6. Gem Kerkrade Jaarstukken 2022 versie 6 juni.pdf
Tekst van het document
Aanvullend is er al een aantal passende voorliggende voorzieningen ontwikkeld. Het gevolg hiervan is een aantoonbaar verminderde instroom naar specialistische jeugdhulp. Door middel van een raadsinformatiebrief en evaluatierapport zijn de raads- en commissieleden op 29 september 2022 op de hoogte gehouden van de voortgang. Plannen van de Zuid-Limburgse gemeenten (daar doet Kerkrade dus ook aan mee): Op basis van beleidskader, transformatieplan 2023 en regiovisie jeugdhulpregio Zuid-Limburg zijn nieuwe overeenkomsten gesloten met jeugdhulpaanbieders voor: • • •
Gesloten en intensieve klinische jeugdhulp Ambulante vormen van jeugdhulp (behandeling en begeleiding) Woonvormen (pleegzorg, leefhuizen en gezinshuizen)
In dit kader zijn ook ontwikkelagenda’s afgesproken. Dit betekent dat voor al deze vormen van jeugdhulp geldt, dat ze zich zullen moeten ontwikkelen om afgesproken doelen te bereiken (b.v. thuis of zo thuis mogelijk, zo lang en intensief als nodig, zo kort en licht als mogelijk, normaliseren. Voor de ambulante jeugdhulp is een ontwikkeltraject afgesproken per subregio. Kerkrade, Brunssum en Simpelveld vormen samen de subregio Parkstad. 55
Plannen van de overheid voor heel Nederland De hervormingsagenda jeugd en vernieuwde Jeugdwet zijn in 2022 (ondanks eerdere plannen van de Rijksoverheid) niet vastgesteld.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 6
REK.
Sociaal domein
BEGR. Primair
2021
2022
REK.
1e formele bijstelling 2022
Actuele begroting 2022
2022
LASTEN 6.1 Samenkracht en burgerparticip.
3.452
3.707
5.477
3.692
3.665
6.2 Wijkteams
4.160
6.645
5.894
5.514
5.414
6.3 Inkomensregelingen
32.583
33.914
39.714
37.519
37.454
6.4 Begeleide participatie
19.901
20.110
17.350
19.701
19.322
6.5 Arbeidsparticipatie
2.979
2.331
4.684
2.811
2.785
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
2.642
2.323
2.443
2.979
2.433
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
16.650
18.121
19.645
17.694
16.871
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
17.693
15.122
19.513
19.428
19.428
71
156
166
111
53
100.131
102.429
114.886
109.449
107.423
6.1 Samenkracht en burgerparticip.
507
222
376
988
983
6.2 Wijkteams
125
0
240
298
299
6.3 Inkomensregelingen
31.741
29.743
26.757
26.637
26.599
6.4 Begeleide participatie
977
0
0
25
25
6.5 Arbeidsparticipatie
24
0
48
53
34
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
16
11
11
13
18
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
719
565
625
828
976
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
15
0
13
28
28
0
10
10
7
30.541
28.080
28.880
28.969
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
TOTAAL LASTEN BATEN
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
TOTAAL BATEN
34.125
Investeringen Bedrag * € 1.000
6 Sociaal domein
Primaire V/U¹ E/M² raming krediet
Niet Actuele gevoteerd raming Gevoteerd Besteed 2022 naar krediet 2023
I Reguliere investeringen 6 Wmo-hulpmiddelen 6 Wmo-trapliften III Leningen
v v
e e
425
850
411
411
439
75
150
189
162
-39
6 Catharinahoes Totaal Programma 6
u
-
15
15
15
14
0
515
1.015
615
587
400
¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut
56
D. Overige vermeldenswaardige zaken Steunen van goede initiatieven die de werkgelegenheid vergroten De vraag op de arbeidsmarkt is groot echter de stap naar werk voor inwoners met een bijstandsuitkering naar werk is ook groot. Oorzaak hiervan zijn onder andere praktische zaken als vervoer en kinderopvang maar hiernaast ook het feit dat werkgevers behoefte hebben aan mensen die snel volledig inzetbaar zijn. Hier is sprake van een kloof tussen de bijstandspopulatie en de vacatures op de arbeidsmarkt. Om deze kloof te dichten zijn we in 2022 samen met het WSP en andere regionale ketenpartner samen gaan werken binnen de taskforce onbenut arbeidspotentieel waar we samen met werkgevers aan de slag zijn om deze kloof te dichten. Hiernaast geloven we ook binnen deze problematiek sterk in de menselijke maat. Dit zijn we in 2022 gaan invullen door speeddates te organiseren binnen het Flexiforum waar we werkgevers en inwoners met een bijstandsuitkering op een laagdrempelige manier samenbrengen, klein praktisch en menselijk zijn hierbij de uitgangspunten. Als laatste is het van belang de werknemersvaardigheden van de kandidaten te vergroten, hiervoor maken we gebruik van leerwerklijnen waarbij we actief op zoek zijn naar de link met de arbeidsmarkt.
Samenwerking in het sociaal domein is en blijft belangrijk In het kader van de uitvoering en uitrol van het programma VIE, maar eveneens in het verlengde van het wijkgerichte samenwerken met de lokale partners in het sociale domein, woningcorporaties, adviesraden, bewoners- en wijkplatforms en andere relevante stakeholders, zijn in 2022 verdere stappen gezet in het verder ontwikkelen, uitbreiden en intensiveren van netwerken. Vanuit de uitgangspunten van het doelgerichte samenwerken en de uitgangspunten van het ambitiedocument burgerparticipatie is en wordt hier nader uitvoering aan gegeven. Flexiforum Inmiddels is het Flexiforum 100% bezet en wordt onderzocht of een uitbreiding naar het naastgelegen gebouw “het Sancta Maria” haalbaar is. In 2022 is ook verder gebouwd aan de community in en rond het Flexiforum. Er zijn daarbij al veel mooie samenwerkingen ontstaan. In november 2022 vond de eerste open dag van het Flexiforum plaats. Alle bedrijven en instellingen die in het Flexiforum gevestigd zijn konden zichzelf op deze dag presenteren. De open dag is goed bezocht en zal in 2023 opnieuw plaatsvinden. De avond voor de open dag vond een feestavond plaats voor iedereen die werkt in het Flexiforum. Ook deze avond was succesvol en leverde een belangrijke bijdrage aan het verder verstevigen van de community.
In 2022 is daarnaast binnen de afdeling Participatie van de Gemeente Kerkrade de nieuwe klantreis middels het project “Participeren in Beweging” verder geïmplementeerd. Door zo snel mogelijk een zo compleet mogelijk beeld van de klant te hebben, is het mogelijk om beter maatwerk te leveren en aanvragen sneller af te handelen. Ook het zittend klantenbestand wordt letterlijk en figuurlijk in beweging gebracht. Doorstroom naar een hogere trede op de participatieladder wordt zoveel mogelijk gestimuleerd en waar mogelijk leidt dit zelfs tot uitstroom. Doordat binnen het Flexiforum veel belangrijke partners gevestigd zijn, worden klanten ook door deze omgeving gestimuleerd om in beweging te komen en actief te participeren in onze samenleving. Opvang Oekraïense vluchtelingen Op 24 februari 2022 is Rusland het grondgebied van Oekraïne binnengevallen. Als gevolg hiervan zijn miljoenen Oekraïners hun land ontvlucht. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van de Europese Unie op 4 maart 2022 voor het eerst de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) in werking gesteld. Deze biedt Oekraïense vluchtelingen recht op opvang, medische zorg, werk en onderwijs. In Nederland is de opvang voor Oekraïense vluchtelingen belegd bij de gemeenten. Vanaf 9 maart 2022 vangt de gemeente Kerkrade Oekraïense vluchtelingen op. In 2022 zijn verschillende gemeentelijke opvanglocaties geopend.
