6. Voorlopige jaarstukken 2025 SPL

DB 15 april 2026 Bijlage 4.1.1

Voorlopige Jaarstukken 2025

Inhoud Jaarverslag 1.

Inleiding en samenvatting ........................................................................................................... 4 1.1 Kernagenda .................................................................................................................................. 4 1.2 Samenvatting van de financiën in 2025 ..................................................................................... 5 1.3 Voorstel resultaatbestemming 2025 .......................................................................................... 7

2.

Programma Kerntaken ................................................................................................................. 8 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2025 ............................................................................... 8 2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit ........................................................................................................... 8 2.1.2 BC Duurzaamheid ................................................................................................................... 11 2.1.3 BC Economie en Toerisme ...................................................................................................... 16 2.1.4 BC Wonen en Herstructurering ............................................................................................. 25 2.1.5 BC Sociaaleconomische Structuurversterking ..................................................................... 46 2.1.6 Grensoverschrijdende Samenwerking.................................................................................. 50 2.2 Financieel overzicht programma Kerntaken ........................................................................... 53 2.2.1 Werkbudgetten .......................................................................................................................

54 2.2.2 Regionale Initiatieven ............................................................................................................ 55 2.2.3 Cofinanciering door derden van kernactiviteiten ................................................................ 55 2.2.4 Formatie en bezetting programma-activiteiten ................................................................. 55 2.2.5 Financiering en afschrijving buitenring ................................................................................ 55

3.

Programma Flexibele Schil ........................................................................................................ 55 3.1 Administratie zonnepanelen .................................................................................................... 55

4.

Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................... 56 4.1 Gemeentelijke bijdrage Kerntaken .......................................................................................... 56

5.

Overhead, bedrijfsvoering en frictiebudget ............................................................................. 57 5.1 Ontwikkeling bedrijfsvoering ................................................................................................... 57 5.2 Loonkosten, formatie en bezetting ......................................................................................... 59 5.3 Frictiebudget .............................................................................................................................. 59

6.

Bedrag heffing vennootschapsbelasting .................................................................................. 60

7.

Onvoorzien .................................................................................................................................. 60

8.

Mutatie reserves ......................................................................................................................... 60

9.

Paragrafen ................................................................................................................................... 61 9.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 61 9.2 Financiering ................................................................................................................................. 63 2

9.3 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 64 9.4 Verbonden Partijen ................................................................................................................... 64 9.5 Wet Open Overheid ................................................................................................................... 65 9.6 Rechtmatigheidsverklaring ...................................................................................................... 66 9.7 Ondernemingsraad.................................................................................................................... 66 10.

Balans ...................................................................................................................................... 68

11.

Overzicht baten en lasten 2025 ............................................................................................. 70

12.

Toelichtingen .......................................................................................................................... 71

12.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................ 71 12.2 Toelichtingen op de balans per 31 december 2025 ................................................................ 73 12.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................................... 107 12.4 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid......................................... 114 12.5 Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................... 114 13.

SiSa (volgt later) ................................................................................................................... 115

14.

Taakvelden (volgt later) ....................................................................................................... 116

15.

Rechtmatigheidsverklaring (volgt later) ............................................................................ 117

3

1. Inleiding en samenvatting 1.1 Kernagenda Stadsregio Parkstad Limburg (SPL) is een bestuurlijk samenwerkingsverband (volgens de Wet Gemeenschappelijke Regeling – WGR) van de zeven gemeenten die samen de regio Parkstad Limburg vormen). SPL is een onafhankelijk bureau waar een team van gedreven medewerkers werkt aan de transformatie en de toekomst van (mensen in) de regio. Het belang en de toegevoegde waarde van de intergemeentelijke samenwerking wordt landelijk breed onderschreven en werpt nadrukkelijk z’n vruchten af. We zijn trots op de positie die we hebben veroverd en zijn gedreven om deze verder te verstevigen. Het takenpakket en de bezetting van ons bureau is de afgelopen jaren fors gegroeid naar momenteel zo’n 35 personen die één generieke noemer delen; “hart voor de regio”. Iedereen binnen het team draagt direct of indirect bij aan de toekomst van Parkstad als vitale regio met een krachtig economisch, fysiek en sociaal profiel waar het fijn en gezond leven, werken en verblijven is. De samenwerking en governance binnen Stadsregio Parkstad Limburg Samenwerking De uitgangspunten voor de regionale samenwerking binnen de Gemeenschappelijke Regeling Stadsregio Parkstad Limburg (verder te noemen GR) zijn gebaseerd op de besluitvorming door de raden van de zeven deelnemende gemeenten in mei/juni 2024 (laatste wijziging van de gemeenschappelijke regeling).

De uitgangspunten voor de regionale samenwerking betreffen de strategische agenda, de bestuurlijke inrichting, het Regiobureau en de met deze samenwerking samenhangende financiën. De samenwerking verloopt via twee sporen, namelijk via de kernagenda samenwerking en via de flexibele samenwerking (flexibele schil), waarmee uiting wordt gegeven aan het centrale uitgangspunt van elkaar binden waar dat nodig is en flexibel zijn waar dat kan, uitgaande van de kracht van de “coalition of willing”. Governance De regionale samenwerking Stadsregio Parkstad Limburg krijgt vorm via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters van de deelnemende gemeenten), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische Bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders). Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers o.a. verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. Het Dagelijks Bestuur (DB) heeft algemene taken op het terrein van regionale samenwerking.

Het is verantwoordelijk voor het Parkstad Bureau (P&O, financiën en organisatie), organisatie van de bestuurlijke samenwerking (Governance), grensoverschrijdende samenwerking en verdeling van middelen. Daarnaast heeft het Dagelijks Bestuur de verantwoordelijkheid voor het leggen van dwarsverbanden en het initiëren/uitvoeren van overkoepelende activiteiten (bestuurscommissies-overstijgende onderwerpen). In de regionale samenwerking is er een cruciale rol weggelegd voor de bestuurscommissies (BC’ s), samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten.

4

De bestuurscommissies zijn gegroepeerd rondom de vijf kernthema’s: • • • • • •

Wonen en Herstructurering Ruimte en Mobiliteit Duurzaamheid Economie en Toerisme Sociaaleconomische Structuurversterking Grensoverschrijdende Samenwerking (thema GROS valt onder het Dagelijks Bestuur).

Binnen deze thema’s wordt gewerkt aan verschillende soorten taken: 1. 2. 3. 4. 5.

Platform voor bestuurlijke afstemming Regionale beleidsontwikkeling Programma ontwikkeling Monitoring en instrumentontwikkeling Lobby & fondsvorming

Het regiobureau faciliteert het Dagelijks Bestuur, het Algemeen Bestuur en de bestuurscommissies, zowel inhoudelijk als logistiek. Hiervoor zijn structureel middelen beschikbaar via de regiobijdragen. In de jaarstukken wordt verslag gedaan van de in 2025 uitgevoerde activiteiten in relatie tot de in 2025 beschikbaar gestelde middelen. De jaarstukken bestaan uit twee delen: Het jaarverslag 2025 met een inhoudelijke en financiële verantwoording ingedeeld naar de in de begroting 2025 opgenomen programmastructuur en aangevuld met de verplichte paragrafen. De jaarrekening 2025 ingedeeld in de balans en het overzicht van baten en lasten, inclusief toelichtingen en de verplichte bijlagen Sisa, het taakveldenoverzicht en rechtmatigheidsverklaring. Voor de opbouw van de beide documenten wordt verwezen naar de inhoudsopgave. De bedragen in de tabellen zijn x € 1.000 tenzij anders vermeld.

