4. Bijlage. Doorbreek de cirkel Vernieuwingsonderzoek Omroep Bo maandag 6 mei 2019 (2756887)
Tekst van het document
6.2. Conclusie deelvraag 2 : Wat zijn de formele eisen en afspraken waaraan Bo en de gemeenten gebonden zijn ? In de wet staat (samengevat) dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor het financieren van een streekomroep als Omroep Bo op een zodanige wijze dat op lokaal niveau een toereikend aanbod kan worden voorzien en continuïteit van de bekostiging is gewaarborgd De Nederlandse Lokale Publieke omroep (NLPO) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben bij de vorming van streekomroepen beschreven wat dit lokaal toereikend media-aanbod (LTMA) inhoudt. Gemeenten in de Bollenstreek lijken gezamenlijk nu niet aan deze eis, de streekomroep in staat stellen om het LTMA te bieden, te kunnen voldoen. Dat behoeft enige uitleg. 40
Dit probleem ligt voor een deel buiten de gemeenten, maar de gemeenten hebben de mogelijkheid er iets aan te doen. Uit de normbegroting voor een streekomroep en het voorstel dat de VNG en NLPO aan de minister hebben gedaan, blijkt dat er meer publiek geld (van de overheid) noodzakelijk is dan nu beschikbaar wordt gesteld voor het voldoen aan de wettelijke taak als streekomroep. Er zou structureel 375.000 euro per streekomroep per jaar via het Rijk moeten komen, boven op het bedrag van 1,28 euro uit het Gemeentefonds. De VNG en NLPO willen na, uit uitbrengen van een door de minister OCW gevraagd advies op dit punt, zo snel mogelijk met grotere budgetten een pilot starten onder 15 koplopers. (Omroep Bo behoort samen met RTV Katwijk als streekomroep voor de Duin- en Bollenstreek zeer waarschijnlijk ook tot deze koplopers, mits zij aan eisen voldoen.) Deze streekomroepen zouden dan, om aan hun wettelijke plicht te kunnen voldoen, een budget krijgen dat bestaat uit 375.000,-- euro vanuit het Rijk plus het bedrag gebaseerd op 1,28 euro per huishouden dat uit het gemeentefonds via de betreffende gemeenten komt (voor Omroep Bo is dat bedrag ruim 71.000,-- euro) en de omroep heeft dan als taak om zelf nog 40 procent uit de markt te halen Maar omdat het hier om geld voor de totale streekomroep gaat, moeten ook de bedragen van RTV Katwijk daarbij opgeteld worden.
Het bedrag dat noodzakelijk is om aan de wettelijke eis LTMA te voldoen : Bijdrage vanuit gemeentefonds Omroep BO -------------- 71.000 -- euro Bijdrage vanuit gemeentefonds RTV Katwijk -------------- 33.324,-- euro Bijdrage vaste voet vanuit het Rijk--------------------------- 375.000,-- euro Maakt een totaal aan overheidsgeld van -------------------- 479.324,-- euro
Plus daarbij reclame-inkomsten beide omroepen (VNG en NLPO gaan uit van 40% van overheidsbedrag)---191.730,-- euro * Brengt het totaal budget van de streekomroep op -------671.054,-- euro
(*Hieronder vallen ook de 35.000,-- euro die door de gemeente Noordwijk in prestatiecontracten is vastgelegd en de 20.000 euro die de gemeente Teylingen nog beschikbaar om bij prestatieafspraken uit te keren. Buiten beschouwing is gelaten dat de gemeenten Katwijk, Hillegom en Lisse ook nog prestatieafspraken zouden kunnen maken en het totaalbedrag nog kan oplopen.)
Gesteld kan dus worden dat dit totaalbedrag noodzakelijk is om volledig aan het LTMA te kunnen voldoen. Omroep Bo heeft zelf aangegeven nu niet aan het LTMA te kunnen voldoen vanwege een tekort aan middelen. Een legitieme constatering dus op basis van het bovenstaande. Met de ruim 71.000 euro voor Omroep Bo namens de gemeenten op basis van het bedrag uit het Gemeentefonds van 1,28 euro per huishouden, en zelfs met de extra middelen op basis van de prestatiecontracten van Noordwijk en mogelijk ook Teylingen, wat een totaal budget uit publieke 41
middelen van 126.000 euro zou opleveren, komt Omroep Bo dus niet in de buurt van de middelen die nodig zouden zijn voor het uitvoeren van de wettelijke taak. Samen met RTV Katwijk op streekomroepniveau voor de hele Duin- en Bollenstreek, is er een budget vanuit Gemeentefonds 104.792 euro, en met alle prestatieafspraken en marktinkomsten is er een nu een totaalbedrag van 221 723 euro totaal beschikbaar voor de streekomroep van de gehele Duinen Bollenstreek. (Zonder nog eventuele prestatieafspraken van Hillegom, Lisse en Katwijk). Nog lang niet het vereiste bedrag voor LTMA maar wel al meer dan beide omroepen nu afzonderlijk beschikbaar hebben. Er gloort dus hoop op betere inkomsten als Omroep Bo samen met RTV Katwijk kan deelnemen aan deze pilot. Omdat het advies op dit punt aan de minister net voor of na de zomer na de zomer van 2019 beschikbaar is, en er dan nog politieke besluitvorming dient plaats te vinden, is de verwachting dat deze pilot niet voor eind 2020 van start kan gaan. Er is dus een risico dat omroep Bo en RTV Katwijk niet aan de mogelijke pilot kunnen meedoen, als het LTMA niet wordt gehaald. Voor Omroep Bo, ook samen met RTV Katwijk, betekent het voor nu dat er dus in ieder geval tot het moment dat de eventuele pilot start er structureel geld tekort is om de wettelijke taak van het brengen van het LTMA te kunnen uitvoeren.
Het betreft het bedrag afkomstig van de overheid, maar wordt ook veroorzaakt omdat het bedrag dat Omroep Bo nu zelf uit de markt haalt, percentueel te laag is. Hiervoor zal dus in gezamenlijkheid een oplossing moeten worden bedacht. Belangrijk in dit verband is dan ook om als omroepen in overleg met de gemeenten snel met een goed plan te komen voor het vormen van één organisatie voor Streekomroep Duin- en Bollenstreek, met ook voldoende middelen van de lokale overheid. Verder kan worden vastgesteld dat Omroep Bo financieel verantwoording aflegt aan de 4 gemeenten en aan het Commissariaat voor de Media. Voor dit commissariaat moet ook een berekening voor het voldoen aan de ice-norm klaar liggen.