Daarnaast worden er Oekraïense vluchtelingen opgevangen bij particulieren. In de loop van 2022 is het aantal Oekraïense vluchtelingen in Kerkrade opgelopen tot ongeveer 175 personen. Vanzelfsprekend waren met de opvang van Oekraïense vluchtelingen kosten gemoeid. Denk aan huurkosten voor de gemeentelijke opvanglocaties, leefgeld, leerlingenvervoer etc. Deze kosten worden integraal door het Rijk vergoed. Realiseren van een poppodium in het centrum Met als doel zorg te dragen voor meer levendigheid in de stad, met name gericht op het vertier van jeugd en jongeren, zijn met een groep initiatiefnemers eerste afspraken gemaakt over het onderzoeken van de 57
mogelijkheden tot het realiseren van een poppodium in het centrum van de stad. Nadat een eerste proeflocatie na nader onderzoek geen verder ontwikkelperspectief bood is een andere centrumlocatie gevonden. Door middel van het organiseren van een aantal proefpilots in 2023 op deze centrumlocatie, zal als eerste stap nader worden bezien, onderzocht en vastgesteld of de lokale behoefte van de jeugd aansluit bij en hoog genoeg is voor het voortzetten van dit initiatief.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 6. Sociaal domein Omschrijving
Bron
Eenheid
Banen
CBS/LISA
Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar
2021
566
805,5
772,1
%
2021
2
1
1
%
2021
10
6
6
Netto arbeidsparticipatie CBS
%
2022
62,7
72,2
68,1
Werkloze jongeren
%
2021
2
2
2
Personen met een CBS bijstandsuitkering Lopende reCBS integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners
2021
540,1
431,2
381,7
Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar
2022
219,7
197,7
171,6
Jongeren met jeugdhulp CBS
% Jongeren tot 18 jaar
2022
15,1
10,7
13,1
CBS
%
2022
2,2
1,1
1,4
CBS
%
2022
0,5
0,3
0,3
CBS
Aantal per 10.000 inwoners
2022
1080
640
744
2021
2022
Jongeren met een delict CBS voor de rechter Kinderen in CBS uitkeringsgezin
Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
CBS
Periode Kerkrade Nederland
Limburg
Overige indicatoren 6. Sociaal domein Omschrijving
Bron
Eenheid
2018
2019
2020
Maatschappelijke participatie Burgeronderzoek
score 0-10
Unieke klanten begeleiding
Afd. WIZ
aantal
1.006
1.011
1.055
1.060
937
Unieke klanten dagbesteding
Afd. WIZ
aantal
590
567
573
545
492
Unieke klanten hulp bij het huishouden Unieke klanten kortdurend
Afd. WIZ
aantal
1.880
2.013
2.354
2.528
2.566
Afd. WIZ
aantal
16
8
4
6
8
verblijf Voorzieningen rolstoel
3,3
3,3
Afd. WIZ
aantal
944
899
867
813
812
Vervoervoorzieningen
Afd. WIZ
aantal
4.095
4.108
3.769
3.884
3.893
Woonvoorzieningen
Afd. WIZ
aantal
731
737
823
871
960
Vrijwilligers Tevredenheid buurtvoorzieningen Sociale cohesie
Burgeronderzoek
%
27
30
Burgeronderzoek
%
65
60
Burgeronderzoek
score 0-10
5,6
5,5
58
7. Volksgezondheid en milieu
A. Algemeen Omschrijving van het programma Beschermen van de volksgezondheid van de gehele lokale bevolking, met speciale aandacht voor de meest kwetsbare personen. De gemeente zorgt voor een goed en leefbaar milieu in Kerkrade. Dit doen we door bijvoorbeeld met zorg om te gaan met onze grond en gebouwen en het opwekken van duurzame energie zoals zonne-energie uit zonnepanelen. Klimaatbeleid of energiebesparing kan de aanjager zijn voor onderwijs en het scheppen van nieuwe banen door klimaat- en energieprojecten. Het bewust omgaan met natuur, gezondheid en milieu wordt waar mogelijk aangemoedigd. Hier hoort ook voorbeeldgedrag van de gemeente zelf bij. De gemeente staat op dat gebied open voor nieuwe ontwikkelingen en ideeën. Op het gebied van de inzameling van het huishoudelijk afval, controleert de gemeente Rd4. Daarnaast beheert de gemeente de riolering en begraafplaatsen.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Lokale heffingen (§1) en Onderhoud kapitaalgoederen (§3). Voor het project VIE, zie programma 5 (programmalijnen) en programma 8 (fysieke realisatie).
Taakvelden • 7.1 Volksgezondheid • 7.2 Riolering • 7.3 Afval • 7.4 Milieubeheer • 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
B. Speerpunten van beleid Inwoners bewust maken van het belang van duurzaamheid Relatie met taakveld(en): 7.4 Om onze omgeving en de aarde leefbaar te houden, werken we vooral aan maatregelen op het gebied van energie. Hierbij is de eerste stap het besparen van energie en de tweede stap het opwekken van energie zonder fossiele brandstoffen (zoals olie, kolen en aardgas). Op die manier willen we naar een duurzame 59
samenleving en voorkomen we het verder veranderen van ons klimaat. Voor verwarmen en koken gebruiken we nu nog vooral aardgas. In de toekomst moeten naar een andere bron dan aardgas om te verwarmen en te koken. Dit heet de warmtetransitie waarbij we samen met partners en burgers onderzoeken welke bron het meest geschikt is voor een wijk. Ook voor elektriciteit moeten we nieuwe bronnen gebruiken zoals zon en wind. Om inwoners te helpen met het zelf opwekken van elektriciteit hadden we in 2022 nog het zonnepanelenproject. Naast het voorkomen van verdere klimaatverandering, moeten we ons ook voorbereiden op extremer weer zoals veel regen, droogte of warme zomers. We moeten maatregelen nemen zodat we ons kunnen aanpassen aan het veranderende klimaat. Een ander punt is het slimmer omgaan met grondstoffen. Onze natuurlijke grondstoffen raken op en we hebben veel afval. Slimmer hiermee omgaan kan ertoe leiden dat grondstoffen steeds weer opnieuw gebruikt kunnen worden. Dit noemen we circulaire economie. Het bereiken van een duurzame wereld kunnen we als gemeente niet alleen. Hierbij hebben we anderen nodig en moeten wij als overheid een andere rol aannemen. We blijven samenwerken met partners in onze regio, zoals met de Parkstad-gemeenten in Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET). Maar ook met andere partijen blijven we samenwerken aan onze doelen voor een duurzame wereld.
We hebben ook onze inwoners hierbij nodig. Om hen meer bewust te maken van het belang van duurzaamheid blijven we hen informeren. De WoonWijzerWinkel helpt inwoners bij bijvoorbeeld het verduurzamen van hun woning. Ook vragen we inwoners om samen met de gemeente te werken aan de overstap naar andere vormen van energie.
De gevolgen van klimaatverandering onder controle krijgen Relatie met taakveld(en): 7.2 Klimaatadaptatie omvat de vier thema’s: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Kerkrade moet klimaatbestendig en waterrobuust worden ingericht om ons aan te passen aan de extremere weersomstandigheden. In 2020 en 2021 is in regionaal verband gewerkt aan de ‘Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg’ en het ‘Actieprogramma Klimaatadaptatie Parkstad Limburg’. De strategie is op 12 april 2022 behandeld in het college en wordt verder uitgewerkt door de kwetsbaarheden voor iedere gemeente in de regio Parkstad Limburg in beeld te brengen. Daarna volgt vaststelling van de strategie in de gemeenteraden in de eerste helft van 2023 en het in uitvoering nemen van het vastgestelde actieprogramma. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn. Uitvoering wordt voor een deel in regionaal verband opgepakt. Verder wordt bij het opstellen van de gemeentelijke Omgevingsvisie de klimaatadaptatiestrategie opgenomen en uitgewerkt in programma’s (bijv. duurzaamheid en Vie/gezondheid) en het Omgevingsplan. Gemeente Kerkrade is in 2022 aangesloten bij de Stichting Steenbreek, die de trend van de verstening wil stoppen, zowel in de publieke als private ruimte en onze leefomgeving in Nederland duurzaam wil vergroenen.