1.2 Samenvatting van de financiën in 2025 Begrote kosten De begroting 2025 (na de 1e begrotingswijziging) is gebaseerd op de uitgangspunten van de regionale samenwerking met een beperkt activiteitenbudget (€ 806.000 per jaar) voor de Kernagenda. Daarnaast was € 40.000 structureel werkbudget beschikbaar voor de lobby subsidieverwerver. Naast de thema’s die behoren tot de Kernagenda en waarvan de financiering loopt via bijdragen van de gemeenten, is er binnen de samenwerking plaats voor een Flexibele Schil (Administratie zonnepanelen). Daarnaast werd rekening gehouden met verplichtingen van de Buitenring, loonkosten en kosten voor bedrijfsvoering. Stadsregio Parkstad Limburg is niet vennootschapsbelasting plichtig en kent in 2025 een post onvoorzien van € 50.000. Begrote dekking De activiteiten werden gedekt door de gemeentelijke bijdragen aan Stadsregio Parkstad Limburg die in 2025 uitkwamen op € 5,4 miljoen inclusief het deel van € 50.000 van AG Charlemagne (Grensoverschrijdende samenwerking), bijdragen uitbreiding Duurzaamheid (€ 133.000) en bijdragen Water en klimaatadaptatie (€ 237.000). Daarnaast was er dekking uit de inzet van reserves, rentebaten en door inkomsten als gevolg van

5

bijdragen van derden/gemeenten voor projecten. Naast bovenstaande is er nog sprake van verdeling van middelen via de balans, dit betreft de Regionale Initiatieven.

Resultaat 2025 In onderstaand overzicht wordt de begroting (zowel de initiële begroting als ook de begroting na verwerking van de 1e begrotingswijziging) weergegeven. Ook de realisatie 2025 is hierin opgenomen. Overzicht van baten en lasten:

Omschrijving Werkbudget kernactiviteiten Flexibele schil administratieve eenheid zonnepanelen Lobby inzake subsidieverwerving Cofinancering door derden projecten kernactiviteiten Afschrijving buitenring Financieringskosten buitenring Loonkosten formatie Materiële kosten bedrijfsvoering en huisvesting Onvoorzien Totaal lasten Bijdragen deelnemende gemeenten Te verrekenen rentebaten 2025 Bijdrage gemeente Heerlen takendiscussie Reguliere bijdrage Gemeenten Bijdragen gemeenten uitbreiding Duurzaamheid 10% rentebaten 10% rentebaten (nog te verrekenen) Bijdragen gemeenten Water en klimaatadaptatie Totaal bijdragen deelnemende gemeenten Bijdrage RES uitbreiding Duurzaamheid Bijdragen gemeenten flexibele schil Vat Regiodeal (2,5 FTE) Cofinancering door derden projecten kernactiviteiten Rentebaten Totaal baten Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Stortingen in reserves - Reserve Ringwegen - Investeringsreserve verbouwing - Reserve werkbudgetten flexibele schil - Reserve werkbudgetten Onttrekkingen aan reserves - Reserve Ringwegen - Organisatie op Orde - Frictiereserve - Investeringsreserve verbouwing - Reserve werkbudgetten flexibele schil - Reserve werkbudgetten Saldo mutatie reserves Gerealiseerde resultaat

Begroting 2025 806 pm 40 685 264 69 3.942 553 50 6.409 4.601 -76 430 4.955 134 76 0 237 5.402 134 pm 216 pm 685 6.437 28

Begroting 2025 na 1e wijziging 806 48 40 1.752 264 69 3.942 552 50 7.524 4.601 -76 430 4.955 134 175 -99 237 5.402 134 48 216 1.370 1.575 8.745 1.221

Realisatie 2025 784 48 38 2.284 264 69 3.588 557 25 7.657 4.599 -76 430 4.953 133 182 -106 237 5.398 69 48 21 1.114 1.638 8.288 631

Verschil -22 0 -2 532 0 0 -354 5 -25 134 -2 0 0 -2 -1 7 -7 0 -4 -65 0 -195 -256 63 -457 -590

241 0 0 0

241 0 0 5.620

241 0 0 2.675

0 0 0 -2.946

174 0 32 7 0 0 -28 0

174 0 32 7 0 4.428 -1.221 0

174 0 11 7 0 2.126 -598 33

0 0 -21 0 0 -2.302 623 33

6

•

Het overzicht van baten en lasten gerangschikt naar programma’s is opgenomen in paragraaf 2.2 Financieel overzicht programma Kerntaken.

Gerealiseerd resultaat Volgens de jaarrekening komt het financiële resultaat in 2025 uit op € 33.000 positief. Dit resultaat is als volgt opgebouwd: Herkomst van resultaat 2025 Onderuitputting werkbudget DB inzake bestuurskosten, communicatie en lobby

22

Diverse kleinere verschillen

11

Gerealiseerd resultaat 2025

33

Onderuitputting werkbudget Voor activiteiten passend binnen de werkbudgetten van de bestuurscommissies en het Dagelijks Bestuur was in totaal € 806.000 beschikbaar. Hiervan was in 2025 op basis van het jaarplan € 720.000 bestemd voor de bestuurscommissies en € 86.000 voor het Dagelijks Bestuur. Het gedeelte van de werkbudgetten bestuurscommissies is volledig ingezet. Het werkbudget van het DB met betrekking tot communicatie, bestuurskosten en lobby is € 22.000 lager uitgekomen dan begroot. Rentebaten Bedrijfsvoering De totale rentebaten 2025 hebben een omvang van in totaal € 1.820.000. Van de totale rentebaten 2025 is conform de financiële verordening 90% beschikbaar gesteld voor programmagelden. De resterende 10% (€ 182.000) wordt transparant in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdragen: € 76.000 is reeds in de initiële begroting in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdragen en het restant ad € 106.000 wordt bij de jaarrekening 2025 uitgekeerd aan de gemeenten. De uitkering aan de gemeenten is reeds verwerkt in de jaarrekening 2025.

1.3 Voorstel resultaatbestemming 2025 Het voorstel is om – uitgaande van de herkomst van de onderdelen van het resultaat – hieraan een bestemming te geven. Dit leidt tot het volgende voorstel: Voorstel resultaatbestemming 2025 Toevoegen aan reserve werkbudget DB

22

Toevoegen aan reserve werkbudget DB

11 33

Het voorstel resultaatbestemming is als volgt: • Het resterende werkbudget van het Dagelijks Bestuur ad € 22.000 toe te voegen aan de reserve werkbudget DB conform het vigerende beleid. • Het bedrag ad € 11.000 ter zake de kleinere verschillen toe te voegen aan de reserve werkbudget DB zodat hiermee de beleidssamenwerking met Aken verder kan worden geïntensiveerd en bekostigd.

7

2. Programma Kerntaken 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2025 Binnen Stadsregio Parkstad Limburg is in 2025 een veelvoud aan activiteiten uitgevoerd binnen de kernthema’s. Hierna volgt een overzicht waarbij de activiteiten en resultaten zijn ingedeeld naar de hoofdfuncties per bestuurscommissie: • Inleiding • Speerpunten • Platform • Beleid • Programmering • Monitoring • Instrumentontwikkeling • Lobby & fondsvorming

2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit Inleiding De Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit bestaat uit de onderdelen Ruimte, Mobiliteit en Water & Klimaatadaptatie.

