verder wordt burgerparticipatie ingezet bij de kerninstrumenten: de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan, het programma en bij de omgevingsvergunning. Omgevingsplan In het Omgevingsplan worden alle regels van de fysieke leefomgeving opgenomen. Dit is een complexe aangelegenheid en vergt een gedegen voorbereiding. In 2024 vinden voorbereidende werkzaamheden plaats. Na de vaststelling van de Omgevingsvisie wordt gestart met het planproces van het opstellen van het Omgevingsplan.
76
Realiseren stedenbouwkundige her-invulling van het terrein rondom Kaalheide, onder meer via 'Kaalheide bruist'
Relatie met taakveld(en): 8.2 In juli 2023 heeft de gemeenteraad gekozen voor voorkeursvariant 3. In deze variant wordt het concept van stichting Bruis gerealiseerd op sportpark Kaalheide, worden gebouwelijke voorzieningen voor Achilles-TOP geïntegreerd in de gebouwen van stichting Bruis en wordt nieuwbouw voor Roda JC gerealiseerd in combinatie met zorgwoningen door een externe partij. In 2023 is het stedenbouwkundig plan verder vervolmaakt en vormen deze plannen en de verdere samenwerkingsvormen de basis voor een samenwerkingsovereenkomst. Deze samenwerkingsovereenkomst wordt - op basis van de huidige inzichten - in de eerste helft van 2024 bestuurlijk voorgelegd.
Implementeren van wijk- en buurtbudgetten
Relatie met taakveld(en): 8.2 Het leefbaarheidsbudget heeft tot doel de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en de actieve betrokkenheid, de zelfwerkzaamheid en de onderlinge samenwerking van inwoners, ondernemers en andere partners in de wijk te stimuleren, een en ander als onderdeel van participatie. Er zijn diverse praktijkvoorbeelden van alle 5 stadia van bewonersparticipatie. Die voorbeelden gaan van het hoogste niveau van participatie, co-creatie tot de laagste vorm, het informeren van de inwoners. Het is altijd maatwerk. Om een meer actievere rol te kunnen vervullen, vragen bewoners om structureel (extra) financiële ondersteuning.
Herinvulling ruimte voormalig complex D’r Pool
Relatie met taakveld(en): 8.2 Het bestemmingsplan voor de nieuwe ontwikkeling zal begin 4e kwartaal 2023 worden vastgesteld door de gemeenteraad. De sloop van D'r Pool is sinds eind augustus 2023 in uitvoering en wordt op basis van de huidige inzichten in maart 2024 afgerond. De bouwput zal vervolgens met grond worden aangevuld. De voor de gunningsfase geselecteerde 4 marktpartijen dienen hun bouwplan met bijbehorend grondbod uiterlijk 20 december 2023 in te dienen. Uiterlijk in februari 2024 neemt de gemeente een gunningsbesluit. Vervolgens dient de geselecteerde marktpartij het bouwplan verder uit te werken en een omgevingsvergunning voor het bouwplan aan te vragen. Afhankelijk van de verdere planuitwerking, verkoopsnelheid en voorverkooppercentage én een onherroepelijk verkregen omgevingsvergunning, zal begin 2025 gestart kunnen worden met de realisatie van het nieuwe bouwplan van ca. 50 woningen. De bouwwerkzaamheden nemen circa 18 tot 20 maanden in beslag.