De bescherming van biodiversiteit en oplossingen aandragen voor klimaatadaptatie zijn de belangrijkste vertrekpunten. De vergroening heeft ook een positief effect op gezondheid & welzijn en de sociale cohesie. Stichting Steenbreek richt zich op deze aspecten. De kennis en kunde die voorhanden en opgedaan zijn bij stichting Steenbreek en andere Nederlandse gemeenten stellen ons in staat om strategische keuzes te maken om onze stad duurzaam en toekomstbestendig te maken op het gebied van klimaatadaptatie. Vanaf 2023 nemen we deze kennis mee in onze projecten. Windmolens worden alleen geplaatst, als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt Relatie met taakveld(en): 7.4 In de RES1.0 heeft de gemeenteraad onder andere zoekgebieden vastgesteld voor windenergie in Kerkrade. Draagvlak onder omwonenden is hierbij heel belangrijk. Omwonenden worden daarom nauw betrokken bij eventuele plannen en een draagvlakmeting wordt betrokken bij besluitvorming. Uitgangspunt is dat windmolens alleen worden geplaatst, als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt. Bevorderen van een circulaire economie Relatie met taakveld(en): 7.4
60
In een circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Makers van producten houden bij het ontwerp al rekening met hergebruik. In het landelijke Grondstoffenakkoord staan afspraken om de Nederlandse economie in 2050 volledig te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. De gemeente is aangesloten bij het in Parkstadverband ontwikkelen van een regionale strategie voor Circulaire Economie en werkt mee aan het opstellen van een regionaal uitvoeringsprogramma voor circulair Bouwen. De lokale insteek zou kunnen zijn om daarnaast, waar mogelijk, het laaghangend fruit te plukken in plaats van in te zetten op het ontwikkelen van een lokaal beleid/ambitie. Denk bijvoorbeeld aan aansluiten bij projecten (vergelijkbaar met Super Local)/experimenten, ervaring op doen met een circulair inkoop/aanbesteding, ed. In 2023 werken we verder aan de uitwerking hiervan. Bij circulariteit willen we verder leren van voorbeeldsuccessen van gemeente Amsterdam. Op basis van de strategische visie werken we concrete acties uit die we integraal willen oppakken binnen onze gemeente. Bij de Urban Mining Scan worden ook bedrijven uit de regio, en dus ook Kerkrade, betrokken om enerzijds hun behoeftes mee te nemen en anderzijds hen mee te nemen in circulariteit.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 7
REK.
Volksgezondheid en milieu
BEGR. Primair
2021
2022
REK.
1e formele bijstelling 2022
Actuele begroting 2022
2022
LASTEN 7.1 Volksgezondheid
2.598
2.800
3.146
2.953
2.930
7.2 Riolering
3.448
2.877
3.087
3.115
3.114
7.3 Afval
4.421
4.780
4.817
4.645
4.645
7.4 Milieubeheer
1.680
832
3.049
3.303
3.279
166
154
154
166
165
12.313
11.443
14.251
14.181
14.134
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
TOTAAL LASTEN BATEN
185
0
45
131
107
7.2 Riolering
5.773
5.379
5.539
5.429
5.428
7.3 Afval
6.249
6.171
6.273
6.298
6.298
7.4 Milieubeheer
982
1
1.393
2.385
2.361
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
76
45
54
62
62
13.265
11.596
13.304
14.304
14.257
7.1 Volksgezondheid
TOTAAL BATEN
Investeringen Bedrag * € 1.000
7 Volksgezondheid en milieu
Primaire V/U¹ E/M² raming krediet
Niet Actuele gevoteerd raming Gevoteerd Besteed 2022 naar krediet 2023
I Reguliere investeringen 7 Klimaatadaptatie II Overige investeringen
u
e
0
50
0
0
50
7 Riolen
v
e
2.100
2.600
2.600
1.739
0
u
-
45
45
45
45
0
III Leningen 7 Woonwijzerwinkel Zuid-Limburg
61
7 Energie- en klimaatfonds
u
-
Totaal Programma 7
0
2.000
2.000
622
0
2.145
4.695
4.645
2.406
50
¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut
D. Overige vermeldenswaardige zaken Duurzaamheid Op het gebied van het thema Duurzaamheid zijn in 2022 de volgende activiteiten uitgevoerd: Warmteplan Kerkrade / Transitievisie Warmte (7.4) Elke gemeente in Nederland is verplicht om een warmteplan door de raad te laten vaststellen. Dit warmteplan beschrijft een planning voor de overgang naar een andere bron om te verwarmen en te koken. We noemen dat de warmtetransitie waarbij we gaan naar een aardgasvrije omgeving. We willen hiermee de uitstoot van koolstofdioxide uit onze gebouwen beperken. Het doel is om deze uitstoot in 2050 naar nul te brengen. Voor alle buurten moet bekend zijn waardoor aardgas wordt vervangen. Hiervoor moeten we weten wat de verbruiken van aardgas zijn en moeten we ook weten welke andere mogelijkheden we hebben. De gemeenteraad heeft in december 2021 de Transitievisie Warmte 1.0 (TVW) gemeente Kerkrade vastgesteld. Ingezet wordt op een gemeentebrede aanpak om energiebesparing te stimuleren (onder meer via isoleren). In 2022 hebben we voor Kerkrade een verdere analyse op pandniveau gemaakt van mogelijke alternatieven en hebben we via zogenaamde stakeholdersessies de interne organisatie, de raad maar ook partijen als Enexis en de woningcorporaties betrokken bij de uitwerking hiervan.
In het najaar zijn alle huishoudens in Kerkrade uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen over energiezuinig en aardgasvrij wonen. Met de opgehaalde informatie gaan we in 2023 aan de slag met de Transitievisie Warmte 2.0. Parallel hieraan wordt in parkstadverband gewerkt aan het Isolatie en verduurzamingsprogramma om onze inwoners te faciliteren dan wel te ontzorgen bij het isoleren van hun woning. Daar waar dit mogelijk is wordt gekeken of de warmtetransitie / de overgang naar aardgasvrij wonen slim gekoppeld kan worden aan andere lopende projecten binnen de gemeente. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de ontwikkeling van Masterplan Bleijerheide. Regionale energie strategie (7.4) In de Regionale Energie Strategie (RES) beschrijft elke regio welke energiedoelen zij wil halen, op welke termijn en hoe ze dit wil bereiken. Nederland is opgedeeld in 30 ‘energieregio’s’, Zuid-Limburg is er daar één van. De RES gaat over grootschalige opwekking van zonne-energie (zon-op-land en zon-op-dak) en windenergie. In 2021 heeft de raad van de gemeente Kerkrade de bijdrage van Kerkrade aan de doelstelling vastgesteld. Dit is het bod van de gemeente Kerkrade voor de bijdrage aan de totale landelijke klimaatopgave uit het Klimaatakkoord. Het bod maakt onderdeel uit van het totale bod van Zuid-Limburg. In 2022 hebben we op Sporthal Rolduc en Flexiforum zonnepanelen gelegd.
Daarnaast zijn we in Parkstadverband gestart met het verkennen van de mogelijkheden voor zonnepanelen op grote daken van bedrijven waarbij een aantal pilotprojecten die opschaalbaar zijn, ontwikkeld wordt. In RES-verband is op dit thema tot nu toe nog geen gezamenlijke aanpak ontwikkeld. Er zijn nog grote inspanningen nodig om het RES-bod verder uit te werken. Dit vraagt veel inzet van de gemeente, waarbij de hulp van inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen nodig is. Onder de RES wordt ook gewerkt aan de Regionale Structuur Warmte (RSW) waarbij we samen in Parkstad onder regie van Stadsregio Parkstad Limburg de mogelijkheden onderzoeken om tot een warmtenetwerk Zuid-Limburg te komen. Voortzetten uitvoering PALET (7.4) Op dit moment werken we nog aan de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma PALET 3.0. In dit programma, dat we samen met de andere Parkstad gemeenten hebben opgezet, staan plannen voor het energie-neutraal maken van onze regio. In 2022 is verder uitvoering gegeven aan PALET 3.0. Samen met de RUD-ZL is voor het project ‘energietoezicht bij bedrijven’ de evaluatie gestart. Eind 2022 is besloten om over te gaan tot een deelnamestop voor het succesvolle Zonnepanelenproject Parkstad Limburg. Dankzij dit project zijn op veel woningen in Kerkrade zonnepanelen geplaatst.
Verder is in 2022 gestart met de evaluatie van PALET 3.0 ter voorbereiding van een nieuw uitvoeringsprogramma.
