4. Bijlage 1. Geactualiseerde Omgevingsvisie Katwijk Ontwerp (1829915)
Tekst van het document
bedrijfsprocessen op deze wijze te verduurzamen, maar
met kennisclusters (bijvoorbeeld in Leiden Bio
Binnen het regioverband 071 wordt samengewerkt om
ook door samenwerking kunnen bedrijfsprocessen
Science Park en ESA ESTEC) kan innovatie worden
de uitwisseling tussen het bedrijfsleven en onderwijs
– lokaal of regionaal - aan elkaar worden gekoppeld,
versneld. De voormalige vliegtuigwerkplaats op oud-
te stimuleren. Voor de gemeente is er de rol om
waardoor deze meer circulair en duurzaam worden
marinevliegkamp Valkenburg is duurzaam gerenoveerd
planologische ruimte te bieden en bij te dragen aan het
ingericht. Katwijk is energieneutraal in 2050. Dat
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Florerende Onderneming
38
* Niet gelokaliseerd op de kaart
Figuur 9: Op deze kaart is de ontwikkelstrategie Florerende gevisualiseerd. De belangrijkste doelstellingen zijn in beeld gebracht.
39
betekent eigen opgewekte energie en warmte. Enerzijds
Vernieuwing van de bedrijvigheid vindt ook plaats door
kennis uit onderzoek van bijvoorbeeld TU Delft, TNO,
is dit een duurzaamheidsambitie (zie ontwikkelstrategie
het aantrekken van bedrijvigheid en/of te sturen op
ESA ESTEC, de Universiteit Leiden en InHolland. Diverse
4), anderzijds biedt dit ook kansen voor nieuwe
clusterontwikkeling. Specifieke locatieontwikkeling kan
onderzoeken en haalbaarheidsstudies beschrijven dat
economische verdienmodellen, bijvoorbeeld in de vorm
een vliegwiel zijn voor clustervorming. De ontwikkeling
dit soort bedrijvigheid op projectlocatie Valkenburg
van Smart polder Katwijk. Katwijk biedt ruimte voor dit
van hoogwaardige technologische bedrijvigheid op
een positieve impuls levert aan de regionale economie
soort experimenten. Ook in de samenwerking met haar
voormalig vliegveld Valkenburg (Unmanned Valley)
en werkgelegenheid in Zuid-Holland. Dit is een zeer
‘waterpartners’ Dunea en Holland Rijnland ziet Katwijk
is hiervan een voorbeeld: het zet in op het versterken
kansrijke ontwikkeling als het gaat om de vernieuwing
kansen voor nieuwe oplossingen voor het opwekken
van het ondernemersklimaat door het aantrekken
van de bedrijvigheid in Katwijk, aangezien deze nieuwe
van energie en het leveren van warmte en koude, dat
van start-ups en spin-offs. Naar verwachting groeien
industrie een enorme groeipotentie heeft.
kan middels huidige waterleidingen en locaties zoals het
bedrijven die zich vestigen in Unmanned Valley en
Valkenburgse Meer.
zich toeleggen op hoogwaardige technologische
2. Katwijk werkt aan de Greenport en toerisme
ontwikkelingen sneller door de directe nabijheid van
Specifieke sectoren die belangrijk zijn voor Katwijk en waarin innovatie belangrijk is voor functioneren op
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Florerende Onderneming
langere termijn, zijn toerisme en de sierteeltsector. Beide sectoren zijn beeldbepalend voor de gemeente. De toerismesector staat voor de ambitie om jaarlijks 5% te groeien. Behalve marketing en regionale samenwerking, vraagt dit om doorontwikkeling van het aanbod. Het gaat dan om uitbreiding van het aantal bedden, maar ook om nieuwe recreatieve infrastructuur en het beter benutten van bestaande parels als de Limes en het Valkenburgse meer. De sierteelt sector – de grootste werkgelegenheidsverschaffer binnen Katwijk - staat voor de opgave om mee te kunnen blijven bewegen met (inter-)nationale marktontwikkelingen. Hiervoor is versterking van de sector noodzakelijk, die zal worden bepaald door het innoverende vermogen van de bedrijven. Denk bijvoorbeeld aan innovaties
* Niet gelokaliseerd op de kaart
40
in de bedrijfseconomische sfeer, circulaire economie,
Katwijk energieneutraal in 2050
nieuwe economie
innovatieve greenport
samenwerkingsverbanden
“Bloemen- en plantenteelt zijn in Katwijk van oudsher sterk vertegenwoordigd. Die sector kan verder versterkt worden. Technologische ontwikkeling biedt nieuwe kansen.” “Naast duurzaamheid is het van belang dat ondernemers die zich in Katwijk vestigen voordelen zien ten opzichte van het vestigen in buurplaatsen/gemeenten. Bijvoorbeeld doordat de gemeente extra begeleiding of andere voordelen aanbiedt.” “Maak het winkelaanbod divers. Stimuleer innovatie in het winkelgebied door bijvoorbeeld pop-up store concepten.”
