4. Bijlage. Doorbreek de cirkel Vernieuwingsonderzoek Omroep Bo maandag 6 mei 2019 (2756887)

bij evenementen enz. is Omroep Bo zeker aanwezig in die gemeenten. Vente heeft maandelijks de online cijfers en social mediacijfers qua bereik enz. beschikbaar. Hij zou deze ook graag willen hebben voor radio en tv, maar daar hangt een te groot kostenplaatje aan. (Minimaal 8.000,-- euro zoals eerder vermeld.).

Meer aandacht voor sommige gemeenten De voorzitter erkent dat er nu meer aandacht van Omroep Bo voor Noordwijk is in de politieke verslaggeving bij Omroep Bo dan voor Hillegom en Lisse. Met Noordwijk heeft Bo een afspraak voor de invulling voor de extra gelden. Daarom kan Bo daar meer aandacht geven aan de raad. Vente zegt over de invulling van prestatiecontracten voor het extra geld voor onder meer Teylingen, dat hij niet precies weet wat de gemeente daar precies in vermeld wil hebben / welke eisen men stelt. Zandbergen vindt het een reële optie na te denken om als Omroep Bo alleen weer voor Noordwijk te gaan werken omdat deze gemeente wel ondersteunt met extra financiële bijdragen. Hij zou het zonde vinden want hij gelooft ook nog steeds in de schaalgrootte van de streek, maar daar horen dan volgens hem wel financiële voorwaarden bij om de wettelijke taak te kunnen uitoefenen. Geen van de gemeentebestuurders denkt dat het voeren van een lokale omroep op niveau van één gemeente mogelijk is. Zo`n omroep heeft volgens hen nauwelijks maatschappelijke waarde.

5.3.2. Financiën Burgemeester Lies Spruit vindt dat Omroep Bo meer werk zou moeten maken van extern geld aantrekken om het geld van de gemeenten aan te vullen binnen hun budget. Volgens haar zegt Bo te vaak dat de omroep niet aantrekkelijk is voor sponsoren of anderen die geld zouden kunnen generen. Zij zou op dit punt ook graag nieuw beleid zien bij de omroep en een aantal richtlijnen om daar in verder te komen. Bij het huidige beleid voelt zij niets voor extra bekostiging van Omroep Bo vanuit haar gemeentelijke middelen. Zij wil eerst een nieuw beleid vastgelegd zien in een plan voor 2 of 3 jaar en afhankelijk daarvan zijn bepaalde financiële mogelijkheden, zoals projectsubsidies of extra middelen, bespreekbaar. Prestatieafspraken voor extra financiering De burgemeester ziet zeker kansen voor financiering van projectsubsidies als het gaat om de omgevingswet (waarin communicatiebudget beschikbaar is) of in het kader van de economische visie waarover de gemeenten in de totale Bollenstreek moeten communiceren). Maar de gemeente Lisse wil dan wel strakke prestatieafspraken op deze punten. Dit zou ook kunnen gelden voor extra financiering (mogelijk een coproductieovereenkomst.). Dit kan ook plaats vinden op punten van inclusiviteit of eenzaamheidsbestrijding, de kernpunten van het beleid van haar college.

Het gaat burgemeester Spruit in eerste instantie niet om het geld maar om het vertrouwen dat dit goed wordt besteed en Omroep Bo er ook iets goed mee doet. Dat vertrouwen is er nu te weinig. Wethouder Arno van Kempen van Teylingen zegt in de begroting voor 2019 20.000,-- euro aan extra middelen voor Omroep Bo te hebben gereserveerd. Maar hij wil dat Omroep Bo in een beleidsplan daarvoor zaken afspreekt in de vorm van bepaalde prestaties. Hij zou dat graag zien op het gebied van vernieuwing van social mediabeleid in het bijzonder en vernieuwing bij Bo in het algemeen. Van Kempen sluit extra projectbijdragen, zoals eerder genoemd in het kader van de Omgevingswet of economische visie Bollenstreek, niet uit. Een deel van communicatiebudgetten zou dan via Bo 23

kunnen worden belegd in de vorm van een coproductieovereenkomst. Een goed bereik moet dan wel verzekerd zijn. Van Kempen zou ook graag over bereikcijfers van radio en Tv van Omroep Bo beschikken. Gezamenlijke aanpak door gemeenten ? Wethouder Roberto ter Hark van Noordwijk stelt dat het budget van Omroep Bo laag is voor hun ambitie. Noordwijk draagt extra bij met een bedrag van 25.000 euro en nog ook een bedrag voor huisvestingskosten. Overigens staat ook een extra subsidie vanuit de voormalige gemeente Noordwijkerhout langdurig in de begroting. Voor de invulling van de coproductie-overeenkomst zou ter Hark nog wel nadere prestatieafspraken willen maken. Verder zegt ter Hark het belangrijk te vinden dat alle gemeenten samen een extra stapje maken in de financiering net zoals Noordwijk. Als dat niet gebeurt, vindt hij dat de ambities maar moeten worden bijgesteld om teleurstelling te voorkomen. Hij zou dat overigens zeer betreuren. De wethouder staat open voor projectfinanciering voor bijvoorbeeld producties in het kader van de omgevingswet of de economische agenda Bollenstreek. Burgemeester Arie van Erk geeft aan dat een extra bijdrage in de bekostiging boven op het huidige bedrag in de raad van Hillegom zo goed als zeker niet haalbaar is. Hij zegt dat zijn gemeente wel mogelijkheden ziet om via projectsubsidies samen te werken met Omroep Bo.

Vanuit de communicatieafdeling was Omroep Bo tot nu toe nog geen partij die blijk gaf dat snel en goed te kunnen doen. De burgemeester verwacht dan vanuit Omroep Bo wel initiatieven en voorstellen op dit vlak, bijvoorbeeld op het gebied van de Participatiewet. De burgemeester geeft ook aan dat er een bedrag beschikbaar is binnen de gemeenten voor het streamen van de raadsvergaderingen van de raad van Hillegom. Meer bijdragen aan BO ? Vente en Zandbergen zeggen dat Omroep Bo 1,90 euro in plaats van 1,28 euro per huishouden gebaseerd op 123. 831 inwoners voor de Bollenstreek zou willen ontvangen. Dat betekent dat Omroep Bo ruim 235.000 euro aan bekostiging zou ontvangen. Zij verwijzen naar het beleidsplan van Omroep Bo, ‘Verbinder van de Bollenstreek’ (2018-2022) waarin de omroep onderbouwt dat om hun taak goed te kunnen uitvoeren en aanbod op traditionele kanalen, web en social media te kunnen realiseren dit bedrag aan subsidie nodig te hebben. Vente geeft aan dat hij het jammer vindt dat de gemeente Lisse en Hillegom niet extra lijken te willen betalen voor publieke streekomroep. Daardoor zijn de verhoudingenscheef t.o.v. Noordwijk en Teylingen. De omroepvoorzitter stelt verder dat de inkomsten die Omroep BO nu uit de markt haalt zo`n 15.000 euro bedragen. Dat is veel te weinig. Dat moet volgens hem ook veel meer zijn.

Zandbergen zegt te onderschrijven dat een betrouwbare meting van kijk- en luistercijfers belangrijk is, juist ook als er prestatiecontracten met gemeenten worden afgesloten. De kosten voor zo’n onderzoek gaan het budget van Omroep Bo te boven. Volgens hem zouden de gemeenten dit moeten betalen. Zandbergen geeft ook aan dat de net gestarte samenwerking met Omroep West erg belangrijk is voor Omroep Bo. Twee en later drie dagen per week een verslaggever van Omroep West op zijn redactie met een camera en een auto die zeven dagen ter beschikking is, vertegenwoordigt ook een bepaalde waarde. Vente weet dat er mogelijkheden zijn om via samenwerking met betalende publieke partners ook content kan worden gerealiseerd. Maar volgens de voorzitter is er geen menskracht binnen Omroep 24

Bo beschikbaar om hier aan te werken. Vente ziet ook kansen voor samenwerking met extra financiering op dit vlak met gemeenten, bijvoorbeeld als het gaat om de economische agenda in de Bollenstreek. Hij verwacht dat de gemeenten met zo`n vraag naar Omroep Bo komen. Zandbergen vindt het van grote importantie dat de gemeenten in de Bollenstreek met een gemeenschappelijk beleid komen t.a.v. Omroep Bo zoals, volgens hem, eerder was toegezegd.