62
Wat hebben we in 2022 voor de TVW, RES en PALET uitgevoerd? Grensoverschrijdende samenwerking In 2021 heeft gemeente Kerkrade samen met gemeente Losser en Emmen en de provincies Limburg, Drenthe en Overijssel overleg gehad met onder andere het Ministerie van EZK om mogelijkheden te verkennen om samen te werken bij duurzame energieprojecten met hun Duitse buurgemeenten. Voor gemeente Kerkrade gaat het hierbij om zowel elektriciteit als warmte uit Herzogenrath. Hoe dit kan worden aangepakt, is nog niet duidelijk. Er moet nog veel worden uitgezocht op het gebied van wetgeving en mogelijkheden. Samen met Parkstad-Limburg en gemeente Landgraaf heeft Kerkrade in 2022 vanuit de Regiodeal middelen gekregen om grensoverschrijdende samenwerking voor elektriciteit en warmte verder te laten uitwerken door een extern bureau. In 2023 gaan we hier verder invulling aan geven. Hierbij delen we natuurlijk kennis en ervaring met de andere gemeenten en provincies. Windenergie Voor windmolens in Kerkrade is in het coalitieakkoord vastgelegd dat draagvlak in de omgeving een absolute voorwaarde is. Windenergie is voor Kerkrade nodig om de geplande doelen in PALET en de Regionale Energiestrategie te kunnen behalen. Daarnaast maken in Kerkrade ook bedrijven plannen voor windmolens, om de eigen bedrijfsvoering te kunnen verduurzamen en hoge energiekosten te kunnen drukken.
Onze buurgemeenten staan voor dezelfde opdracht. In 2021 heeft Kerkrade samen met de gemeenten Heerlen en Simpelveld gewerkt aan een plan om windmolens in het gebied Parkstad-Zuid te plaatsen. De gemeenten hebben hierbij in het bijzonder aandacht voor lokale belangen en lokaal profijt. Het resultaat van de tweede fase van dit project is begin 2022 aan de raden voorgelegd. Na instemming door de raden op basis van de reeds ingediende projectvoorstellen en schriftelijke onderlegger van Statkraft en de Coöperaties is door beide partijen in 2022 gestart met verdere uitwerking in fase 3 van een gezamenlijk project. Doel van fase 3 was uiteindelijk een aanvraag omgevingsvergunning met ruimtelijk besluit, waarover eind fase 3 besluitvorming in B&W en raad zou plaatsvinden. Door een wijziging in de provinciale Omgevingsverordening die Provincie Limburg in 2022 heeft vastgesteld, mogen echter in het geplande gebied geen windmolens geplaatst worden. De reden hiervoor is mogelijke invloed van windmolens op de kandidatuur voor de Einstein Telescoop. Voorlopig kan het plan voor Windenergie Parkstad-Zuid daarmee niet verder uitgewerkt worden. Gemeentelijk vastgoed We willen als gemeente ook kijken naar kansen om onze gemeentelijke gebouwen te verduurzamen. In 2022 zijn daartoe eerste stappen gezet die verder worden uitgewerkt naar de komende jaren.
De gemeente heeft een voorbeeldrol op het gebied van duurzaamheid. Daarom wil ze haar eigen gebouwen ook gaan verduurzamen. Zo besparen we op het gebruik van gas en elektriciteit. Hierbij kijken we vooral naar de toepassing van zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen. Om dit mogelijk te kunnen maken zijn meerdere zaken belangrijk. Zo moeten we kijken naar technische mogelijkheden maar ook naar de onderhoudstoestand van het gebouw en financiële mogelijkheden. Sporthal Rolduc en het Flexiforum zijn in 2022 voorzien van zonnepanelen. Met de kennis en ervaring van deze projecten willen we meerdere gemeentelijke gebouwen verduurzamen. Inkoop duurzame energie/energiebedrijf Ook in 2022 is Kerkrade aangehaakt bij Project IRDOE (Inkoop Regionaal Duurzaam Opgewekte Energie), een samenwerking op Zuid-Limburgse schaal. Hierin wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om met het energieverbruik van de eigen (gemeentelijke) aansluitingen de groei van duurzame opwekcapaciteit in de regio te stimuleren. Dit onderzoek loopt nog steeds. Daarnaast is in 2022 onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor het ontwikkelen van een zogenaamd lokaal/regionaal/sociaal energiebedrijf en in welke vorm dit zou kunnen. Hierbij zijn gesprekken gevoerd met bestaande lokale energiecoöperaties in de regio. Dit onderzoek wordt voortgezet in 2023.
Tenslotte maken we samen met Stadsregio Parkstad Limburg en de andere Parkstad gemeenten een nieuw uitvoeringsprogramma voor de energietransitie, waarin de doelen voor zowel PALET als de RES samengebracht moeten worden. Duurzaam vervoer De gemeente werkt ook aan mogelijkheden voor duurzamer vervoer. In november 2022 is onder andere hiertoe door de raad de visie en het plaatsingsbeleid laadinfrastructuur voor Kerkrade vastgesteld. De komende drie jaar zet de gemeente een belangrijke stap met de plaatsing van circa 100 laadpalen in de openbare ruimte. Dit is echter nog maar het begin van een opeenvolging van ontwikkelingen waarmee 63
mobiliteit in de gemeente Kerkrade richting 2040 duurzamer wordt. Het plaatsingsbeleid helpt de gemeente bij de uitrol van laadinfrastructuur voor personenvervoer, doelgroepenvervoer en licht vrachtvervoer. Klimaat en Energie Fonds Kerkrade Als gemeente vinden we het belangrijk om deze overstap naar andere energie goed te begeleiden. Dit vraagt veel inzet, niet alleen om de plannen te maken, maar ook om de uitvoering goed te laten verlopen. Ook hier willen we hier onze inwoners een rol laten spelen. Dat vinden we erg belangrijk. In 2022 heeft gemeente Kerkrade daarom het Energie en Klimaat Fonds Kerkrade ingesteld naar goed voorbeeld van het succesvolle Duurzaam Klimaat- en Energiefonds van de gemeente Landgraaf. De gemeente Kerkrade helpt hiermee inwoners, verenigingen en ondernemers om hun woning of gebouw duurzamer te maken. Er was eerst 2 miljoen euro beschikbaar. Maar omdat er meteen veel mensen een lening hebben aangevraagd, is er in december 2022 ruim 1 miljoen euro extra budget bijgekomen. In 2023 wordt het fonds geëvalueerd en wordt een eventueel vervolg bepaald. Aanpak Energiearmoede In 2022 werden we geconfronteerd met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de invloed daarvan op de energieprijzen.
Gemeente Kerkrade heeft in 2022 inwoners die recht hebben op de energietoeslag (en aanvullend huishoudens tot 130% sociaal minimum) verder ondersteund bij het besparen op de stijgende energiekosten. Dit in samenwerking met alle Parkstadgemeenten. Inwoners die recht hebben op de energietoeslag kregen een gratis energiebespaarcoach en een tegoed van €250,- via de Parkstad Energieknip-app aangeboden. Hiermee kunnen zij energiebesparende producten kopen bij aangesloten bouwmarkten of de WoonWijzerWinkel. Ook aan minder digitaal vaardige mensen binnen de doelgroep is gedacht. Zij kunnen via de WoonWijzerWinkel alternatieve vouchers ontvangen en een afspraak met een energiebespaarcoach plannen. In 2023 wordt dit verder uitgevoerd en wordt ook bekeken of aanvullende mogelijkheden (zoals een witgoedregeling) mogelijk zijn. De Parkstadgemeenten werken hiervoor samen met een groot aantal maatschappelijke partners, die zich verenigd hebben in een nieuw samenwerkingsverband. Het fenomeen energiearmoede ontstijgt immers zowel het niveau van de gemeente als de korte termijn. Daarom hebben de Parkstadgemeenten in 2022 in het nieuwe ‘Verbond voor Energierechtvaardigheid’ de krachten gebundeld met woningcorporaties, huurdersorganisaties, de WoonWijzerWinkel, onderwijsinstellingen, zorginstellingen, en andere maatschappelijke organisaties in de regio. In 2023 wordt hier verder vorm aan gegeven.