Speerpunten Vanuit het programmaonderdeel Ruimte is in 2025 voornamelijk ingezet op de totstandkoming van het ‘Ruimtelijk Toekomstverhaal Parkstad’, op de positionering van de regionale opgaven in de Ontwerp Nota Ruimte/ in het NOVEX-gebied Zuid-Limburg (Rijk) en de Ontwerp POVI (Provincie), op de totstandkoming van de ‘Nadere Overeenkomst (NOK)’ met Enexis en op de voorbereidingen voor de lijn ‘landelijk gebied’ in de regio deal. Vanuit het programmaonderdeel Mobiliteit is in 2025 ingezet op het versterken van de positie van de regio Parkstad binnen de corridor Eindhoven – Zuid-Limburg – Aken – Keulen en op het verbeteren van de bereikbaarheid van en binnen de regio (het grensoverstijgende daily urban system). Daarbinnen hebben de afwikkeling van het faillissement van Velocity Limburg BV en de voorbereidingen voor het nieuwe e-bike deelsysteem en het versterken van de uitvoeringskracht Zuid-Limburg/ Zuid-Limburg Bereikbaar veel aandacht en tijd gevraagd. Het programmaonderdeel Water en Klimaatadaptatie is in 2025 het tweede jaar ingegaan als onderdeel van de GR en Bestuurscommissie. Dit jaar stond vooral in het teken van de ontwikkeling van het Regionaal (Omgevingswet-)Programma Water en Klimaatadaptatie en een goede aanhaking bij de stroomgebiedsaanpakken van WRL

8

Platform Rijk: • • • •

(Regionaal) Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (Regionaal) Bestuurlijk Overleg MIRT (Regionaal) Bestuurlijk Overleg Goederenvervoer Spoortafel Zuid-Nederland

Provincie: • • • •

Mobiliteitsberaad Limburg Bestuurlijk Regio Overleg Limburg (BROL) Bestuurlijke Klimaatadaptatietafel Limburg (BKAL) Regionale actietafel (WRL)

Zuid-Limburg: • • • •

Bestuurlijk Overleg Fysieke Leefomgeving (BOFL) Zuid-Limburg Bestuurlijke Begeleidingsgroep Zuid-Limburg (BBG) Bestuurlijk RMO Zuid-Limburg Stuurgroep Zuid-Limburg Bereikbaar

Parkstad: • •

Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit Stuurgroep Waterwerkregio Parkstad

Beleid Ruimte • Er is een start gemaakt met de uitwerking van het Ruimtelijk Toekomstverhaal Parkstad. Doel is om één integraal en samenhangend stuk op te leveren met daarin de ruimtelijke stip op de horizon (“Ontwikkelkaart”), een concretisering daarvan (“Kansen en kwaliteitskaarten”) en bouwstenen voor de gemeentelijke omgevingsvisies (“het Regionaal Afstemmingskader GOVI’s”). Planning is om de stukken in 2026 ter besluitvorming aan de bestuurscommissie voor te leggen. • Er zijn onder coördinatie van de Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit Parkstadbrede zienswijzereacties gestuurd op de Ontwerp Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de Ontwerp Nota Ruimte. Daarnaast is vanuit het programma Ruimte en Mobiliteit een belangrijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming van Zuid-Limburg-brede zienswijzereactie op de Ontwerp Nota Ruimte, welke uit naam van de Bestuurlijke Begeleidingsgroep Zuid-Limburg is verzonden. Mobiliteit • Het vigerende beleidskader is de Mobilteitsvisie Zuid-Limburg en SUMP Parkstad met een focus op: o Inzet op meer fietsgebruik o Verruiming van het aanbod van deelvervoer (deelfiets en deelauto) o Inzet op elektrisch vervoer o Verbetering van de leefbaarheid door omgevingen die fietsen en lopen stimuleren o Verbetering van de verkeersveiligheid

9

o

Verbetering van de bereikbaarheid (binnen de regio, in omgeving en over de grens).

Water en klimaatadaptatie • Het vigerende beleidskader voor klimaatadaptatie is de Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg, zoals vastgesteld door de Bestuurscommissie Duurzaamheid en de Stuurgroep Waterwerkregio Parkstad in 2022. • Het vigerende beleidskader voor water is het Integraal Waterplan 2020-2024, zoals vastgesteld door de zeven gemeenteraden, Waterschap Limburg, Waterschapsbedrijf Limburg en WML. • In 2025 is gestart met een traject om beide beleidskaders te combineren tot één regionaal programma onder de Omgevingswet, met daaronder per gemeente twee afzonderlijke water- en klimaatprogramma’s. Het regionale programma wordt naar verwachting in 2026 opgeleverd ter besluitvorming.

Programmering Ruimte • In het kader van het NOVEX-gebied Zuid-Limburg is samen met het Rijk, Provincie Limburg, Waterschap en de Zuid-Limburgse gemeenten de Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda NOVEX-gebied ZuidLimburg (RUIA) 2.0 opgesteld. De RUIA is een nadere uitwerking van het Ontwikkelperspectief Zuid-Limburg en is op 8 januari 2026 vastgesteld in het BO MIRT. • Als onderdeel van bovengenoemde RUIA is het programma Ruimte en Mobiliteit nauw betrokken bij het ontwerpend onderzoek ‘TransRegioExpress’, waarvan in december 2025 de resultaten van fase 1 zijn opgeleverd. • Met het Rijk zijn binnen de Regio Deal Parkstad (6e tranche) afspraken gemaakt over de aanpak van het landelijke gebied. Mobiliteit • Er zijn verdere stappen gezet op het gebied van Uitvoeringskracht Zuid-Limburg/ Zuid-Limburg Bereikbaar, waaronder de oplevering van een meerjarenprogramma, een nieuwe governance en een concretisering van de gebiedsgerichte aanpak voor Avantis/Trilandis. • Er zijn voorbereidingen getroffen om in 2026 aan te haken op het nieuwe e-bike deelsysteem dat door de Stadt Aachen is aanbesteed, waardoor er toekomst is voor (een deel van) het huidige netwerk van het failliete Velocity Limburg BV. • Er is een variantenstudie opgeleverd voor de fietsverbinding tussen Kerkrade-Centrum en station Herzogenrath.

Water en klimaatadaptatie • Er is een bijdrage geleverd aan de publiekscampagne Waterklaar. • De beoogde regionale doorvertaling van het Limburgs Afstemmingskader GroenBlauwe Schoolpleinen naar een aanpak voor GroenBlauwe Gezonde Basisscholen Zuid-Limburg (regio Parkstad) is na afstemming met de afzonderlijke gemeenten niet doorgegaan. • Er is een kennissessie georganiseerd - met medewerking van Waterschap Limburg, WML, Provincie Limburg en gemeente Kerkrade – over de na-ijl effecten van de steenkoolwinning, de gevolgen van het beëindigen van de bruinkoolwinning in Duitsland en de Onderlegger Water en Bodem.

10

Monitoring • Onderweg in Nederland (ODiN), dat uitgevoerd wordt door het CBS geeft inzicht op één van de belangrijkste basisvragen voor het regionale mobiliteitsbeleid: met welk vervoermiddel en met welk motief verplaatsen onze inwoners zich? • Tweejaarlijkse burgeronderzoek (Parkstad monitor) met informatie over de ervaren verkeerssituatie in de buurt, de verkeersveiligheid, de ervaren parkeerdruk, schoolroutes etc. • NPV Analyzer (Nederlands Verplaatsingspanel) • In ontwikkeling: O&S in samenwerking met het Urban Data Center (UDC) gaat de verschillende databronnen verenigen om te komen tot een digitaal te ontsluiten mobiliteitsmonitor Parkstad Limburg. Water en klimaatadaptatie • Klimaatatlas Parkstad

Instrumentontwikkeling •

•

In 2025 is gestart met de ontwikkeling van het instrument ‘programma’ onder de Omgevingswet voor Water en Klimaatadaptatie. Voor de Warmtetransitie (BC Duurzaamheid) wordt dit verkend. Een programma valt onder de gemeentelijke omgevingsvisie (en is daarmee tevens een nadere uitwerking van onderdelen of deelgebieden van het regionaal afstemmingskader). De Provincie Limburg en het Waterschap Limburg hebben gezamenlijk de onderlegger water en bodem opgeleverd. De bruikbaarheid van het instrument voor ruimtelijke afwegingen op regionaal niveau wordt getest.

Lobby & fondsvorming • • • • • •

Positionering van Parkstad en de (Eu)regio in de Ontwerp Nota Ruimte (Rijk) en POVI (Provincie) Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda NOVEX-gebied Zuid-Limburg 2.0 Intercity Randstad – Eindhoven – Heerlen – Aken Lobby middelen en maatregelen Waterveiligheid en Ruimte Limburg Deltaprogramma Hoge Zandgrond (DHZ-tranche 2024-2027) Provinciale middelen klimaatadaptatie.