6.3. Conclusie deelvraag 3 Wat is de visie van direct betrokkenen / betrokken organisaties op de huidige situatie en de toekomstige stappen die noodzakelijk zijn bij Bo ? 6.3.1 Samenwerking en huisvesting Er is grote steun voor samenwerking in en zelfs mogelijke fusie van Omroep Bo met RTV Katwijk tot een streekomroep voor de Duin- en Bollenstreek. Minimaal moeten de twee samenwerkingspartners zich vestigen in één gebouw. De journalistieke en organisatorische slagkracht wordt hierdoor groter. De gemeente Katwijk zegt te willen investeren in een kwartiermaker om dit proces te versnellen. Er zal volgens betrokkenen een uitgebreid ‘beleidsplan voor de vernieuwing’ van Omroep Bo moeten komen waarin de innovatie van Omroep Bo (inclusief de streekomroep voor de gehele streek) is vastgelegd met daarbij behorende afspraken en momenten om resultaten te checken. Omroep Bo zal moeten groeien naar een organisatie 2.0 of 3.0. Het aantrekken van meer moderne kennis over vernieuwing in de journalistiek/media en social media in het bestuur en in de dagelijkse leiding van de organisatie en op de werkvloer is een noodzaak. 42
Daarnaast is het aantrekken van kennis op zakelijk en commercieel gebied van belang, ook in de dagelijkse leiding. Op deze wijze kunnen ook meer inkomsten worden gegenereerd, die uiteindelijk ook weer ten goede komen aan de redactionele taken. Er dient in het plan ook ruimte / tijd vrijgemaakt te worden bij betaalde krachten voor coaching van vrijwilligers en makers bij samenwerkingspartners. Bij alle betrokkenen is grote behoefte aan het verkrijgen van betrouwbare bereikcijfers van omroep Bo, met name ook voor radio en tv. Die van social media en online zouden vaker in overleggen met de gemeenten kunnen worden gepresenteerd.
6.3.2 Inhoud : Inhoudelijk zal in het ‘beleidsplan van de vernieuwing’ beter programmatisch en social media-beleid worden vastgesteld, waarin ook interactie met gewone inwoners een rol speelt. (Kan op social media, maar ook op radio en tv.). Ook zal content voor social media meer kanaalspecifiek moeten worden gemaakt om het bereik te vergroten. Bij het bestuur van Bo is het voornemen om te investeren in mobiele journalistiek en eenvoudige apparatuur voor het bedrijven van mojo en vlogs voor eigen medewerkers en samenwerkingspartners. Er moet ook gekeken worden naar mogelijkheden minder agenda-nieuws te maken en meer eigen nieuws. Gemeenten aan de randen van het gebied van Omroep Bo hebben de wens om meer samenwerking te zoeken met de buurstreekomroepen en hun content te delen online en via social media en ook op te nemen in programma`s. De samenwerking met Omroep West wordt breed gesteund, omdat die bijdraagt aan betere journalistiek.
6.3.3 Maatschappelijke verankering In het kader van een betere maatschappelijke verankering van Omroep Bo in alle gemeenten zullen nieuwe vrijwilligers moeten worden aangetrokken. Dat kan in gestructureerde samenwerkingsverbanden met een aantal publieke partijen in de streek, zoals zogeheten hyperlocalsites en -pagina`s met een publieke achtergrond, onderwijsinstellingen, enz.. Samenwerking met wijkverenigingen en buurtgroepen voor burgerjournalistiek, waarbij vrijwilligers gecoacht gaan worden door Omroep Bo, behoren tot de mogelijkheden. Op deze wijze wordt Bo meer een platformorganisatie en hoeft de omroep niet meer alles zelf te doen.
6.3.4 Commercieel Commercieel zou Omroep Bo veel meer contact moeten zoeken met het bedrijfsleven en ook nieuwe vormen van reclame, ‘branded content’ bijvoorbeeld, moet trachten te verkopen. Het is een breed gedragen wens hiervoor een betaalde medewerker te kunnen aanstellen, die zowel commercieel als beleidsmatig werk kan verrichten. Betrouwbare kijk- en luistercijfers zijn een voorwaarde voor een goede commerciële strategie. In samenwerking met RTV Katwijk kan ook bekeken worden of een uitgever de verkoop van reclame op zich kan nemen. Verhagen is daartoe bereid. De marketing zal ook door een zakelijk persoon binnen de leiding opgepakt moeten worden, en met simpele doch doeltreffende middelen zal Omroep Bo moeten laten zien dat de omroep waarde heeft voor de streek. Belangrijk middel hierbij is zichtbaar aanwezig bij evenementen. 43
6.3.5 Financiën : Voor het opstellen van het nieuwe beleidsplan moet samen met RTV Katwijk en de gemeenten worden afgestemd dat er een hogere bijdrage van alle gemeenten in totaal beschikbaar komt, om zo beter aan de eisen van het LTMA te kunnen voldoen. Er dienen snel gesprekken te worden gevoerd met de gemeenten over de nadere invulling van de prestatieafspraken, waarbij de gemeenten de afspraken graag zouden koppelen aan vernieuwingen en online bereik. Voorts liggen er voor Omroep Bo veel kansen voor het maken van nieuwe prestatieafspraken / cofinancierings-afspraken met gemeenten in de Bollenstreek. Zij kunnen op korte termijn komen met cofinancieringsprojecten op het gebied - Omgevingswet, - Economische visie - Participatie wet : Planning voor dit soort gesprekken worden opgenomen in het nieuwe beleidsplan.
Naast een plan voor Omroep Bo is er ook een gezamenlijk beleidsplan inclusief de financiële afspraken van de zijde van de gemeenten die nu Omroep Bo financieren maar ook breder, voor de gehele Duin- en Bollenstreek (met Katwijk dus) noodzakelijk. Dit is met name de wens van de wethouders van Noordwijk en Katwijk, en Omroep Bo heeft al eerder laten weten zo’n plan / gemeenschappelijk beleid noodzakelijk te vinden. Dit schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen. 6.3.6 Schaalverkleining geen optie Er is geen steun voor een optie om in plaats van schaalvergroting te werken met schaalverkleining één lokale omroep per gemeente. Geen van de betrokkenen acht dit echt een reële optie, ook vanwege de efficiency.
6.4.Conclusie deelvraag 4 : Wat kunnen Bo en de betrokken gemeenten leren van ervaringen van innovatieve streekomroepen in andere streken ? 6.4.1. WOS De substantieel hogere bijdrage van de gemeenten in omgeving Westland / Maasluis e.o. zorgt er voor dat de streekomroep een goede journalistieke basis en mogelijkheden heeft om commercieel betaalde mensen in te zetten om de inkomsten verder uit te bouwen. De WOS haalt enorm veel commerciële omzet binnen Deze streekomroep heeft in de prestatiecontracten goed vastgelegd wat er wel en wat er niet onder valt. Voor extra uitzendingen /publicaties betalen gemeenten extra. De streekomroep heeft veel inkomsten gegenereerd uit betaalde samenwerking met publieke partners. Ondernemende mensen op de zakelijke functie bij de streekomroep zijn cruciaal. De omroep sluit als partner aan veel aan bij maatschappelijke acties in de gemeenschap. De samenwerking met Omroep West verloopt prima. 44
6.4.2. OPEN Rotterdam OPEN Rotterdam heeft een zeer stringent social mediaplan en een groot bereik op social media. OPEN maakt content ook steeds meer kanaalspecifiek. Zo begeleiden jonge stagiaires in journalistiek het maken van Instatories. OPEN Rotterdam heeft 5 journalistieke thema’s beschreven aan de hand waarvan men eigen nieuwsverhalen maakt. OPEN geeft uitvoering aan een mediaregeling (lokaal fonds ) waarmee ander talenten voor het bedrijf content maken. De Rotterdamse omroep genereert veel marktinkomsten uit betaalde content voor publieke organisaties. Het mediabedrijf werkt samen met hyperlocals, en doet aan talentontwikkeling in samenwerking met partners in onderwijs. OPEN Rotterdam werkt ook met buurtgroepen die aan storytelling doen o.l.v. de redactie, en er is een groep vrijwillige vloggers met flexibeler vrijwilligerswerk afspraken actief. OPEN maakt veel content op de mobiel. 6.4.3. ZuidWest TV ZuidWest Tv heeft een gestructureerde samenwerking met het onderwijs, met grote impact op de belangstelling voor de content. Zij zetelen binnenkort zelfs in één gebouw. De grote groep vrijwilligers komt niet uit alle gemeenten maar zijn wel overal goed zichtbaar aanwezig. De omroep heeft veel coproductieovereenkomsten met de gemeenten voor extra content, en geen prestatieafspraken. 6.4.4.