5.3.3. Inhoudelijk en organisatorisch

5.3.3..1 Organisatorisch Burgemeester Spruit van Lisse mist mensen met vernieuwende ideeën in het bestuur en in de leiding van Omroep Bo. Ook ontbreekt er volgens haar een echt vernieuwende visie binnen de omroep. Zij zou denken dat er meer kennis nodig is voor het binnen halen van geld, en het ontwikkelen van plannen. Ook wethouder Arno van Kempen van de gemeente Teylingen onderschrijft het belang van het aanstellen van een persoon binnen de leiding van Omroep Bo die beleid kan maken en o.m. met gemeenten afspraken kan maken. Daarnaast verwacht hij meer kennis binnen de omroep van online. “Hoe ga je vernieuwing realiseren en media anders inzetten ?”. Burgemeester Spruit zou graag een verbeteringsplan voor Omroep Bo voor 2 of 3 jaar zien op dit punt. Zij pleit ook voor meer vrijwilligers die als vooruitgeschoven post in haar gemeente Lisse actief zijn, om zo meer verbinding te maken in de lokale gemeenschap. De hoofdredacteur doet veel zelf, maar zou volgens de burgemeester meer moeten delegeren aan bijvoorbeeld vrijwilligers die hij dan coacht. Een organisatie als Blik op Lisse doet volgens de burgemeester met een vijftal vrijwilligers in haar gemeente meer (maar wel met minder journalistieke kwaliteit). Haar communicatiemedewerker José van Santen geeft aan dat Omroep Bo wat betreft Lisse niet vaak voorkomt in de top van bereikcijfers als zij zoeken.

Burgemeester van Erk van Hillegom zou graag ook meer actieve vrijwilligers uit zijn gemeente zien bij Bo, maar zegt ook dat een goede kern van betaalde krachten voor Omroep Bo van groot belang is. Hij pleit voor het betrekken van vloggers bij Omroep Bo. 5.3.3.2. Inhoudelijk: Van Santen stelt dat Omroep Bo best meer eigen journalistieke keuzes kan maken. Het één op één doorplaatsen van persberichten kan maar het is “zoveel sterker als deze verrijkt worden met de eigen journalistiek.” Burgemeester Spruit en communicatieadviseur van Santen zouden Bo ook adviseren een beter social mediabeleid te ontwikkelen, waarin ook rekening gehouden wordt met het bereik van jongeren en de eigenheid van de verschillende kanalen. Uit een onlangs gehouden gesprek bij de gemeente blijken lokale jongeren, ondanks dat zij minder Facebook raadplegen, toch altijd even een lokale Facebookpagina te checken op verhalen over Lisse. Ook Wethouder Arno van Kempen van Teylingen en Renske van der Woerd, communicatiemedewerker van deze gemeente, pleiten voor een groter social media bereik van Bo. “Op zo`n 190 duizend inwoners van de Bollenstreek is ruim 4000 volgers op Facebook en 3500 op Twitter weinig”.

Wethouder Roberto ter Hark van Noordwijk onderschrijft dit volledig en kan zich voostellen dat Bo met radio en tv de wat meer senioren onder inwoners bereikt maar ziet ook graag dat de omroep via online meer (jonge) inwoners weet te bereiken.

25

Burgemeester Arie van Erk van Hillegom en Anne Marie van der Bent, communicatieadviseur, geven aan dat zij het bereik en de mate van interactie op social media van Omroep Bo een probleem vinden. “Omroep Bo heeft op Facebook 4200 volgers en lokale pagina uit Hillegom Online heeft er maar zo`n duizend minder”. Ook de burgemeester van Hillegom pleit voor een duidelijker social mediabeleid om ook andere groepen te bereiken. Eigen nieuws Daarnaast valt het de burgemeester op dat Omroep Bo veelal de persberichten volgt van zijn gemeente en deze doorplaatst. Hij zou er geen problemen mee hebben als dat minder gebeurt en zou het goed vinden als Bo proactief meer eigen nieuwsverhalen maakt, waar de raad en college dan mee geconfronteerd worden. De content van Omroep Bo moet wel herkenbaarder worden voor inwoners van zijn gemeente. Ook experimenteren met het aantrekken van jongeren als bijvoorbeeld vloggers voor Omroep Bo kan volgens de burgemeester helpen om een grote groep inwoners te bereiken. Verder zegt de burgemeester dat zijn inwoners behalve op de Bollenstreek ook op Haarlem en omgeving gericht zijn. Een samenwerking met de streekomroepen daar door het overnemen van onderwerpen uit dat gebied door Omroep Bo zou de omroep meer bekendheid geven in Hillegom.

Wethouder Roberto ter Hark van Noordwijk vindt de verbindende taak van Omroep Bo voor de samenleving erg belangrijk en zou graag zien Bo ook de taak van debat met en tussen vooral gewone inwoners meer ontwikkelt. Wethouder van Kempen van Teylingen ziet meer kansen voor Omroep Bo als het gaat om het brengen van eigen verhalen, maar wel altijd in combinatie van het volgen van de gemeentelijke persberichten. Van Kempen gelooft zeer in de streekfunctie van Omroep Bo en vindt het van groot belang dat Bo aan berichtgeving doet over gemeentegrensoverschrijdende zaken. Burgemeester van Erk is de samenwerking met Omroep West opgevallen. Hij juicht die toe, omdat de regionale omroep tot nu toe niet vaak in zijn gemeente komt. Ook wethouder ter Hark van Noordwijk oordeelt positief over de samenwerking met West omdat Bo ook veel van hen kan leren. De andere twee bestuurders onderschrijven dit. Omroep Bo haalt LTMA niet Hoofdredacteur Ard Zandbergen van Omroep Bo geeft aan dat de mediaorganisatie na de zomer van 2018 niet meer aan het Lokaal Toereikend Media aanbod kan voldoen i.v.m. de bezuinigingen als gevolg van de dreigende tekorten. Dat betekent dat niet iedere dag op alle kanalen nieuws te vinden is van Omroep Bo. Ook is er voor Hillegom en Lisse geen extra aandacht meer in het politiek programma en vinden er alleen nog interviews plaats n.a.v. de B&W-besluitenlijst.

In Teylingen volgt volgens hem een goede vrijwilliger nu de raadsvergaderingen. De raad in Noordwijk volgt Zandbergen nog wel zelf omdat die gemeente nog immer extra bijdraagt. Hij erkent dat Omroep Bo nu dus in Lisse en Hillegom minder zichtbaar is voor raadsleden. Zandbergen legt uit dat hij alle nieuws zo snel mogelijk online en op social media plaatst. Hij hanteert het begrip ‘online first’ en is zelf wel te spreken over het aanbod van nieuws op de website. Qua berichtgeving zit het volgens hem wel snor op de website. De hoofdredacteur zegt op de vraag of de omroep niet te veel achter persberichten aanloopt, dat hij en zijn medewerkers juist relatief veel op zoek zijn naar eigen nieuws. Voor hem is de combinatie van snel kort (agenda-)nieuws en eigen verhalen met nieuws het meest ideaal. Vente zegt soms de gemakkelijk over te nemen berichten ook te zien.

26

Kansen voor meer content Qua extra financiering vanuit de gemeenten bovenop de bekostiging en de extra bekostigingsgelden biedt een intergemeentelijke samenwerking als de economische agenda voor de Bollenstreek daarvoor volop kansen voor, aldus Zandbergen. “Belangrijk thema voor de streek waarover wij als omroep prima extra programma`s / content zouden kunnen maken in coproductie met de overheid”. Hij zou graag zaken doen met degene die leiding geeft aan die project. Zandbergen vindt het een goed idee om meer content / reportages van streekomroepen uit ‘buur’streken over te nemen / te delen / doorlinken op de site. Met name voor inwoners van kernen en gemeenten die daar interesse in hebben, kan dat een meerwaarde betekenen voor de gemeenten. De hoofdredacteur zegt inmiddels een begin hiermee te willen maken. Volgens Vente kan voor tv gebruik gemaakt worden van de Media-hub van de landelijke organisatie. Op de website kan het linken sneller en op social media het delen. De hoofdredacteur is zeer tevreden over de samenwerking met Omroep West en het feit dat er nu twee dagen (later 3) een redacteur van Omroep West aanwezig is op de redactie. Inhoudelijk kan er meer content gemaakt worden van een kwalitatief hoog niveau. Verder is Zandbergen naast Facebook en Twitter ook van plan actiever te zijn op het Instagramkanaal.