2.1.2 BC Duurzaamheid Inleiding Voor het thema duurzaamheid stond 2025 in het teken van het vertalen van de ambities naar concrete projecten ten aanzien van grootschalige opwek, energiebesparing, warmte en circulariteit. Om dit op gestructureerde wijze te doen, is in 2025 gewerkt aan het opstellen van een nieuw Uitvoeringsprogramma PALET voor de periode 2026-2030. In 2013 hebben de colleges van B&W van de Parkstad-gemeenten besloten om rijksmiddelen ter uitvoering van het klimaat- en energiebeleid (de zgn. CDOKE-middelen) regionaal in te zetten. Deze inzet is ook in 2025 gecontinueerd, onder regie en coördinatie van de Bestuurscommissie Duurzaamheid. Belangrijke speerpunten hierbij waren met name de activiteiten met betrekking tot WoonWijzerWinkel Limburg (incl. aanpassingen

11

governance) en de verkenning naar de mogelijkheden voor een regionaal Publiek-Coöperatief Energiebedrijf.

Platform De platforms vanuit de Bestuurscommissie zijn: • Bestuurscommissie Duurzaamheid • Stuurgroep Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg (incl. BO EVI) • Stuurgroep Warmtenet Zuid-Limburg (WZL) • Stuurgroep Publiek-Coöperatief Energiebedrijf Parkstad Limburg BC Duurzaamheid Het platform voor het thema Duurzaamheid is de bestuurscommissie Duurzaamheid. Dit overleg wordt voorbereid door het AO Duurzaamheid en de ambtelijke werkgroepen voor energietransitie (incl. grootschalige opwek), warmtetransitie (incl. energiebesparing) en circulariteit. RES Zuid-Limburg Als sub-regio binnen de RES Zuid-Limburg neemt Parkstad zitting in de Stuurgroep RES Zuid-Limburg. De wethouders van gemeente Heerlen (wethouder de Beer, voorzitter Stuurgroep) en Voerendaal (wethouder Braun) namen namens regio Parkstad deel aan dit overleg. Ook wethouders Janssen (vervanging wethouder Braun) en van de Laar (vervanging wethouder de Beer na diens vertrek richting Den Haag) hebben de regio bestuurlijk vertegenwoordigd in dit gremium. Wethouder Braun nam samen met wethouder Mackus (Maastricht) deel aan het Bestuurlijk Overleg Energie en Verduurzaming Industrie Limburg (EVI). Ambtelijk neemt Parkstad zitting in het programmateam RES Zuid-Limburg.

Stuurgroep Warmtenet Zuid-Limburg In december 2022 is een aparte Stuurgroep ingericht voor het traject om te komen tot een regionaal warmtenet op basis van beschikbare restwarmte van industriecluster Chemelot op de schaal van ZuidLimburg. Na ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst in najaar 2023 nemen de wethouders van gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf deel aan dit overleg. Ambtelijk neemt Parkstad zitting in de projectgroep Warmtenet Zuid-Limburg. Stuurgroep Publiek-Coöperatief Energiebedrijf Parkstad Limburg Eind 2024 is een Stuurgroep ingericht voor het traject om te komen tot een regionaal Publiek-Coöperatief Energiebedrijf. Namens de Parkstad-gemeenten hadden wethouders Janssen (Landgraaf, voorzitter BC), Braun (Voerendaal, plv voorzitter BC) en Gelderblom (Heerlen) zitting in de Stuurgroep, aangevuld door drie vertegenwoordigers namens de samenwerkende energiecoöperaties. De Stuurgroep was bestuurlijk opdrachtgever van de regionale kwartiermaker. Ambtelijk nam de programmamanager duurzaamheid van Stadsregio Parkstad deel aan dit overleg.

Beleid De vigerende beleidskaders voor de bestuurscommissie zijn: • Parkstad Limburg Energie Transitie – Regionaal ambitiedocument PALET 1.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – Gemeentelijke verdiepingsstudies PALET 2.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – Uitvoeringsprogramma PALET 3.0 • RES Zuid-Limburg –RES 1.0 Zuid-Limburg • Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024-2030

12

PALET: Parkstad Limburg Energie Transitie In 2015 hebben de (toen nog) acht gemeenteraden in Parkstad unaniem het kaderstellende energietransitiebeleid (Parkstad Limburg Energietransitie: PALET 1.0 en 2.0) vastgesteld. In 2016 is dit beleid omgezet in een regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0, waarbij de ambitie om in 2040 een energieneutrale regio te zijn is vertaald in concrete acties en projecten voor de eerste periode 2016-2020 en waarbij in 2020 minimaal 8% van de doelstelling tot 2040 moet zijn gerealiseerd. In 2023 is het eerste uitvoeringsprogramma geëvalueerd in PALET 4.0 (monitoring). In 2025 is onder begeleiding van Bureau Buitenklank gewerkt aan een actualisering van het uitvoeringsprogramma voor de periode 2026-2030. RES Zuid-Limburg In het kader van het Klimaatakkoord is ervoor gekozen de energietransitie in Nederland te versnellen via de regio. Zuid-Limburg is één van deze regio’s. In 2025 is verder invulling gegeven aan deze samenwerking, o.a. door middel van regionale uitvoeringscapaciteit voor zon-op-dak in regio Parkstad. In september 2025 is afscheid genomen van de regionale programma-adviseur zon-op-dak. Het wervingstraject voor een nieuwe programma-adviseur is eind 2025 gestart.

Parkstad Circulair In 2024 is het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair vastgesteld, met een focus op de thema’s Circulaire Bouw en het Circulair Landelijk Gebied (CLG) en een verkenning naar de circulaire koppelkansen binnen bestaande beleidsprogramma’s. In 2025 is gestart met de activiteiten uit dit uitvoeringsprogramma (zie ‘programmering’).

Programmering De speerpunten in 2025 waren de actualisatie van het Uitvoeringsprogramma Parkstad Limburg Energietransitie (PALET), grootschalige Opwek (op daken, land, en multifunctioneel ruimtegebruik), regionale ondersteuning in de warmtetransitie (incl. wijkuitvoeringsplannen en het isolatie- en verduurzamingsprogramma), WoonWijzerWinkel Limburg en de realisatie van activiteiten uit het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair. Actualisatie Uitvoeringsprogramma PALET Onder regie van Parkstad is het regionaal ambitiedocument ‘Parkstad Limburg Energietransitie’ (PALET) opgesteld. PALET zet op basis van gefundeerd onderzoek uiteen hoeveel energie momenteel in diverse sectoren wordt gebruikt, hoeveel daarop in de toekomst bespaard kan worden en hoeveel hernieuwbare energie op diverse vormen in de regio kan worden opgewekt. In 2025 is onder externe begeleiding van Bureau Buitenklank gewerkt aan de actualisatie van het Uitvoeringsprogramma voor de periode 2026-2030. In 2025 hebben diverse ambtelijke en bestuurlijke bijeenkomsten plaatsgevonden om dit traject te begeleiden. Grootschalige opwek In de RES 1.0 hebben de Parkstad-gemeenten de ambitie vastgelegd om in 2030 0,504 TWh aan hernieuwbare energie uit zon-op-dak, zon-op-land en wind-op-land op te wekken.