Regio 8
De streekomroep voor de Achterhoek heeft prestatieafspraken met gemeenten die meer dan 2x het totale bedrag van de gemeentefondsinkomsten bedragen. Daarnaast heeft Regio 8 een enorm bedrag aan inkomsten uit reclame. De omroep kan ook luistercijfers van radio overleggen, die zijn belangrijk bij de verkoop. Regio 8 heeft grote personele inzet op de verkoop van commerciële zendtijd en coproductie/ financiering met publiek partners. Er is een intense samenwerking met Omroep Gelderland.
6.5. Conclusie deelvraag 5 : Wat is de visie van een aantal stakeholders op streek- en landelijk niveau ? De NLPO pleit voor een hogere bijdrage van de gemeenten dan het bedrag dat uit het gemeentefonds beschikbaar is per huishouden. Dit om het LTMA, de wettelijke eis, bij de streekomroep mogelijk te maken. De NLPO pleit tevens als landelijke stakeholder voor een journalistiek onafhankelijk invulling van cofinanceringsovereenkomsten , en vindt het belangrijk i.v.m. de opdracht van de streekomroep zodat zij geen verlengstuk van de communicatieafdeling worden. De NLPO is groot voorstander van samenwerking met hyperlocals. De hoofdredactie van Omroep West is tevreden over de samenwerking met Omroep Bo en wil na afloop van de subsidie voor deze samenwerking in de hele provincie, bij zijn organisatie geld vrij maken om zo te kunnen blijven samenwerken met streekomroepen. Hij wil met samen met Omroep Bo graag eigen nieuwsverhalen maken. Van de lokale stakeholders staan de middelbare scholen te trappelen om te beginnen met een gestructureerde samenwerking met Omroep BO. Publieke hyperlocals zeggen open te staan voor gesprekken over verschillende vormen van samenwerken, en geloven dat Bo en zij elkaar kunnen 45
versterken. Ondernemersverenigingen zien een rol voor zich weggelegd om met Omroep Bo in contact te treden en mogelijkheden te bieden om met ondernemers zakelijk in gesprek te komen. Van de uitgevers wil uitgeverij Verhagen graag commercieel en inhoudelijk samenwerken met Omroep Bo / de nieuwe streekomroep voor hele Duin- en Bollenstreek, mits mogelijk binnen de Mediawet. (Met RTV Katwijk is er al een voorzichtige samenwerking). Buijze Pers heeft geen interesse voor samenwerking. 6.6 Hoofdconclusie : Op basis van de beantwoording van de deelvragen kan worden gesteld dat om van Bollenstreek Omroep (samen met RTV Katwijk ) een levensvatbare (streek-)omroep te maken een aantal belangrijke keuzes zal moeten worden gemaakt en beleidsmaatregelen zal moeten worden genomen door zowel gemeenten als het bestuur van Omroep Bo. Dit om de vicieuze cirkel van ontevredenheid bij gemeentebesturen over de maatschappelijke betekenis van de omroep in de streek enerzijds en het tekort aan inkomsten en daardoor een tekort aan betaalde menskracht bij Omroep Bo om nieuw beleid op basis van een nieuwe visie voor de wettelijke taak te realiseren anderzijds, te doorbreken.
Uit het onderzoek blijkt dat Omroep Bo, en samenwerkingspartner RTV Katwijk, te weinig budget ter beschikking hebben uit publieke middelen én commerciële inkomsten / zelf gegenereerde inkomsten om aan de wettelijke eis van Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA), waaraan VNG en NLPO gezamenlijk invulling hebben gegeven, te kunnen voldoen. Door het tekort aan financiële middelen ontbreekt de basis voor een op voldoende niveau vervullen van de journalistieke / maatschappelijke taak voor de lokale gemeenschap, en ook voor een gezonde en toekomstgerichte bedrijfsvoering. Daarnaast ontbreekt het Omroep Bo, op zowel het niveau van het bestuur als dagelijkse leiding, aan voldoende kennis op gebied van noodzakelijke journalistieke vernieuwing, (op het gebied van social mediabeleid, burgerjournalistiek, maatschappelijke verankering in de lokale gemeenschap, en het realiseren van voldoende inkomsten. Het gebrek aan financiën biedt de omroep momenteel ook geen mogelijkheden deze kennis aan te trekken. De gemeenten in de Bollenstreek (en ook in Duin- en Bollenstreek als geheel) ontbreekt het aan een gezamenlijke visie en gezamenlijk beleid. Dit leidt tot verschillende eisen en verwachtingen t.o.v. de publieke omroep op lokaal niveau en uit zich ook in een zeer verschillend niveau van extra financieren van Omroep Bo (en hun samenwerkingspartner RTV Katwijk).
46
7. Advies Op basis van het onderzoek, de beantwoording van de deelvragen en van de hoofdconclusie luidt het advies dan ook : a. aan gemeenten : 1. In verband met de streekvorming, zoals die landelijk door de NLPO in overleg met de VNG is vastgesteld, het feit dat de Duin- en Bollenstreek hierbij één streek is, Omroep Bo als grootste omroeppartner in de Duin- en Bollenstreek functioneert, is het noodzakelijk dat de 4 gemeenten Noordwijk, Teylingen, Lisse en Hillegom samen met de gemeente Katwijk, vanaf dit moment het omroepbeleid op de schaal van de volledige Duin- en Bollenstreek beschouwen. 2. Als vijf gemeenten stellen zij één beleidsplan voor de streekomroep voor de gehele streek op. Daarin staat, uitgaande van de wettelijke vereisten, hun visie en ook beschrijven zij de eisen die zij aan de omroep stellen. Dit punt gebeurt in nauw overleg met het bestuur van de nieuwe streekomroep en sluit aan op het ‘beleidsplan van de vernieuwing’ van de streekomroep / Omroep Bo / RTV Katwijk. 3.
De 5 gemeenten stellen extra budget ter beschikking, zowel structureel als op het gebied van prestatieafspraken, om het de nieuwe streekomroep mogelijk te maken een grote stap in de richting van het realiseren van het wettelijk vereiste LTMA te zetten, en ook de mogelijkheid te bieden een beter beleid te voeren om extra financiële middelen te realiseren (zoals bij een aantal succesvolle collega-streekomroepen gebeurt). In de hieronder beschreven scenario`s zijn verschillende / niveaus waarin dit kan gebeuren beschreven. 4. Dit budget wordt ter beschikking gesteld voor de jaren 2019 en structureel m.i.v. 2020 tot het moment dat de landelijke gefinancierde pilot met ook een vaste bijdrage van de landelijke overheid start, waarin zeer waarschijnlijk ook de streekomroep voor de Duin- en Bollenstreek (mits deze kan voldoen aan de eisen) kan deelnemen. (Verwachting is op zijn vroegst 2020). 5. De gemeenten stellen gezamenlijk budget ter beschikking voor het realiseren van een kijk- / luister-/bereikonderzoek.