In het beleidsplan ‘Verbinder van de Bollenstreek’ heeft de omroep ook omschreven dat verschillende doelgroepen op verschillende kanalen wil bereiken. Social media moeten een volwaardig kanaal worden. Er wordt gesproken over plannen voor speciaal op jongeren gerichte content, naast de content voor ‘gesettelde inwoners’ van de Bollenstreek, en programma`s op radio en tv voor ouderen met minder contacten. Hij meldt dat op de website binnenkort een eerste vernieuwing gerealiseerd zal worden. Omroep Bo zal de domeinnamen Noordwijk24, Hillegom24, Teylingen24 en Lisse24 (enz. voor alle kernen) gaan voeren, waarbij bezoekers meteen het nieuws en informatie uit de betreffende kern zien in een voor hen gepersonifieerde uitvoering van de site. (Op het moment van schrijven van dit rapport is dit inmiddels deels gerealiseerd.). Daarnaast is Zandbergen gecharmeerd van mobiele journalistiek (audio en video maken met de smartphone) voor zowel radio, tv als online op social media. Er wordt binnenkort een begin gemaakt met één set. Vente zou hier nog sneller en op grote schaal toe over willen overgaan omdat het goedkoper is en grote voordelen biedt zoals ook kunnen publiceren op social media vanaf de smartphone. Hij wil hiervoor een plan. Van hem mogen er scherpere inhoudelijke keuzes gemaakt worden. De intenties staan ook al beschreven in het beleidsplan 2018-2022 van Omroep Bo.

5.3.4. Maatschappelijke verankering Als methode om verdere maatschappelijke verankering van Omroep Bo te stimuleren ziet een aantal bestuurders mogelijkheden voor samenwerking met buurtgroepen die als burgerverslaggevers voor Omroep Bo zouden kunnen optreden. Wethouder ter Hark van Noordwijk is groot voorstander van een samenwerking met wijkverenigingen. Het sluit aan bij beleid dat de gemeente nu in gang zet. Ook burgemeester Van Erk denkt dat Bo op deze wijze beter aansluiting vindt bij de lokale gemeenschappen. Wethouder Van Kempen onderschrijft dit. Burgemeester Spruit ziet minder in deze vorm van samenwerking omdat dit een gevaar in zich kan hebben dat het alleen negatieve verhalen oplevert. Over een samenwerkingsmodel waarbij verenigingen onder coaching van Omroep Bo aan storytelling doen, is een aantal gemeentebestuurders wel en een aantal minder enthousiast. 27

Ook deze vrijwilligers moeten gecoacht worden (vraagt tijd van betaalde kracht) en er is een gevaar dat het te veel incrowd-verhalen worden. Samenwerking met lokale sites Voorts geven de gemeentebestuurders aan dat Omroep Bo er goed aan zou doen te gaan samen te werken met zogeheten ‘hyperlocalsites’ en groepen zoals Hillegom Online, Je bent een Noordwijker als … , Je bent een Lisser als….. . Op die wijze is er direct contact met de inwoners, kunnen vrijwilligers of communityleden ook actief zijn voor Omroep Bo en kan er content gedeeld worden door naar elkaar te verwijzen en te linken online. Omroep Bo zou naast zelf content maken dus ook meer een platformorganisatie kunnen worden. Wethouder van Kempen vindt dit voor nu misschien nog een brug te ver voor Omroep Bo. Een aantal bestuurders ziet eventueel ook mogelijkheden voor het oprichten van een soort fonds dat gelieerd kan zijn aan Omroep Bo waarbij lokale groepen, freelancers en mediabedrijven journalistiek inhoudelijke projectenvoorstellen voor content kunnen indienen. De toegekende projecten kunnen dan via de kanalen van Omroep Bo worden gepubliceerd. Dit kan naast een middel om Omroep Bo meer te verankeren in de streek, ook een middel zijn om de inhoudelijke vernieuwing bij Omroep Bo te stimuleren. Daarnaast wordt ook de participatie van inwoners gestimuleerd.

Hoofdredacteur Ard Zandbergen van Omroep Bo is voorzichtig positief over een samenwerking met hyperlocals. Er was een soort van samen werking Hillegom Online omdat een vrijwilliger voor beide organisaties werkte maar door omstandigheden ligt dat nu stil. Omroep Bo werkt nu met geen enkele hyperlocale site of -pagina samen. Bepaalde hyperlocals zijn commercieel van opzet (doel is geld verdienen), zoals Blik op Noordwijk en daar mag als publieke omroep niet (zo maar) mee worden samen gewerkt. Andere met publieke doelstellingen behoren wel tot mogelijke samenwerkingspartners. De hoofdredacteur vraagt zich wel af of de samenwerking een meerwaarde heeft omdat de groepen nu ook vaak content van Bo delen. Juist bij evenementen ziet de hoofdredacteur veel voordeel in deze samenwerking. Waarnemend voorzitter Vente ziet veel meer in de samenwerking met publieke hyperlocal sites of Facebookgroepen. Voor hem is het een mogelijkheid om dieper in de haarvaten van de lokale gemeenschappen door te dringen. Hij ziet mogelijkheden voor de hyperlocals en Bo om elkaar te versterken. En Omroep Bo zal op die wijze ook meer contacten op lokaal niveau hebben, zeker in Hillegom en Lisse. Vente vindt dit een zeer belangrijk punt.

Samenwerking met buurtgroepen en onderwijs Hoofdredacteur Zandbergen zou graag samenwerken met buurtgroepen, wijkverenigingen of vloggers uit gemeenten die ook verhalen maken voor Omroep Bo. Zij kunnen m.b.v. de technieken van mobiele journalistiek (smartphone videoproductie) aan de slag. Op deze wijze is er ook meer maatschappelijke verankering. Hij ziet ook de noodzaak om deze groepen als betaalde kracht te coachen. Ook Vente ziet mogelijkheden naast de samenwerking die men op deze wijze al heeft met live-sportverslaggeving, bij bijvoorbeeld muziekverenigingen e.d., maar hiervoor ontbreekt nu de tijd. Voor dergelijke samenwerkingsverbanden zullen dan ondersteunende projectengelden moeten worden gevonden. De hoofdredacteur ziet op een aantal punten ook iets in een samenwerkingsmodel met verenigingen die m.b.v. mojo-technieken aan hun eigen storytelling doen. Maar ook hierover heeft Omroep Bo met een aantal sportclubs een samenwerking die hier op lijkt.

28

Ook een Vlog-project met het middelbaaronderwijs in de streek zien Zandbergen en Vente voor zich. Er is een al eens een eerste gesprek over gevoerd, dat nog geen vervolg heeft gekregen. Zij zouden zo`n project graag samen met onderwijsorganisaties uit de streek opzetten.

5.3.5. Commercieel Alle gemeentebestuurders zien mogelijkheden voor Omroep Bo om nauwer samen te werken met het bedrijfsleven in de Bollenstreek, vanzelfsprekend binnen de mogelijkheden van de Mediawet. Ook nieuwe vormen als ‘branded content’ (advertorials) in reclameblokken moeten daarbij worden verkend. Zo`n betere samenwerking met het bedrijfsleven is voor Omroep Bo ook een mogelijkheid om dieper in de gemeenschappen betrokken te raken en van betekenis te zijn. Belangrijk hierbij is volgens hen wel dat er bereik-, kijk- en luistercijfers beschikbaar zijn. Volgens wethouder van Kempen is de groei van het bereik zelfs cruciaal voor succesvolle samenwerking met ondernemers. Burgemeester Spruit pleit ervoor dat Bo ook inzet op marketing in haar gemeente. Bo moet zichtbaar en herkenbaar zijn, bijvoorbeeld ook door herkenbare kleding. Wat betreft advertentiewerving enz. zou Omroep Bo wat burgemeester Spruit en wethouder van Kempen van Teylingen betreft, naast RTV Katwijk, ook best kunnen samenwerken met een uitgever, mits toegestaan. Volgens burgemeester Van Erk kan in samenwerking met ondernemersverenigingen en bijvoorbeeld een organisatie als Hillegommarketing meer contact worden gelegd met het bedrijfsleven. Andere bestuurders onderschrijven dit.