41
en de energietransitie zowel op Flora Holland als
Dit geldt met name voor MKB- sectoren, o.a. de
elkaar kunnen vinden, voor zover dat niet al gebeurt.
in Rijnsburg-Noord. De doorontwikkeling van Flora
sierteelt en de maakindustrie. Naast ervoor zorgen
Daarnaast is het van belang dat de onderwijsinstellingen
Holland zal met name samenhangen met innovatie en
dat werknemers specifieke kwalificaties ontwikkelen,
zowel binnen als buiten Katwijk bereikbaar zijn voor
digitalisering van de logistieke en draaischijffunctie.
is er de opgave om het overall opleidingsniveau
leerlingen en studenten, per fiets en met het openbaar
De Greenport gerelateerde bedrijvigheid – die sterk
van de inwoners stapsgewijs te verhogen. Jongeren
vervoer.
leunt op een goede bereikbaarheid voor auto en
zullen zoveel mogelijk gestimuleerd moeten worden
vrachtverkeer - is aan de noord- en oostzijde van de
om stappen te zetten in hun ‘onderwijs-carrière’.
4. Katwijk zet in op vitale en passende werklocaties
gemeente geconcentreerd. Nu leunt de ontsluiting van
Het gaat dan niet alleen om hoger onderwijs, maar
Aantrekkelijke en vitale werklocaties zijn van directe
die gebieden sterk op de N206, die juist aan de zuidzijde
ook om praktijkgericht VMBO en onderwijs op MBO
invloed op het vestigingsklimaat in Katwijk. Zowel
ligt en het stedelijk gebied doorsnijdt. Een noordelijke
niveau. Het zorgen voor de juiste kwalificaties van
voor bestaande als nieuwe bedrijven. Het gaat erom
verbinding -de Pioniersbaan- is een belangrijke nieuwe
werknemers is een opgave voor zowel scholen als
dat bedrijventerreinen schoon, heel en veilig zijn.
verbinding om het gebied Rijnsburg-Noord leefbaar én
bedrijven. Afstemming tussen de behoefte van de
Ook is het van belang dat ze een herkenbaar profiel
economisch vitaal te houden.
markt en de curricula van het onderwijs is hierbij
hebben voor de bedrijvigheid die er gevestigd is en
wenselijk. Bedrijven dragen de verantwoordelijkheid
dat ze de gelegenheid bieden om clusterontwikkeling
om hun personeel die scholing aan te bieden waardoor
van bedrijvigheid te faciliteren. Clusterontwikkeling
ze mee kunnen groeien in de ontwikkeling van het
van bedrijvigheid in bepaalde sectoren - bijvoorbeeld
Katwijk en Katwijkers zijn sterk in praktisch werk: van de
bedrijf. Samenwerking tussen onderwijsinstellingen
de sierteelt - oefent aantrekkingskracht uit op andere
visserij in het verleden tot de huidige werkgelegenheid
en het bedrijfsleven ligt voor de hand: bedrijven
bedrijven. Passende bedrijfsomgevingen voor met
in de Greenport, maakindustrie en ambachtelijke sector.
kunnen afnemer worden van het onderwijsaanbod
name dragende sectoren zijn cruciaal, zodat dat deze
Dit is een kracht. De opgave is om te zorgen dat er
van scholen. Wanneer door bedrijven gezamenlijk
kunnen meebewegen met de ontwikkelingen in de
voldoende gekwalificeerd personeel aanwezig is en
een behoefte aan aanbod kan worden geformuleerd,
(internationale) markt en zich naar gelang de behoefte
blijft. Ontwikkelingen in de markt, zoals automatisering
wordt het interessanter voor scholen om hun aanbod
kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd moet het aanbod
en digitalisering, maken dat het bestaande (praktijk)
hierop te ontwikkelen. Scholen hebben bedrijven
van bedrijvenlocaties toegesneden zijn op de diverse
werk steeds innovatiever en kennisintensiever wordt.
nodig voor de ontwikkeling van hun curriculum en
behoeften aan werkmilieus van bedrijven. Katwijk geeft
Dit stelt hogere eisen aan het personeel, dat zal moeten
voor leerwerkplaatsen voor leerlingen. De gemeente
ook in de toekomst voldoende ruimte aan ondernemers,
‘meegroeien’ met de behoeften vanuit de praktijk: nog
kan een faciliterende rol spelen in het ontwikkelen
zowel op bedrijventerreinen als in de woongebieden.
steeds praktisch, maar wel innovatiever en technischer.