b. aan Omroep Bo / Streekomroep : 1. Omroep Bo en RTV Katwijk vormen voor 1 juli één organisatie voor de streekomroep. Bij voorkeur is er sprake van een fusie en één omroep die de gehele Duin- en Bollenstreek gaat bedienen, omdat in dit scenario sprake is van de meeste efficiencyvoordelen. De omroep vestigt zich op één locatie. (De verschillende vormen zijn beschreven in de scenario`s) . 2. In het bestuur van de nieuw te vormen organisatie zetelen minimaal 3 nieuwe bestuursleden (die geen zitting hebben in de oude besturen van de omroepen) waarvan een met deskundigheid van vernieuwing in media, een van commercieel beleid en één met kennis van vernieuwing in organisaties waar naast betaalde krachten ook vrijwilligers actief zijn. 3. Als voorwaarde om extra budget van de gemeenten te ontvangen en om de innovatie te realiseren schrijft het nieuwe bestuur voor 1 oktober 2019 een ‘beleidsplan van de vernieuwing’ dat aan een groot aantal eisen voldoet : Een toekomstvisie, een personeelsplan met naast de hoofdredacteur een betaalde zakelijk leider & vrijwilligerscoördinator, een vernieuwde inhoudelijke visie met participatie en 47
burgerjournalistiek, een businessplan, een vrijwilligersvisie, huisvesting op één locatie, een plan voor samenwerking met partners, en een marketingplan). 8.Drie scenario`s Op basis van het onderzoek zijn er meerdere keuzes mogelijk voor gemeenten en omroepen. Die zijn beschreven in drie scenario`s : Scenario 1: Eén streekomroeporganisatie : met meer budget, betere content, meer maatschappelijke waarde en grote stap richting LTMA In dit scenario kan de nieuw te vormen streekomroep een grote stap zetten in de richting van het bereiken van de wettelijke eis van het realiseren van het Lokaal Toereikend Media-aanbod. 1.Omroep Bo en RTV Katwijk fuseren tot één streekomroep die per 1 juli 2019 als organisatie staat, en per 1 november op de werkvloer van een gezamenlijke locatie functioneert. Het nieuwe bestuur kent minimaal drie leden, waarvan in ieder geval één lid met deskundigheid van vernieuwing in media, één lid met kennis van commercieel beleid en één lid met kennis van vernieuwing in organisaties waar naast betaalde krachten ook vrijwilligers actief zijn.
2.De 5 gemeenten in de Duin- en Bollenstreek stellen allereerst 8.000,-- euro beschikbaar aan de nieuwe streekomroep voor het opstellen van een ‘beleidsplan voor vernieuwing’ dat moet gereed zijn op 1 oktober 2019 en aan de volgende voorwaarde voldoen : -een stappenplan naar een fusie van beide omroeporganisaties tot één organisatie op de werkvloer op 1 november 2019. -huisvesting op één locatie (gebouw waar RTV Katwijk nu intrekt.) -een toekomstvisie waarin de nieuwe omroep zich ontwikkelt tot een publiek mediabedrijf 3.0, af te stemmen met de 5 betrokken gemeenten. - een personeelsplan met een nieuwe betaalde bezetting bestaande uit een zakelijk leider, hoofdredacteur, vrijwilligerscoördinator (eventueel in deeltijdfuncties) en redacteuren. (Hiervoor is 60.000 euro extra beschikbaar aan salarisbudget.). -een inhoudelijke visie voor alle kanalen (radio, tv, website, social media), rekening houdend met eventueel differentiatie van uitzendingen op bepaalde dagen. Ook bevat deze visie een content planning voor social media. Tevens is er een deel met een samenwerkingsplan met hyperlocals, onderwijsinstituten, e.d. in alle gemeenten om een betere maatschappelijke verankering te realiseren. Ook de invoering van een nieuwe werkwijze m.b.v. mobiele journalistiek is hierin geregeld.
Tevens is er beschreven hoe samen met de Omroep West-verslaggever in 3 dagen meer eigen nieuws te genereren valt. - een businessplan voor het werven van zowel commerciële inkomsten als inkomsten i.s.m. publieke partners die zeker 40 procent van de publieke inkomsten vormen. (Hierin is ook een mogelijke samenwerking met een uitgever verkend.). - een marketingplan voor het vergroten van de bekendheid van nieuwe omroep in de streek. - een visie op betrokkenheid en rol van vrijwilligers . 48
- een exploitatiebegroting uitgaande van aantal hieronder vermelde punt wat betreft financiën. 3. De vijf gemeenten stellen een gezamenlijk beleidsplan over de streekomroep op en committeren zich bij een voldoende uitgewerkt ‘beleidsplan voor vernieuwing’ van de streekomroep, dat door de nieuwe streekomroepenorganisatie op uiterlijk 1 oktober opgelevérd wordt aan de volgende financiële afspraken voor het jaar 2020 : •
de basisbekostiging van het gemeentefonds via gemeenten van 104.364,--- euro totaal. Op basis van 1,28 euro per huishouden voor in totaal 81.532 huishoudens als volgt verdeeld: Noordwijk 25.545,-- euro Teylingen 19. 915,-- euro Lisse 13.080,-- euro Hillegom 12.500,-- euro Katwijk 33.324,-- euro
•
daarnaast een structureel extra subsidiebedrag van alle gemeenten op basis van prestatieafspraken van 115.000,-- euro ter beschikking te stellen van de streekomroep, verdeeld over de gemeenten op basis van het percentage van het totaal aantal huishoudens in de streek : Noordwijk 27.600,-- euro (24 % van 81 532 huishoudens in de gehele streek) Teylingen 21.850,-- euro ( 19% ) Lisse 14.950,-- euro (13%) Hillegom 13.800,-- euro (12%) Katwijk 36.800,-- euro (32 %) De gemeenten Noordwijk heeft hiervoor al 35.000,-- euro toegezegd aan/gereserveerd voor de omroep en de gemeente Teylingen heeft hiervoor 20.000 euro gereserveerd bij goede prestatieafspraken. De andere gemeenten maken voor deze bedragen ook prestatieafspraken met de streekomroep, en financieren op basis van hun aantal huishoudens ook hun een deel van het benodigde bedrag. Hierdoor neemt het budget van de streekomroep met 60.000,--- euro extra toe. Geld waarmee de vernieuwing kan worden gerealiseerd en dat noodzakelijk is om een grote stap te zetten om aan de eis van LTMA te kunnen voldoen, o.m. door de inhuur van een zakelijk leider en een vrijwilligers- coördinator/coach. Ervaring van andere goed functionerende streekomroepen leert dat hiermee ook de mogelijkheid wordt geschapen succesvol zelf aan extra budgetten te werken.
•
variabel budget voor projecten voor gecoproduceerde programma`s / content voor gemeenten of voor de streek belangrijke thema`s, zoals de Omgevingswet, Participatiewet, economische agenda voor de streek, enz.. Op basis van voorstellen vanuit de omroep committeren de gemeenten zich uit communicatiebudgetten voor deze projecten gelden beschikbaar te stellen voor producties/ content over deze thema`s. Hiermee dragen zij een deel bij aan de post op de begroting van de streekomroep van 87.916,-- euro die gerealiseerd dient te worden uit commerciële inkomsten / inkomsten vanuit samenwerking met publieke partners.