Nieuwe functie om extern geld te werven Voorzitter Peter Vente van Omroep Bo zou bij meer inkomsten graag een betaalde medewerker inzetten voor het zakelijk en beleidsmatig gebied. Nu ontbreken hiervoor de middelen. Zo`n persoon zou dan de voorstellen richting gemeenten voor diverse extra projecten bovenop de reeds bestaande afspraken kunnen initiëren. Ook kan deze persoon meer contacten leggen met het bedrijfsleven via o.m. lokale ondernemersverenigingen. Vente meldt dat er op dit moment ook te weinig gedaan wordt met zogeheten ‘warme contacten’ die zijn medewerkers en vrijwilligers al wel hebben met het lokale bedrijfsleven. Overigens hecht Vente eraan te vermelden dat Omroep Bo een groep zeer trouwe adverteerders heeft. Vente ziet ook mogelijkheden voor andere vormen van commerciële inkomsten zoals ‘branded content’ (advertorials) in reclameblokken en onder de noemer (banner) ‘reclame’ online. Op dit moment wordt op provisiebasis dezelfde persoon ingehuurd voor commerciële activiteiten die deze werkzaamheden ook verricht voor RTV Katwijk. Vente ziet op termijn ook mogelijkheden voor samenwerking op commerciële basis met een uitgever. Hij wil dit wel eerst goed onderzoeken en zich niet meteen afhankelijk maken van zo`n organisatie.

Extra geld uit publiek samenwerking Hoofdredacteur Ard Zandbergen meldt dat er behalve de coproductieovereenkomst met Noordwijk (en die is niet heel gedetailleerd qua prestatieafspraken) er geen inkomsten gegenereerd worden uit andere betaalde opdrachten voor gemeenten. “In een geval bij de gemeente Teylingen waren we net te laat met aanmelden voor zo`n klus die aansloot bij de communicatie van de gemeente”. Ook vindt er geen gestructureerde werving plaats op coproducties betaald door andere publieke organisaties. Er ontbreekt menskracht. Zandbergen ziet bij meer financiering de komst van zo`n betaalde zakelijke 29

partner als absolute prioriteit. Hij denkt dat er met name ook op het vlak van branded content / advertorials veel kansen liggen voor Omroep Bo. De hoofdredacteur citeert ook één van de pioniers in lokale omroepland die ooit zei dat de eerste persoon die je betaald moet aanstellen een commerciële man / vrouw is.

5.3.6. Samenwerking op niveau Duin- en Bollenstreek met RTV Katwijk De NLPO heeft de Duin- en Bollenstreek tot 1 van de ruim 80 streken benoemd waarin streekomroepvorming moet plaats vinden. De streek wordt gezien als een één gebied, één natuurlijke habitat waar inwoners recreëren, sporten, uitgaan, enz. . In dit gebied zijn nu nog twee publieke omroepen actief. Omroep Bo voor de gemeenten Noordwijk, Teylingen, Lisse en Hillegom. En de andere omroep is RTV Katwijk werkend voor de gemeente Katwijk. Er is een samenwerkingsintentie getekend, er vindt op beperkte schaal samenwerking plaats en er zijn gesprekken gaande over het oprichten van een overkoepelende stichting. Enthousiasme voor één streekomroep De gemeentebestuurders van de vier gemeenten, waarvoor Bo werkt, zijn positief over een verdergaande samenwerking tussen Omroep Bo en RTV Katwijk, en de mogelijkheid van gezamenlijke huisvesting. Burgemeester Spruit van Lisse zegt: “werken vanuit één gebouw kan prima, ook vanuit Katwijk. Het gaat mij om ruimte die men in het hoofd moet krijgen”, doelend op de vernieuwingen die volgens haar nodig zijn. In één gebouw of organisatie “ kan er techniek gedeeld worden. De zichtbaarheid moet verder in de diverse gemeenten gerealiseerd worden en dat bereik je o.a. met vrijwilligers ter plekke”.

Ook burgemeester van Erk van Hillegom ziet een verdergaande samenwerking en delen van apparatuur zitten. Dat kan volgens hem besparingen opleveren. Over een fusie zegt hij : “Dat moeten ze zelf maar uitzoeken.” Ook wethouder ter Hark is zeer voor die verdergaande samenwerking. Hij gelooft in de bundeling van krachten. “Die omroep kan dan een mooie verbindende factor zijn op streekniveau, en kan in de verslaggeving mooie koppelingen maken.” Wethouder van Kempen van Teylingen is ook erg voor intensivering van de samenwerking. Er worden volgens hem in de samenwerking van ‘Bollen5’ (tussen gemeenten) veel thema`s gezamenlijk opgepakt. Om hier goed verslag van te doen is een verdergaande samenwerking of fusie van de omroep belangrijk. Voorzitter Vente van Omroep Bo zegt inmiddels weer gesprekken te zijn gestart over een overkoepelende organisatie voor Bo en RTV Katwijk. Niet gemakkelijk volgens hem, omdat RTV Katwijk een vereniging is en Omroep Bo een stichting. Hij zou eventueel best in één gebouw gevestigd willen zijn met RTV Katwijk. Hij maakt zich, samen met hoofdredacteur Zandbergen nog wel zorgen over de verschillen van aard van de omroepen. RTV Katwijk is, vanwege de lokale gemeenschap, meer gericht op het uitzenden van religieuze muziek / vieringen dan Omroep Bo. Maar dat valt, volgens de NLPO, op te lossen met differentiering via meerdere kanalen.

Voor Zandbergen is ook voor wat betreft de wederzijdse sportprogramma`s op radio wat te zeggen voor twee radiofrequenties, zodat alle wedstrijden aanbod kunnen komen. Maar verder gelooft Zandbergen zeer in samenwerking, en heeft die programmatisch onlangs al plaats gevonden in verslag op tv bij verkiezingsavonden en evenementen. Samen meer geld uit de markt Ook wethouder Jacco Knape van Katwijk is zeer voor een samenwerking tussen Omroep Bo en RTV Katwijk, en is voorstander van een fusie. Eén streekomroep 30

De gemeente heeft net een flink bedrag geïnvesteerd in de verhuizing van RTV Katwijk naar de nieuwe locatie (in het pand van uitgeverij Verhagen). Hij denkt dat door een intensieve samenwerking of fusie de journalistieke en technische slagkracht van de omroep vergroot zou kunnen worden. Knape zou het goed vinden als er iemand die boven de partijen staat zou kunnen worden aangesteld om die samenwerking / fusie snel vlot te trekken en te begeleiden. De gemeente Katwijk is bereid daar ook in te investeren. Na de investering in de studio`s / verhuizing houdt het dan waarschijnlijk wel even op voor de gemeente als het gaat om meer betalen dan de nu voorlopig vastgestelde 1,28 per huishouden uit het Gemeentefonds. Hij denkt dat een verder geprofessionaliseerde omroep voor de totale Duin- en Bollenstreek een meerwaarde kan hebben, en juist ook in staat is meer geld te genereren uit de markt. Wat Knape betreft kan er ook nog goed gekeken worden naar de mogelijkheid om samen te werken met uitgever Verhagen, wat RTV Katwijk nu al voorzichtig doet. ( Zie beantwoording deelvraag 2 .) Wethouder Knape zou graag zien dat hyperlocals uit zijn gemeente en de streek ook gebruik kunnen maken van faciliteiten, zoals die nu gerealiseerd zijn met grote gemeentelijke steun, bij RTV Katwijk.

De nieuwe totale omroep voor de Duin- Bollenstreek zou daarmee ook meer een echte platformorganisatie kunnen worden. Katwijk wil gezamenlijke aanpak met andere 4 gemeenten Knape is bereid middels projectgelden afspraken te maken voor extra financiering voor het werken met burgerverslaggevers vanuit buurten of met vloggers. Ook ziet hij kansen in extra financiering uit gelden als de economische agenda of andere gemeenschappelijke zaken. Knape zou graag op korte termijn samen met zijn collega-portefeuillehouders uit de Bollenstreek in overleg gaan om de samenwerking Omroep Bo / RTV Katwijk tot streekomroep en mogelijke fusie gezamenlijk te bespreken, en dan ook een gezamenlijk beleid als gemeenten op dit punt te ontwikkelen / voeren. RTV Katwijk wil snel samenwerken Naast vestiging in het pand waar ook Verhagen gezeteld is, is RTV Katwijk, volgens voorzitter Meijvogel, ook een meer inhoudelijke samenwerking gestart met de uitgever van huis-aanhuisbladen. Onduidelijk is op dit moment of deze samenwerking getoetst / gemeld is bij het Commissariaat voor de Media. Op het moment van het interview, was men “er nog mee bezig”. Met deze samenwerking met de uitgever en het betrekken van een nieuwe locatie zijn twee van de drie vastgestelde prioriteiten uit het beleidsplan van RTV Katwijk gerealiseerd. Het derde punt is de samenwerking met Omroep Bo.