Klimaat en duurzaamheid (7.4) De gemeente werkt aan plannen om de afspraken uit het Klimaatakkoord te halen. Zo moet de gemeente binnenkort de overgang naar een andere bron om te verwarmen en te koken verder uitwerken. De algemene plannen worden vertaald voor wijken. De afspraken die de gemeente heeft beschreven in de Regionale Energiestrategie (hoe wekken we straks onze elektriciteit op in onze gemeente) vragen veel inzet. Hierbij hebben we in 2022, samen met partners uit de markt, aan plannen gewerkt voor windenergie en zonneenergie. Zoals eerder beschreven vormt de uitwerking van deze plannen nog een grote uitdaging. Klimaatadaptatie De gemeente werkt aan maatregelen die de gevolgen van het veranderende klimaat beperken. Door het Rijk is de opgave gesteld om Nederland voor 2050 “klimaatproof” te maken. Deze ambitie is vastgelegd in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Ook Kerkrade zal klimaatbestendig en waterrobuust moeten worden ingericht om ons aan te passen aan de extremere weersomstandigheden. In de afgelopen jaren is er in regionaal verband samengewerkt aan het opstellen van een regionale klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda. Deze ‘Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg’ is op 12 april 2022 vastgesteld door het college.
Ook is besloten om deze strategie vanaf nu toe te passen bij nieuwe (bouw)plannen om ervoor te zorgen dat klimaatbestendig wordt gebouwd en ingericht. Op 18 mei 2022 is de gemeenteraad geïnformeerd over de regionale klimaatadaptatiestrategie. Aan de raad is voorgesteld om in de nieuwe bestuursperiode een risicodialoog over klimaatadaptatie te voeren en de lokale kwetsbaarheden voor wateroverlast, droogte en hittestress in beeld te brengen. Dit helpt de gemeente om keuzes te maken en eventuele lokale ambities en doelen te (her)formuleren in samenhang met andere maatschappelijke vraagstukken. In 2023 werken wij met de andere Parkstadgemeenten verder aan het ‘Actieprogramma Klimaatadaptatie Parkstad Limburg’. De strategie zal in 2023 aan de gemeenteraden van de Parkstadgemeenten voor vaststelling worden voorgelegd. Bij het opstellen van de gemeentelijke Omgevingsvisie wordt de klimaatadaptatiestrategie opgenomen en verder uitgewerkt in programma’s (bijv. programma duurzaamheid 64
en programma Vie/gezondheid) en in het nog op te stellen Omgevingsplan (algemene regels en kader voor vergunningverlening, toezicht en handhaving). Het Dagelijks Bestuur van Parkstad heeft in november 2022 onder voorwaarden ingestemd om het thema ‘water en klimaatadaptatie’ over te hevelen van het Samenwerkingsverband Water Parkstad Limburg (SWPL) naar de Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit. Zodra begin 2023 aan de voorwaarden is voldaan zal het thema aan de bestuurscommissie worden toegevoegd, eerst via een samenwerkingsovereenkomst en later via een (reeds geplande) aanpassing van de Gemeenschappelijke Regeling. Steenbreek In juli 2022 heeft Kerkrade zich ook aangemeld bij stichting Steenbreek en is onze gemeente lid van deze stichting. De stichting heeft tot doel om met kleine, lokale maatregelen de openbare ruimte en het bebouwd gebied samen met bewoners en ondernemersklimaat adaptief te maken Circulaire Economie Op het gebied van circulariteit is in 2022 in Parkstadverband - samen met en onder coördinatie van de Stadsregio Parkstad Limburg - een concept Strategisch visiedocument Parkstad Circulair voorbereid. Tijdens de collegeregiodagen in 2022 zijn de colleges van de Parkstadgemeenten naar Amsterdam geweest en was circulariteit het overkoepelende thema.
Daar is afgesproken om deze gezamenlijke visie op dit gebied te ontwikkelen die over alle domeinen/programmalijnen in Parkstad zijn beslag moet krijgen (dus breder dan enkel duurzaamheid). In 2023 wordt deze verder uitgewerkt. Nazorg Steenkoolwinning Het Ministerie van Economische Zaken heeft in 2016 onderzoek gepubliceerd naar de gevolgen van vroegere steenkoolwinning in Zuid-Limburg. Dit onderzoek leidde tot maatregelen om mogelijke gevolgen te voorkomen. Deze maatregelen worden onder andere in opdracht van de gemeente Kerkrade uitgevoerd. Het Rijk betaalt de kosten via een vergoeding aan de provincie Limburg. Deze heeft over de periode 20172021 de gemaakte kosten aan Kerkrade vergoed. In 2022 is de verantwoording over de besteding van subsidiegelden aan de provincie aangeboden ter vaststelling. Over de periode 2017-2021 is een bedrag van 4,1 miljoen euro in Kerkrade besteed aan het uitvoeren van maatregelen en het doen van onderzoek. In 2022 is het programma vervolgd om historische schachten op te sporen en te saneren. Hierbij zijn meerdere schachten gelokaliseerd en gesaneerd. In de begroting 2022 stond de verwachting genoemd dat in 2022 de Stichting Calamiteitenfonds Mijn(water)schade Limburg gestopt zal zijn en vervangen is door de landelijke Commissie Mijnbouwschade. Dit proces heeft echter vertraging opgelopen.
Het ministerie van EZK heeft aangegeven dat er voor de zomer 2023 duidelijkheid komt hoe de “schaderegeling mijnbouw als gevolg van kolenwinning” eruit komt te zien en welke partij daarin welke rol zal hebben. Schoon, Heel & Veilig: Zwerfafval (7.3) In 2022 zijn de coronaregels afgeschaald. Daarmee zijn de beperkingen steeds minder van invloed geweest op het gebruik van de openbare ruimte. Voor het tiende achtereenvolgende jaar is het Kerkraadse voorstel voor de aanpak van het zwerfvuil goedgekeurd door Nedvang (Nationaal fonds dat gemeenten ondersteunt bij zwerfvuilbestrijding) en Nederland Schoon. Het voorstel is vervolgens uitgevoerd. Verantwoording aan Nedvang vindt zoals gebruikelijk jaarlijks plaats. De door Nedvang verplichte meting van het zwerfafval in de openbare ruimte is ook in 2022 weer uitgevoerd. Daarbij wordt de vervuilingsgraad op 50 punten in Kerkrade gemeten volgens de landelijke normen (CROW). De middelen die voor 2022 waren begroot, zijn geheel besteed. Uitvoering van de zwerfvuilaanpak heeft plaats gevonden in samenwerking tussen afdeling Stedelijk Beheer met de zwerfvuilteams van WSP en RELIM. In april 2022 heeft de Kerkraadse Kinderraad aandacht besteed aan het thema ‘zwerfafval’. Onder meer een inspirerend en leerzaam bezoek aan de gemeentewerf aam de Hammolenweg maakte deel uit van de uitwerking van dit thema.
Begraafplaatsen (7.5) Voor 2021 en volgende jaren heeft de raad het onderhoudsbudget voor de 6 gemeentelijke begraafplaatsen structureel opgehoogd. In 2022 is het positieve effect daarvan gecontinueerd. Het beschikbare budget is geheel besteed. Omdat geen gebruik gemaakt wordt van chemische middelen zal op de begraafplaatsen wel altijd sprake blijven van een zekere mate van onkruidgroei. Handmatige onkruidverwijdering is immers
65
een ‘cyclisch’ proces waar de 6 begraafplaatsen telkens achtereenvolgens worden bewerkt. Als gevolg van de lange warme en droge zomer was de intensiteit en de omvang van onkruidgroei in 2022 beperkt. BAG, BGT en BRO De BAG, BGT en BRO maken onderdeel uit van het stelsel van basisregistraties. De gemeente is bronhouder van deze basisregistraties en daarmee verantwoordelijk voor het opnemen van de juiste gegevens en voor de kwaliteit van deze gegevens in deze basisregistraties. De BAG bevat informatie over panden, verblijfsobjecten, standplaatsen, nummeraanduidingen, openbare ruimtes en woonplaatsen. In de BGT worden alle objecten zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op een eenduidige manier vastgelegd. In de BRO worden de gegevens over de ondergrond gefaseerd over diverse tranches ingevoerd, beheerd en beschikbaar gesteld op één plek. Het college heeft wettelijke taken op het gebied van de BAG, BGT en BRO en voert deze in medebewind uit. Het college legt over de uitvoering van deze zaken eenmaal per jaar verantwoording af aan het Rijk via het directoraat-generaal Bestuur, Ruimte en Wonen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit gebeurt middels de Audit systematiek: de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Voor de BAG, BGT en BRO dient deze verantwoording afgelegd te worden middels een zelfevaluatie.