•
een onderzoekssubsidie voor het kijk-, luister, & bereikonderzoek, waarvan de kosten 8000,-- euro bedragen, te verdelen over de 5 gemeenten op basis van het aantal 49
huishoudens : Noordwijk 1920,-- euro (24 % van 81 532 huishoudens in de gehele streek) Teylingen 1520,-- euro (19 %) Lisse 1040,-- euro (13 %) Hillegom 960,-- euro (12 %) Katwijk 2560,-- euro (32 %) •
Om de periode in 2019 te overbruggen tot de nieuwe afspraken van de begroting voor 2020 ingaan, stellen de gemeenten gezamenlijk een eenmalige bijdrage in de exploitatiekosten voor het jaar 2019 beschikbaar aan de streekomroep van 30.000 euro. Dit betekent voor de gemeenten een extra bijdrage van Noordwijk 7.200,-- euro (24 % van 81 532 huishoudens in de gehele streek) Teylingen 5.700,-- euro (19 %) Lisse 3.900,-- euro (13 %) Hillegom 3.600,-- euro (12 %) Katwijk 9.600,-- euro (32 %) Van dit bedrag kan de verhuizing, een deel van de exploitatie van de nieuwe organisatie in november en december en de nulmeting van het kijk-, luister, & bereikonderzoek aan het einde van 2019 worden betaald. Tevens maken gemeente Teylingen en de omroep voor de korte termijn (2019) afspraken met de streekomroep over de invulling van de prestatieafspraken voor het bedrag van 20.000,-- euro. Gezien het feit dat Noordwijk en Teylingen al extra bijdragen aan de exploitatie in 2019 bovenop het bedrag vanuit het gemeentefonds, is het redelijk dat de andere gemeenten dit bedrag gezamenlijk voor hun rekening nemen.
4. De streekomroep voor de Duin- en Bollenstreek kan in dit scenario in 2020 werken met een totaal budget van 307.707,-- euro. Door de verhoging van de bijdrage uit publieke middelen, legt de streekomroep zich ook de plicht op om 40% van dit budget, 87.916,-- euro, zelf te genereren uit commerciële inkomsten of inkomsten uit samenwerking met publieke partners. Dit scenario biedt de volgende voordelen voor : -
-
-
Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt de vicieuze cirkel van te weinig budget om vernieuwing te realiseren bij de omroep en de ontevredenheid bij de gemeenten over de maatschappelijke betekenis doorbroken. Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt met één streekomroeporganisatie met meer budget voorgesorteerd op de mogelijke deelname aan de landelijke pilot met ook een deel landelijk budget in 2020. Gemeenten : De structurele subsidie m.i.v. 2020 kan alleen doorgang vinden als de omroep met een goed onderbouwd ‘beleidsplan voor vernieuwing’ voorlegt. Gemeenten : de maatschappelijke verankering in alle lokale gemeenschappen krijgt nu gestalte in samenwerkingsprojecten met hyperlocals, onderwijsinstituten, enz. . Gemeenten en Omroep : de gewenste bereikcijfers komen beschikbaar. Omroep : De nieuwe streekomroep wordt in staat gesteld een grote stap te zetten in de richting van het realiseren van het vereiste LTMA.
50
-
-
Omroep : De nieuwe streekomroep krijgt ook de mogelijkheid een commercieel beleid te ontwikkelen door een bredere financiële basis waardoor ook weer extra omzet gerealiseerd kan worden. Omroep : bijdrage in de exploitatie voor het jaar 2019 om de volgende stap echt te kunnen zetten.
En de volgende nadelen voor : -
Omroep : Snelle fusie met veel tijdsdruk om beleidsplan te maken. Gemeenten : Een aantal gemeenten gaat meer bijdragen aan de structurele subsidie van de streekomroep dan nu het geval is.
Scenario 2 : Omroep Bo samen met RTV Katwijk onder één parapluorganisatie (de streekomroep) : met zeer beperkt hoger budget, beperkte toename maatschappelijke betekenis, geen stap naar LTMA In dit scenario wordt geen grote stap gezet in het bereiken van het LTMA. De beperkte toename van de inkomsten vanuit gemeentelijke middelen zorgt voor een beperkte toename van de maatschappelijke betekenis maar door een gebrek aan extra middelen kan er niet vol worden ingezet op het zelf vergaren van extra inkomsten door de omroep. 1.Omroep Bo en RTV Katwijk blijven functioneren als aparte entiteiten, en de beide besturen realiseren per 1 juli 2019 een streekomroeporganisatie die als paraplu boven de twee omroepen hangt. Zij definiëren ook de taken van het nieuwe bestuur, de verhouding tot beide omroepen en selecteren de nieuwe bestuursleden. Het nieuwe bestuur kent minimaal 3 leden, waarvan in ieder geval één lid met deskundigheid van vernieuwing in media, één lid met kennis van commercieel beleid en één lid met kennis van vernieuwing in organisaties waar naast betaalde krachten ook vrijwilligers actief zijn. 2.
De 5 gemeenten in de Duin- en Bollenstreek stellen allereerst 8.000,-- euro beschikbaar voor de nieuwe koepelorganisatie van streekomroep voor het opstellen van een ‘beleidsplan 2019 -2020 voor de koepelorganisatie streekomroep ’ met een deel voor RTV Katwijk en een deel voor Omroep Bo en dat moet gereed zijn op 1 oktober 2019 en aan de volgende voorwaarde moet voldoen : - een verhuisplan van Omroep Bo naar hetzelfde gebouw waar RTV Katwijk zich nu vestigt. -huisvesting op één locatie (gebouw waar RTV Katwijk nu intrekt, maar Omroep Bo betrekt een eigen ruimte en een eigen locatie. - een plan voor de verhouding tot de vijf gemeenten en de wijze waarop de bekostigings- en subsidiestromen lopen van gemeenten naar de koepelorganisatie en/of naar de afzonderlijke omroepen. - een visie op de samenwerking van de twee aparte omroepen, bestuurlijk, inhoudelijk en organisatorisch.
51
-een personeelsplan waarin betaalde uren bij iedere afzonderlijke organisatie worden herverdeeld en er een betaalde vrijwilligerscoördinator wordt aangesteld. (De keuze is minder geld naar de huidige betaalde functies waarbij er uren voor een deeltijd vrijwilligerscoördinator worden gecreëerd.) Per omroep, maar in ieder geval voor Omroep Bo nog aangevuld met de volgende punten : -een inhoudelijke visie voor alle kanalen (radio, tv, website, social media,) inclusief beperkte samenwerking met enkele hyperlocals ).Ook de samenwerking met de Omroep West-verslaggever voor 3 dagen is hierin opgenomen. - een visie op het vrijwilligersbeleid waarbij de vrijwilligerscoördinator de taak krijgt om de samenwerking met hyperlocals in gemeenten te coördineren en de vrijwilligers te coachen bij het maken van content. - een businessplan voor het werven van zowel commerciële inkomsten en/of inkomsten uit publieke middelen, vorm te geven zonder betaalde zakelijk leider maar met vrijwillige bestuursleden. Plan bevat een beperkt streefbedrag aan extra inkomsten. 3. De gemeente Katwijk en de 4 gemeenten in de Bollenstreek committeren zich bij een voldoende uitgewerkt ‘beleidsplan 2019 -2020 voor de koepelorganisatie streekomroep’ op uiterlijk 1 oktober opgeleverd aan hieronder vermelde financiële afspraken voor het jaar 2020 : Voor de 4 gemeenten in de Bollenstreek betreft dit : •
de basisbekostiging van het gemeentefonds via gemeenten van 71.040 euro totaal. Op basis van 1,28 euro als volgt verdeeld: Noordwijk 25.545,-- euro Teylingen 19. 915,-- euro Lisse 13.080,-- euro Hillegom 12.500,-- euro
•
daarnaast is het volgende bedrag als extra subsidie ter beschikking (op basis van prestatieafspraken ) 71.000 euro : Noordwijk 35.000,-- euro (reeds beschikbaar) Teylingen 20.000,-- euro (reeds beschikbaar) Ook de andere 2 gemeenten maken prestatieafspraken met Omroep Bo : Lisse 8.000,-- euro Hillegom 8.000,-- euro
•
een onderzoekssubsidie voor het kijk-, luister, & bereikonderzoek van 8.000,-- euro. Omroep Bo zendt in dit scenario apart uit op de verschillende kanalen. Daarom dient er ook een apart bereikonderzoek plaats te vinden naar uitzendingen / publicaties. Gezien het feit dat de gemeenten Noordwijk en Teylingen grotere extra bijdragen aan de subsidie van de Omroep ter beschikking stellen, betalen de gemeenten Lisse en Hillegom gezamenlijk deze kosten.
