6. Voorlopige jaarstukken 2025 SPL

Met radiospots en berichten in diverse media zijn Parkstad & m.n. de Parkstadroute

21

gepromoot als een aantrekkelijke dichtbij-bestemming. Ook is aangehaakt op de ‘Slowlands’-campagne van NBTC gericht op actieve Duitse 50+-ers in Nordrhein Westfalen. Bij beide werd de Parkstadroutemarketingstrategie gehanteerd, waarvoor de basis is gelegd door de BC E&T - op verzoek van de gemeenten samen met Visit Zuid-Limburg. Al onze communicatie m.b.t. de Parkstadroute, zowel in de regio als (regio)grensoverstijgend is qua look-and-feel ingebed in de ‘Dit/Das is Parkstad’-campagne. Zo ook de publiekscampagne ten behoeve van de officiële opening van de Parkstadroute op 6 september 2025 i.s.m. Cultura Nova èn een extra publiekscampagne in het teken van de mijnhistorie van Zuid-Limburg. Die campagne, van juni t/m eind 2025, heeft inwoners en bezoekers van Zuid-Limburg gestimuleerd tot het bezoeken van locaties en evenementen die de mijnidentiteit levend houden. Ondernemers en organisaties zijn hierdoor gestimuleerd meer zichtbaar te zijn en onderling meer samen te werken.

Monitoring Vestigingenregister Met het Vestigingenregister worden de ontwikkelingen van het aantal vestigingen en de werkgelegenheid in de regio gemonitord, om daarmee de bedrijven- en werkgelegenheidsdynamiek in kaart te brengen. Dit vindt plaats op basis van een meerjarige samenwerking met bureau Etil. Op 1 januari 2025 (meest recente datum) was de werkgelegenheid in Parkstad afgenomen tot 113.795 arbeidsplaatsen, een afname van 0.68% (740 arbeidsplaatsen) in 2024. Dit was het eerste jaar sinds 2015 dat er een afname van het aantal arbeidsplaatsen was. Belangrijkste oorzaken hiervan waren de verhuizing van het hoofdkantoor van DSM-Firmenich van Heerlen naar Maastricht, van VoltaNXT van Schinnen naar Echt, van Bouwbedrijf Jongen van Landgraaf naar Roermond en de sluiting van een aantal industriële bedrijven: VDL Castings op bedrijventerrein De Koumen in Hoensbroek en Jindal op bedrijventerrein Dentgenbach in Kerkrade. Locatus Via het jaarlijkse Locatus-abonnement wordt de ontwikkeling van de winkelvoorraad (zowel in de centra als daarbuiten) in Parkstad structureel gemonitord. Dit is aanvullend op het Vestigingenregister. Ultimo 2025 staat er in Parkstad ca. 10,5% winkeloppervlakte leeg, zijnde winkelruimten in de beleidsmatig aangewezen winkelgebieden uit de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg. Landelijk ligt dit leegstandspercentage op 5,8%.

Koopstromenonderzoek Limburg In samenspraak met de overheden in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg, de provincie Limburg en MKBLimburg en branchevereniging INretail, is een update van het in 2019 uitgevoerde Koopstromenonderzoek Limburg in voorbereiding. Dergelijk onderzoek levert betrouwbare gegevens over het koopgedrag van consumenten, en is belangrijke input voor beleids-, programma- en centrumontwikkeling op regionale en lokale schaal. Toeristische bestedingen Elke 4 jaar onderzoekt Bureau Ginder in opdracht van Visit Zuid-Limburg, de omvang van de toeristische bestedingen in Zuid-Limburg. In 2025 zijn nieuwe cijfers gepubliceerd over 2023. De toeristische bestedingen in 2023 in Parkstad betroffen 408 miljoen. Dit betreft iets meer dan een kwart van de totale toeristische bestedingen in Zuid-Limburg. In Limburgs verband is afgesproken dat er voor toerisme een dataportaal wordt ingericht om meer inzicht te krijgen in de toeristische ontwikkelingen in de regio, en dit ook breed inzichtelijk te maken. Projecten Krimpgelden, Regio Deals en Impulsaanpak Winkelgebieden In 2025 hebben er wederom voortgangsgesprekken plaatsgevonden met de projectpartners en -eigenaren van economie en/of Retail gerelateerde projecten waaraan ofwel door de Stadsregio financiële middelen ter

22

beschikking zijn gesteld, dan wel waar er op programmatisch vlak inhoudelijke verbindingen zijn. Op basis daarvan wordt tussentijds bijgestuurd en worden evt. additionele financieringsmogelijkheden verkend.

Instrumentontwikkeling Streetwise De inzet van Stichting Streetwise Parkstad is al jaren een cruciale pijler in het Uitvoeringsprogramma Retail, in de uitvoering van het SVREZL-beleid en de stimulering van ondernemerschap in de regio. De resultaten in 2025 worden op korte termijn verwacht en hierover zal via een raadsinformatiebrief worden gecommuniceerd waarbij dit wordt uitgedrukt in het aantal nieuwe ondernemers, het aantal daardoor gecreëerde nieuwe banen, het aantal ingevulde metrage en de totale investeringen die hiermee gemoeid zijn gegaan. In het najaar 2025 heeft er een sessie plaatsgevonden over de toekomst van binnensteden/centra in brede zin, met o.a. vastgoedeigenaren, ondernemers, investeerders en gemeenten. Voucherregeling MKB De afwikkeling van de Voucherregeling MKB (Stimuleringsregeling) heeft in 2025 aan de zijde van de Provincie Limburg vertraging opgelopen. De verwachte eindvaststelling is voorjaar 2026. Instrumentarium Uitvoeringsprogramma Retail De afgelopen jaren is werk gemaakt van het ‘dichtdraaien van de kraan’ in de bestemmingsplannen, in die zin dat er volgens één methode is gewerkt aan het onttrekken van detailhandelsbestemmingen op plekken die volgens het door de gemeenteraden vastgestelde SVREZL-beleid, niet meer wenselijk worden geacht voor die functie.

Het facet-bestemmingsplan gericht op het weghalen van detailhandelsbestemmingen op de bedrijventerreinen is in alle gemeenten vastgesteld met uitzondering van Beekdaelen. Ook in 2025 was het Regio Deal-project ‘Stratenaanpak Parkstad Limburg’ in uitvoering, dat tot doel heeft om in (voormalige) aanloopstraten de transformatie van leegstaande winkels te stimuleren en te faciliteren. Vastgoedeigenaren kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in de kosten die gemoeid zijn met de functiewijziging van het pand. Tot nu toe zijn er achttien aanvragen van vastgoedeigenaren toegekend, met een totale subsidiewaarde van € 321.485 op een totaal van €2,6 miljoen aan transformatiekosten voor deze 18 panden. Hiermee worden 18 leegstaande panden met een nieuwe functie (meestal wonen) ingevuld en is er 3.430 m2 detailhandel aan de markt onttrokken. De aanpak is verlengd tot 31 december 2026. In december is de reeds aangewezen vervolgstraat Hoofdstraat-West in Hoensbroek uitgebreid met de Kouvenderstraat. Instrumentarium Uitvoeringsprogramma Bedrijventerreinen Via deelname aan het nationale kennis- en samenwerkingsplatform Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN) is informatie over toonaangevende voorbeeldprojecten beschikbaar.

Najaar 2025 is opdracht gegeven tot het in beeld brengen van de sturingsinstrumenten voor gemeenten om meer regie te kunnen voeren bij de (her-)ontwikkeling van bedrijventerreinen, met als doel maximaal economisch en maatschappelijke effect te sorteren voor de regio. Knopen Lopen In 2025 is in alle gemeenten gestart met de uitvoering van Knopen Lopen, een nieuw wandelknooppuntensysteem voor heel Zuid-Limburg. Dit nieuwe systeem is vergelijkbaar met het bestaande fietsknooppuntensysteem. Dit zorgt in Parkstad voor het eerst voor een over gemeente- en landsgrenzen heen, dekkende wandelstructuur, afgestemd op belangwekkende locaties in de regio op het vlak van natuur en landschap, cultuurhistorie en horeca. Op 27 februari 2026 is de officiële opening.