Hierover zijn inmiddels weer gesprekken gestart. Meijvogel kent de opvatting bij Omroep Bo dat het vanwege de meer religieuze aard van RTV Katwijk ingewikkeld zou zijn om samen te werken. Hij zegt erg te geloven in de gezamenlijke journalistiek slagkracht, en dat er oplossingen zijn voor de verschillen. Hij zou graag zien dat Omroep Bo ook in hun nieuwe gebouw zetelt, zodat de samenwerking geïntensiveerd kan worden of er een fusie kan plaats vinden.

31

5.4. beantwoording van deelvraag 4 Wat kunnen Bo en de betrokken gemeenten leren van ervaringen van innovatieve streekomroepen in andere streken ?

De lokale en streekomroepen in Nederland kennen een aantal voorlopers. Met een aantal vertegenwoordigers van 4 van deze streekomroepen, en dan met name die waarvan Omroep Bo in de huidige situatie iets kan leren, is gesproken in diepte-interviews.

5.4.1. De Westlandse Omroep Stichting (WOS Media) De WOS werkt voor de gemeenten Westland, Midden-Delfland, Maasluis en Hoek van Holland, samen zo`n 168.000 inwoners. Volgens directeur Aart Den Haan heeft de omroep 10 mensen in vaste dienst en 100 vrijwilligers. De WOS ontvangt aan basisbekostiging van de verschillende gemeenten gebaseerd op de 1,28 euro, 80.000 euro. De begroting van de omroep bedraagt bijna een miljoen euro. Dat betekent dat de omroep aan extra-prestatieafspraken en commerciële activiteiten meer dan 900.000 euro uit de markt haalt. Allereerst dragen de gemeenten bovenop de basisbekostiging nog eens 200.000 euro bij. In de prestatieafspraken die hierbij horen, staan dan o.m. bepaalde evenementen / bijeenkomsten waarvan video-opnames gemaakt worden. Eén keer per kwartaal is er ambtelijk overleg met alle gemeenten en als er wensen zijn om ook nog andere zaken vast te leggen dan zijn afgesproken, worden daar nieuwe afspraken over gemaakt en betaalt de betreffende gemeente een extra bijdrage. Daarnaast maakt de WOS veel producties betaald door publieke organisaties zoals theaters en welzijnsinstellingen. Gemeenten vragen niet om bereikcijfers, maar partners en gemeenten weten dat zij een goed bereik hebben. De WOS zet niet in op kleine winkels / bedrijven maar grote ketens voor reclame en heeft samenwerking met het MKB en andere ondernemersverenigingen.

De omroep is ook partner in manifestaties die door MKB (en ook andere samenwerkingsorganisaties) georganiseerd worden.(Bijvoorbeeld : Ondernemer van het jaar-verkiezing). De omroep volgt heel goed alle gemeenteraden. Den Haan vraagt zich af of alle kijkers/luisteraars/volgers dat altijd even interessant vinden, maar de raden / colleges zijn trots op hun streekomroep en dragen dat ook uit. De WOS heeft een groot bereik op radio, tv, social media en web. De Omroep heeft 1 fulltime verslaggever van Omroep West op de redactie werken, die in dezelfde constructie als bij Omroep Bo functioneert onder de hoofdredactie van de streekomroep. Naast de directeur is er nog een medewerker bijna fulltime bezig met zakelijke en cofinancieringsafspraken. Ondernemende types op deze post zijn van importantie volgens Den Haan. Daarnaast vindt het hij van groot belang aan marketing te doen en overal zichtbaar te zijn. Er zijn veel voetbalverenigingen die zelf de wedstrijden filmen en aanleveren maar een model voor storytelling door verenigingen ziet hij niet zitten. Kost te veel tijd en energie en levert te weinig op. Verder sluit zijn omroep continue aan bij maatschappelijk acties in de gemeenschappen, en is daarin ook partner (voor kankerbestrijding bijvoorbeeld). Door de radio wat hipper en strakker te programmeren zijn er ook meer jongere radiovrijwilligers bijgekomen.

En de samenwerking met de uitgever van huis-aan-huisbladen gaat niet verder dan een barter-deal (Uitruil van advertenties.).

32

5.4.2. OPEN Rotterdam OPEN Rotterdam is de streekomroep voor Rotterdam, een gemeente met 640.000 inwoners. OPEN is samen met Regio 8 uitgeroepen tot Omroep van het jaar 2017 i.v.m. de innovatieve wijze van werken. De omroep heeft geen mensen in dienst maar heeft zo`n 6 fte beschikbaar voor freelancers (waarvan er zo`n 20 actief zijn voor OPEN), huurt nog extra in als er projecten gerealiseerd dienen te worden, en zijn er zo`n 25 vrijwilligers betrokken. De omroep ontvangt volgens hoofdredacteur Celeste Boddaert aan basisbekostiging 400.000 euro (vanuit het gemeentefonds). Ook geeft de omroep dit jaar nog uitvoering aan de zogeheten Mediaregeling waarin door de gemeente 150.000 euro beschikbaar is gesteld voor ideeën voor journalistieke / culturele projecten in te dienen door freelancers, productiebedrijfjes en /of individuen. (Was de voorgaande jaren nog 300.000 euro per jaar). Die gerealiseerde projecten dienen via de kanalen van OPEN Rotterdam gepubliceerd worden. Daarnaast haalt de omroep zo`n 250.000 tot 300.000 euro uit de markt, een onderdeel daarvan zijn projectfinancieringsafspraken met de gemeenten op specifieke thema’s als voeding bij ouderen en mantelzorgers. Ook heeft de omroep samenwerking met o.m. de Erasmusuniversiteit en een groot aantal andere publieke organisaties om samen content te produceren.

OPEN zet minder in op echte reclame-inkomsten maar veel meer op ‘branded content’(advertorials) vanuit bedrijven, en de werving van fondsen. Samen met o.m. de hyperlocal Vers Beton en Investico kregen zij een bijdrage van het Stimuleringsfonds voor onderzoeksjournalistiek. OPEN Rotterdam heeft een afwijkende inhoudelijke visie. De omroep wil aanvullend zijn aan alles wat regionale omroep, kranten en streekbladen al publiceren over de stad. Zij maken eigen hyperlokale nieuwsverhalen die nog niet worden verteld, diep uit de wijken. Dat doen zij aan de hand van 4 voor de stad belangrijke gedefinieerde thema`s. ‘Social en online first’ is het devies, en verhalen worden vaak gemaakt met smartphones. Dit alles met een strakke contentplanning en meer kanaalspecifieke content. Jonge stagiaires maken Instastories onder begeleiding. OPEN Heeft een groot bereik op alle social mediakanalen. Naast de inzet van de eigen verslaggevers werkt OPEN Rotterdam met vrijwillige vloggers die, aangestuurd door de redactie, journalistieke vlogs maken. Ook zijn er zogeheten MoRe-projecten, met vrijwillige jonge mobiele verslaggevers die m.b.v. de smartphone-videoverhalen vertellen over wijken of per thema onder leiding van de redactie, op basis van een extra financiering van een overheidspartner voor maatschappelijke dienstplicht.

OPEN heeft relatief veel jonge vrijwilligers en medewerkers omdat talentontwikkeling (evenals diversiteit) ook een speerpunt is. Zij bieden die jonge vrijwilligers een meer flexibele wijze van samenwerken. Er is een samenwerking met de regionale omroep RTV Rijnmond waarmee content wordt uitgewisseld. OPEN werkt samen met hyperlocal organisatie Vers Beton, een journalistiek site met vooral vrijwilligers over de stad. Hoofdredacteur gelooft minder in samenwerkingsmodel met verenigingen die eigen verhalen produceren.