Na het invullen van de zelfevaluatie vragenlijsten via de online ENSIA-tool wordt de samengestelde Verantwoordingsrapportage voor de BAG, BGT en BRO opgesteld. Deze evaluatie betreft de gegevenskwaliteit en de borging van beheerprocessen en de score die de gemeente hierop heeft behaald. Op basis hiervan zijn daar waar aan de orde ambtelijk verbetermaatregelen geformuleerd die door het College in de verantwoordingsrapportage worden vastgesteld zodat verantwoording kan worden afgelegd aan het Ministerie. De gemeenteraad wordt via de jaarrekening geïnformeerd over de resultaten van de verantwoording en verbeterpunten van de zelfevaluatie. Eind 2022 is voor de drie basisregistraties de ENSIA-zelfevaluatie ingevuld over het jaar 2022 waarbij verbeterpunten zijn geformuleerd die door het College worden vastgesteld ter verantwoording aan het Ministerie en de Raad. De evaluaties laten voor de drie basisregistraties over 2022 samengevat het volgende beeld zien: Scores geobasisregistraties 2022 (tijdvak 1 januari 2022 tot en met 31 december 2022): Basisregistratie
BAG
Score
85%
< 75% onvoldoende
Consequenties score Aan de behaalde score is geen directe consequentie verbonden. Door diverse omstandigheden is de score lager uitgevallen dan vorig jaar. Het is van belang om de processen weer goed op gang te brengen en de processen goed tegen het licht te houden en te borgen. De BAG-geometrie wordt bijgewerkt, waarna vervolgens de BGT kan worden bijgewerkt. Een betere afstemming tussen de BAG en de BGT is noodzakelijk. Om goed voorbereid te zijn op (meer) data-gedreven werken, is het van belang de BAG gegevenskwaliteit regelmatig te controleren en te verbeteren. Doordat de data van hogere kwaliteit is, zal de dienstverlening kwalitatief zowel intern als extern verbeteren en van hogere kwaliteit zijn. vanaf 75% voldoende
66
Verbetermaatregelen Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BAG Het volledig wegwerken van de verschillen tussen BAG en BGT. Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitsverbeteringstrajecten BAG Verbetermaatregelen worden niet nodig geacht. Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BAG Tegen het licht houden of de huidige manier goed is en kijken waar deze mogelijk efficienter kan.
Basisregistratie
Score
Consequenties score De interne monitoring (en de borging van het interne toezicht op de kwaliteit) van de BGT vormt nog steeds een aandachtspunt. Het benoemen van een BGTcoördinator is daarom opnieuw als verbetermaatregel opgenomen. De beschrijving en vastlegging van de interne BGT processen kan verbeterd worden. Hierdoor verbetert de verdere synchronisatie met de processen van Het Gegevenshuis.
BGT
91%
Een koppeling tussen de BAG en de BGT blijft op termijn noodzakelijk. Dit onderstreept het belang om nog beter te communiceren met de partners. De borging is in de regel goed geregeld, alhoewel onduidelijk is hoe de kwaliteitsverbetering is geregeld. Kerkrade heeft onvoldoende zicht op wat er precies wordt gedaan. Mogelijk kan een periodieke levering van mutaties worden aangeleverd door Het Gegevenshuis zodat dit kan worden gecontroleerd.
Verbetermaatregelen Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BGT De kwaliteitseisen zoals deze door in wet- en regelgeving zijn vastgelegd,zijn verwerkt door Het Gegevenshuis en zijn en leiden niet tot specifieke of aanvullende verbetermaatregelen ten aanzien van de kwaliteitseisen . De gemeente Kerkrade moet een BGT-coördinator benoemen om deze kwaliteitseisen te monitoren. De BGT-coördinator stelt de interne processen op die van invloed zijn op de kwaliteit van de BGT-Kerkrade, verankert deze en stemt deze af met Het Gegevenshuis zodat mutaties sneller gemeld kunnen worden. Het realiseren van o.a. een geautomatiseerde koppeling BAGBGT met Het Gegevenshuis is hiervoor een voorwaarde. Kwaliteitsverbeteringstraject BGT Het Gegevenshuis werkt continu aan het verbeteren van de kwaliteit van de BGT voor onder andere de gemeente Kerkrade. Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BGT Geen verbeterpunten, aangezien er elf medewerkers momenteel aangesteld zijn voor de BGT.
< 75% Onvoldoende
vanaf 75% voldoende
67
Basisregistratie
BRO
Score
Consequenties score De score van 88% wordt veroorzaakt doordat Kerkrade geen leveranciers gemachtigd heeft om aan te leveren aan het Bronhouderportaal. Leveranciers dienen de gegevens in het juiste format aan te leveren, waarna gemeente Kerkrade zelf de gegevens doorlevert aan het Bronhouderportaal. Dit is een bewuste keuze die geen invloed heeft op de kwaliteit van de BRO.
Verbetermaatregelen Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BRO Afhankelijk van praktijkervaring waar nodig proces aanscherpen en/of voorlichting interne stakeholders herhalen. Daarnaast zicht houden op verdere uitrol BRO en de noodzakelijke acties hiertoe binnen de organisatie uitzetten. Op dit moment geen aanleiding tot verdere specifieke maatregelen. Vanwege de verklaring voor de score hiernaast bestaat geen aanleiding tot het formuleren van een verbetermaatregel. Indien in de toekomst wel leveranciers worden gemachtigd, wordt de situatie opnieuw beoordeeld.
88%
Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BRO Afhankelijk van praktijkervaring waar nodig proces aanscherpen en/of voorlichting interne stakeholders herhalen. Daarnaast zicht houden op verdere uitrol BRO en de noodzakelijke acties hiertoe binnen de organisatie uitzetten. Op dit moment geen aanleiding tot verdere specifieke maatregelen. < 60% onvoldoende Trend score geobasisregistraties Registratie Score 2018
vanaf 60% voldoende
Score 2019
Score 2020
Score 2021
Score 2022
BAG
68%
61%
76%
92%
85%
BGT
50%
60%
90%
100%
91%
BRO
N.v.t.
95,8%
100%
88%
88%
Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) Zoals geconstateerd hoeft aan de score van nu geen consequentie verbonden te worden. Door diverse omstandigheden is de score lager uitgevallen dan vorig jaar. Zaak is om de processen weer goed op gang te brengen, de processen opnieuw tegen het licht te houden en deze in de organisatie te verankeren. Hierdoor zal de organisatie minder tijd kwijt zijn met het proces zelf en daardoor meer ruimte krijgen om de dan nog aanwezige achterstanden weg te werken.
68
Op basis van mutatiedetectie wordt momenteel de BAG bijgewerkt. Vervolgens zal de verbeterslag voor de BGT plaatsvinden. Tevens is de nieuwe mutatieronde al gepland waarbij vanuit een integraal beeld de datakwaliteit aanzienlijk zal verbeteren. Een betere samenwerking tussen de BAG en de BGT is daarom noodzakelijk om de data op een hoogwaardig niveau te houden. Om goed voorbereid te zijn op (meer) data-gedreven werken is het van belang om de gegevenskwaliteit regelmatig te controleren en te verbeteren. Doordat de data van hogere kwaliteit is, zal de dienstverlening kwalitatief zowel intern als extern verbeteren en van hogere kwaliteit zijn. Hiervoor is het wel van belang om een kader op te stellen dat zorgt voor de sturing en ontwikkeling van de BAG en met name de Geoinformatie in het algemeen. Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) De gemeente Kerkrade heeft medio 2017 de uitvoerende taken en het beheer van de BGT uitbesteed aan de Gemeenschappelijke Regeling Het Gegevenshuis (hierna te noemen HGH). De BAG en de BROregistraties worden door de gemeente Kerkrade beheerd. In het algemeen kan gesteld worden dat het beheer van de BGT voor het jaar 2022 op orde is. De gemelde mutaties worden binnen de wettelijk gestelde termijnen ingewonnen en verwerkt in de basisregistratie BGT.