23

Regionale initiatieven Via Stadsregio Parkstad Limburg hebben de Parkstadgemeenten ook in 2025 samen diensten afgenomen behorende tot de ‘regionale initiatieven’, zijnde Starterscentrum Limburg, Vestigingenregister, het Routebureau, Visit Zuid-Limburg en Bedrijventerreinmanagement (BTM) Parkstad. Eind 2025 is met succes een aanbestedingsprocedure afgerond, waardoor het parkmanagement voor alle bedrijventerreinen in Parkstad per 1 januari 2026 is belegd bij LWV Parkmanagement. Wat betreft Visit ZuidLimburg is op de schaal van Zuid-Limburg een herijking van het Convenant in voorbereiding. Ten slotte wordt verkend (BC E&T en het DB) of, gelet op de grensoverstijgende ambities zoals o.a. vastgelegd in de Agenda Zuid-Limburg en het Toekomstverhaal 2040 Parkstad biedt Ruimte, de gezamenlijke grensoverstijgende arbeidsmarktinitiatieven (Grensinfopunt, Grensarbeid en Expat Center) centraal kunnen worden ondergebracht bij de Stadsregio als ‘regionaal initiatief’. Waarbij tevens wordt geïnvesteerd in de bekendheid en zichtbaarheid van deze diensten bij zowel inwoners als werkgevers.

Lobby & fondsvorming Regio Deal 6e tranche In 2025 is, in navolging van de Agenda Zuid-Limburg, bij het Rijk een propositie ingediend voor een 3 e Regio Deal in Parkstad Limburg. Hierbij is wat betreft lijn 1 ‘werken aan een grensoverstijgende kenniseconomie’ de samenwerking georganiseerd op de schaal van Zuid-Limburg en wordt ingezet op vier Zuid-Limburgse economische thema’s: talentrijke regio, ruim baan voor ondernemerschap (mkb), bedrijventerreinen, circulaire economie; daarnaast is er aandacht voor subregionale thema’s waarbij voor Parkstad de focus ligt op de Oostflank Brunssum, GROS en Medlands Parkstad. Impulsaanpak Winkelgebieden Deze Rijksregeling beoogde om gemeenten financieel en inhoudelijk te ondersteunen bij de verbetering van de leefbaarheid van binnensteden en winkelgebieden. In de jaren 2022 t/m 2024 zijn aanvragen voor Heerlen-Centrum (2x), Schinveld en Kerkrade-Centrum toegekend voor een totale subsidie van ruim € 10 miljoen (zijnde ca. 12% van het beschikbare budget voor heel Nederland). De regeling wordt mogelijk gecontinueerd in een nieuwe kabinetsperiode. - 1e tranche Impulsaanpak Winkelgebieden voor Heerlen Centrum: €1.917.687 - 2e tranche Impulsaanpak Winkelgebieden voor Schinveld: €2.490.712 - 4e tranche Impulsaanpak Winkelgebieden Heerlen Centrum: €1.563.308 - 4e tranche Impulsaanpak Winkelgebieden Kerkrade-Centrum: €4.279.784

Interreg EMR In het kader van het Ontwikkelprogramma Vrijetijdseconomie en in het bijzonder het Romeins verleden, is er in 2024 met succes een Interreg-aanvraag ingediend voor het project Via Via (budget € 4.567.252). Volgens planning hebben de projectpartners hun uitvoerings-initiatieven in 2025 opgestart. De focus lag primair op het verbinden van hotspots in de Euregio Maas-Rijn via een gedeeld narratief. In Heerlen, Simpelveld en Voerendaal betreft het de locaties: Romeins Museum, Romeins villalandschap en Villa Voerendaal. Voor de Via Via-projectuitvoering m.b.t. deze hotspots is aan de gemeente Heerlen – in samenwerking met de gemeenten Simpelveld en Voerendaal, Via Belgica en Stichting het Romeins Museum - een Regio Deal II-subsidie toegekend (€ 314.700). Met ingang van september 2025 participeert Stadsregio Parkstad Limburg als projectpartner in het Interregproject Connect2Cycle (budget € 3.260.647), gericht op het versterken van het grensoverstijgende toeristischrecreatieve fietsverkeer d.m.v. de ontwikkeling van themaroutes en bevordering van ondernemersinitiatieven.

24

Hiertoe is in augustus 2025 subsidie toegekend vanuit Europa (€ 160.366) en de provincie Limburg (€ 64.146) aan Parkstad. Daarmee is Connect2Cycle, zowel inhoudelijk alsook financieel een meekoppelkans voor de Parkstadroute. Deze wordt nu als hoofdfietsroute ingebed in een euregionaal, grensoverstijgend netwerk van toeristisch-recreatieve fietsroutes ter bevordering van de fietsbeleving in de Euregio Maas-Rijn.

2.1.4 BC Wonen en Herstructurering Inleiding In 2025 heeft de woningmarktopgave in Parkstad opnieuw een centrale rol gespeeld in belangrijke regionale ontwikkelingen en zijn er weer veel belangrijke mijlpalen bereikt: 1.

In 2025 werden diverse nieuwe aanvragen voor Rijks- en andere bijdragen ingediend om werk te kunnen maken van de speerpunten: a. In het 4e kwartaal van 2024 werd een regionale aanvraag Standaardisering/certificering van repeterende woningbouw bij de VNG ingediend. Er is een bedrag toegekend van € 100.000. In het 4e kwartaal van 2025 is door de VNG gemeld, dat dit bedrag met ruim €100.000 verhoogd wordt. b. In het 2e kwartaal van 2025 zijn de Woontopafspraken NPLV Heerlen Noord geformaliseerd. c. In het 2e kwartaal van 2025 is door Sittard-Geleen namens Zuid-Limburg een aanvraag voor een bijdrage van €1.600.000 uit de regeling van het versnellingsmenu van de Provincie ingediend. Besluitvorming wordt in 2026 verwacht. d. In het 4e kwartaal van 2025 is ter versterking van de executiekracht van gemeenten een regionale subsidieaanvraag voor de inrichting van een Expertpool Woningbouw opgesteld om in te dienen bij de provincie nadat een aanvraag eerder door de VNG afgewezen was. Besluitvorming bij de provincie is voorzien in 2026. e. In het 3e kwartaal is een regionale aanvraag voor een bijdrage uit de regeling Woningbouw op korte termijn (Wokt 2.0) ingediend en is €27.900.000 toegekend. f. In het 4e kwartaal is een regionale aanvraag voor een bijdrage uit de 7 e tranche van de Woningbouwimpuls ingediend en is €5.671.742 toegekend. g.

In het 4e kwartaal is €1.100.000 uit de 3e Regio Deal toegekend aan wonenprojecten voor de versterking van de executiekracht van gemeenten, voortzetting van de VoorzieningenWijzer en ter ondersteuning van de gemeenten Kerkrade en Brunssum bij de uitvoering van de Parkstadwet. h. Eind 2025 kwam de teller van subsidies die onder regie van de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering worden ingezet op €133,5 miljoen te staan. Dit is exclusief de subsidies die de gemeente Heerlen (VHF’s, WBI’s en Wokt 1.0) en Kerkrade (Wokt 1.0) rechtstreeks bij het Rijk aangevraagd hebben (€85 miljoen), exclusief NPLV Heerlen Noord Woontopgelden (€14,6 miljoen) en de versnellingssubsidie van de provincie die via Sittard-Geleen verloopt (€1,6 miljoen). i. Eind 2025 zijn de voorbereidingen voor de WBI 8.0 gestart. De aanvraag wordt waarschijnlijk in maart 2026 ingediend. 2. Er zijn stappen gezet in de op 9 maart 2023 gesloten ‘Woondeal Limburg’ tussen het Rijk, Provincie Limburg, Stadsregio Parkstad Limburg, de gemeenten in Limburg én de woningcorporaties. a. In deze Woondeal Limburg heeft de Regionale Woonvisie en de aanpak van Parkstad van de herstructureringsopgaven, de nieuwbouwambities en de maatregelen ter verbetering van leefbaarheid en veerkracht van de wijken een zelfstandige plek gekregen, waardoor aandacht van het Rijk voor de schaal van Parkstad zo optimaal mogelijk geborgd blijft. b.