van netwerken waarin het bedrijfsleven en scholen
Die ruimte is zowel fysiek als planologisch: flexibiliteit
3. Katwijk zoekt aansluiting in opleidingsniveau - werkgelegenheid
42
in bestemmingen en meer ruimte voor werken in de woonwijken, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van leegstaand vastgoed. Daarbij maakt Katwijk het voor ondernemers en met name starters aantrekkelijk zich hier te vestigen. Verouderde bedrijventerreinen zullen stapsgewijs transformeren naar gemengde woonwerkgebieden. Het mengen van wonen en werken kan invloed hebben op de leefbaarheid en levendigheid voor de bewoners in de woon-werkgebieden. Hier is per gebied specifieke aandacht voor. De gemeente biedt ruimte voor het MKB in het algemeen en starters in het bijzonder. Het (her)ontwikkelen van locaties en thematisch profileren van locaties draagt bij aan de vitaliteit van de werkmilieus en de aantrekkingskracht op bedrijven. Voor de bedrijvenlocaties is in 071-verband een visie uitgewerkt voor de Leidse regio. Economische agenda met uitvoeringsprogramma Voor de thematische uitwerking van de ontwikkelstrategie Florerende economie wordt er gewerkt aan een economische agenda met een uitvoeringsprogramma, deze bevat concrete projecten die door ondernemers zijn aangedragen en in gezamenlijkheid door de gemeente zijn omarmd.
43
4.3 ONTWIKKELSTRATEGIE 3. KATWIJKSE KERNEN 1. Katwijk ontwikkelt toekomstgerichte,
van de kernen, maar ook op versterking en behoud
2. Katwijk benut de diversiteit van de kernen
van groene kwaliteiten. Dit is per gebied anders
Een aantrekkelijk, onderscheidend woon- en leefklimaat
Elke kern heeft een compleet en gedifferentieerd
en vraagt om maatwerk. De gemeente faciliteert
is een belangrijke drager voor het vestigingsklimaat
woningaanbod voor alle inwoners; mensen moeten
technologische ontwikkelingen zoals online zorg,
van Katwijk. Katwijk is een verzameling van diverse
in hun eigen omgeving kunnen opgroeien en er oud
domotica en Buurtwhatsapp waardoor onder
kernen, met allemaal een eigen ontstaansgeschiedenis
kunnen worden. Het basisvoorzieningenniveau (scholen,
meer de burgerparticipatie kan worden vergroot.
en identiteit. Koester die, deze kwaliteit is kenmerkend,
zorg, winkels) is in elke kern op orde. Maatschappelijke
Tevens ondersteunt de gemeente het bloeiende
versterk en benut deze. De diversiteit zit in de
voorzieningen zoals sport, speelplekken, onderwijs
verenigingsleven met het Accomodatiebeleid. Bij
bewoners, maar ook in bijvoorbeeld de openbare
en zorg liggen dicht bij elkaar, zijn voor alle inwoners
concurrerende claims om de ruimte, kiest Katwijk in de
ruimte, de architectuur en in festiviteiten. Maak hierbij
van de kern op loopafstand te bereiken én zijn ook
kernen voor de leefbaarheid (groen, sport, bewegen,
gebruik van de verschillende historische kenmerken,
toegankelijk voor inwoners met een beperking.
voetgangers en fietsers) en niet voor ruimte voor
de kwaliteiten van de ondergrond en het culturele
Katwijk zet in op verdichting en kwaliteitsverbetering
(geparkeerde) motorvoertuigen.
erfgoed. Archeologische monumenten kunnen worden
levensloopbestendige kernen
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Katwijkse Kernen
44
* Niet gelokaliseerd op de kaart
Figuur 10: Op deze kaart is de ontwikkelstrategie Katwijkse Kernen gevisualiseerd. De belangrijkste doelstellingen zijn in beeld gebracht.
45
benut als open ruimte; zorg voor dubbelbenutting van
Katwijkse kernen. Dit pleit voor functiemenging
het profiel van een hoogwaardige beroepsbevolking.
archeologische monumenten door deze in te passen als
en lokaal werkgeverschap, passend bij het dorpse
Katwijk sluit hierbij aan met voldoende aantrekkelijke en
groene en/of recreatieve ruimte. De cultuurhistorische
karakter van Katwijk. Werknemers en werkgevers
gevarieerde woonmilieus om (nieuwe) werknemers te
waardenkaart laat aan iedereen zien waar de
hebben belang bij een aantrekkelijke woonomgeving
accommoderen. In de programmering van woningbouw
archeologische, historisch bouwkundige en historisch
en een goed voorzieningenniveau. Een strategie om
worden daarom ook onderscheidende (top)woonmilieus
geografische waarden liggen en welke kwaliteit deze
nieuwe bedrijven aan de gemeente te binden is om
opgenomen. Op buurtniveau zijn alle functies
hebben. De cultuurhistorische en landschappelijke
hoger opgeleiden aan de gemeente te binden door
aanwezig (denk aan scholen, winkels en zorg), maar
kwaliteiten worden beschermd door borging van
middel van aantrekkelijke woonmilieus (bestaande
als een bepaalde functie er niet is, kun je terecht in een
de waarden in het op te stellen omgevingsplan.
en nieuwe). Bedrijven vestigen zich waar potentieel
naastgelegen buurt of kern: de kernen zijn onderling
Werkgelegenheid is een belangrijke drager voor
aan hoogwaardige arbeid aanwezig is. Leiden heeft
met elkaar verbonden door aantrekkelijke wandel- en fietsroutes.