5.4.3. ZuidWest TV ZuidWest TV is de streekomroep voor 3 gemeenten in Zuid-West Brabant; Bergen op Zoom, Roosendaal en Woensdrecht. Er zijn 3,5 fte betaalde krachten en zo`n 130 vrijwilligers actief. De omroep ontvangt, volgens directeur Maarten van den Boom, zo`n 100.000 euro bekostiging op basis van de ruim 78.000 huishoudens in het gebied. Daarnaast haalt de omroep zo`n 150.000 euro extra binnen aan inkomsten. ZuidWest TV heeft geen prestatieafspraken met de gemeenten voor extra bijdragen. Wel zijn er coproductie-overeenkomsten die per gemeente weer verschillend zijn, en ook verschillende onderwerpen gaan. Zo maakt ZuidWest TV in opdracht van gemeenten programma`s over re-integratie, duurzaamheid, enz.. Alle betaalde personeelsleden doen aan coaching van de 33

vrijwilligers omdat dat volgens hem erg belangrijk is voor de samenhang en de samenwerking in de organisatie. ZuidWest TV werkt niet met aparte deelredacties voor Roosendaal, Woensdrecht en Bergen op Zoom. Ook zijn er niet uit alle gemeenten even veel vrijwilligers actief. Volgens de directeur is dat ook niet noodzakelijk. Waar hij wel voor zorgt is dat de omroep en de vrijwilligers constant zichtbaar aanwezig zijn in de lokale gemeenschap van de drie gemeenten. Hij zegt dat vrijwilligers uit Bergen op Zoom met net zoveel liefde in Woensdrecht aan het werk zijn, en verhalen maken. ZuidWest TV werkt nauw samen met een media-opleiding op MBO-niveau en trekt binnenkort zelfs in het zelfde gebouw. Zij kunnen dan van alle faciliteiten gebruik maken. Ook maken de MBOstudenten nu al producties voor de Omroep. De studenten komen op deze wijze in aanraking met het mediabedrijf, maar juist ook de ouders en grootouders willen de prestaties van hun (klein-)kinderen volgen. Ook maken ze producties voor andere scholen, en ook daarvan willen de familieleden de programma`s zien. Zij stemmen dan af op ZuidWest TV of checken de content online bij ZuidWest TV. Dus de samenwerking met het onderwijs heeft een groot effect. Daarnaast zijn er ook veel stagiaires van de opleiding bij Zuid-West TV te vinden. Er is geen gestructureerde samenwerking met Omroep Brabant.

ZuidWest TV levert af en toe materiaal aan hen, en Omroep Brabant wil binnenkort met hen spreken over een meer gestructureerde samenwerking.

5.4.4. Regio 8 Regio 8 is de omroep voor een drietal gemeenten in de Achterhoek (Doetinchem e.o.) met in totaal 138.000 inwoners. Regio 8 is samen met OPEN Rotterdam uitgeroepen tot Omroep van het jaar 2017 omdat de omroep een voorbeeld is bij de streekvorming. Volgens directeur Peter Berendsen ontvangt Regio 8 uit de bekostiging op basis van de 1,28 euro per huishouden uit het gemeentefonds 71.000,-- euro van de gemeenten. Twee gemeenten dragen hier bovenop samen voor 183.000,-- euro extra bij aan de omroep. Hiervoor zijn prestatieafspraken gemaakt maar die gaan alleen maar over vrije nieuwsgaring. Dus niet over coproducties op specifieke thema`s. Daarnaast haalt de omroep nog eens 500.000 euro aan inkomsten uit de markt. Deze bestaan uit reclameinkomsten en uit coproducties betaald door publieke partners in de regio. Een groot deel van die commerciële inkomsten komt uit radio. De omroep beschikt over radiocijfers uit onderzoek en gebruikt die bij verkoop. Op de website is Regio 8 nu ook begonnen met het inzetten van zogeheten ‘prerolls’ (reclame voor video`s met nieuws en informatie.). De omroep heeft 7 fte, waarvan 5 redacteuren. Anderhalve fte houdt zich bezig met het werven van extra inkomsten voor de omroep, waaronder de directeur. De omroep heeft de ambitie uit te groeien tot een streekomroep voor 9 gemeenten in de streek.

Regio 8 heeft een groot bereik op radio, tv, web en social media. Berendsen zegt dat een groot deel van de bezoekers tussen de 18 en 35 jaar oud is. De omroep heeft een samenwerking met een groot aantal onderwijsinstellingen en biedt dan ook plaats aan een groot aantal stagiaires. De omroep leidt dus ook jong mensen op. Regio 8 heeft een samenwerking met Omroep Gelderland. De regio-omroep betaalt 1 fte van de redactie van Regio 8, en mag daarvoor alles items en berichten van de streekomroep delen. Een eerdere samenwerking met Dagblad de Gelderlander is door de samenwerking met de regionale omroep wat bekoeld. Regio 8 werkt alleen met hyperlocals samen die aan 112-nieuws doen. Zij leveren materiaal aan bij Regio 8.

34

5.5. beantwoording van deelvraag 5 Wat is de visie van een aantal stakeholders op streek- en landelijk niveau ? 5.5.1 Landelijke stakeholders NLPO en VNG vinden dat de huidige bekostiging via het gemeentefonds niet voldoende is voor een streekomroep om het Lokaal Toereikend Media-aanbod te realiseren. Daarom hebben ze samen bij de minister voorgesteld dat naast het bedrag van 1,28 euro per huishouden, dat nu via de gemeente vanuit het gemeentefonds komt, voor iedere streekomroep een vaste voet van 375.000 euro vanuit de rijksoverheid beschikbaar te stellen. Daarnaast dient een omroep 40 procent van het budget zelf uit de markt te halen. Er is een voorstel gedaan om een pilot te gaan doen met 15 streekomroepen, en zeer waarschijnlijk behoort Omroep Bo ook tot die 15 omroepen. Met deze kennis zegt Toos Bastiaansen, accountmanager van de Nederlandse Lokale Publieke Omroep (NLPO ): “Als je zo naar Omroep Bo als streekomroep kijkt, dan is er voor de komende periode natuurlijk extra publiek geld nodig om aan Lokaal Toereikend Media-Aanbod te realiseren. Hun begroting van zo`n 70.000 euro aan basisbekostiging en zo`n 150.000 euro in totaal, komt nu niet in de buurt van wat noodzakelijk is om goed aan de wettelijke eis te voldoen, en je publieke taak naar behoren uit te voeren. Daar moet dus wel wat bij de komende periode”.

Geen verlengstuk gemeentelijk communicatiebeleid Voor de NLPO is de journalistieke onafhankelijkheid van een omroep (zoals ook vastgelegd in de wet en regelgeving) een groot goed. De organisatie adviseert gemeenten die extra bedragen beschikbaar stellen ervoor te zorgen dat voor de prestatiecontracten die hierbij gesloten worde,n alleen algemene afspraken te maken over bijvoorbeeld het aantal te realiseren verhalen uit een gemeente of over een journalistiek vernieuwende aanpak, en ervoor te zorgen dat de streekomroep in deze prestatiecontracten geen verlengstuk wordt van een gemeentelijke afdeling communicatie wordt. “Je mag als omroep in zo`n prestatiecontract ook afspreken dat je een jongere doelgroep via Facebook of Instagram zal bereiken “, zegt Michael Wesselink, ook accountmanager bij de NLPO. De coproductie-overeenkomst die hiervoor wordt gehanteerd, is volgens Toos Bastiaansen getoetst door het Commissariaat voor de Media en goed bevonden. Het is de visie dat van de NLPO dat je als streekomroep voor een niet te groot deel afhankelijk moet zijn van dit soort contracten. “En gemeenten moeten zich realiseren dat een streekomroep in eerste instantie een journalistiek medium is en dat het soms ook gebruikt kan worden als een communicatiekanaal”, zegt Bastiaansen.

De NLPO is voorstander van de samenwerking met de regionale omroep maar de wederkerigheid moet goed geregeld zijn. Het liefst ziet de NLPO dat een regionale omroep betaalt voor een item dat ze overnemen van Omroep . Maar omroep West die in feite voor 2 of drie dagen een verslaggever levert aan Omroep Bo (die werkt onder de verantwoordelijkheid van de hoofdredacteur van Omroep Bo ) kan ook kan men ook ondersteunen.

35

Samenwerking NLPO is wel groot voorstander van de samenwerking met hyperlocals , zo zegt Bastiaansen. “Publieke omroep en hyperlocals met een publiek doel kunnen elkaar versterken. Prima als de streekomroep die ook een podium biedt”. En wat betreft de inhoudelijke samenwerking met een huis-aan-huisblad of regionale krant, weet Toos Bastiaansen dat het erg lastig is: “Publiek-private samenwerking is aan veel regels gehouden maar niet onmogelijk. Zo werkt de lokale omroep 1Twente al meer dan 3 jaar succesvol samen met Tubantia. Maar om aan dit soort samenwerkingsverbanden te beginnen moet je als lokale omroep zelf ook al sterk in de schoenen staan.”