Vervolgens heeft de provincie in 2024 met het opstarten van het traject Limburg Centraal de lobby op het Rijk ingezet om tot grootschalige woningbouwlocaties te worden benoemd. De gemeente

25

Heerlen maakt hiervan deel uit. Eind 2024 is n.a.v. Limburg Centraal een herijking van de Woondeal in gang gezet om de nieuwbouwambitie Limburg breed te verhogen met 3.000 woningen. c. Wat betreft de nieuwbouwopgave van Parkstad in de Woondeal Limburg: de nieuwbouwambitie tot 2030 bedroeg in 2023 in Parkstad minimaal 6.775 woningen. d. De Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering heeft haar ambitie in 2024 verder verhoogd naar 13.000 woningen, zodat niet alleen nieuwbouw ter vervanging plaatsvindt, maar ook om nieuwe doelgroepen aan te trekken die bijdragen aan een gezonde bevolkingssamenstelling en de veerkracht in de regio. 3. Op 3 februari 2025 bracht de Bestuurscommissie een werkbezoek aan projectlocaties met fabriekswoningen. 4. Op 10 april 2025 vond een werkbezoek van het Ministerie van VRO plaats. Dit in het kader van de Woontop afspraken. 5. Op 8 augustus 2025 vond een werkbezoek van Kuijpers, DG Volkshuisvesting en Bouwen van BZK plaats. Thema was het voornemen voor het indienen van een aanvraag voor de Wbmgp voor Heerlen Noord en later mogelijk ook voor Brunssum en Kerkrade. 6. Op 14 oktober 2025 vond een ambtelijk werkbezoek van BZK plaats rondom het thema Wbmgp. Nu voor Brunssum en Kerkrade. 7. Op 29 augustus 2025 vond er een werkbezoek van de DB van I&W Kees van de Burg plaats. Daarbij is onder meer de Wokt aanvraag geadresseerd. 8.

Op 10 oktober 2025 vond het werkbezoek van Tweede Kamerleden Marieke Nass en Sven de Loijer plaats. 9. In juni vond de Provada plaats, waarbij de kansen van de woningmarkt van Parkstad met ontwikkelaars en beleggers verkend werden. 10. In 2025 heeft de Bestuurscommissie nog intensiever ingezet op meer nieuwbouwlocaties en op het versnellen van de bouwproductie a. Er is een 80% versie opgeleverd van de Regionale Ontwikkelkaart Woningbouw die zal ondersteunen bij het doen van proposities aan de markt en aan de provincie. b. Het traject rond de regionale grondstrategie is geïntensiveerd. Dit ter versterking van de samenwerking met marktpartijen en corporaties en van de interne gemeentelijke procedures om de time to market te verkorten en daarmee de stijging van kosten te dempen. 11. 8 december 2025 zijn voor de 2e Woontopafspraken gemaakt. Daar waar het in de 1e Woontopafspraken van 11 december 2024 vooral ging over afspraken over de nieuwbouw zijn gemaakt tussen het Rijk en de focusgebieden NPLV (5.000 woningen in Parkstad, waarvan 1.500 in Heerlen Noord), gekoppeld aan een stimuleringsregeling voor nieuwbouw en afspraken tussen het Rijk en de provincie Limburg over de Bouwstroom Limburg, werden in 2025 de volgende zaken geadresseerd: a.

Zekerheid over het financiële kader en de bijbehorende scope van de opgave ter bevordering van de haalbaarheid van de jaarlijks productie van 100.000 woningen waarvan 30% sociaal en 2/3 betaalbaar. Dit vereist dat er voldoende langjarige middelen beschikbaar zijn voor de brede woningbouwopgave en langjarige investeringen in (grootschalige) infrastructuur is van belang voor een goede ontsluiting; b. Noodzakelijke doorbraken op de grote dossiers: uitvoeringskracht, arbeidsmarkt in de bouw, ruimte, stikstof, netcongestie, bodem en watervoorziening; c. Voldoende financiële middelen voor de woningcorporaties; d. De terugtrekkende beweging van investeerders uit de Nederlandse woningmarkt; e. De haalbaarheid van businesscases voor woningbouw op lokaal niveau en de balans tussen ruimte en flexibiliteit enerzijds en voldoen aan de wettelijke afspraken anderzijds. 12. Het ministerie van VRO heeft in 2024 met het aanstaande Wetsvoorstel Regie op de Volkshuisvesting, dat met vertraging medio 2026 ingaat, de regionale aanpak beïnvloed door nieuwe verantwoordelijkheden voor gemeenten, regio’s en de provincies te beleggen. Regionaal wordt er daarom sinds in 2023 verkend wat de impact van de wet zal zijn. Met de Regionale Woonvisie 2023-2028 is inmiddels geanticipeerd op de

26

Wet en in 2025 zijn de voorbereidingen voor een regionale huisvestingsverordening gestart om te kunnen voldoen aan de eisen van de wet. 13. In 2025 hebben de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Brunssum een aanvraag bij het Ministerie van VRO ingediend voor toepassing van de Wbmgp. Op de aanvraag van Heerlen is reeds in 2025 positief gereageerd en zijn de voorbereidingen voor de implementatie opgestart. Besluit rond Brunssum en Kerkrade is voorzien in 2026. 14. De wijzigingen in de wetgeving zijn ook van invloed op de regionale prestatieafspraken die sinds 2019 jaarlijks worden geüpdatet. Zo ook in Q4 2025. Daarin zijn de uitgangspunten en aspecten opgenomen van de Regionale Woonvisie, van de Woondeal Limburg, van de Nationale Prestatieafspraken van de corporaties met het Rijk en van landelijke wet- en regelgevingen en rijksregelingen. 15. In Q2 van 2025 is de Position Paper ‘Volkshuisvestelijke sturing op leefbaarheid’ vastgesteld met daarin de eerste principes over ‘(tijdelijk) ontzien van kwetsbare locaties van de huisvesting van meer mensen in een kwetsbare situatie’, een regionale huisvestingsverordening incl. (regionaal afgestemde) urgentieregeling en het tegengaan van instroom van mensen in een kwetsbare situatie van buiten Parkstad. 16. In Q2 is een masterclass georganiseerd over volkshuisvestelijk instrumentarium 17.

Het Woonberaad Parkstad (coalitie tussen de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering, de corporaties en de marktpartijen) wierp ook in 2025 haar vruchten af. Met deze samenwerking wordt ingezet op de versnelling van woningbouw, het uitstippelen van de koers en het grijpen van kansen in de woningmarkt. a. Er is inmiddels grote betrokkenheid en inzet van marktpartijen bij de toekomstige integrale (her)ontwikkeling van kansrijke en minder kansrijke locaties. Naar het voorbeeld van de samenwerking met BPD en JPO waarbij de opgaven van herstructurering en de kansen voor nieuwbouw gecombineerd worden, geven meer partijen aan hiervan werk te willen maken. b. Op 20 september werd het 2e Woonevent Parkstad georganiseerd. Wederom bezochten 600 particulieren deze ‘beurs’ met woningbouwprojecten in de koopsector. 18. Een Masterclass ‘grondbeleid voor woningbouw’ van december 2023 voor bestuurders en ambtenaren is in opdracht van de Bestuurscommissie in 2024 opgewerkt naar een uitvoeringsplan van Fakton voor een Regionale grondstrategie. In 2025 zijn we gestart met de uitvoering van het plan. 19. In Q1 is de ontwerp-POVI door de provincie Limburg gepubliceerd.

In de reactie van de Bestuurscommissie zijn de volgende punten geadresseerd: de plus-ambitie van 20.000 woningen in de Woondeal Limburg, de Woontopafspraken van 2024, Limburg Centraal, de onduidelijke rol- en taakopvatting van de provincie, de lage plaats van prioritering voor volkshuisvesting, de afwijking van Rijkskaders en het ontbreken van actueel kaartmateriaal. 20. In Q2 heeft PS van de Provincie Limburg de Leidraad voor het handelen van GS m.b.t. wonen vastgesteld. 21. In Q2 heeft de Zuidelijke Rekenkamer een rapport opgeleverd over Woningbouwbeleid van de Provincie Limburg. De Rekenkamer heeft ook de voorzitter van de Bestuurscommissie geïnterviewd. De aanbevelingen van de Rekenkamer aan de provincie, werden door de Bestuurscommissie onderschreven. 22. Behandeling van de Leidraad en van de aanbevelingen van de Rekenkamer heeft tot een lobby-schrijven vanuit de Bestuurscommissie geleid. Daarin is ook het aspect van regio-indeling geadresseerd, hetgeen op de schaal van Zuid-Limburg aanleiding werd voor een bestuurlijk gesprek over fair share van doelgroepen als over woningbouwproductie. 23. In Q3 van 2025 is de ontwerp-Nota Ruimte vrijgegeven. Dit is de langetermijnvisie van het Rijk op de ruimtelijke inrichting van Nederland met ruimtelijke keuzes voor 2030 en 2050 en een doorkijk naar 2100. De Nota hanteert het VISTA model.