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Katwijkse Kernen
* Niet gelokaliseerd op de kaart
46
van jong tot oud: levensloopbestendige kernen
diverse kernen
openbare oevers aan de Oude Rijn kernen verbonden met fiets-, wandel- en vaarrouters
“Maak een ondergrondsafvalsysteem in heel Katwijk, zo komen mensen hun huizen uit om even naar de bakken te lopen en spreken ze de buren ook nog eens gezellig!” “Bewaar en bewaak de eigen dorpscultuur en geschiedenis van Katwijk.”
47
3. Katwijk ontwikkelt Oude Rijn als aantrekkelijke
4. Katwijk ontwikkelt een nieuwe kern
5. Aandacht voor sociaal-maatschappelijke opgaven
Valkenhorst wordt een nieuwe, zesde kern voor
Aandacht voor inclusiviteit en diversiteit in de kernen
Katwijk ontwikkelt een gezicht naar de Oude Rijn. De
Katwijk, met eigen basisvoorzieningen. Voor grotere
is van groot belang. Katwijk richt zich naast fysieke
verouderde bedrijventerreinen langs de oevers worden
voorzieningen zijn bewoners aangewezen op de andere
ordening in woningen en voorzieningen ook op de
getransformeerd naar meer gemengde plekken met
kernen in Katwijk en omgeving. In de wijk Valkenhorst
sociale aspecten zodat de wijk als een volwaardige
bijzondere woningen. Langs het water liggen openbare,
is plek voor bijzondere programma’s, bijvoorbeeld
wijk kan functioneren. We willen uitsluiting van
doorlopende routes en zijn veel openbare plekken met
leisure en cultuur, met een bereik van heel Katwijk en
specifieke groepen in de samenleving voorkomen.
steigers en hier en daar een café of botenverhuur om
de regio. Valkenhorst is dé woonwijk van de toekomst
De gevolgen van de aanstaande decentralisatie van
het water meer beleefbaar te maken!
en gaat voor de kwalificatie ‘excellent’ in de BREEAM-
de Maatschappelijke Zorg willen we beperken en
certificering (een onafhankelijk keurmerk om duurzame
het langer thuis wonen voor ouderen en mensen
ontwikkeling in de gebouwde omgeving te stimuleren).
met een psychische hulpvraag willen we faciliteren.
Valkenhorst biedt straks onderscheidende en duurzame
Dit levert naast een toenemende zorgvraag ook
woonmilieus, bijzondere woonvormen en ruimte voor
vraag op naar bijzondere woonvormen, beschermde
experiment. Het zijn de pioniers die een aantrekkelijke
woonomgevingen en de druk die dat op kernen kan
omgeving creëren en nieuwe groepen aantrekken: voor
leggen. De toenemende vergrijzing vraagt om meer
Katwijkers en voor nieuwe Katwijkers uit de regio. Hier
aandacht voor levensloopbestendigheid van woningen
wordt er gebouwd aan de gemeenschap. Natuurlijk
en nabijheid van voorzieningen. In alle opzichten
is de nieuwe woonwijk via snelle fietsroutes en goed
is identiteit van belang. Mensen voelen zich meer
openbaar vervoer verbonden met Katwijk en de regio.
verbonden met hun omgeving als deze past bij hun
Tevens biedt de ontwikkeling van Valkenhorst de kans
beleving van de buurt. Cultuurhistorie en erfgoed
om Katwijk (en de regio) beter aan te sluiten op de
spelen daarin een belangrijke rol, evenals architectuur.
grote en waardevolle landschappen: nieuwe recreatieve
Dit draagt bij aan sociale samenhang. Een goede
en ecologische verbindingen tussen de Oude Rijn, de
analyse vanuit een waarden- en leefstijlonderzoek
polder, Nationaal Park de Hollandse Duinen en het
(mentality milieus) kan hieraan bijdragen, evenals goede
Valkenburgse Meer. Bij de ontwikkeling van de nieuwe
participatie bij herinrichting en beheer van de openbare
wijk is aandacht voor de opbouw en de kwaliteiten
ruimte, herstructurering en nieuwe ontwikkelingen.
groenblauwe identiteitsdrager
van de bodem. De ondergrond – van archeologie tot waterhuishouding – wordt als uitgangspunt genomen voor planvorming. 48
49
4.4 ONTWIKKELSTRATEGIE 4. GEZONDE EN AANTREKKELIJKE LEEFOMGEVING 1. Katwijk stimuleert bewegen en ontmoeten in de
verdichtingsopgaven moet daar net zo goed plek voor
Inwoners en bezoekers van Katwijk moeten een
zijn als in de ruimer opgezette buurten. De Oude Rijn
volwaardig alternatief hebben voor de auto: de
Bewegen en ontmoeten (sociale cohesie) zijn gezond en
wordt veel beter zichtbaar door openbare plekken aan
gezonde keuze moet de makkelijkste keuze zijn. Met de
belangrijk voor jong en oud. De openbare ruimte gaat
het water te creëren waar het prettig verblijven en die
prioritering in mobiliteit wordt de volgorde in keuzes
uitnodigen tot bewegen en ontmoeting. Dat kan door
uitnodigen om naartoe te gaan.