5.5.2. Omroep West Omroep West werkt via het Regionaal Nieuws Netwerk samen met een aantal streek- en lokale omroepen in het Noordelijk deel van Zuid-Holland. Dat is onder meer het geval met Unity, Studio Alphen, de WOS en sinds enkele maanden ook Omroep Bo. Henk Ruijl is hoofdredacteur van Omroep West en Brian van der Bol is verslaggever bij Omroep West, en coördineert de samenwerking. West stationeert nu voor 2 dagen (groeit later naar 3) een verslaggever op de redactie van Omroep BO in Noordwijk. Deze verslaggever werkt onder leiding van de hoofdredacteur van Omroep Bo aan verhalen die door en Omroep Bo en door Omroep West worden geproduceerd. En daarnaast mogen beide omroepen alle content van elkaar gebruiken en overnemen. Voor Omroep Bo betekent dit een substantiële uitbreiding van de redactie met een betaalde kracht voor 2 (3 ) dagen per week. West maakt gebruik dus van de kennis en het netwerk van Omroep Bo en stelt daar tegenover: de verslaggever, een aantal trainingen en workshops voor de vrijwilligers van Omroep Bo en een auto die gebruikt kan worden. Op de vraag waarom Omroep West niet gewoon tegen betaling onderwerpen van Omroep Bo overneemt antwoord Brian van der Bol : “Dat de meeste items, ook bij andere streekomroepen, daarvoor niet goed genoeg zijn”. Het is dus volgens West een kwaliteitsargument en geen kostenargument.

“Daarnaast geven we nu vrijwilligers bij Bo eigenlijk ook een soort training on the job”. Eigen nieuws maken Omroep West is tot nu toe tevreden over de samenwerking met Omroep Bo, maar doordat de hoofdredacteur van Bo het veel te druk heeft, verloopt het niet altijd even goed, als dus van der Bol. Hoofdredacteur Henk Ruijl is niet zo zeer op zoek naar agenda-nieuwsitems maar wil graag vanuit de Bollenstreek samen met Omroep Bo eigen nieuwsverhalen brengen. “Liever betere unieke items dan veel items”, zegt Ruijl. Zijn omroep betaalt de samenwerking nu uit een subsidie van het Stimuleringsfonds van de Journalistiek. Maar als deze subsidie over is, wil hij geld vrijmaken om deze werkwijze, ook met Omroep Bo, door te zetten omdat dit nu geheel de visie van West vertegenwoordigt. West vermeldt de verhalen op de site als een bericht van mediapartner Omroep Bo, wil vanaf nu ook op Tv bij uitzending via het kanaal van West “Bron Omroep Bollenstreek” in beeld brengen, en er wordt in de streek gewerkt met een ‘plopkap’ met beide logo`s. De samenwerking is vooralsnog niet op commercieel gebied, maar ook voor commerciële mensen van Bo zijn er mogelijk binnenkort een aantal workshops te volgen. West is een voorstander van verder samenwerking op streekniveau met RTV Katwijk.

Hoofdredacteur Ruijl vindt ook de samenwerking met de hyperlocals waar dat mogelijk is van belang voor de journalistiek berichtgeving.

36

5.2.3. Lokale stakeholders Een belangrijk punt voor een streekomroep is de maatschappelijke verankering. Die kan o.m. worden gerealiseerd door samenwerking met publieke partijen, en voorts ook in een zakelijke samenwerking met commerciële partijen. Daarom is een aantal vertegenwoordigers van hyperlocal sites en pagina`s (zowel met een publieke als commerciële achtergrond), onderwijs, bedrijfsleven en uitgevers van lokale streekbladen kort om hun visie op (mogelijke) samenwerking met Omroep Bo gevraagd.

Onderwijs Vanuit het middelbaar onderwijs in de Bollenstreek is veel belangstelling voor een (mogelijke) gestructureerde samenwerking met Omroep Bo. Rector/ directeur Cees Slats van het Teylingen College zegt nu al regelmatig samen te werken met Omroep Bo. De omroep publiceert beeldmateriaal over culturele activiteiten dat gemaakt is door de zogeheten ‘mediagroep’ al geregeld. Slats zegt dat zijn college ook open staat voor uitbereiding en verdere structurering van die samenwerking. Dat zou kunnen gaan om een gezamenlijk project van Omroep Bo en de school in zogeheten plusklassen in het jaar voor het examenjaar waarin leerlingen op een verantwoorde wijze zelf vlogs leren maken die dan weer bij de omroep worden gepubliceerd. Ook denkt Slats aan een rol voor Omroep Bo in de verplichting voor de MAVO om een praktijkgericht vak te gegeven. Dat kan volgens hem binnen ict dan ook gaan om leren filmen, monteren, journalistiek bedrijven, enz.. Slats zou hierover graag met de omroep in gesprek willen. Ook Johan van der Plas, bestuurder/rector van het Northgo-college laat weten veel belangstelling te hebben voor een gestructureerde samenwerking. Zijn school is groot voorstander voor werken met lokale partners. Op incidentele basis is er al samenwerking met Bo.

Met name voor de richting Media- en Design ziet hij kansen voor een verdergaande samenwerking, maar ook voor 3 MAVO en 4 HAVO, en tevens gastdocentschappen ziet hij mogelijkheden. Ondernemers Vanuit de geraadpleegde bestuurders van ondernemersverenigingen wordt gemeld dat men Omroep Bo vanzelfsprekend kent en ook regelmatig bemiddelt om gasten van het bedrijfsleven te leveren voor programma`s. Maar opvallend is dat er, voor zover bij hen bekend is, er nauwelijks leden adverteren bij Omroep Bo. Ook zeggen twee van de drie geraadpleegde bestuurders af en toe Omroep Bo op tv te bekijken, zelden naar de radio te luisteren, en heel af en toe via social media nieuws te raadplegen. Ook een tweetal bestuurders geeft aan open te staan voor een gesprek met Omroep Bo over wat de organisaties voor elkaar zouden kunnen betekenen. Een van de bestuurders geeft als suggestie voor Bo nog om informatie via podcasting aan te bieden. Hyperlocals In alle gemeenten van de Bollenstreek zijn zogeheten hyperlocals actief. Een aantal heeft een commerciële achtergrond en een aantal een publieke. Voor de publieke Omroep Bo ligt samenwerking met publieke hyperlocals meer voor de hand, en is wettelijk eenvoudiger dan met commerciële partijen. Blik Op Noordwijk, en ook de andere ‘Blikken …’, zijn commercieel. Zij verdienen geld met de berichtgeving.

Gidie Vogels is eigenaar van het concept ‘Blik op …’ in Nederland. Hij ziet geen mogelijkheden voor samenwerking met Omroep Bo, die hij als concurrent en collega`s ziet. Vogels weet met zijn Blikken veel mensen uit de gemeenschap te trekken door snel te publiceren, over ook ‘112-nieuws’, en verschillende zaken zoals familieberichten gratis aan te bieden. Social media gebruikt hij om te linken naar de site waar hij middels advertenties geld verdient. 37

In Hillegom is Barry Out met 9 vrijwilligers actief voor Hillegom Online. De website trekt een groot aantal bezoekers en op Facebook zijn er 2900 volgers. Zijn organisatie is een stichting met een publieke doelstelling. Zij maken berichten, plaatsen foto’s en soms video`s over Lisse. Ook leden van de community plaatsen verhalen en foto`s. Hij en zijn collega`s staan open voor gesprekken over samenwerking met Omroep Bo. Een collega van hem heeft eerder ook als vrijwilliger voor Omroep Bo gewerkt. Out ziet mogelijkheden voor doorlinken van berichten en het delen van content. Hij denkt dat publieke organisaties elkaar kunnen versterken. ‘Je bent een Lisser als …’ is de door Chris Balkende gerunde Facebookpagina voor Lisse, een community met ruim 11.000 leden. Hij heeft ook een publieke doelstelling. Ook zijn community is actief in het plaatsen van foto`s e.d.. Ook hij staat open om te spreken met Omroep Bo over bepaalde vormen van samenwerking zoals het delen van content. Dat geldt ook voor de Facebookpagina ‘Je bent een Zilker als ….’ gemaakt door Fred Bakker. Hij heeft 1600 leden. Bakker is als vrijwillig fotograaf ook actief voor Omroep Bo. Ook hij wil praten over vormen van samenwerking. Uitgever Verhagen Uitgevers van huis-aan-huis-bladen in de streek zijn meestal op inhoudelijke gronden een concurrent van de streekomroep.