52
•
een eenmalige bijdrage in de exploitatiekosten voor het jaar 2019 beschikbaar aan Omroep Bo van 15.000 euro om de periode te overbruggen tot in 2020 de nieuwe afspraken rond de begroting ingaan. Dit betekent per gemeente in de Bollenstreek op basis van de verdeling van huishoudens : Noordwijk Teylingen Lisse Hillegom
5400.-- euro (36%) 4200,-- euro (28%) 2700,-- euro (18%) 2700,-- euro (18%)
De gemeente Katwijk financiert in dit scenario het basisbedrag en eventuele andere bedragen aan de koepelorganisatie streekomroep t.b.v. RTV Katwijk. Maar de gemeente Katwijk en RTV Katwijk spelen in dit scenario verder geen rol die van belang is voor de gemeenten in de Bollenstreek en Omroep Bo. De verwachting is dat door het niet beschikbaar hebben van middelen om een zakelijk leider aan te trekken, er door Omroep Bo niet meer inkomsten uit de markt worden genereerd dan nu het geval is : 15.000,-- euro. Verder komt bij een verhuizing de 8.000 ,-- euro huisvestingssubsidie van de gemeente Noordwijk te vervallen. 4. Omroep Bo kan in dit scenario in 2020 werken met een totaal budget van 150.040,-- euro.
Dit scenario biedt de volgende voordelen voor : -
-
Gemeenten : De nieuw te maken prestatieafspraken kunnen gemaakt worden op basis van het ‘beleidsplan 2019 -2020 voor de koepelorganisatie streekomroep’. Gemeenten : de maatschappelijke verankering in alle lokale gemeenschappen kan enigszins verbeteren met een vrijwilligerscoördinator die een beperkt aantal samenwerkingsprojecten start. Gemeenten en Omroep : de gewenste bereikcijfers komen beschikbaar. Omroep : zeer beperkte toename financiële middelen vanuit enkele gemeenten bijdrage voor het jaar 2020. Omroep : kleine extra bijdrage in de exploitatie voor het jaar 2019.
En de volgende nadelen voor : -
-
-
Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt de vicieuze cirkel van te weinig budget om vernieuwing te realiseren bij de omroep en de ontevredenheid bij de gemeenten over de maatschappelijke betekenis niet doorbroken. Discussie zal blijven. Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt met één streekomroeporganisatie slechts zeer gedeeltelijk (organisatorisch) voorgesorteerd op de mogelijke deelname aan de landelijke pilot met ook een deel landelijk budget in 2020, omdat op het belangrijke punt van het realiseren van het LTMA (inhoudelijk) geen progressie geboekt. Is mar zeer de vraag of een dergelijke streekomroep in aanmerking komt voor deelname aan de pilot. Gemeenten en Omroep : meer bureaucratie : één koepelorganisatie en twee uitvoerende omroeporganisaties. Gemeenten : Een aantal gemeenten gaat meer bijdragen aan de subsidie voor prestatieafspraken met Omroep Bo dan nu het geval is. 53
-
Omroep : er wordt geen grote stap gezet naar het realiseren van het vereiste LTMA. Omroep : minder middelen voor journalistieke inzet door verschuiven budget naar vrijwilligerscoördinator. Omroep : Omroep krijgt geen mogelijkheid een commercieel beleid te ontwikkelen door het ontbreken van middelen voor het aanstellen van een zakelijk leider die inkomsten verwerft.
Belangrijk is nog wel op te merken dat voor de scenario`s 1 en 2 de verhuiskosten van Omroep Bo naar het gebouw waar RTV Katwijk zich vestigt goed in kaart zullen moeten worden gebracht. Die kosten zullen afhangen van de mate waarin faciliteiten e.d. met RTV Katwijk kunnen worden gedeeld en/of er sprake is van ‘één echte streekomroep (per scenario waarschijnlijk verschillend). Samen met gemeenten zal dan ook gekeken moeten worden hoe de eventuele meerkosten kunnen worden gefinancierd.
Scenario 3 : Omroep Bo blijft zelfstandig als vrijwilligersorganisatie (en onder 1 parapluorganisatie van de streekomroep) op basis de uitkering uit het gemeentefonds : lager budget, afname van de maatschappelijke betekenis, stap terug in het realiseren van LTMA
(Zoals in de opdracht expliciet gevraagd : een scenario op basis van alleen het bedrag uit het gemeentefonds). De financiële middelen nemen vanuit de overheid t.o.v. de huidige situatie af met minimaal 55.000,-- euro. Ook de mogelijkheden om zelf inkomsten te genereren zijn er niet of nauwelijks omdat daar geen menskracht voor beschikbaar is. In dit scenario wordt een stap achteruit gezet in de mate van het realiseren van het vereiste LTMA. Omroep Bo werkt met louter vrijwilligers en de enige betaalde kracht (voor 1,5 dagen per week) is een vrijwilligerscoördinator. 1.Omroep Bo en RTV Katwijk blijven functioneren als aparte entiteiten, en de beide besturen realiseren per 1 juli 2019 een streekomroeporganisatie die als paraplu boven de twee omroepen hangt. Zij definiëren ook de taken van het nieuwe bestuur, de verhouding tot beide omroepen en selecteren de nieuwe bestuursleden. Deze bestuursleden hebben kwaliteiten op het gebied van vrijwilligersbeleid en financiën. 2.De omroepen blijven gevestigd op hun huidige locaties. Zij kunnen samenwerken door kennis, programma`s en andere content uit te wisselen, en gebruik te maken van bepaalde faciliteiten, maar de streekvorming heeft verder nauwelijks effect. 3. Dit nieuwe bestuur van de overkoepelende streekomroep maakt samen met de besturen van Omroep Bo en RTV Katwijk een beleidsplan met delen per omroep .