De verbetermaatregel geeft aan dat op het gebied van de algehele monitoring BGT als bronhouder nog een inhaalslag gedaan kan worden. Zoals in de eindverantwoording van 2021 al voorspeld, valt de totaalscore in 2022 wat lager uit. Basisregistratie Ondergrond (BRO) De BRO is op 1 januari 2018 ingevoerd en is met de huidige tranches voor Kerkrade nog van beperkte omvang. Op dit moment bestaat geen aanleiding tot verdere specifieke verbetermaatregelen. De daling in de BRO-score van 100% naar 88% in 2021 (en 2022) wordt veroorzaakt door de keuze dat de gemeente Kerkrade, gezien het lage aantal geotechnische onderzoeken dat per jaar in opdracht wordt gegeven, geen vast contract met een leverancier van geotechnisch onderzoek heeft en daarmee geen doorlevering door de leverancier aan de Landelijke Voorziening-BRO (LV-BRO). Per opdracht wordt geregeld dat de leverancier gegevens conform de geldende NEN-norm aanlevert. De gemeente blijft bij deze keuze de geotechnische onderzoeken zelf aan de LV-BRO door te leveren. De interne bronhouder/beheerder BRO fungeert tevens als ‘interne controleur BRO’. Daarmee is die functie ingevuld, aanlevering conform NEN-norm en de kwaliteit van de BRO gewaarborgd.
In 2023 wordt het proces rondom de BRO gemonitord, houdt de gemeente zicht op de verdere uitrol van de BRO en worden de noodzakelijke acties voor het implementeren van toepasselijke volgende tranches binnen de organisatie uitgezet. Daarmee heeft het college de BRO-registratie vormgeven voor zover de verplichting daartoe strekt en is het college in control voor de BRO. Daarmee is voor de ondergrond de relevante informatie beschikbaar (alhoewel dat met de huidige tranches voor Kerkrade nog maar een beperkte omvang heeft). Gezondheidsbeleid De gemeente is verantwoordelijk voor de algemene publieke volksgezondheid. Daartoe is de gemeente verplicht vanuit de ‘Wet publieke gezondheid’. Omdat de inwoners in Kerkrade gemiddeld minder gezond zijn dan in de rest van Nederland, doet de gemeente een extra stap. De gemeente maakt met Vie de stad en haar inwoners gezonder en vitaler. Gezondheid gaat hierbij verder dan niet ziek zijn. Vie staat voor een leven lang kansen. De programma’s van Vie zetten in op een gezonde jeugd, vitaal ouder worden en vitale wijken. Wat de gemeente allemaal doet staat in het Lokaal Uitvoeringsprogramma Vie. Een paar voorbeelden zijn: De Gezonde Basisschool van de Toekomst, Kei Gezond Kerkrade voor kinderen met overgewicht, Healthy Life voor volwassenen met overgewicht en Kansrijke Start voor de allerkleinsten en hun ouders.
Ook vanuit de gewone beleidslijn was er voor gezondheid veel aandacht. Voorbeelden zijn meer inzet op JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) en de samenwerking met The Move Factory, een organisatie die de gemeente helpt sport- en beweegactiviteiten uit te voeren.
69
Samen met andere gemeenten en de GGD is er gewerkt aan de opbouw van de nieuwe organisatie JeugdGezondheidsZorg. Ook is er gewerkt aan de doelen die staan in het regionaal gezondheidsbeleid 2020-2023 “Zuid Springt Eruit”. De GGD Zuid-Limburg informeert de gemeenteraad over hoe het gaat. Gezonde en vitale stad De gemeente heeft ingezet op de gezonde en vitale stad. Denk aan VIE-projecten als de Gezonde Basisschool van de Toekomst, De Limburgse Netwerkaanpak, Healthy Life en Kansrijke Start. En ook vanuit de gewone beleidslijn was hiervoor veel aandacht. Voorbeelden zijn meer inzet op JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) en de samenwerking met The Move Factory, een organisatie die de gemeente helpt sporten beweegactiviteiten uit te voeren. Samen met andere gemeenten en de GGD is er gewerkt aan de opbouw van de nieuwe organisatie JGZ. Ook is er gewerkt aan de doelen die staan in het regionaal gezondheidsbeleid 2020-2023 “Zuid Springt Eruit”. De GGD Zuid-Limburg informeert de gemeenteraad over hoe het gaat.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 7. Volksgezondheid en milieu Omschrijving
Bron
Eenheid
Omvang huishoudelijk restafval
Periode
Kerkrade Nederland
Limburg
CBS
Kg /inwoner
2021
146
169
123
Hernieuwbare elektriciteit
Berekening
%
2020
7,8
26,8
10,1
Overige indicatoren 7. Volksgezondheid en milieu Omschrijving
Bron
Kosten kwijtschelding i.r.t. kst afvalverwerk. Kosten kwijtschelding i.r.t. kst riolering
Eenheid
2018
2019
2020
2021
2022
BsGW / afd. % Milieu en Bouwen
10,5
8,1
6,8
7,5
6,9
BsGW / afd. Stedelijk Beheer
%
11,3
11,8
8,8
9,2
9,2
Eigen oordeel matige of slechte Burgeronderzoek gezondheid
%
ervaren goede GGD gezond-heid volw.* Limburg
%
Zuid
24
n.b. 69,1
Aangeboden restafval
Rd4-monitor
tonnage
6.582
6.415
6.860
6.646
6.134
Aangeboden GFT
Rd4-monitor
tonnage
4.883
5.018
5.645
5.754
4.975
* In het vorige onderzoek van 2016 ervaart 63,2% van de volwassenen goede gezondheid.
70
8. Wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het scheppen van optimale condities voor het woningaanbod en de woon- en leefomgeving alsook een wervend vestigingsklimaat.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen (§3) en Grondbeleid (§7).
Taakvelden • 8.1 Ruimtelijke ordening • 8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen) • 8.3 Wonen en bouwen
B. Speerpunten van beleid Inzetten op een verantwoorde mix van woningaanbod Relatie met taakveld(en): 8.1 en 8.3 In deze paragraaf worden kort de actuele ontwikkelingen genoemd. In ‘§7. Grondbeleid’ zijn de activiteiten beschreven. Vigerende beleidsdocumenten: a. Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2016) b. Regionale woonvisie Parkstad Limburg en lokale woonvisie gemeente Kerkrade 2017-2021 (2017) c. Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen’ (2021) 71
d. Beleidsregel ‘Wijziging bestemming/gebruik naar wonen gemeente Kerkrade’ (2021) e. Beleidsregel ‘Woningsplitsing gemeente Kerkrade’ (2021). Algemene ontwikkelingen: De woningmarkt is flink in beweging. En ook met een hoge snelheid. Dit betekent snel schakelen en omslag van beleid. De belangrijkste ontwikkelingen van afgelopen tijd zijn de volgende: • Invloed algemene economie op de woningmarkt: De afgelopen jaren was de rente laag en was er geld genoeg om woningen te kopen. De prijzen van woningen werden hoger. Nu het economisch weer onzekerder wordt, mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne, stijgen de hypotheekrentes weer en is energie duur geworden. Het is afwachten wat dit voor effect heeft op de woningmarkt. • Positief migratiesaldo op regionaal niveau: hierdoor daalde de bevolking minder hard dan eerder berekend. Waardoor er een kleiner overschot op de woningmarkt is. • Andere woonbehoefte / kwalitatieve behoefte: er is vraag naar nultredenwoningen en naar duurzame woningen. De kwaliteit van woningen is steeds belangrijker geworden. De bestaande voorraad moet daarom vernieuwd worden. Dat kan door nieuwbouw, door herstructurering (sloop en herbouw) en door renovatie.
Van ‘sturen op aantallen woningen’ naar ‘volkshuisvesting en leefbaarheid’: De regio Parkstad Limburg en dus ook gemeente Kerkrade komt uit een periode waarin bevolkingsdaling en leegstand leidend waren bij het sturen op aantallen woningen. Tegenwoordig worden volkshuisvesting en leefbaarheid in samenhang bekeken: wat heeft een wijk/buurt nodig? Enerzijds gaat dit om de kwaliteit van de woningen zelf (type woning, doelgroep, betaalbaarheid, duurzaamheid). Anderzijds gaat het ook om de huisvesting van aandachtsgroepen, de bijbehorende zorgvraag en de invloed op de leefbaarheid van een buurt/wijk. Van een ‘terughoudend nieuwbouwbeleid’ naar een ‘aanvallend woonbeleid’: Woonoffensief Kerkrade heeft gekozen voor een voor een woonoffensief, waarbij gekozen wordt voor het bouwen van kwalitatief goede woningen. Nieuwbouwplannen krijgen dus ruim baan, maar moeten wel voldoen aan de kwalitatieve behoefte. We willen meebewegen met ontwikkelingen oftewel de juiste woning op de juiste plek: betaalbaar, levensloopbestendig, duurzaam, in een juiste (niet te hoge) dichtheid en op plekken die goed zijn voor de ontwikkeling van de stad. We kiezen daarbij ook voor een kwalitatieve goede woonomgeving als integraal onderdeel van een woningbouwplan.