RTV Katwijk is een voorzichtige samenwerking begonnen met uitgever Verhagen, en in andere streken is er vaker sprake van een samenwerking tussen een publieke omroep en een uitgever. Dirk Bouwman is directeur bij Verhagen, uitgever van huis-aan-huisbladen in de streek. Zijn streekbladen verschijnen in een oplage van 90.000 (incl. Katwijk). De website ‘Alles over Katwijk’ heeft nu 20.000 unieke bezoekers per week en als er live-streams van evenementen zijn soms wel 20.000 bezoekers per dag. Dit concept gaat de uitgever ook in andere gemeenten hanteren. Op Facebook heeft de uitgever bij elkaar opgeteld ook een groot bereik en daar vindt vooral het linken naar berichten op de website plaats. RTV Katwijk is zich nu aan het vestigen in hetzelfde gebouw als Verhagen (overigens niet de verhuurder en eigenaar naar het pand, volgens Bouwman), waar splinternieuwe studio`s zijn gebouwd m.b.v. financiering door de gemeente Katwijk. Bouwman ziet verschillende mogelijkheden voor samenwerking met RTV Katwijk : een journalistiek inhoudelijke en mogelijk ook een commerciële (advertenties / reclameverkoop). Met de journalistiek inhoudelijke samenwerking wordt nu voorzichtig gestart. Er blijft volgens Bouwman sprake van gescheiden redacties, alleen af en toe is er een vorm van samenwerking. Men is nog bezig met de toetsing hiervan door het Commissariaat voor de Media.

Bouwman zou het een goede ontwikkeling vinden als Omroep Bo en RTV Katwijk nauwer gaan samenwerken als omroep voor de hele Duin- en Bollenstreek. Hij heeft al eerder gesproken met het bestuur en leiding van Omroep Bo over de vraag of zij zich ook zouden willen vestigen in hetzelfde gebouw. Er is nog ruimte en Omroep Bo heeft dan de mogelijkheid om ook de studio`s van RTV Katwijk te gebruiken. Bouwman staat ook open voor een mogelijke inhoudelijke samenwerking met Omroep Bo. Ook commerciële samenwerking, verkoop van advertentie/spots door Verhagen voor Omroep Bo , voor zover is toegestaan in de regelgeving, behoort tot de mogelijkheden. Bouwman zou samen met het bestuur van Omroep Bo en alle portefeuillehouders wel een keer om tafel willen over alle mogelijkheden, zo meldt hij. Uitgever Buijze Pers Hans Buijze is directeur van Buijze Pers. Zijn streekbladen komen uit in een oplage van 180.000 in de Duin- en Bollenstreek e.o.. Hij meldt dat zijn organisatie de visie heeft niets online en niets op social 38

media te doen. De inkomsten worden volgens hem verdiend met de advertenties in de bladen. Hij zegt nu al constant in de kosten te moeten snijden, en online werk levert niets op. Buijze zegt in een ver verleden wel eens met Bo (of een voorloper) te hebben samengewerkt maar dat leverde de uitgever te weinig voordeel op.

Buijze ziet ook nu geen mogelijkheden voor de samenwerking met Omroep Bo. Dit geldt voor zowel inhoudelijke samenwerking als commerciële samenwerking. Een pand delen zou nog kunnen. Hij zegt dat een samenwerking nu alleen maar voordelen voor omroep Bo zou hebben. Over de drie aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de Provincie Zuid-Holland ziet hij mogelijk alleen iets in het samenwerken rondom / aangeleverd krijgen van mogelijke journalistieke halffabricaten.

6.Conclusies In dit hoofdstuk worden de conclusies per deelvraag geformuleerd en daarna wordt het antwoord op de centrale vraag beschreven. 6.1 Conclusie deelvraag 1 : Wat is de huidige situatie van Omroep Bo ? De financiële situatie bij Omroep Bo is zeer zorgelijk te noemen. Er is een terugloop van inkomsten op diverse vlakken. De basisbekostiging vanuit de 4 gemeenten voor Omroep Bo uit het gemeentefonds bedraagt ruim 71.000 euro. Er is voor Omroep Bo mogelijk nog 35.000,-- euro aan extra bedragen beschikbaar uit de coproductie-overeenkomst met Noordwijk. En de gemeente Teylingen heeft nog eens 20.000,-- euro beschikbaar, onder voorwaarde dat Omroep Bo en de gemeente een prestatieafspraak sluiten. In totaal is er dus 55 duizend euro extra beschikbaar voor Omroep Bo boven op het bedrag uit de basisbekostiging. Ook de inkomsten die Omroep Bo zelf verwerft uit markt zijn de afgelopen jaren flink gedaald. Omroep Bo heeft maatregelen moeten nemen en minder personeel kunnen inzetten. Dit heeft meteen gevolgen voor de programmering (er zijn programma`s geschrapt) en de verslaggeving van de raadsvergaderingen in Lisse en Hillegom, de gemeenten die geen extra bijdrage ter beschikking stellen. In heel Zuid-Holland verkeren lokale media in een slechte financiële situatie, zo blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Leiden in opdracht van de Provincie Zuid-Holland.

Er zijn minder reclame-inkomsten voor de lokale media. Ook Omroep Bo merkt dit dus aan den lijve, en is dus geen uitzondering onder de lokale mediaorganisaties. De onderzoekers van de Universiteit van Leiden stellen voor dat de Provincie de lokale journalistiek zal ondersteunen, door óf voor de grootste redactie in een gemeente één FTE te financieren, een regionaal mediacentrum te creëren dat journalistiek halffabricaten voor alle lokale media maakt, of een provinciaal mediafonds in het leven te roepen waar subsidies voor projecten kunnen worden aangevraagd die via een lokaal medium gepubliceerd dienen te worden. 39

Wat betreft ontwikkelen van een gezamenlijke visie en gezamenlijk optrekken van de 4 gemeenten Noordwijk, Teylingen, Lisse en Hillegom als het gaat om het ontwikkelen van beleid en financiering betreffende Omroep Bo, kan worden gezegd dat hier, voor zover de onderzoeker bekend, tot december 2018 nauwelijks sprake van is. Omroep heeft Bo heeft niet de beschikking over kijk- en luistercijfers voor tv en radio. De kosten voor zo`n onderzoek zijn voor de omroep op basis van het huidige budget niet betaalbaar. De inhoud van de content (programma`s, webberichten, social mediaposts) van Omroep Bo blijkt actueel te zijn, maar ook vaak institutioneel, (gebaseerd op agendanieuws en persberichten) en er blijkt weinig interactie met het publiek plaats te hebben. Ook lijkt er geen echt (effectief ) social mediabeleid te zijn. En het bereik op social media groeit op enkele kanalen langzaam maar is beperkt, afgezet tegen het aantal inwoners van de streek. En het aantal bezoeken aan de website is licht afgenomen. Omroep Bo werkt sinds enkele maanden samen met Omroep West waardoor er nu 2 dagen per week op de redactie een Omroep West verslaggever werkt, en de redactie meer actuele content kan realiseren. De omroep heeft een samenwerkingsovereenkomst met RTV Katwijk.

Er worden enkele programma`s uitgewisseld, maar er is tot nu toe geen voortgang bereikt in de afspraken om te komen tot één organisatie of koepelorganisatie voor streekomroep voor de totale Duin- en Bollenstreek. Uit een recent onderzoek van DVJ Insights in opdracht van de NLPO naar het bereik (van een aantal koplopers) bij de streekomroepen in Nederland en de redenen waarom gebruikers deze media raadplegen, blijkt dat omroepen een derde van Nederlanders bereiken. Daarnaast blijken informatieve en emotionele behoeften de beweegreden te zijn om op de lokale /streekomroep af te stemmen of deze te volgen. Algemeen kan dus worden gesteld dat Omroep Bo financieel in zwaar weer zit (zoals meerdere lokale media) en als gevolg van het beperkte budget weinig inzicht heeft in het bereik. Qua content en social mediabeleid kan er op een aantal punten nog veel progressie worden geboekt. En de samenwerking met RTV Katwijk om te komen tot één organisatie voor een streekomroep heeft behalve incidentele samenwerking (voor zover bekend) nog niet veel resultaat opgeleverd.