(De gemeente Katwijk financiert in dit scenario het basisbedrag en eventuele andere bedragen aan de koepelorganisatie streekomroep t.b.v. RTV Katwijk. Maar de gemeente Katwijk en RTV Katwijk spelen ook in dit scenario verder geen rol die van belang is voor de gemeenten in de Bollenstreek en Omroep Bo.). Voor Omroep Bo behelst dit plan de volgende punten :
54
-
-
-
Omvang en taken bestuur van Omroep BO. Veel uitvoerende taken en journalistiek inhoudelijke taken die nu bij de betaalde krachten liggen (o.m. hoofdredactie) zullen opnieuw verdeeld moeten worden onder bestuursleden. Ook dient er een overleg structuur tussen bestuur en vrijwilligers te worden gecreëerd. een vrijwilligersbeleid met taken en rollen van vrijwilligers. taakomschrijving van een betaalde deeltijd vrijwilligerscoördinator die op basis van dit budget voor mogelijk anderhalve dag kan worden aangesteld voor het intern coördineren van de werkzaamheden van vrijwilligers. een inhoudelijk plan : welke content kan er met vrijwilligers op radio, tv, internet en social mediakanalen gemaakt worden? Een basis hiervoor op social media zou kunnen zijn het voornamelijk delen van content van andere publieke partners in de media en de samenleving.
Het is de vraag of de inhoudelijke samenwerking Omroep West gecontinueerd kan worden en of zij belangstelling hebben voor samenwerking met een organisatie die alleen gebaseerd is op vrijwilligers. Er zijn geen middelen om als omroep aan eigen inkomstenwerving te doen, en ook de realisatie gestructureerde samenwerkingsverbanden met hyperlocals, onderwijsinstituten, enz. is niet mogelijk omdat de vrijwilliges coördinator alleen intern werkzaam is. Omroep Bo ontvangt van de gemeenten in de Bollenstreek de basisbekostiging vanuit uit het gemeentefonds 71.040,-- euro totaal Dit bedrag is als volgt verdeeld: Noordwijk Teylingen Lisse Hillegom
25.545,-- euro 19. 915,-- euro 13.080,-- euro 12.500,-- euro
(Er is verder geen sprake meer van andere financiering vanuit de gemeenten. De budgetten voor de cofinanciering / prestatieafspraken zijn per 2020 niet meer beschikbaar. ) Omroep Bo kan in dit scenario mogelijk beschikken over een totaalbudget van 80.000 euro.
Dit scenario biedt de volgende voordelen voor : -
Gemeenten : zeer beperkte bijdrage voor Omroep B, alleen bijdrage vanuit gemeentefonds.
Nadelen voor : -
-
Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt de vicieuze cirkel van te weinig budget om vernieuwing te realiseren bij de omroep en de ontevredenheid bij de gemeenten over de maatschappelijke betekenis niet doorbroken. Discussie zal blijven. Gemeenten en Omroep : In dit scenario wordt met één streekomroeporganisatie niet voorgesorteerd op een mogelijke landelijke pilot met deels landelijke financiering. Er lijkt cosmetisch op organisatorisch vlak sprake van één streekomroep. Maar inhoudelijk is er geen sprake van een gedegen bedrijfsvoering en ook het realiseren van LTMA is onmogelijk. Er is sprake van een grote stap achteruit. Zeer onwaarschijnlijk dat een dergelijk streekomroep aan de mogelijk pilot kan deelnemen. 55
-
-
Gemeenten en Omroep : meer bureaucratie : één koepelorganisatie en twee uitvoerende omroeporganisaties. Gemeenten en Omroep : de maatschappelijke verankering in alle lokale gemeenschappen verbetert niet met een vrijwilligerscoördinator met 1,5 daagse werkweek die alleen intern functioneert en geen samenwerkingsprojecten op start. Gemeenten en Omroep : de gewenste bereikcijfers komen niet beschikbaar. Omroep : er wordt een grote stap achteruit gezet bij het realiseren van het vereiste LTMA. Omroep : geen middelen voor betaalde journalistieke inzet door alleen budget vrij te maken voor een deeltijd vrijwilligerscoördinator. Omroep : Omroep krijgt geen mogelijkheid een commercieel beleid te ontwikkelen door het ontbreken van middelen voor het aanstellen van een zakelijk leider die inkomsten verwerft. Omroep : forse afname financiële middelen vanuit enkele gemeenten voor het jaar 2020
9. Slotafweging
Als alle drie de scenario`s worden afgewogen dan kan worden geconstateerd dat indien gekozen wordt voor scenario 3, er een grote stap terug gezet wordt. Terug naar de tijd dat lokale omroep het domein was van alleen goedwillende vrijwilligers bij wie vaak ook het hobby-aspect (radio maken of draden solderen) veelal belangrijker was dan de maatschappelijke en journalistieke waarde die een publieke omroeporganisatie heeft voor de lokale of streekgemeenschap. Zelfs t.o.v. de huidige situatie bij Omroep Bo, waarbij zowel gemeenten als Omroep Bo ontevreden zijn. Er is te weinig maatschappelijke verankering van de omroep in de lokale gemeenschappen, en Omroep Bo niet de journalistieke content kan maken die het wenst, laat staan vernieuwing kan realiseren, vanwege tekort aan middelen. Scenario 3 is ook een keuze die ingaat tegen het landelijk afgesproken beleid van de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Lokale Publieke Omroep. Het beleid dat een verdere professionalisering van de lokale omroepen met streekomroepvorming met een invulling van het in de wet omschreven begrip Lokaal Toereikend Media-aanbod (LTMA) in heeft gezet, met bijbehorend keurmerk. Je kunt je zelfs afvragen of voor het omroep bedrijven op een wijze als in scenario 3 met publiek geld, al is het slechts het bedrag uit het gemeentefonds, dient te worden ondersteund.
In scenario 2 is er sprake van één overkoepelende streekomroeporganisatie boven Omroep Bo en RTV Katwijk en is er dankzij extra structurele bijdragen vanuit de gemeenten in de Bollenstreek op basis van prestatiecontracten sprake van licht stijgende inkomsten voor de omroep. Er komen door een extra structurele bijdrage en een eenmalige extra bijdrage vanuit de gemeenten betrouwbare bereikcijfers beschikbaar, een langgekoesterde wens van omroep en gemeenten. Op het vlak van de maatschappelijke verankering kan door het verschuiven van taken van de betaalde krachten binnen beide omroepen een betaalde vrijwilligerscoördinator worden aangesteld die een bepekt aantal samenwerkingsprojecten kan starten en begeleiden. Maar juist door deze herschikking van middelen voor andere taken waaronder de journalistiek kerntaak, kan er op het vlak van het vlak van een het realiseren van het LTMA geen grote stap voorwaarts woorden gezet. De vicieuze cirkel, van enerzijds vertegenwoordigers van gemeenten die ontevreden zijn over de maatschappelijke rol die de omroep te weinig vervult en anderzijds de omroep die te weinig middelen zegt te hebben om de journalistieke content die noodzakelijk is te realiseren op alle kanalen, wordt niet doorbroken. Sterker nog de onvrede bij de omroep zal hierdoor toenemen. Ook 56
omdat er geen basis is om ook zelf menskracht te kunnen investeren in het genereren van extra inkomsten. Voorts kan de gekozen vorm, een streekomroep die alleen organisatorisch vorm krijgt, met meerdere besturen en lagen in de organisatie, leiden tot bureaucratie en stroperigheid. Je kunt je afvragen wat het praktisch nut is van de overkoepelde streekomroep, en ook of de extra bijdragen van de gemeenten voldoende van nut zijn, oftewel : krijgen de gemeenten in dit scenario wel voldoende waar voor hun extra geld ? Het lijkt de onderzoeker dat dit niet het geval is. Dit lijkt niet ideale invulling van de streekvorming zoals VNG en NLPO die voorstaan.