Naar aanleiding hiervan zijn in 2024 stimuleringsaanpakken zon-op-dak uitgewerkt voor Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) en bedrijven. In 2025 is in samenwerking met ‘Limburgse VvE’s met energie’(LVmE) een collectief leertraject voor VvE’s georganiseerd met een viertal leersessies verspreid in de regio. Op basis van positieve beoordelingen door de deelnemende VvE’s (ca. 30 stuks), is in najaar 2025/voorjaar 2026 een vervolgtraject georganiseerd, in samenwerking met WoonWijzerWinkel Limburg. Voor de doelgroep bedrijven zijn de mogelijkheden voor de verduurzaming van bedrijven(terreinen) verkend. Daarbij is waar mogelijk aangesloten bij het ‘Programma

13

Verduurzaming Bedrijventerreinen Limburg’ (OML/LIOF/LWV) en de ‘Subsidie Verduurzaming Kleine Ondernemingen 2025-2027’ (Provincie Limburg). Mede gelet op de ontwikkelingen rondom de Provinciale Omgevingsvisie en aanhoudende onduidelijkheid omtrent de Einstein Telescope, hebben we in 2025 weinig concrete stappen kunnen zetten rondom de ‘majeure projecten’ in het kader van de RES Zuid-Limburg (incl. Windenergie Parkstad-Zuid en windenergie in Landgraaf en Brunssum). Onder aansturing van een regionale adviseur netcongestie zijn in 2025 concrete casussen in de regio ondersteund m.b.t. concrete oplossingen gericht op netcapaciteit en opslag. Ook is een handboek netcongestie gepubliceerd, waarmee gemeenten en bedrijven concrete handvatten worden geboden voor het omgaan met de beperkingen door netcongestie. Tot slot heeft de kwartiermaker van het Publiek-Coöperatief Energiebedrijf een businessmodel en voorstel met betrekking tot de governance, financiering en organisatie van een regionaal energiebedrijf opgeleverd. In de businesscase zijn een aantal aandachtspunten en knelpunten benoemd die van invloed zijn op de haalbaarheid van grootschalige duurzame opwek in Parkstad. Gelet op het feit dat de knelpunten en risico’s op korte termijn niet kunnen worden opgelost, heeft de Stuurgroep in augustus 2025 besloten om dit traject voorlopig te beëindigen.

Onder regie van gemeente Heerlen worden lokaal concrete vervolgstappen gezet als proeftuin voor de regio. Regionale ondersteuning warmtetransitie (incl. IVP) Gemeenten hebben de regierol en beslisbevoegdheid in het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. In 2025 heeft Stadsregio Parkstad de Parkstad-gemeenten ondersteund bij de uitvoering van de warmtetransitie, door in regionaal verband kennis te delen, voortgang af te stemmen en gezamenlijke vraagstukken m.b.t. de warmtetransitie te bespreken. Daarnaast zijn in 2025 inhoudelijke masterclasses georganiseerd voor beleidsmedewerkers, gericht op onder meer de ontwikkeling van warmtenetten, individuele warmteoplossingen en de juridische en financiële aspecten van de warmtetransitie. Verder is in 2025 een regionaal onderzoek gestart naar de toepasbaarheid en haalbaarheid van individuele all-electric en hybride oplossingen als alternatief of aanvulling op collectieve warmteoplossingen en is vanuit de Stadsregio juridische en organisatorische ondersteuning geboden met de uitwerking van de warmteprogramma’s. In het kader van het regionale Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg is in 2025 het ‘Isolatieproject Parkstad’ breed uitgerold, incl. aanvullende ondersteuning voor huishoudens met (het risico op) energiearmoede. In 2025 waren er ca.

2000 aanmeldingen voor het reguliere isolatieproject en 250 aanmeldingen voor de doelgroep energiearmoede. Ca. 120 verduurzamingstrajecten zijn volledig afgerond, waarvan ca. 50 huishoudens met (het risico op) energiearmoede. In 2025 is ook gewerkt aan een uitbreiding met een aanbod voor Verenigingen van Eigenaren en een Doe-Het-Zelf-aanpak (start uitrol in 2026). In 2025 hebben de Parkstad-gemeenten (incl. Stadsregio) als onderdeel van het project ‘Warmtenet ZuidLimburg’ de mogelijkheden van een (rest)warmtenet op basis van industriële restwarmte van Chemelot en andere bronnen verder onderzocht. Stadsregio Parkstad en gemeenten Kerkrade en Landgraaf zijn in het kader van het Interreg-onderzoeksproject Cross_HEAT in 2025 gestart met een onderzoek om woningen en bedrijven in de regio Nederland, Duitsland en België met duurzame warmte te verwarmen. WoonWijzerWinkel Limburg In 2025 is uitvoeringscapaciteit voor energiebesparing georganiseerd via WoonWijzerWinkel Limburg. Werkzaamheden waren gericht op het Isolatieproject Parkstad en het realiseren van energiebesparing door VvE’s, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. De BC Duurzaamheid is per kwartaal over de voortgang geïnformeerd.

14

In 2025 zijn een tweetal intensieve processen rondom de governance van de WoonWijzerWinkel succesvol afgerond; de werving van een nieuwe directeur per 1 juli 2025 en de aanscherping van de functiescheiding tussen eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer. In 2025 heeft de overdracht in de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) plaatsgevonden van de portefeuillehouders duurzaamheid naar de portefeuillehouders financiën. Stadsregio Parkstad heeft beide processen gecoördineerd, in nauwe afstemming met de ambtelijke ondersteuning van gemeente Landgraaf. Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair In 2025 is binnen het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair uitvoering gegeven aan de in 2024 ingezette koers, met gerichte acties en verdiepingen. Belangrijke mijlpalen waren de toekenning van het CEL4LIFEprogramma en de start van het RE‑USE-project. Het Kennisprogramma Parkstad Circulair is gecontinueerd, en de Regio Deal-projecten zijn in uitvoering, waaronder het Circulair Ambachtscentrum Parkstad, ECCBT, circulaire sloop van het Eijckhagencollege en circulaire woningbouw in Heerlen. Voor het Circulair Ambachtscentrum Parkstad is een bedrijfsplan vastgesteld, en er is gestart met een regionaal Handboek Circulariteit. Het intergemeentelijk traject Circulaire Economie is voortgezet, evenals de borging van ECCBT in de Euregio.

Vanuit het landelijk gebied zijn we gestart met het onderzoeken van het telen van gewassen t.b.v. biobased materialen in de gebiedsontwikkeling Ransdalerveld.

Monitoring WoonWijzerWinkel Limburg In 2025 hebben diverse (voortgangs)gesprekken plaatsgevonden met WoonWijzerWinkel Limburg, waaraan door de Stadsregio financiële middelen ter beschikking zijn gesteld. Op basis van heldere afspraken omtrent Key Performance Indicatoren (KPI’s) en streefwaarden moet tussentijds kunnen worden bijgestuurd. Uitvoeringsprogramma PALET Het onderdeel monitoring is meegenomen bij de werkzaamheden omtrent het actualiseren van het Uitvoeringsprogramma PALET, zodat de voortgang o.a. aan de hand van gegevens uit de Regionale Klimaatmonitor tussentijds kan worden geëvalueerd. Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair In het kader van monitoring wordt via het intergemeentelijk traject gewerkt aan de ontwikkeling van een monitoringsysteem. Dit systeem gaat verder dan alleen de regio Parkstad en maakt het mogelijk om circulariteit op elke gewenste schaal te volgen, zodat de impact van projecten op termijn kwantitatief kan worden vastgesteld.

Instrumentontwikkeling Energietransitie Het was de bedoeling om in 2025 te verkennen op welke wijze grootschalig zon-pv op daken (bijvoorbeeld bedrijfshallen) kon worden gestimuleerd. In 2025 zijn echter ook door andere partijen instrumenten ontwikkeld (bijvoorbeeld de Subsidie Verduurzaming Kleine Ondernemingen 2025-2027’ en het Limburgs Uitvoeringsprogramma Energiehubs door Provincie Limburg). In plaats van het ontwikkelen van nieuwe instrumenten, zijn deze regelingen in 2025 in Parkstad versterkt onder de aandacht gebracht.