Zuid-Limburg, Regio’s Groningen-Assen, en Twente hebben het label “Initiëren in gebieden” gekregen. Dit zijn gebieden verder weg van het economisch kerngebied, met een potentie voor een schaalsprong in economie en bevolking en daar wil men inzetten op een ontwikkeling van de regionale economie, gekoppeld aan kennisinstellingen en campussen, daarna volgen meer kansen voor grootschalige woningbouw, voorzieningen, et cetera. Er is in Q4 een zienswijze ingediend door de bestuurscommissie en daarin zijn de volgende punten geadresseerd: de aanwijzing van Zuid-Limburg als één van de drie 'initieer'-regio's waar een schaalsprong mogelijk is, de aanwijzing van 127 regionaal

27

grootschalige woningbouwlocaties, 'Wijkje erbij' en de ruimtelijke (kwaliteits)opgave van buurten en wijken die op het gebied van leefbaarheid en veiligheid onder druk staan. Vóór de deze zienswijze heeft een expertsessie met het ministerie van VRO plaatsgevonden over regionaal grootschalige woningbouw. 24. In Q3 is het eindrapport van het programma STOER (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving) gepresenteerd met aanbevelingen om de stapeling van lokale regels en procedures aan tegen te gaan en regeldruk te verminderen. De voorzitter van de commissie STOER, Friso de Zeeuw heeft de bevindingen gepresenteerd in het Woonberaad van juni 2025. De Minister heeft een groot aandeel van de aanbevelingen als Rijk overgenomen. De Bestuurscommissie heeft besloten werk te maken van de aanbevelingen die lokaal en regionaal kunnen worden opgepakt. 25. In 2025 heeft de Provincie de Toekomstvisie Limburg 2050 gepresenteerd. Daarin is wonen één van de 5 thema’s. Het document heeft geen status.

Speerpunten In het jaarplan van 2024 heeft de bestuurscommissie de volgende speerpunten geformuleerd: 1. 2. 3. 4.

Regie op de Volkshuisvesting Aanpak kwetsbare particuliere en sociale voorraad Aanvalsplan nieuwe woningbouwplannen Innovatie in samenwerking op de woningmarkt (versterken uitvoeringskracht)

Om de ambities uit die speerpunten waar te maken, kon de Bestuurscommissie in 2025 beschikken over een werkbudget van €268.000 voor reguliere taken. Bij de behandeling van het Jaarplan van 2025 is aangevoerd, dat de originele kostenraming van €350.000 om alle taken eigenlijk goed te kunnen vervullen, al naar beneden was bijgesteld en vervolgens naar rato gereduceerd is zodat de budgettering passend was binnen het totale taakstellend werkbudget (ad. €802.000) voor Parkstad. Daarnaast zijn randvoorwaarden als voldoende uitvoeringskracht en capaciteit bij gemeenten benoemd. Toelichting op de speerpunten 1.

Regie op de Volkshuisvesting

Relatie met de Regionale Woonvisie 2023-2028 Het Rijk voert meer regie op de woningmarkt, maar legt ook meer verantwoordelijkheden bij provincies, gemeenten en daarmee in geval van Parkstad op bepaalde onderdelen ook bij de regio. De Regionale Woonvisie 2023-2028 is sinds 2023 het belangrijkste regionale beleidskader waarmee koers bepaald is om tot versterking van de veerkracht te komen. 2023 was tevens het jaar, dat het ministerie van BZK de eerste voorbereidingen trof voor het Wetsvoorstel Versterking Regie op de Volkshuisvesting. In de Regionale Woonvisie werden dezelfde aspecten geadresseerd die in het wetsvoorstel werden voorbereid. De Woonvisie werd vastgesteld als bouwsteen voor het door het Rijk voorgeschreven Volkshuisvestingsprogramma. Dit volgens de richtlijnen van de aanstaande Wet, waarvan de behandeling in de Tweede Kamer is uitgesteld naar 2025. De Woonvisie vormt verder de basis voor de samenwerking met andere domeinen, de doorvertaling van de Programmalijnen Woningbouw van het ministerie en voor de Toekomstvisie Wonen, Zorg en Welzijn die de gemeenten in 2024 samen met corporaties en zorgpartijen hebben opgesteld en in 2025 vastgesteld is door de 7 gemeenteraden. Jaarlijks vormt de Woonvisie de basis voor de Regionale Prestatieafspraken.

Daarin zijn de eerste afspraken gemaakt over verdeelvraagstukken, versterking van de veerkracht van wijken, over het ontzien van kwetsbare complexen, etc. Dit heeft in 2025 onder meer geleid tot een position paper over de inzet van volkshuisvestelijk instrumentarium en tot een opdracht voor het opstellen van een regionale huisvestingsverordening. In de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Brunssum hebben de inzichten over kwetsbare wijken en de uitgangspunten uit de position paper de basis gelegd voor

28

een (succesvolle) aanvraag bij het ministerie voor toepassing van de Wbmgp en onder regie van het Bestuurlijk Gremium Wonen, Zorg en Welzijn is een begin gemaakt met het opstellen van een urgentieregeling, die in de huisvestingsverordening moet worden ondergebracht. De regio gaat dan ook niet geheel onvoorbereid de nieuwe wet tegemoet. Sinds de eerste voorbereidingen van de Regionale Woonvisie in het najaar van 2021, is in 2022 maar ook in 2024 een Regionaal Woonbehoefteonderzoek uitgevoerd. In 2022 en in 2024 werd ook een Veerkrachtanalyse uitgevoerd. Vanuit bestuurlijke bijeenkomsten tussen de Bestuurscommissie, het ROW en het ROH zijn verstrekkendere afspraken vastgelegd in de Regionale Prestatieafspraken om de instroom in kwetsbare gebieden tegen te gaan. Vanuit de Woondeal Limburg moet de Provincie toezien op het provinciebreed nakomen van de rijkskaders over betaalbare woningen. Dat heeft nog niet plaatsgevonden. In het belang van Parkstad is daar wel nadrukkelijk op aangedrongen. Ten aanzien van het Wetsvoorstel Versterking Regie op de Volkshuisvesting heeft Parkstad herhaaldelijk deelgenomen aan botsproeven van het Rijk en daarmee de toepasbaarheid (voor Parkstad) kunnen valideren. In de Woonvisie is voor zover mogelijk reeds geanticipeerd op de nieuwe wet.

En ondanks dat het Wetsvoorstel in 2024 nog niet was aangenomen, ontstond in 2024 wel al de behoefte om bepaalde zaken concreet te maken. In 2025 is daarom door Sittard-Geleen namens Zuid-Limburg een subsidieaanvraag van €1,6 miljoen bij de provincie ingediend voor activiteiten die in het kader van de Wet moeten plaatsvinden. Daarvan is €533.333 bestemd voor Zuid-Limburgse activiteiten en €466.666 voor enkel activiteiten van Parkstad. -

Het onderdeel Zuid-Limburg wordt onder meer ingezet voor het verkennen van samenwerkingsmogelijkheden om te komen tot regionale instrumenten verband houdende met de wet (een grondige inventarisatie en analyse van wat er al is, een ‘toolbox’ met overkoepelende/gezamenlijke (onderdelen van) producten en woonzorgvisies worden afgestemd, de afstemming van fair share in de bouwopgave Zuid-Limburg). Daarnaast moet de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2016) bij de tijd worden gebracht (aansluitend bij de wet en actualiteiten) via nieuwe regionale beleidsafspraken. Goede afspraken op de schaal van Zuid-Limburg moeten bijdragen aan de doelen uit de Regionale Woonvisie 2023-2028.

-

In het onderdeel van Parkstad wordt ten aanzien van de Wet Versterking ingezet op: o

o

Het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma, dat onder de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting verplicht is voor alle gemeenten. ▪

Daartoe moet de programmering tegen het licht van de Woonvisie en de Woondeal beoordeeld worden. In Q4 is daarom opdracht verleend voor de update van de Regionale Woningmarktprogrammering t/m 2025.

▪

Om de doelstellingen van de visies te behalen, om aan de groei te kunnen beantwoorden en om de wijken in de regio te versterken, zijn nieuwe woningbouwlocaties noodzakelijk. Bureau BNL heeft in 2025 opdracht gekregen een Regionale Ontwikkelkaart Woningbouw op te stellen met nieuwe potentiële bouwlocaties, die vanuit ruimtelijk kwalitatieve overwegingen moeten bijdragen aan de structuurversterking van de regio. De opdracht was eind 2025 voor 90% afgerond.

Het opstellen en implementeren van een Regionale Huisvestingsverordening. Companen is in 2025 aangetrokken en begeleidt dit traject.

In het kader van de Woondeal Limburg heeft Parkstad als enige gebied in Limburg in september 2025 het predicaat van Versnellingstafel gekregen. Daarnaast zijn weer woningbouwplannen voorgelegd aan leden van het Expertteam woningbouw, is een werkbezoek t.a.v. conceptbouw georganiseerd en hebben VNG/VRO

29

subsidie toegekend voor een piloot standaardisering bij repeterende woningbouw. Het enige waar nog geen werk van is gemaakt, is parallel plannen. 2.