voor duurzame mobiliteit toegelicht (zie kaarten). Het
openbare ruimte
aantrekkelijke sport-, speel- en ontmoetingsplekken te maken en door centraal in de kernen plekken van ontmoeten te creëren (publiek en/of privaat; in de
begint bij een goed netwerk van wandel- en fietspaden 2. Katwijk zet in op kwalitatieve en duurzame mobiliteit
directe omgeving van Katwijk is het prachtig fietsen.
buitenruimte en/of in gebouwen). Ook is het van belang
Katwijk maakt nadrukkelijk de keuze voor duurzame
Leiden is op fietsafstand te bereiken via aantrekkelijke,
om voldoende aantrekkelijke groene ommetjes in de
mobiliteit: het wandel- en fietsnetwerk en
autoluwe routes. Ook met hoogwaardig openbaar
woonomgeving te hebben. In compacte wijken en bij
(hoogwaardig) openbaar vervoer krijgen prioriteit.
vervoer, is Katwijk optimaal bereikbaar. Op termijn kan
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
* Niet gelokaliseerd op de kaart
50
tussen de kernen en naar het buitengebied. In de
Figuur 11: Op deze kaart is de ontwikkelstrategie Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving gevisualiseerd. De belangrijkste doelstellingen zijn in beeld gebracht.
51
een innovatieve openbaarvervoersverbinding dit verder
kan in bestaand Katwijk de leefbaarheid worden
woningniveau ook aardgasloos: verwarming moet in
versterken door de aansluiting te maken op het landelijk
verhoogd. De Pioniersbaan is een voorwaarde voor
nieuwe woningen van een duurzame bron komen. Ook
spoorwegennetwerk. Het openbaar vervoer biedt een
enerzijds de economische bereikbaarheid en anderzijds
de bestaande woningen moeten duurzamer gemaakt
goed alternatief voor de auto. De routes naar haltes zijn
het versterken van de leefbaarheid.
worden, dat vraagt om innovatieve acties van bewoners,
comfortabel en aantrekkelijk om te lopen. Katwijk is een
Katwijk werkt aan geluidsreductie en verbetering van
woningbouwverenigingen en de gemeente.
toegankelijke gemeente en stoepen en bushaltes zijn
de luchtkwaliteit in de omgeving van drukke wegen.
toegankelijk voor rolstoelen, kinderwagens en rollators.
De aanvullingswet geluid en de landelijke regels
Energie en warmte wordt straks alleen nog maar
De autobereikbaarheid van de luwe woonwijken blijft
voor luchtkwaliteit worden daarbij als ondergrens
duurzaam opgewekt. Daarin werkt Katwijk samen met
uiteraard eveneens van belang, maar de woonwijken
gehanteerd.
de regio. Er wordt op slimme manier ruimte gevonden
worden autoluw ingericht, de auto is daar te gast. Hierbij worden nieuwe duurzame alternatieven, waaronder elektrisch autorijden, aangemoedigd door het verder
voor de opwekking van duurzame energie. Waar 3. Katwijk zet in op duurzaamheid, klimaatbestendigheid en is energieneutraal in 2050
mogelijk wordt hierbij gezocht naar functiecombinaties. Denk hierbij aan zon en windopwekking in combinatie
ontwikkelen van laadinfrastructuur. Natuurlijk blijven
Om de doelstelling energieneutraal in 2050 te kunnen
met natuurherstel, landbouwactiviteiten of recreatie.
de economisch kerngebieden ook per auto goed
halen, bouwt Katwijk energie- en klimaatneutraal. Dat
In het Greenportgebied liggen kansen voor circulaire
bereikbaar. Door de ontwikkeling van de Pioniersbaan
betekent naast energiebesparing en opwekking op
waterkringlopen, gekoppeld aan bedrijven en glastuinbouw.
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
* Niet gelokaliseerd op de kaart
52
bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte
duurzame energie
routes naar natuurgebieden
fietsstraat
duurzame mobiliteit
“Meer buurtplekken waar mensen met elkaar in contact kunnen komen.” “Ik zou graag meer beweegtoestellen zien in Katwijk, die ook een beetje beschut zijn zodat je niet zo in het openbaar aan het sporten bent.” “Speeltoestellen voor volwassenen! Waar je zelf kunt trainen, en waar groepjes bootcampers gebruik van kunnen maken.” “Stimuleer het autodelen in plaats van (2e) autobezit! Informeer rijbewijsbezitters actief hierover. Dat voorkomt ook hoge parkeernormen bij nieuwbouw.” “Zorg dat alle fietspaden comfortabel zijn.” “Leg waterpleinen aan die bij hevige regenval kunnen fungeren als retentie waardoor de straten minder vaak blank. Als ze droog staan kunnen het speelpleinen zijn.” “Subsidie voor zonnepannen (geen panelen), meer gras in tuinen, cv-installaties aansluiten op houtkachels, opvang regenwater voor bewatering planten.” “Meer ruimte voor natuur!” 53
De ondergrond van de Katwijkse gemeente wordt slim
versterkt. De duinen en het strand zijn al voelbaar
ingezet op basis van haar kwaliteiten (o.a. draagkracht
als je Katwijk aan Zee binnenkomt, doordat het
en de opslagcapaciteit van water en energie), maar ook
duinlandschap doorloopt in het stedelijk gebied: de
voor bestaande of nieuwe ondergrondse infrastructuur
openbare ruimte is ingericht met veel zand, helm en
als bijdrage voor bijvoorbeeld energieopwekking.