15

Lobby & fondsvorming Lobby Energierechtvaardigheid In 2025 heeft Stadsregio Parkstad middels een samenwerking tussen de Bestuurscommissies SES, W&H en Duurzaamheid actief ingezet op de lobby voor energierechtvaardigheid. Op 4 september 2025 organiseerde de Stadsregio samen met het Nationaal Klimaat Platform het nationaal symposium energierechtvaardigheid. Tijdens het symposium stond het manifest voor energierechtvaardigheid centraal, dat een gezamenlijke boodschap was vanuit de stedenbond voor energierechtvaardigheid naar de nationale overheid. De Parkstadgemeenten zijn onderdeel van deze stedenbond, samen met de gemeenten Eindhoven, Tilburg, Utrecht en Arnhem. Deze inzet heeft bijgedragen aan de start voor de verkenning van een nieuwe City Deal voor energiearmoede en gezondheid, en aan de ontwikkeling van een programma Energierechtvaardigheid binnen Stadsregio Parkstad dat gericht is op uitvoering van het manifest en het bevorderen van een eerlijke energietransitie. Fondsvorming De Bestuurscommissie stuurt een programma met daarin diverse rijks- en andere middelen aan, o.a.: • Regionale capaciteit decentrale overheden voor Klimaat- en energiebeleid (CDOKE: jaarlijks €2.053.079). • De Specifieke Uitkering regionale structuurversterking Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) 2025 is toegekend en bedraagt € 121.182 voor de Parkstad-gemeenten.

Stadsregio Parkstad is budgethouder namens de regio. • De Specifieke Uitkering Isolatieopgave NPLW 2026 is toegekend voor een bedrag van € 205.288; de uitbetaling hiervan vindt in 2026 plaats • In 2025 is de aanvraag van het Interreg-project Cross_HEAT toegekend (€200.028). Ook is in 2025 i.s.m. Provincie Limburg, LIOF en Stichting Chemelot de CEL4LIFE-aanvraag toegekend (€ 1.846.285 voor Parkstad).

2.1.3 BC Economie en Toerisme Inleiding De centrale doelstelling van de bestuurscommissie Economie & Toerisme is om de economische structuur in Parkstad Limburg te versterken. Het vastgestelde beleid voor thema’s als detailhandel, bedrijventerreinen, kantoren en toerisme vormt het fundament van de aanpak en de programmering. Daarbij staat samenwerking voorop, met name met de Parkstadgemeenten en de regionale stakeholders zoals (kennis)instellingen en het bedrijfsleven. In toenemende mate wordt, in relatie tot de ambitielijn 1 ‘werken aan een grensoverstijgende kenniseconomie’ uit de Agenda Zuid-Limburg, de samenwerking op de schaal van Zuid-Limburg opgezocht die o.a. concrete invulling krijgt via de Regio Deals (6e tranche) en het Nationaal Programma Vitale Regio’s. In 2025 is verder voortgebouwd op de regionale economische analyse, dat een objectief fundament heeft gelegd onder de meerjarige economische agenda. En dat een belangrijke pijler is in de realisatie van het Toekomstverhaal 2040: Parkstad biedt Ruimte! De Regio Deal II (themalijn economie) vervulde daarbij een aanjaagrol, onder meer in de samenwerking met en binnen Medlands Parkstad, de Brightlands Smart Services Campus, de a.s. vestiging van de Universiteit Maastricht in Heerlen en de samenwerking met Brainport Eindhoven en Aachen.

Ook de dynamiek op de bedrijventerreinen ging in 2025 onverminderd door: op dit moment is ca. 90 hectare in herontwikkeling waarbij het overgrote deel onder private regie gebeurt.

16

De langjarige programmatische Retail aanpak, met als doel de winkelstructuur in de regio te versterken, werpt zijn vruchten af. Diverse projecten, veelal als onderdeel van een integrale gebiedsgerichte aanpak, zijn met financiële ondersteuning vanuit de Regio Deal II en de Rijksregeling Impulsaanpak Winkelgebieden geprogrammeerd en daarbij is de uitvoering gaande of in voorbereiding. Naast de focus op de centra, waaraan ook Streetwise wederom een belangrijke bijdrage heeft geleverd in 2025, is de transformatie van overtollige winkelmeters verder opgepakt. Op het vlak van toerisme is in 2025 i.s.m. Cultura Nova het IBA-project ‘Parkstadroute’ geopend, letterlijk en figuurlijk een verbindend project dat de mooiste plekken van de regio verbindt en slingert langs verborgen natuurparels en historische- en culturele hoogtepunten. Van Romeinse opgravingen tot middeleeuwse kastelen, van herinneringen aan het mijnverleden tot hedendaagse trekpleisters en natuurgebieden.

Speerpunten In een notendop zijn dit de belangrijkste resultaten in 2025: -

-

-

-

De stap-voor-stap intensievere samenwerking binnen het economisch domein op de schaal van ZuidLimburg, zonder daarbij de verbinding met economische opgaven binnen Parkstad te verliezen. Daarbij wordt er o.a. gestart met een economische propositie voor Zuid-Limburg, mede in het licht van de benoeming tot ‘initieerregio’ in de ontwerp-Nota Ruimte, en tegelijkertijd verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de economische speerpunten in Parkstad. Waarbij het Rijk zowel inhoudelijk als organisatorisch betrokken is en er met de Regio Deal III ‘Parkstad biedt Ruimte!’ (samen met de andere Regio Deal in Zuid-Limburg) momentum is om de samenwerking verder uit te bouwen. In het verlengde daarvan, is verdere programmering van de economische speerpunten in Parkstad opgepakt. Daarbij springen de verdere samenwerking met de Brightlands Smart Services Campus, de voorbereidingen rondom de vestiging van de Universiteit Maastricht, de opschaling van de MKBaanpak vanuit de Westelijke Mijnstreek, de bedrijventerreinendynamiek en de externe profilering van Medlands Parkstad in het oog. Bijzondere mijlpaal daarbij was het vanuit de EXPO Real 2024 voortgekomen, door Parkstad geïnitieerde en vormgegeven werkbezoek van Brainport Eindhoven (kennisinstellingen, bedrijfsleven en overheden) aan Aken in juni 2025.

Waarbij de inhoudelijke kansen voor samenwerking op deze ‘corridor’ zijn verkend, met name rondom de thema’s halfgeleiders en AI. Met de officiële opening van de Parkstadroute in september 2025 is de regio een attractie rijker. De realisatie van dit IBA-project zal een belangrijke rol van betekenis spelen bij de verdere doorontwikkeling van Parkstad als toeristische regio, waarbij al eerste stappen zijn gezet met ondernemers (die langs of in de nabijheid van de route gelegen zijn), er uniforme rustpunten van regionale makelij zijn gerealiseerd i.s.m. Relim, uniforme informatieborden in voorbereiding zijn, er i.s.m. de gemeenten en Visit Zuid-Limburg een ‘terugfietsroute’ (via Voerendaal) en ‘doorsteeklus’ via Heerlen zijn ontwikkeld, én er in Europa (Interreg) belangrijke additionele financiële middelen zijn georganiseerd om de route verder te verbeteren.

Platform Samenwerking binnen Parkstad Het bestuurlijke platform voor de thema’s Economie & Toerisme is de bestuurscommissie Economie & Toerisme. Dit overleg wordt mede voorbereid door enerzijds het Ambtelijk Overleg Economie en anderzijds het Ambtelijk Overleg Toerisme. Daarnaast zijn er aparte ambtelijke overleggen ingericht met het Promotieen Acquisitieoverleg (Promac) en voor specifieke projecten als de Stratenaanpak. In het kader van de provinciale POVI-uitwerkingen nemen drie leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel aan het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie (BORE) Zuid-Limburg en één lid, de portefeuillehouder Toerisme,

17

aan de Bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg. Daarnaast nemen twee leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel als adviseurs aan de bestuursvergaderingen van Visit Zuid-Limburg. Samenwerking en externe oriëntatie: •

Ministeries van EZ en OCW In het kader van de Regio Deals, de aanvraag voor een 3 e Regio Deal en ‘Elke Regio Telt’ is ook in 2025 de afstemming met het Min. EZ over de economische ontwikkelingen in de regio voortgezet. Er vindt periodiek overleg plaats over onder meer centrumontwikkelingen, de dynamiek op de bedrijventerreinen, de versterking van het MKB, de doorontwikkeling van de medisch-technologische sector en de Brightlands Smart Services Campus, en er zijn diverse werkbezoeken geweest. Ook het Min. OCW is hierbij betrokken. De afstemming met het Rijk over de economische opgaven vindt in toenemende mate plaats in het bredere perspectief van Zuid-Limburg.