De aanpak particulier bezit (o.a. aanvragen Volkshuisvestingsfonds 2.0).

De aanpak van kwetsbare particuliere woningen is in de afgelopen 10 jaren uitgegroeid van kleinschalige experimenten naar een breed gedragen, grootschalige benadering. In lijn met de koers die de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering eerder heeft ingezet, stond de uitvoering van de herstructureringsaanpak ook in 2025 centraal ook al waren er in 2025 geen rijkssubsidies voor herstructureringsactiviteiten. Dankzij de samenwerking met zowel het Nationaal Programma Heerlen Noord, met woningcorporaties als met marktpartijen konden we dieper en breder ingrijpen in de wijken, hetgeen zal bijdragen aan de versterking en een verbeterde opbouw van de wijken. De regionale aanpak van de problemen in de particuliere voorraad met de Regio Deal middelen en het Volkshuisvestingsfonds ging ongewijzigd door. Vanwege de Parkstadwet wordt sinds 2025 onderzocht hoe de kwetsbare voorraad in Wbmgp-gebieden kan worden aangepakt met inzet van een Woonfonds en hoe de funding hiervan moet plaatsvinden. In de gemeente Heerlen heeft dit inmiddels tot eerste raadsbesluiten geleid. Voor Kerkrade en Brunssum moeten deze gesprekken nog worden opgestart. In 2022 heeft het Rijk in ruil voor de afschaffing van de verhuurderheffing, bindende nationale prestatieafspraken met corporaties gemaakt over verduurzaming en vernieuwing van de sociale woningvoorraad.

Het belang van de aanpak van particulier bezit tussen corporatiewoningen (gespikkeld bezit) nam hierdoor ook toe, mede door de stijging van de energieprijzen. De combinatie met de aanpak van de particuliere en de sociale woningvoorraad door de woningcorporaties werd na de 1e tranche van het Volkshuisvestingsfonds bemoeilijkt, maar vindt nog steeds grootschalig plaats. Met de Voorzieningenwijzer die met de 2e Regio Deal verlengd was tot en met 2025, werden weer gezinnen financieel bijgestaan. In december 2025 is het besluit genomen om de Voorzieningenwijzer wederom te verlengen. Nu met de middelen van Regio Deal III. Vanuit Citydeal Energieke wijken heeft Parkstad wettelijke belemmeringen voor corporaties bij de aanpak van problematische particuliere voorraad weten te agenderen, hetgeen zou resulteren in een pilot met BZK waarbij corporaties meer ruimte zouden krijgen om particuliere eigenaren te begeleiden/ontzorgen. Van deze pilot heeft het ministerie in 2025 geen werk gemaakt. Tegelijk willen niet alleen corporaties initiatief nemen om particuliere of gemengde wijken te herstructureren maar sinds 2025 ook marktpartijen willen participeren in gebiedsontwikkelingen. Dit als resultaat van de consistente lijn van de Bestuurscommissie. 3.

Aanvalsplan nieuwe woningbouwplannen (o.a. aanvragen Woningbouwimpuls 7e tranche en Wokt 2.0)

Sinds 2023 staat nieuwbouw steeds prominenter op de agenda van de Bestuurscommissie om de regio te versterken. Er zijn diverse dwarsverbanden gelegd tussen de herstructurering van de kwetsbare woningvoorraad enerzijds en de kansen die de regio aangrijpt op het gebied van nieuwbouw anderzijds. Dit gebeurt zowel financieel als inhoudelijk. In 2021 is gestart met de ontwikkeling van een regionaal aanvalsplan voor nieuwe woningbouw. Begin 2022 is een nieuwe bestuurlijke koers vastgesteld, waarbij bovenop de (kwalitatieve) behoefte aan 4.500 tot 7.500 nieuwe woningen in het woonbehoefteonderzoek ook een plusambitie voor nieuwbouw is geformuleerd om meer mensen van buiten aan te trekken. Deze nieuwbouwambitie van de bestuurscommissie is sindsdien stevig uitgedragen, meegegeven aan de Provincie in haar bod aan het Rijk in het kader van het Programma Woningbouw en opgenomen in de Woondeal Limburg (9 maart 2023). Verder is deze ambitie ingebed in de Regionale Woonvisie 2023-2028 die in de eerste helft van 2023 door de gemeenteraden vastgesteld is. De bestuurscommissie heeft eind 2023 besloten in te zetten op de verdere concretisering van deze

30

woningbouwambitie. Dit heeft in 2024 geresulteerd in een nieuw woonbehoefteonderzoek (december 2024), waarbij de link gelegd is met het Toekomstverhaal van Parkstad Limburg. De Bestuurscommissie heeft in december 2024 een nieuwbouwambitie van 13.000 woningen vastgesteld. Binnen een deel van de reeds bestaande programmering zal nieuwbouw plaatsvinden door herstructurering van bestaande wijken. Sinds 2023 wordt met marktpartijen, corporaties en gemeenten verkend welke locaties in potentie ontwikkelperspectief kennen en hoe dit programmatisch kan worden omgezet, zodat niet alleen de kansrijke, maar ook de meer uitdagende locaties tot ontwikkeling kunnen komen. Verkennende gesprekken tussen regio, marktpartijen, gemeenten en corporaties zijn in mei 2022 onder begeleiding van de Rebel Group opgestart en in 2023 is bureau CB5 in de arm genomen voor 14 gebiedsstudies van potentiële ontwikkellocaties. Deze nieuwbouwpropositie heeft inmiddels in 2023 geleid tot een concrete business cases, waar rijkssubsidies aan toegekend zijn (2e tranche van het Volkshuisvestingsfonds, de Startbouwimpuls en de 7e tranche van de Woningbouwimpuls). In 2023 heeft de bestuurscommissie besloten dat er een Regionale Ontwikkelkaart Woningbouw voor Parkstad moet worden opgesteld. De 90% versie daarvan is in Q4 van 2025 opgeleverd.

Vanuit wonen wordt daarmee een bijdrage geleverd aan het Toekomstverhaal van Stadsregio Parkstad Limburg dat sinds 2024 wordt uitgewerkt. Verder zet de bestuurscommissie steeds meer in op de versterking van de uitvoeringskracht bij gemeenten en de realisatiekracht bij marktpartijen en corporaties die noodzakelijk zijn om woningbouwproductie te vergroten en te versnellen. -

Dat gebeurt door het versterken van capaciteit, de kennis, de kunde en de uitvoeringskracht.

-

In juli 2023 is het Woonberaad van start gegaan. Daarbinnen worden kansen en belemmeringen voor woningbouw besproken met marktpartijen en corporaties.

-

In december 2023 is een begin gemaakt met het traject Regionale Grondstrategie.

-

In 2025 heeft de Bestuurscommissie op de PROVADA voor de 2e keer een dag over de kansen in de woningmarkt van Parkstad georganiseerd en zijn contacten met marktpartijen aangeknoopt.

-

Gehonoreerdft de VNG subsidie van €100.000 ter versterking van de uitvoeringskracht van de woningbouw toegekend voor de pilot Standaardisering/ certificering van repeterende woningbouw gehonoreerd. Deze subsidie is nog steeds niet ontvangen. Wel heeft de VNG in 2025 kenbaar gemaakt het bedrag waarschijnlijk te kunnen ophogen tot €200.000 á €250.000. Standaardisering wordt de nieuwe norm.

-

Een subsidie voor de inrichting van een expertpool woningbouw bij de VNG/VRO is niet gehonoreerd, maar daarvoor is alsnog een aanvraag ingediend bij de provincie Limburg en is nog een tweede aanvraag in voorbereiding.

-

De alliantie Nationaal Programma Heerlen Noord is als één van de focusgebieden van het NPLV op de 1e Woontop van 11 december 2024 bestuurlijke afspraken aangegaan met het Rijk over de bouw van 5.000 woningen in Parkstad, waarvan 1.500 in Heerlen Noord. Het Rijk verbindt hieraan een realisatiestimulans voor nieuwbouw. Voor het aandeel Heerlen Noord zijn middelen toegekend. Voor de overige woningen binnen Parkstad niet. Wel kan daarvoor aanspraak worden gemaakt op de Realisatiestimulans.

-

Op diezelfde Woontop van 11 december 2024 hebben de Limburgse gemeenten via de regio’s ingestemd met het aangaan van bestuurlijke afspraken tussen het Rijk en de Provincie Limburg over de Bouwstroom Limburg.