duinbegroeiing.
De ondergrond van de Katwijkse gemeente wordt slim ingezet op basis van haar kwaliteiten (o.a. draagkracht
In de duinen tussen Scheveningen en Katwijk ligt de
en de opslagcapaciteit van water en energie), maar ook
drinkwatervoorziening voor de hele regio. Dit gebied
voor bestaande of nieuwe ondergrondse infrastructuur
blijft minimaal behouden. In samenwerking met Dunea
als bijdrage voor bijvoorbeeld energieopwekking.
moet onderzocht worden hoe de opgave van een duurzame drinkwatervoorziening in de gebieden ten
4. Katwijk koestert het landschap
zuiden van de N206 kan worden ingepast en beschermd.
De ligging van Katwijk is uniek: midden in het
De duinen en het strand zijn al voelbaar als je Katwijk
Nationaal Park Hollandse Duinen. Katwijk koestert
aan Zee binnen komt, doordat het duinlandschap
die positie en beschermt de groene buffers en de
doorloopt in het stedelijk gebied: de openbare ruimte is
Natura 2000-gebieden, maar benut de kansen die het
ingericht met veel zand, helm en duinbegroeiing.
landschap biedt voor recreatie en toerisme (buiten de beschermde gebieden). Wandelen en fietsen behoren in Natura 2000 gebied wel tot de mogelijkheden. De bescherming van de groene buffers en de landschappen in het Nationaal Park zijn randvoorwaardelijk voor ontwikkelingen in deze gebieden. We zorgen voor een betere verbinding tussen gebieden en zetten in op het verhogen van biodiversiteit. De groengebieden zijn goed toegankelijk en makkelijk bereikbaar. De verweving tussen landschap en stedelijk gebied wordt
54
55
INDICATIEVE UITWERKING VAN DE KATWIJK AGENDA MOBILITEIT (KAM) IN EEN ROBUUST NETWERK VOOR FIETS, AUTO EN OV 1. Kaartbeeld hoofdroutes fiets
3. Kaartbeeld auto
56
2. Kaartbeeld OV
57
58
HOOFDSTUK 5
HET BEOORDELINGSKADER
Katwijk beoogt met het beoordelingskader de mogelijkheid te bieden om bij verdere concretisering en uitwerking van de omgevingsvisie de gevolgen op een passende manier te wegen en te beoordelen. Het biedt een basis voor monitoring, signaleren van knelpunten en bijsturen.
59
5.1 VAN DOELSTELLING NAAR BEOORDELINGSKADER Wat is het?
Wat kun je ermee?
Het beoordelingskader bestaat uit 4 webdiagrammen
Initiatiefnemers kunnen zelf het webdiagram gebruiken
waarin de huidige actuele situatie (nulsituatie) en
een potentieel initiatief te toetsen. De gemeente Katwijk
de ambities zijn opgenomen Per ontwikkelstrategie
zal vervolgens middels een overleg aan de intake- en de
is er een web-diagram. Elk diagram visualiseert de
omgevingstafel het initiatief kunnen beoordelen. Dan
opgave per doelstelling en de samenhang tussen de
wordt bekeken in welke mate het initiatief een bijdrage
doelstellingen. Tegelijkertijd biedt het inzicht in de
levert aan de doelstellingen van de omgevingsvisie. De
strijdigheden tussen doelstellingen. De opgaven die
komende jaren zullen we oefenen met het gebruiken
het meest belangrijk voor de toekomst zijn scoren
van het beoordelingskader en zullen we de werking van
in het webdiagram het hoogste. Het webdiagram is
het instument evalueren en verbeteren.
daarmee een kwalitatieve weergave van de de koers per ontwikkelstrategie. Voor wie is het? Het beoordelingskader is in de eerste plaats een inspiratiebron voor eenieder die werkt aan en in de fysieke leefomgeving van de gemeente Katwijk. Dit geldt voor initiatiefnemers, inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. Op de tweede plaats zal de gemeentelijke organisatie (ambtelijk organisatie, het bestuur en de raad) het beoordelingskader gebruiken voor monitoring en evaluatie, bij het opstellen van beleid en maatregelen en om ruimtelijke iniatieven te versterken/verrijken.