•

Zuid-Limburg In het kader van lijn 1 ‘werken aan een grensoverstijgende kenniseconomie’ uit de Agenda ZuidLimburg en in het verlengde daarvan de Regio Deals (6 e tranche) en het Nationaal Programma Vitale Regio’s, vindt er intensiever afstemming en samenwerking plaats over economische opgaven op de schaal van Zuid-Limburg. Daarbij wordt ingezet op samen programmeren en investeren, daar waar de schaal van Zuid-Limburg het meest effectief is (bv. de samenwerking met kennisinstellingen, een economische propositie (in voorbereiding) en de voorbereidingen van de Regio Deal 6 e tranche). We zoeken daarbij onder meer de samenwerking en complementariteit op met de Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) en de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg (SSZL).

•

Retail-Deal In het kader van de regionale Retail aanpak wordt meerjarig samengewerkt met de Nationale Retailagenda waaraan diverse gemeenten in Nederland, vakorganisaties waaronder InRetail en het ministerie van Economische Zaken deelnemen. Kennisuitwisseling staat hierbij centraal.

•

Kennisinstellingen / Onderwijs en Bedrijfsleven Samen met de BC SES, het voortgezet onderwijs en een aantal vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven wordt gewerkt aan een programmatische aanpak voor loopbaan- en beroepsoriëntatie. Met name om talent uit de regio maximaal te binden en te boeien, en tijdig te ontsluiten welke carrière- en ontwikkelkansen de regio te bieden heeft. Ook is in brede zin in het kader van het Toekomstverhaal 2040 ‘Parkstad biedt Ruimte’ een aantal focussprints georganiseerd over het thema ‘talent’ waarbij naast de kennisinstellingen ook het bedrijfsleven is aangehaakt. Ook is er verbinding met woonopgaven (BC W&H) rondom woonwerk arrangementen en het in beeld brengen van de impact op de woningmarkt vanuit de diverse economische dynamieken in de regio. De Stadsregio is tevens betrokken bij (het proces tot) de vestiging van de Universiteit Maastricht in Heerlen/Parkstad, mede in relatie tot de Regio Deal.

•

MKB Parkstad De afstemming met MKB Parkstad is gecontinueerd op diverse fronten. Het structurele overleg tussen Parkstad en de Commissie Retail van MKB Parkstad is voortgezet, onder meer over de geactualiseerde uitvoeringsafspraken SVREZL, de programmering van Retail projecten in het kader van de Impulsaanpak Winkelgebieden en de Regio Deal II, alsook de voorbereiding voor de propositie voor een 3e Regio Deal. Specifiek voor de versterking van het MKB in de regio zijn diverse werksessies georganiseerd en is de beoogde opschaling van de MKB-aanpak in de Westelijke Mijnstreek

18

(Ambitieus MKB046) naar de rest van Zuid-Limburg in voorbereiding. Ook is de Parkstad Limburg Economy Award ondersteund, samen met gemeenten Heerlen en Kerkrade. •

Supermarktketens In navolging op eerdere jaren is, weliswaar op minder frequente basis vanwege de verminderde dynamiek, op regionaal niveau het overleg met verschillende supermarktketens voortgezet. De supermarkten vormen de ruggengraat van de winkelstructuur in Parkstad (voorzieningenstructuur en leefbaarheid), en in overleg met deze supermarkten en de gemeenten wordt geprobeerd om enerzijds invulling te geven aan het maatschappelijk belang (een gezonde winkelstructuur) en anderzijds een vanuit het perspectief van de supermarkten gezonde bedrijfsexploitatie.

•

Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) en portefeuillehoudersoverleg Economie Zuid-Limburg De gemeente Heerlen neemt samen met de gemeenten Sittard-Geleen en Maastricht zitting in het bestuur van ESZL en koppelt hierover terug in de BC. Vanaf 2024 is het thema vrijetijdseconomie, op basis van een aantal specifieke thema’s en opgaven, toegevoegd aan de ESZL-agenda. Voor dit onderdeel vindt de voorbereiding plaats via de bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie ZuidLimburg.

•

Grensoverstijgende samenwerking In 2025 heeft de samenwerking met partners over de grens verder vorm gekregen op basis van enkele inhoudelijke dossiers en kansen, mede aangejaagd door de gezamenlijke workshops met de Stadt Aachen, de Städteregion Aachen en andere partners. Goede voorbeelden daarvan zijn het Interregproject Via Via (Romeins verleden) en het ontwikkelen van de corridorontwikkeling Eindhoven-Aken, met in juni een door de Stadsregio geïnitieerd en vormgegeven werkbezoek van de triple helix Brainport-samenwerking aan Aken.

•

Platform Toerisme In 2025 is het platform toerisme op een andere wijze vormgegeven dan in eerdere jaren. De focus lag op het betrekken van ondernemers (dagattracties, verblijfsaccommodaties) bij de Parkstadroute. In februari heeft een beperkte delegatie de mondiale ITB-beurs in Berlijn bezocht om inspiratie op te doen voor Parkstad en Zuid-Limburg. Ook hebben diverse bijeenkomsten plaatsgevonden met de marketingwerkgroep rondom de meerjarige toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’ waarin enkele ondernemingen zijn vertegenwoordigd. De toeristische marketing van de gemeenten wordt gezamenlijk via Visit Zuid-Limburg georganiseerd. Twee leden van de bestuurscommissie hebben een adviserende rol bij het bestuur van Visit Zuid-Limburg. In september hebben er diverse werkbezoeken plaatsgevonden, o.a. de Inspiratiereis VTE Zuid-Limburg (georganiseerd door Visit Zuid-Limburg) en een bezoek aan de getransformeerde, voormalige mijnsites in Genk en het Ruhrgebiet.

Beleid Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) In 2017 is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg vastgesteld door alle Zuid-Limburgse gemeenteraden. In de SVREZL is de hoofdstructuur van de winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt vastgelegd. Ook zijn afspraken gemaakt over hoe om te gaan met nieuwe initiatieven, waarbij de afstemming plaatsvindt op Zuid-Limburgse schaal danwel op de schaal van Parkstad. De SVREZL is in 2022 tussentijds geëvalueerd door een extern bureau. Op basis daarvan is onder regie van het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg een actualisatie van de uitvoeringsafspraken van de SVREZL voorbereid en najaar 2024 door alle colleges van B&W in Zuid-Limburg is vastgesteld en gepubliceerd. In Parkstad heeft deze vaststelling plaatsgevonden via de Bestuurscommissie Economie & Toerisme.

19

Regionale economische analyse In 2023 is in opdracht van de bestuurscommissie een kwalitatieve en kwantitatieve analyse uitgevoerd van de gehele regionale economie. Er zijn drie ecosystemen benoemd die het meest kansrijk zijn voor verdere doorontwikkeling, zijnde de medisch-technologische sector, de admin-tech (o.a. financieel-administratief) en de (ouderen)zorg. Ook het belang van het toerisme en het MKB is onderkend. De speerpunt sectoren/clusters zijn derhalve vastgelegd. Met de Regio Deal II en meer concreet de medefinanciering van Medlands Parkstad worden eerste belangrijke stappen gezet richting de programmering en uitvoering.