-

Gedurende de Woontop van 8 december 2025 zijn signalen aan de minister afgegeven over: o

Zekerheid over het financiële kader t.b.v. de haalbaarheid van de jaarlijks productie van 100.000 woningen waarvan 30% sociaal en 2/3 betaalbaar; onder meer door voldoende langjarige middelen beschikbaar te stellen voor de brede woningbouwopgave en langjarige investeringen in (grootschalige) infrastructuur;

o

Doorbraken op de grote dossiers als uitvoeringskracht, arbeidsmarkt in de bouw, ruimte, stikstof, netcongestie, bodem en watervoorziening;

31

o

Financiële slagkracht voor de woningcorporaties;

o

Het investeringsklimaat voor investeerders;

o

Ruimte voor flexibiliteit enerzijds en wettelijke afspraken anderzijds.

-

In de Woondeal Limburg zijn op grond van het Woonbehoefteonderzoek van 2022 het aantal te bouwen woningen per gemeente vastgelegd, maar zijn ook belemmeringen benoemd die de nieuwbouw in de weg zitten. Parkstad heeft een zogenaamde subregionale versnellingstafel ingericht waarbij nieuwbouwprojecten onder meer met inzet van het Expertteam Woningbouw van het Rijk vlot getrokken worden. Deze aanpak heeft als voorbeeld gediend voor de versnellingstafel die de Provincie in het kader van de Woondeal Limburg georganiseerd heeft en heeft er tevens toe geleid dat alle subregio’s dergelijke versnellingstafels moeten gaan inrichten. In 2025 heeft Parkstad definitief als enige regio het predicaat versnellingstafel gekregen van de kwartiermakers en is de voorzitter van de Bestuurscommissie door de provincie aangewezen als één van de provinciaal versnellers.

-

Voor nieuwbouw zijn met succes diverse subsidies aangevraagd: o

In 2023 is € 1.252.696 toegekend uit de 5e tranche Woningbouwimpuls en € 5.727.756 uit de Startbouwimpuls.

o

In 2024 is €888.525 toegekend uit de 6e tranche WBI

o

In 2025 is €5.671.742 uit de 7e tranche WBI en €27.900.000 uit de Wokt 2.0 toegekend.

o

En ook met de subsidies van de 1e t/m de 4e tranche van het Volkshuisvestingsfonds worden onder meer ook nieuwe woningen gebouwd.

-

In 2024 is het besluit genomen om een expertpool op te richten met expertises die momenteel ontbreken of niet in voldoende mate beschikbaar zijn bij de gemeenten. Voor de voorbereidende werkzaamheden is in 2025 een bijdrage uit het Versnellingsmenu van de Provincie Limburg aangevraagd als onderdeel van €466.666 die aan Parkstad gelabeld is in de Zuid-limburgse aanvraag. Daarnaast zijn in Q4 van 2025 de voorbereidingen gestart voor een aanvullende subsidieaanvraag aan de provincie voor de bemensing van de expertpool. Deze aanvraag wordt in 2026 ingediend. Daarnaast is vanuit de 1e tranche van de Regio Deal III €480.000 toegekend voor de oprichting van de expertpool.

4.

Innovatie in samenwerking in de woningmarkt

De Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering van de Stadsregio Parkstad Limburg heeft de afgelopen bestuursperiode hard gewerkt om de woningbouwambitie op de kaart te krijgen. Dat heeft geresulteerd in een Regionale Woonvisie en de Woondeal Limburg (2023), Regionale Prestatieafspraken (2024) én een nieuwe Regionaal Woonbehoefteonderzoek (2025), met een bruto bouwopgave van ongeveer 13.000 te bouwen woningen in de periode 2024 – 2034. Er zijn bovendien diverse financiële rijks- en andere bijdragen binnengehaald voor de aanpak van de kwalitatieve opgaven in de woningmarkt en de kansen voor nieuwbouw; vanuit het Volkshuisvestingsfonds, de Startbouwimpuls, de Woningbouwimpuls én de Regeling Woningbouw op korte termijn. Mede door deze bijdragen zijn gemeenten in staat om herstructurerings- en nieuwbouwplannen vlot te trekken. Soms in kleinschalige, maar vaak ook in grootschalige gebiedsontwikkelingen. Daarnaast is de laatste jaren meer innovatie in de woningbouwsector én ontwerpwetsvoorstellen ontstaan, waardoor bepaalde processen van gemeenten en van de regio de komende jaren anders dan voorheen zullen verlopen. We zijn ons er dan ook al enkele jaren van bewust, dat aanvullend op de bestaande manier van werken, soms een volgende stap nodig is om tot uitvoering van plannen te komen.

Innovatie en sturing op de woningmarkt is door het Rijksprogramma, maar vooral door het traject van de Regionale Woonvisie en de contacten met de marktpartijen echt op de kaart gezet. Verschillende doelgroepen vragen om verschillende oplossingen en de nieuwbouwambitie van de bestuurders is groot. De bestuurscommissie heeft de ambitie voor nieuwbouw in 2024 opgeschroefd ten opzichte van de afspraken in de Woondeal Limburg uit 2023. Dit vraagt van alle betrokken partijen een andere benadering van

32

woningbouwplannen door meer samen te werken tussen de stadsregio, gemeenten, marktpartijen en woningcorporaties. Sinds juli 2023 organiseert de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering het Woonberaad: een oploop van gemeenten, marktpartijen en corporaties, waarbij kansen en uitdagingen maar ook belemmeringen in de woningbouw geadresseerd en aangepakt worden. Voortvloeisel hiervan is onder meer het woonevent voor de promotie van nieuwbouwplannen aan potentiële kopers en dat nu al 2 jaar op rij, 600 geïnteresseerden trekt en effectief tot extra verkoop leidt. Inzet Expertteam Woningbouw: het is inmiddels traditie, dat we leden van het Expertteam Woningbouw van het Rijk dat bij RvO is ondergebracht, inzetten om plannen binnen Parkstad vlot te trekken of inhoudelijk een steuntje in de rug te geven. Zo zijn van alle gemeenten de meest robuuste plannen die vertraging opliepen doorgelicht en vonden gemeenten weer handelingsperspectief. Daarnaast zijn we met leden van het Expertteam op werkbezoek geweest bij projecten om de voortgang in het kader van de WBI-subsidies te bespreken en is RvO en het Expertteam ook ingezet t.b.v. versnelling van projecten waaraan rijkssubsidie zijn toegekend, maar die vertraagd zijn.

Regionaal Grondbeleid voor woningbouw: eind 2023 is een Masterclass ‘Grondbeleid voor woningbouw’ voor bestuurders georganiseerd, dat heeft geleid tot een traject met bureau Fakton en een adviesrapport ‘Grondbeleid voor de woningbouwopgave in Parkstad: Strategische en praktische adviezen over rolneming, samenwerking en instrumentarium’. Momenteel worden deze adviezen verder uitgewerkt in 2 sporen: 1.

Regionaal grondprijzenbeleid voor woningbouw

2.

Verkenning naar een regionale grondbedrijf/grondbank, met (financiële) participatie van hogere overheden (rijk/provincie)

De Bestuurscommissie heeft in 2025 koers gezet op het uitvoeringsplan Strategisch Grondbeleid waarvoor Fakton in 2025 opdracht heeft gekregen. Onderdeel daarvan is het organiseren van PPS-constructies. Hiervoor zijn in 2025 diverse masterclasses georganiseerd. In 2025 zijn naar aanleiding van het Woonbehoefteonderzoek van 2024 en vanuit verschillende initiatieven vanuit wonen, gesprekken opgestart met grote werkgevers als Medlands, UM, Zuyderland, Meander Groep en ASML en zijn de eerste contouren voor woonwerkarrangementen ontstaan. Projectbureau woningbouw: in het kader van het Toekomstverhaal Parkstad is in de brede maatschappelijke coalitie Parkstad een oproep gedaan om een ‘projectbureau woningbouw’ op te starten. In een overleg tussen de voorzitter van het Dagelijks Bestuur, de voorzitter van de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering en de RO Groep is in 2025 een voorstel voor een pilot voor versnelling voorbereid dat in 2026 voorligt in bij bestuurders. Op grond van de ervaringen in de Regio Deal projecten en de projecten van het VHF (organisatorisch, kennis, kunde, regelingen en middelen) is al in 2022 een belangrijk begin gemaakt met onderzoek naar samenwerking. Zo zijn de geesten in 2022 rijp gemaakt voor structuren die de slagkracht op gebiedsniveau, de reikwijdte van ingrepen en de fiscale omstandigheden kunnen verbeteren.