60
5.2 WERKING BEOORDELINGSKADER Het beoordelingskader bestaat uit acht assen, die corresponderen met de acht doelstellingen van de omgevingsvisie. Iedere as bestaat uit vijf punten. Het punt dat het meest dichtbij het centrum te vinden is, is punt 1 en het punt dat zich het meest aan de buitenzijde van het diagram bevindt is punt 5. Deze punten zijn gebruikt om per doelstelling aan te geven wat de huidige 0-situatie is en wat de beoogde situatie is in 2030. De 0-situatie is in ieder diagram terug te zien als een lijn.
Figuur 12: Weergave van de werking van het beoordelingskader.
61
Het ambitieniveau is aangegeven door het icoon dat Doelstelling 1.
correspondeert met een doelstelling op één van de
Versterken en innovatiever maken van de economie
punten op de as te plaatsen (uitgangssituatie, de stip op de horizon). Het verschil tussen de lijn en de contouren
Doelstelling 2.
van het vlak laat goed zien in welke mate Katwijk wil dat
Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050
er inzet wordt geleverd op een bepaalde doelstelling binnen een ontwikkelstrategie. Dit biedt drie mogelijke
Doelstelling 3.
uitgangsposities:
Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met uitbreiding
1. Wanneer de lijn voor de 0-situatie op een lager punt
van groene kwaliteiten
(bijvoorbeeld 1) staat dan het vlak van de beoogde situatie (bijvoorbeeld 5), betekent dit dat er veel
Doelstelling 4.
inzet nodig is om van de 0-situatie naar de beoogde
Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang
situatie te komen. Er is in dat geval veel extra inzet nodig (en gewenst) om de ambities van de doelstelling in dat gebied te bereiken.
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
2. Wanneer de lijn en het vlak zich op hetzelfde punt bevinden, betekent het dat de 0-situatie behouden dient te worden. Het wordt als belangrijk ervaren,
Doelstelling 6.
maar er is geen extra inzet voor nodig behalve
Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente
behoud van de gewenste situatie. 3. Wanneer de lijn zich boven het vlak bevindt,
Doelstelling 7.
betekent dit dat er voor die doelstelling in dat
Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en
gebied geen extra inzet nodig is.
erfgoed Doelstelling 8. Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk
62
Onderbouwing van de 0-situatie
Beschrijving van de 0-situatie
situatie, afgezet tegen de doelstelling, levert daarom
Op basis van de huidige stand van Katwijk en
Doelstelling 1. Verduurzamen en innovatiever maken van
een negatieve beoordeling op. Er is sprake van een
leefomgevingsfoto’s in het MER-beoordelingsrapport
de economie
autonome positieve trend en bij voortzetting van het
is de 0-situatie voor de doelstellingen in Katwijk
De huidige situatie is niet bijzonder zorgwekkend, maar
huidige beleid wordt die versterkt. Het is echter niet
bepaald. Deze 0-situatie is generiek beschreven
kent wel aandachtspunten. Deze liggen met name
te verwachten dat dit ertoe leidt dat de hoge ambities
voor de gemeente en is nu in ieder webdiagram
in een hoog aandeel praktijkopleidingen, een grote
worden behaald. Conclusie: de 0-situatie met betrekking
weergegeven als identieke lijn. Wij streven ernaar om
vertegenwoordiging van de traditionele sectoren en
tot deze doelstelling wordt op punt 1 geplaatst.
in de toekomst bij komende actualiseringsrondes van
ondervertegenwoordiging van kennis en innovatie. Het
de omgevingsvisie de 0-situatie per ontwikkelstrategie
beleid is erop gericht om de bestaande sectoren vitaal
Doelstelling 3. Versterken en verduurzamen bestaand
nader in beeld te brengen en daarmee het
te houden en het opleidingsniveau te verhogen, maar
stedelijk gebied met uitbreiding van groene kwaliteiten
beoordelingskader aan te scherpen.
als gevolg van exogene factoren is de verwachting
Recente initiatieven binnen de gemeente versterken
dat de werkgelegenheid onder druk komt te staan.
en verduurzamen het bestaand stedelijk gebied
De beschikbare ruimte voor werklocaties biedt een
(Katwijk-Noord). Maar de huidige situatie is niet op het
goede kans om aan de behoefte aan hoogwaardige
gewenste ambitieniveau. Er is ruimte voor verbetering.
werkgelegenheid te voldoen. Al met al zijn er kansen
De woonvoorraad is nog onvoldoende gedifferentieerd
om de situatie te verbeteren, maar de autonome
en geheel verduurzaamd. Ook kan de verhouding tussen
ontwikkeling is naar verwachting overwegend negatief,
verhard en onverhard oppervlak in de toekomst een
waardoor actie benodigd is om de doelstelling te
knelpunt gaan worden, voor zover het dat nog niet is
kunnen behalen. Conclusie: de 0-situatie met betrekking
vanwege klimaatbestendigheid. Anderzijds is beleid
tot deze doelstelling wordt op punt 2 geplaatst.