In scenario 1 is er op korte termijn sprake van een echte fusie tot één streekomroep voor de volledige Duin- en Bollenstreek. Daarbij worden in de uitvoering keuzes gemaakt in differentiatie van kanalen om de verschillende doelgroepen op bepaalde tijdstippen te kunnen bedienen. De vicieuze cirkel van te weinig budget om vernieuwing te realiseren bij de omroep en de ontevredenheid bij de gemeenten over de maatschappelijke betekenis wordt echt doorbroken. Door de extra bijdragen van alle vijf de gemeenten in de streek kan er ook daadwerkelijk een grote stap in de richting van het realiseren van het vereiste LTMA worden gezet, en kan de bedrijfsvoering zo worden ingericht dat er behalve een deeltijd vrijwilligerscoördinator ook een zakelijk leider kan worden aangesteld. Deze persoon kan zich bezig houden met het verwerven van inkomsten op commerciële en publieke basis. Een werkwijze die zich bij andere goed functionerende streekomroepen heeft bewezen. En door de hogere bijdragen van de gemeenten is er automatisch ook een hoger bedrag dat de omroep zelf aan inkomsten dient te verwerven. De vrijwilligerscoördinator kan zich bezighouden met het starten en begeleiden van samenwerkingsprojecten waardoor de maatschappelijke verankering van de omroepen in alle gemeenschappen kan groeien.
Op deze wijze brengen de gemeenten en omroepen zich zelf in de juiste positie voor de deelname aan de mogelijke pilot voor streekomroepen met een extra bijdrage vanuit de rijksoverheid. De gemeenten dragen structureel en incidenteel meer bij, maar de kans op succes is zeer groot. Er is bovendien een extra check-moment ingebouwd. De streekomroep maakt eerst een ‘beleidsplan voor de vernieuwing’ met een aantal verplichte onderdelen en concrete doelen. Pas na goedkeuring van dit plan stellen de gemeenten de structurele extra bijdragen pas beschikbaar. Keuze Als onderzoeker kies ik voor scenario 1 omdat dit de gemeenten en de streekomroep biedt wat zij willen : grotere verankering van de publieke lokale omroep in de lokale gemeenschappen en het kunnen groeien naar een niveau waarin de realisatie het wettelijk vereiste LTMA voor een groot deel (het meest van alle scenario`s) kan plaats vinden. Gemeenten stellen meer financiële middelen ter beschikking maar krijgen er ook meer voor terug. Bovendien nemen zij dan ook echt verantwoordelijkheid voor wat hun bestuurders zeggen belangrijk te vinden: een goed functionerende publieke omroep. En deze omroep 3.0 legt zich zelf ook hogere eisen en doelen op, zowel op het vlak van maatschappelijke verankering, journalistieke content en als het realiseren van extra inkomsten. Dit geheel in de geest van de afspraken van de VNG en de NLPO.
Doorbreek de cirkel.
57
10. Lijst geïnterviewden / geraadpleegde personen : Voor dit onderzoek zijn interviews afgenomen met :
Lies Spruit, burgemeester gemeente Lisse Arie van Erk, burgemeester gemeente Hillegrom Arno van Kempen, wethouder gemeente Teylingen en Roberto ter Hark, wethouder gemeente Noordwijk, Jacco Knape, wethouder gemeente Katwijk
Anne-Marie van der Bent, communicatieadviseur HLTsamen Renske van der Woerd, communicatiestrateeg HLTsamen Els van der Steen , communicatieadviseur HLTsamen Natascha van der Wal, beleidsmedewerker Kunst en Cultuur gemeente Noordwijk
Ard Zandbergen, hoofdredacteur Bollenstreekomroep (BO) Peter Vente, waarnemend voorzitter Bollenstreekomroep (BO) Willem Meijvogel, voorzitter RTV Katwijk
Henk Ruijl, hoofdredacteur Omroep West Brian van der Bol, redacteur Omroep West
Michael Wesselink, NLPO accountmanager NLPO Toos Bastiaansen, NLPO accountmanager NLPO
Maarten van den Boon directeur Zuid-West Tv, streekomroep Bergen op Zoom & Roosendaal e.o. Celeste Boddaert, hoofdredacteur OPEN Rotterdam, streekomroep voor Rotterdam Aart den Haan, directeur WOS, streekomroep Westland, Maasluis, Midden-Delfland Peter Berendsen, directeur Regio 8, streekomroep voor de achterhoek
58
Dirk Bouwman, directeur uitgeverij Verhagen Hans Buijze, directeur Buijze Pers (uitgeverij)
Chris Balkenende, ‘Je bent een Lisser als ….’ Gidie Vogels, ‘Blik op Noordwijk’ Barry Out, ‘Hillegom Online’ Fred Bakker, ‘Je bent een Zilker als ….’
Verder is er schriftelijk dan wel telefonisch contact geweest met :
Johan van der Plas, bestuurder /directeur Northgo-college, Cees Slats, rector/directeur Fioretti-college, (Teylingen-college)
Ondernemersvereniging Alverha, George Hoogkamer Business Platform Teylingen, Guy Seelen Ondernemersvereniging Noordwijk
11.Bronnenlijst Onderzoeker aanwezig bij congres : “De lokale publiek omroep in 80 streken”, Woensdag 13 februari 2019 Brief bestuur Omroep Bo, 18 oktober 2018 Acute financiële situatie Omroep Bo Meerjarenbegroting Omroep Bo Meerjaarlijkse afspraken Omroep Bo Gemeente Noordwijk Coproductie-overeenkomst Gemeente Noordwijk Beschikking subsidie Bo 2019 Gemeente Noordwijkerhout Bekostiging Gemeente Teylingen Jaarlijkse subsidie 2019 Lisse, Gemeente Lisse Verlenging jaarlijkse subsidie 2019, Gemeente Hillegom Mediawet 2008 Regeerakkoord 2017-2021 ‘Vertrouwen in de Toekomst’
59
“Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie” , Kamerstukken II 2017/18, 34775 VII, nr. 25. “Voorstel pilot Streekomroepen”- NLPO 16 maart 2018 Universiteit van Leiden : Prof. dr. J.C. de Jong & dr. A.W.M. Koetsenruijter -- ‘Regionale en lokale Journalistiek in Zuid-Holland’ , maart 2019 Intentieverklaring RTV Katwijk en Omroep van de Bollenstreek, datum onbekend ‘De rol van de Lokale Omroep in Nederland’, inzicht in bereik en beleving van de lokale omroep in Nederland - DVJ Insights in opdracht van de NLPO, januari 2018 NLPO : Voorstel pilot 16 spreekomroepen , 16 maart 2018 Omroep Bo, diverse jaarplannen Omroep BO, Cijfers diverse jaarplannen Omroep BO Omroep Bo, Presentatie ‘Omroep Bo op Weg’, najaar 2018 Omroep Bo, bedrijfsplan ‘Verbinder van de Bollenstreek’, 2018-2022 RTV Katwijk, beleidsplan ‘Samen sterker’
12. Bijlagen NLPO : Normbegroting Streekomroep VNG : Beleidsinstrumenten bekostiging Lokale omroep VNG & NLPO : vernieuwingsconvenant VNG : brief aan minister Slob van OCW, 20-06-2018 Adviesaanvraag minister Slob aan Raad voor Cultuur & Raad voor Openbaar Bestuur NLPO : LTMA in het kort NLPO : Keurmerk Nederlandse Streekomroepen Omroep Bo : Brief Acute financiële situatie bij Omroep Bo 8-10-2018 ( brief aan 5 colleges van B&W)
60