De bestuurscommissie heeft in 2021 ingestemd met het verkennen van het vehicle wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) via twee pilots (in Heerlen en Kerkrade), zodat het op ‘kleine schaal’ (niet Parkstadbreed) kan worden uitgetest. In opdracht van de bestuurscommissie is de Rebel Group in 2022 gestart met vooronderzoek en eerste verkennende gesprekken gevoerd met gemeenten en corporaties en een eerste pre-advies voor een pilotgebied in HeerlenNoord en in Kerkrade Oost opgesteld. Op verzoek van Beekdaelen zijn ook de kansen voor een project in die gemeente onderzocht. In 2023 kreeg het onderzoek in Heerlen en Kerkrade een boost toen de regeling voor de 2e tranche van het Volkshuisvestingsfonds beschikbaar kwam. In 2024 heeft de alliantie Heerlen Noord

33

akkoord gegeven voor het voorbereiden van de oprichting van een WOM voor Heerlen Noord. In Kerkrade zijn de mogelijkheden voor een WOM nog niet nader verkend. In 2024 en 2025 is met draagvlak van de gemeenten, subsidie aangevraagd voor de oprichting van een Regionale Expertpool woningbouw en voor een pilot Standaardisering vergunningen/ certificering bouwplannen. De pilot Standaardisering mag rekenen op een bijdrage van €100.000 tot €250.000 van VRO/VNG. Voor de Expertpool ligt 1 subsidieaanvraag bij de provincie voor ter besluitvorming, is eind 2025 de voorbereiding gestart voor een 2e aanvraag bij de provincie en is in december €480.000 toegekend uit Regio Deal III. Vanuit de Wet versterking regie Volkshuisvesting, Huisvestingsverordening en de Parkstadwet, waarvan het de verwachting is dat deze medio 2026 inwerking zal treden, komen er ook nieuwe taken én verantwoordelijkheden op gemeenten af. Zo dient elke gemeenten over een Volkshuisvestingsprogramma en een Huisvestingsverordening te beschikken. Momenteel wordt er regionaal gezamenlijk gewerkt aan een Huisvestingsverordening Parkstad. De beleidskeuzes zullen impact hebben op de inzet van de ambtelijke capaciteit (beleid, vergunningverlening, handhaving) binnen gemeenten die nodig is om de Huisvestingsverordening uit te voeren, maar waarschijnlijk ook bij corporaties.

Temeer daar gemeenten die de Wbmgp bij het rijk hebben aangevraagd en toegekend hebben gekregen, deze tevens moeten inbedden in de huisvestingsverordening. De beleidskeuzes binnen Parkstad hebben tevens invloed op de samenwerking in Zuid-Limburg. De discussie rond de indelingen van woningmarktregio’s en woningbouwregio’s is nog nooit zo prominent aan de orde geweest als in 2025 en zal nog lang doorwerken. PPM: in het kader van de Woondeal heeft het Rijk een landelijke Versnellingstafels opgericht. In navolging daarop werden provincies geacht hetzelfde te doen. De provincie Limburg heeft 3 kwartiermakers (Expertteam) in de arm genomen om te onderzoeken wat de regio’s in Limburg te doen hadden om tot regionale versnellingstafels te komen. Het rapport stelt, dat in heel Limburg alleen Parkstad zich kwalificeert als versnellingstafel. Maar daartoe moest wel nog een bepaalde monitorings- en bijsturingssystematiek dient in te zetten: de PPM, waarbij overheid, marktpartijen en corporaties gezamenlijk met elkaar bespreken wat de voortgang en de planning van woningbouwplannen is en waar die moet worden bijgestuurd. Eind 2025 zijn daarvoor de eerste voorbereidingen begonnen en in Q1 van 2026 wordt de PPM geïntroduceerd.

Dankzij de aantrekkende samenwerking met marktpartijen en corporaties (in het Woonberaad en bij de Regionale Prestatieafspraken), trajecten met de gemeenten zoals de inzet op de Regionale Grondstrategie, de Versnellingstafel Parkstad, de versterking van de uitvoeringskracht en de aanhoudende lobby richting het Rijk, de substantiële bijdragen uit het Volkshuisvestingsfonds, de Regio Deal, de Woningbouwimpuls, de Startbouwimpuls en de Wokt 2.0 hebben we ook in 2025 de beoogde koers goed kunnen vasthouden en meer gerealiseerd dan wat de Bestuurscommissie in het Jaarplan voor ogen had.

Platform In 2025 heeft de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering haar rol als platform voor de samenwerking tussen de zeven Parkstadgemeenten op het gebied van wonen en herstructurering effectief uitgevoerd. Ook in 2024 was de Woondeal Limburg een belangrijk aandachtspunt voor de commissie en nam deze veel tijd in beslag. De Bestuurscommissie heeft haar platformfunctie optimaal benut door naast gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties, ook samen te werken met marktpartijen, beleggers, zorgpartijen en andere stakeholders zoals banken en de SVn. In het Woonberaad brengt Parkstad partijen samen, zodat er meer intensief samen wordt opgetrokken, waardoor er eerder kansen en belemmeringen in de woningbouw

34

gesignaleerd kunnen worden en partijen zich sneller vinden. Deelname aan de Provada bevordert die samenwerking ook. Voor de uitvoering van het regionaal beleid is de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering mede afhankelijk van andere overheden, woningcorporaties, marktpartijen en andere stakeholders. Daarom is het belangrijk om op regionaal, provinciaal en (inter)nationaal niveau tussen overheden en marktpartijen coalities te smeden, om ervoor te zorgen dat beleid kan worden uitgevoerd. Dat heeft in 2025 tot veel resultaat en tot nog meer draagvlak voor onze aanpak geleid. Er hebben diverse bijeenkomsten en initiatieven plaatsgevonden.

Hieronder een indicatie: • werkbezoeken van de minister van VRO, medewerkers van de ministeries van VRO en BZK • botsproeven in het kader van nieuwe wetgeving en regelingen zoals de Realisatiestimulans woningbouw • verdiepingssessies inzake regionale grondstrategie met medewerkers wonen en grondbeleid en planeconomen • deelname aan de Provada • diverse bestuurlijke visiedagen van de Bestuurscommissie, al dan niet met het ROW en het ROH ten aanzien de inzet van het volkshuisvestelijk instrumentarium en de regionale prestatieafspraken • het Woonberaad met wethouders en ambtenaren, bestuurders en medewerkers van corporaties, het ROH en marktpartijen • werkgroepen met gemeenten, corporaties en het ROH in het kader van de Regionale Prestatieafspraken • deelname aan het bestuurlijk overleg van het ROW • werkgroepen met corporaties over herstructurering van mijnkoloniën • coördinatieoverleg Heerlen-Noord • werkgroepen met de gemeente Heerlen en corporaties over de WOM Heerlen-Noord • stuurgroep Parkstadwet Heerlen, Kerkrade en Brunssum • werkgroep Woonfonds Parkstadwet Heerlen-Noord • werkgroepen in het kader van de Huisvestingsverordening • werkgroepen en bestuurlijke bijeenkomsten in het kader van de regionale grondstrategie • projectgroepen subsidies 1e t/m 4e tranche Volkshuisvestingsfonds, van de 1e en 2e Regio Deal, van de 5e en 6e tranche WBI en van de Wokt 2.0 • aanjagen van

gebiedsgerichte aanpak bij gemeenten • afstemming met steden Eindhoven, Breda en Tilburg over Volkshuisvestingsfonds • bijeenkomsten in het kader van de Woondeal Limburg (kernteam, versnellingstafels, Woonkeuken, Woonkamer) • bestuurlijk overleg Wonen Zuid-Limburg (BOWZL) • bestuurlijk overleg Fysieke Leefomgeving Limburg (BOFLL) • voorzittersoverleg subregio’s Zuid-Limburg • coördinatorenoverleg Zuid-Limburg • werkgroep Wonen Zuid-Limburg • deelname ambtelijke bijeenkomsten Toekomstvisie Wonen, Zorg en Welzijn • participatie aan Citydeal Energieke Wijken • samenwerking met SVn • verkenning van de inzet van de Woonwijzerwinkel bij VHF-projecten. De Bestuurscommissie had ook raakvlakken met domeinen over thema’s die niet tot haar kerntaken behoren en waarvoor zij niet verantwoordelijk is: •

wonen en Zorg, met een focus op de samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgpartijen (op zowel regionaal als lokaal niveau).