Programmering Uitvoeringsprogramma Retail In 2025 is vanuit het Uitvoeringsprogramma Retail ingezet op de verdere uitvoering van de Retail projecten uit de Regio Deal 1.0, de Regio Deal II en de Impulsaanpak Winkelgebieden. Ook is het thema ‘winkelgebieden’ gepositioneerd binnen de integrale gebiedsgerichte aanpak (lijn 3) in de 3e Regio Deal die vanaf 2026 wordt geprogrammeerd. Het Uitvoeringsprogramma focust op drie doelstellingen, namelijk het versterken van de winkelclusters, het onttrekken/ transformeren van overtollige winkelmeters en het stimuleren van nieuw ondernemerschap in de centra. Uitvoeringsprogramma Bedrijventerreinen De afgelopen jaren is er een grote marktdynamiek zichtbaar op de bedrijventerreinen in Parkstad. Uit onderzoeken is gebleken dat tot 2030 een extra ruimtevraag van 70 tot 100 hectare op de bedrijventerreinen wordt verwacht (met een verwachte netto toename in de werkgelegenheid van ca. 4.000-6.000 arbeidsplaatsen). Samen met de gemeenten wordt het faciliteren van de ruimtevraag regionaal afgestemd en lokaal opgepakt, met als doel de economische versterking van de regio. Opgaven op het vlak van stikstof en netcongestie brengen nieuwe uitdagingen met zich mee om de herstructurering verder vorm te kunnen geven.

Oostflank Brunssum Op basis van een gezamenlijk ambitiedocument voor de Oostflank Brunssum is in 2022 al besloten tot de strategische verwerving van de Groeve Mourik. Stadsregio Parkstad Limburg neemt voor € 400.000 deel in de verwerving van de gronden, naast bijdragen van de Gemeente Brunssum en Provincie Limburg. Deze partijen zetten samen in op het realiseren van maximale maatschappelijke en economische waarde in de herontwikkeling van de groeve tot duurzame werklocatie, waarbij uitdrukkelijk ook het bredere ontwikkelperspectief van de gehele Oostflank van regionaal belang is. Regionaal ecosysteem Digitalisering In navolging van de regionale economische analyse is de samenwerking met de Brightlands Smart Services Campus geïntensiveerd. Met financiële ondersteuning vanuit de Regio Deal II is de opschaling van het project ‘AI Powerhouse’ voor MKB-ondernemers haalbaar, waarbij ondernemers ontwikkelkosten voor innovatieve AItoepassingen kunnen delen en van eerste idee, naar werkend prototype en product kunnen komen. Ook is, in het verlengde van de eerder onderzochte ruimtelijke ontwikkelpotentie van het campusgebied, een start gemaakt met het economisch profiel van de campus dat in 2026 verder gestalte krijgt.

Medlands Parkstad Aangejaagd door de Regio Deal II is in 2024 is de publiek-private samenwerking in Medlands Parkstad verankerd in een stichting: de bedrijven Medtronic, Abbott, Boston Scientific en DocMorris, de kennisinstellingen Zuyd Hogeschool, Vista College en Universiteit Maastricht, en de overheden gemeente Heerlen, gemeente Kerkrade en de Stadsregio Parkstad. Zij werken samen aan de uitvoering van een meerjarig programma. Met als doel de medisch-technologische sector in de regio, en daarmee de regionale

20

economie te versterken. De sector is in 20 jaar tijd gegroeid van ca. 1.000 naar bijna 6.000 arbeidsplaatsen, is relatief energie-extensief en nagenoeg niet conjunctuurgevoelig. De thema’s waarop de samenwerking is gestoeld, zijn imago, arbeidsmarkt, onderwijs en infrastructuur. Loopbaan- en Beroepsoriëntatie in het Voortgezet Onderwijs In samenspraak met de BC SES, het voortgezet onderwijs en een vertegenwoordiging van het bedrijfsleven is in de eerste helft van 2025 de basis gelegd voor een meerjarige samenwerking, met als doel jong talent uit de regio (meer) vroegtijdig in contact te brengen met de kansen die de regio biedt (perspectief op werk). Daarbij is het inrichten van een coördinatiepunt op de schaal van Parkstad één van de beoogde acties. Najaar 2025 is er een projectleider geworven die de voorbereidingen van dit meerjarige programma i.s.m. de genoemde partijen concreet maakt, o.a. op het vlak van organisatie, inhoud en financiering. MKB045 Geïnspireerd op de succesvolle pilot van het Min. EZ in de gemeente Sittard-Geleen (en vervolgens Westelijke Mijnstreek), genaamd ‘Ambitieus MKB046’, wordt opschaling van deze MKB-aanpak voor de regio’s Parkstad Limburg (045) en Maastricht Heuvelland (043) voorbereid. Beide regio’s zijn in 2025 aangemeld bij de nationale actieagenda MKB dienstverlening en daarvoor zijn ook aanvullende Rijksmiddelen voorhanden.

MKB045 heeft, net als 046 en 043, tot doel ondernemers vanuit een overzichtelijker en steviger fundament te kunnen ondersteunen bij hun (ontwikkel-)behoefte, bv. op het vlak van personeel/arbeidsmarkt, digitalisering/AI, businessmodel en verduurzaming. Promotie en acquisitie De Parkstadgemeenten werken intensief samen bij de promotie en acquisitie voor bedrijven in de regio. Gezamenlijk wordt via het ambtelijke Promac-overleg gekeken waar nieuwe bedrijven het best kunnen landen en waar bedrijven, die uit hun jasje groeien op hun huidige locatie, binnen de regio naar toe kunnen verplaatsen om de werkgelegenheid voor de regio te behouden. Ook in 2025 is onder de vlag van ZuidLimburg deelgenomen aan de nationale vastgoedbeurs Provada waarbij enkele aanstaande projecten in de regio zijn toegelicht aan vastgoedontwikkelaars. De Stadsregio Parkstad vervult al jaren, naast de inhoudelijke voorbereiding, een sleutelrol in de facilitaire zaken rondom de Provada. Daarnaast is in 2025, net als eerdere jaren, deelgenomen aan de Expo Real in München, als onderdeel van de stand van de regio Aken en waar met name is geïnvesteerd in het verbinden van Brainport Eindhoven en Aken. Heidenatuurpark Overeenkomstig het Jaarplan 2024, zijn de mogelijkheden verkend voor een integrale aanpak van groengebieden in Parkstad Limburg.

Primaire focus lag in 2025 op het Heidenatuurpark: een uitgestrekt grensoverstijgend natuurgebied in de gemeenten Brunssum, Heerlen, Landgraaf en Beekdaelen (NL) en gemeenten in de Kreis Heinsberg (Dld). Het omvat o.a. de Brunssummerheide, het Schutterspark, de Schinveldse Bossen, het Rode Beekdal en de Tevenerheide. Ten behoeve van afstemming over en samenwerking in dit Heidenatuurpark, heeft de Stadsregio Parkstad Limburg een Kernteam geïnitieerd vooralsnog voor Nederlandse zijde - met deelname van de betrokken gemeenten, Provincie Limburg en Natuurmonumenten. Samen met hen is een conceptprogramma & -actieplan ontwikkeld. Ook is een inspiratiebezoek georganiseerd (november 2025) aan het Nationaal Park Hoge Kempen en Terhills. Dit is Parkstad/ Das ist Parkstad: meerjarige toeristische campagne Op verzoek van toeristisch-recreatieve ondernemers uit Parkstad is in 2023 de toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’ gelanceerd op Kasteel Amstenrade. Naast een algemene campagne, gericht op de Nederlandse markt, is in 2024 ook een campagne specifiek gericht op het Duitse achterland (Noordrijn-Westfalen) gelanceerd (‘Das ist Parkstad’). Dit heeft in 2025 een vervolg gekregen met een opdracht aan het Duitse marketingbureau KAM3 voor de coördinatie van een publiekscampagne in en rondom Aachen, Würselen, Herzogenrath en Alsdorf.