Naast ‘aanpakken sociale woningen’ ook ‘verbetering van koopwoningen’: In de periode 2010-2016 is vooral de sociale woningvoorraad in samenwerking met de corporaties aangepakt. De corporaties zijn nog niet klaar. Zij blijven zich richten op verbetering van hun voorraad. Daarnaast pakt de gemeente i.s.m. de regio en de corporaties de verbetering van koopwoningen op. Bijvoorbeeld door samen ‘kwetsbare’ koopwoningen in nabijheid van sociale huurwoningen aan te pakken. We onderzoeken regelingen voor particulieren waarbij zij kunnen meeliften op grootschalige renovatieplannen. Ook worden Rijksregelingen gebruikt voor aankoop van (kwetsbare) koopwoningen. Steeds meer integrale aanpak: De vernieuwing van de woningen gaat hand in hand samen met investeringen vanuit andere domeinen. Vanuit de volkshuisvesting gaat het over aantallen en typologie. Het gaat ook over goed, gezond, veilig wonen voor iedereen. Er wordt al aantal jaren samengewerkt bijvoorbeeld bij de aanpak van ondermijning, illegaal wonen en de aanpak van schuldenproblematiek via o.a. de Voorzieningenwijzer. Nieuwe woningbouwplannen worden ook getoetst aan o.a. stedenbouwkundige uitgangspunten en klimaatadaptief bouwen. Het rijk neemt meer de regie over de woningmarkt: In het regeerakkoord heeft wonen een belangrijke positie gekregen. Het rijk heeft de ‘Nationale Woon&Bouwagenda’ uitgebracht.
Met deze agenda neemt het rijk de regie op de volkshuisvesting, met als doelen: 1) beschikbaarheid: realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030, waarvan 2/3 betaalbaar; 2) betaalbaarheid: betere aansluiting van woonlasten bij het inkomen; 3) kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare gebieden en duurzame huisvesting voor iedereen bereikbaar. De zes programmalijnen in de Nationale Woon-&Bouwagenda zijn: 1) Programma Woningbouw 72
2) Programma Betaalbaar Wonen 3) Programma Een thuis voor iedereen 4) Programma Wonen en zorg voor ouderen 5) Programma Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving 6) Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Het rijk wil via bindende prestatieafspraken (Woondeals) met provincies de doelen bereiken. Ook komen er bindende prestatieafspraken met corporaties als ruil voor de afschaffing van de verhuurdersheffing. Daarnaast investeert het rijk ook in de woningbouw door nieuwe tranches van de Regio Deal, het Volkshuisvestingsfonds en de Woningbouwimpuls. Focus 2023 e.v.: De focus ligt komende periode op: Aanvalsplan / woonoffensief nieuwe woningbouwplannen Opstellen nieuwe regionale/lokale woonvisie Kwalitatieve verbetering van de woningen en de woonomgeving Onderzoeken en aanvragen nieuwe (tranches) van rijksregelingen Uitvoering van projecten op de woningmarktprogrammering Samenwerking op regionaal niveau Samenwerking tussen domeinen Goede inbedding van de Omgevingswet en Omgevingsvisie Relatie met taakveld(en): 8.4 De Omgevingswet biedt de basis voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving. De nieuwe wet biedt mogelijkheden tot maatwerk en bevordert een snelle en eenvoudige besluitvorming. Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol bij de implementatie van de Omgevingswet. De invoeringsdatum staat nog op 1 januari 2023, maar de kans op uitstel is aanwezig.
Het traject om te komen tot een Omgevingsvisie start begin 2023 en heeft een verwachte doorlooptijd tot medio zomer 2024. Vaststelling is in ieder geval voorzien vóór 2025. In de omgevingsvisie wordt nieuw strategisch omgevingsbeleid opgenomen over o.a. wonen, werken, klimaat, groen en landschap, voorzieningen (winkel, sport, zorg, onderwijs etc.), cultuurhistorisch erfgoed, gezondheid en mobiliteit. Hierbij worden eveneens zaken afgestemd en opgepakt op regionaal niveau. Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol bij de Omgevingswet. Burgerparticipatie wordt in ieder geval ingezet bij de kerninstrumenten: de omgevingsvisie, het omgevingsplan, het programma en de omgevingsvergunning. Realiseren stedenbouwkundige her-invulling van het terrein rondom Kaalheide, onder meer via 'Kaalheide bruist' Relatie met taakveld(en): 8.2 Het ruimtelijk voorkeursscenario waarbij er stedenbouwkundig voldoende ruimte is voor Roda JC, Achilles TOP en Kaalheide Bruist (een vernieuwend woon-zorgconcept) wordt getoetst op financiële haalbaarheid door alle betrokken partijen. Op basis van een positieve uitkomst voor alle partijen wordt gekomen tot concrete afspraken om tot realisatie te komen.
Er wordt gestreefd naar gemeentelijke besluitvorming in het eerste kwartaal van 2023 Implementeren van wijk- en buurtbudgetten Relatie met taakveld(en): 8.2 Het leefbaarheidsbudget heeft tot doel de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en de actieve betrokkenheid, de zelfwerkzaamheid en de onderlinge samenwerking van inwoners, ondernemers en andere partners in de wijk te stimuleren, een en ander als onderdeel van participatie. Er zijn diverse praktijkvoorbeelden van alle 5 stadia van bewonersparticipatie. Die voorbeelden gaan van het hoogste niveau van participatie, co-creatie tot de laagste vorm, het informeren van de inwoners. Het is altijd maatwerk. Om een meer actievere rol te kunnen vervullen, vragen bewoners om structureel (extra) financiële ondersteuning.
73
Herinvulling ruimte voormalig complex D’r Pool Relatie met taakveld(en): 8.2 De voorbereidingen van de sloop van D’r Pool zijn in volle gang om in de eerste helft 2023 tot uitvoering over te gaan. Het stedenbouwkundig plan is afgerond en vormt de basis voor een zogenaamde tender om tot de juiste ontwikkelaar te komen. Dit met de bedoeling om eind 2023/begin 2024 met de daadwerkelijke realisatie van het project te komen. Het nieuwe stedenbouwkundig plan voor D’r Pool voorziet in ca. 50 woningen (zowel stadswoningen als appartementen) en een gezamenlijke stallingsgarage. Met de realisatie van appartementen en woningen in het luxere en duurdere segment wordt een doorstroming in de woningmarkt nagestreefd en worden voor de beoogde doelgroepen woningen aangeboden die nu niet of in ieder geval in onvoldoende mate beschikbaar zijn in Kerkrade. Daarnaast zijn deze woningen uiteraard ook interessant voor woningzoekenden uit de regio die op zoek zijn naar kwalitatief hoogwaardige woningen op een aantrekkelijke locatie met een goed voorzieningenniveau. Gemeentelijke infrastructuur Relatie met taakveld(en): 8.2 De knelpunten in de gemeentelijke infrastructuur worden onderzocht en zullen dienen als onderlegger voor het programma wegreconstructies en civieltechnische kunstwerken
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
REK.
BEGR. Primair
2021
2022
REK.
1e formele bijstelling 2022
Actuele begroting 2022
2022
LASTEN 8.1 Ruimtelijke ordening
503
366
484
457
456
8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen)
502
29
1.597
695
697
8.3 Wonen en bouwen
3.557
2.292
6.042
7.267
7.266
TOTAAL LASTEN
4.562
2.687
8.123
8.419
8.420
78
50
97
98
98
8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen)
1.107
328
1.886
1.067
1.069
8.3 Wonen en bouwen
3.128
623
3.704
3.549
5.074
TOTAAL BATEN
4.314
1.000
5.688
4.714
6.240
BATEN 8.1 Ruimtelijke ordening
Investeringen Bedrag * € 1.000
Volkshuisvesting, ruimtelijke 8 ordening en stedelijke vernieuwing
Primaire V/U¹ E/M² raming krediet
Niet Actuele gevoteerd raming Gevoteerd Besteed 2022 naar krediet 2023
I Reguliere investeringen 8 Vie - leven in beweging
u
m
1.500
1.500
1.500
0
0
8 Super Local infra
u
m
450
450
450
336