35

•

• •

de huisvesting van aandachtsgroepen op de schaal Parkstad, waaraan eerst aandacht besteed werd via het Koploperproject en vervolgens met de Toekomstvisie Wonen, Zorg en Welzijn en nu in het kader van de Urgentieregeling. Dit alles onder leiding van de gemeente Heerlen, in afstemming met woningcorporaties en de provincie. de huisvesting van internationale werknemers (op schaal Zuid-Limburg). De huisvesting van statushouders

Beleid Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2016) en bouwen naar behoefte (2021) De in 2016 vastgestelde Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg is nog steeds vigerend. Hierop zijn in de loop van de jaren wel enkele nuances aangebracht. Eind 2020, begin 2021 heeft de meest recente en verstrekkende wijziging plaatsgevonden met de beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen’. De evaluatie van de Structuurvisie in 2020 bevat nog aanbevelingen waarvan in 2022 bezien werd of en zo ja hoe die moesten worden opgepakt. Er is een Jaarplan Wonen Zuid-Limburg opgesteld waarin deze punten onder meer zijn ondergebracht. Dit jaarplan is in 2023 op grond van de Woondeal Limburg (9 maart 2023) aangepast. Daarnaast is in 2022 juridisch advies ingewonnen en zijn de gevolgen van de Omgevingswet voor wonen en dan specifiek voor de SVWZL in beeld gebracht. Op grond daarvan is door Parkstad mede namens de twee andere subregio’s in ZL een reactie op de consultatieversie van de Verzamelwet Omgevingswet 20xx uitgebracht om de huidige ‘positie’ en werking van de vigerende Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg te kunnen borgen. Dit heeft ertoe geleid (2023), dat de SVWZL in het kader van overgangsrecht behouden blijft als status van ‘programma’. De provinciale verordening is sindsdien geactualiseerd.

Vanwege gewijzigde ambities en beleid (nationaal en regionaal) in 2023 tot en met 2025 is wederom de vraag rond de actualisatie van de Structuurvisie ontstaan. Inmiddels heeft ook de provincie in 2025 een nieuw ontwerp-POVI in procedure gebracht en heeft Parkstad hierop zienswijzen ingediend. Verder is de provincie gestart met het opstellen van een nieuwe verordening. Deze wordt in Q1 van 2026 verwacht. Beide documenten zullen van invloed zijn op de rol- en taakopvatting van de provincie en dit zal gevolgen hebben voor het woningmarktbeleid van Parkstad en Zuid-Limburg. Sittard-Geleen heeft namens Zuid-Limburg een aanvraag voor een subsidie ingediend bij de provincie. Na toekenning zal een groot deel daarvan worden besteed aan de herijking van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg. De provincie heeft in 2025 nog geen besluit genomen over de aanvraag. De voorbereidingen zijn dan ook nog niet opgestart. Regionale Woonvisie 2023-2028 In september 2021 heeft de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering de opdracht gegeven om een nieuwe regionale woonvisie voor te bereiden door het opleveren van een aantal bouwstenen (behoefteonderzoek en synopsis). Stec Groep heeft een regionaal woonbehoefteonderzoek uitgevoerd. In 2022 hebben verdiepingsonderzoeken van het Woonbehoefteonderzoek voor Heerlen Centrum, Kerkrade Centrum en Heerlen-Noord plaatsgevonden.

Daarnaast heeft er intensief afstemming plaatsgevonden met alle stakeholders (ook stakeholders die wat verder van het thema volkshuisvesting afstaan). Bureau Circusvis is heeft een koersdocument voor de nieuwe visie opgesteld. Verder is samen met de negen corporaties en de zeven gemeenten verkend hoe om te gaan met de volkshuisvestelijke en andere vraagstukken rond bijzondere doelgroepen en waaronder specifieke aandachtsgroepen. Aanvullend heeft Circusvis onderzoek naar de Veerkracht van de wijken verricht en is een contourennotitie voor de woonvisie opgesteld. Daarin zijn ook de raakvlakken met andere beleidsterreinen benoemd en demarcatielijnen getrokken. De Regionale Woonvisie is in februari 2023 door de bestuurscommissie en vervolgens in de gemeenteraden vastgesteld en sindsdien wordt hieraan invulling gegeven. Onder meer met de Regionale Prestatieafspraken tussen Parkstad, de negen corporaties (het ROW) en huurdersbelangenorganisaties (het ROH). De Regionale Prestatieafspraken worden jaarlijks geüpdatet en vastgesteld. Zo ook in 2025. Betreffende update was erg verstrekkend vanwege de

36

verregaande concretisering van de koers van de Woonvisie door de Bestuurscommissie. Zo is er een position paper vastgesteld, waarmee nog steviger dan voorheen geïntervenieerd wordt in de leefbaarheid van de kwetsbare wijken (ontzien, Wbmgp, etc). De Woonvisie is vastgesteld als bouwsteen voor het Volkshuisvestings-programma, zodat het voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. In 2024 heeft een nieuw Woonbehoefte-onderzoek en een nieuwe analyse van de Veerkracht plaatsgevonden en is gestart met het opstellen van een Regionale Ontwikkelkaart Woningbouw met nieuwe woningbouwlocaties om de gewenste ontwikkelingen in de wijken op gang te krijgen. Dit ter ondersteuning van de uitvoering van de woonvisie. De Woonvisie is ook onderlegger voor de Woondeal Limburg en de Regionale Grondstrategie en bij de update van de Regionale Woningmarktprogrammering wordt de beleidswaarde van de woningbouwplannen bepaald (dus in welke mate dragen de plannen bij aan de realisatie van de Woonvisie). Woondeal Limburg Op 9 maart 2023 is de Woondeal Limburg vastgesteld en getekend. Sinds november 2023 stuurt de minister bovenop de reeds in de Woondeals gemaakte afspraken, binnen hetzelfde tijdsbestek op nog meer bouwambitie in Nederland.

Er zijn 3.000 woningen toegevoegd aan de nieuwbouwopgave van Limburg en is Limburg Centraal geïntroduceerd, waarmee bepaalde trajecten binnen Heerlen en daarmee binnen Parkstad verstevigd worden, zoals het ruimtelijk economisch raamwerk voor het centrum, inzet van NPHLN en de Woontopafspraken, programmatische uitwerking van het Stadskwartier Oranje Nassaupark, Het Willemskwartier, een hoogbouwvisie en het handelingsperspectief GMS. Hiervoor is in 2025 een Verstedelijkingscontour en een Verstedelijkingsconcept opgesteld, op grond waarvan in 2026 een verstedelijkingsstrategie wordt opgesteld. Daarnaast zijn gedurende de Woontop van 2024 afspraken gemaakt, waarvan enkele ook betrekking hebben op de regio Parkstad. Het betreft de afspraken over de woningbouwproductie in de focusgebieden van het NPLV-gebied Heerlen-Noord en afspraken over de Bouwstroom Limburg. De Woondeal is naar aanleiding hiervan herijkt. In 2026 is wederom een herijking voorzien. Regionale grondstrategie voor woningbouw De Bestuurscommissie heeft op 14 december 2023 besloten om in 2024 de mogelijkheden voor een (gezamenlijke) regionale grondstrategie voor woningbouw te verkennen die moet leiden tot meer handelingsperspectief op lokaal en regionaal gebied. In 2024 en in 2025 heeft een bestuurlijk en ambtelijk traject met bureau Fakton plaatsgevonden, dat ook in 2026 wordt voortgezet.

Fakton heeft in 2025 een uitvoeringsplan opgesteld dat geaccordeerd is door de Bestuurscommissie en dat in 2025 in uitvoering genomen is. Uitwerking plusambitie woningbouw De Bestuurscommissie heeft op 16 november 2023 besloten om de plusambitie voor de woningbouwambitie regionaal uit te werken. In 2024 zijn daarom onder meer opnieuw een Woonbehoefteonderzoek en een Veerkrachtanalyse uitgevoerd. De Bestuurscommissie heeft een nieuwbouwambitie van 13.000 woningen vastgesteld. In 2026 wordt een nieuw Woonbehoefteonderzoek uitgevoerd vanwege de aanstaande herijking van de Woondeal en vanwege de grote bewegingen in 2025 t.a.v. de inzet van het volkshuisvestelijk instrumentarium. Regionale ontwikkelkaart woningbouw Om concreet duiding te geven aan de bestuurlijke keuzes en prioriteiten van de Bestuurscommissie en om sturing te geven aan de dialoog over het woningbouwprogramma van Parkstad met het ommeland (marktpartijen, corporaties, provincie en Rijk) heeft de Bestuurscommissie in 2023 besloten om zelf het initiatief te houden en een voorstel uit te werken voor woningbouw aan de randen van kernen en dorpen en om de mogelijkheden van grootschalige woningbouw in Parkstad in kaart te brengen.