van toepassing waardoor een autonome bijdrage aan de doelstelling wordt geleverd. Autonoom is er dan
Doelstelling 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig
ook sprake van een lichte verbetering. Conclusie: de
Katwijk in 2050
0-situatie met betrekking tot deze doelstelling wordt op
Katwijk is niet klimaatbestendig. Dit is nu een
punt 2 geplaatst.
aandachtspunt, maar omdat scherpere normen zullen
Figuur 13: 0-situatie (rode lijn) in een leeg beoordelingskader.
worden gesteld én het klimaat nog meer zal veranderen,
Doelstelling 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke
wordt dit een knelpunt. De autonome (trend zonder
sociale samenhang
beleidswerking van omgevingsvisie) ontwikkeling is
Er is nog verbetering mogelijk, maar de huidige situatie
negatief. Energieneutraliteit is nog ver weg. De huidige
is in principe goed. Door de verwachte ontwikkeling van 63
de bevolkingsopbouw en huishoudenssamenstelling
Doelstelling 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige
andere thema’s (in de toekomst mogelijk door de
is te verwachten dat de huidige voorzieningen niet
gemeente
erfgoednota), waardoor de verwachting is dat zowel
voldoen aan de toekomstige wensen. Er is dan ook een
Op het thema gezondheid van de leefomgeving scoort
negatieve als positieve ontwikkelingen plaats zullen
autonome neerwaartse beweging te verwachten. Met
Katwijk vrij slecht. De milieuhinder en de gezondheid
vinden. Conclusie: de 0-situatie met betrekking tot deze
de ontwikkeling van Locatie Valkenburg is er wel de
van de bewoners zijn beide aandachtspunten. Als
doelstelling wordt op punt 2 geplaatst.
mogelijkheid om een deel van de veranderende vraag
gevolg van beleid en technologische vooruitgang
op te vangen. Conclusie: de 0-situatie met betrekking tot
wordt de invloed van het wegverkeer op de gezondheid
Doelstelling 8. Bevorderen van de natuur- bodem en
deze doelstelling wordt op punt 3 geplaatst.
naar verwachting minder. Daar staat tegenover dat het
waterkwaliteiten
thema gezondheid meer invloed zal gaan ondervinden
De natuurgebieden rondom Katwijk komen naar
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
van de inrichting van de leefomgeving en zaken als
verwachting verder onder druk te staan door zowel
In de huidige situatie is er sprake van enkele knelpunten.
klimaatverandering en economische ontwikkeling. Er
stikstofdepositie als recreatie, doordat meer mensen
De bereikbaarheid van de kust staat onder druk, maar
ontstaan daarmee risico’s. De maatschappij past zich
de kust bezoeken. Het knelpunt met betrekking tot
ook op gebied van fietsen en parkeren bestaat er
hierop echter ook aan. Er worden al met al geen grote
stikstof wordt vooralsnog niet opgelost. Meer verkeer
een behoefte aan verbetering. Met de aanleg van de
autonome veranderingen verwacht op dit thema in
(vanwege recreatie of als woon-werkverkeer e.d. van
RijnlandRoute wordt er een positieve impuls gegeven
het algemeen, maar wel significante veranderingen op
inwoners van Katwijk) is ongunstig voor de Natura2000-
aan de bereikbaarheid. Door autonome en exogene
onderdelen. Conclusie: de 0-situatie met betrekking tot
gebieden, onder andere doordat gevoelige gebieden
factoren is de verwachting echter dat de infrastructuur
deze doelstelling wordt op punt 2 geplaatst.
nabij ontsluitingswegen liggen. Het verbeteren van
in de toekomst niet aan de vraag zal voldoen. Er is
de waterkwaliteit blijft aandacht vragen. Natura
sprake van een autonome opwaartse trend in het
Doelstelling 7. Benutten van Katwijkse historische en
2000-gebieden worden echter goed beschermd,
gebruik van duurzame vervoermiddelen. Wanneer
landschappelijke kwaliteiten en erfgoed
waardoor daar een lichte positieve trend te zien is. Voor
de infrastructuur hierop niet aangepast wordt, zal
De waarde van het Katwijkse erfgoed wordt momenteel
Katwijk geldt dat voor de duingebieden. De druk op de
deze trend afgezwakt worden. Conclusie: de 0-situatie
onvoldoende benut. Erfgoed is in Katwijk wel aanwezig.
natuur zal blijven bestaan en het is niet in de lijn der
met betrekking tot deze doelstelling wordt op punt 2
Landschap, cultuurhistorie en archeologie staan echter
verwachting dat bestaande knelpunten binnen korte
geplaatst.
bij vrijwel elke ontwikkeling onder druk. Met bestaand
termijn worden opgelost. Het is wel denkbaar dat natuur
beleid en het Masterplan Romeinen in Katwijk wordt
meer prioriteit krijgt en dat de neerwaartse trend (op
beoogd het erfgoed te behouden en te versterken.
termijn) wordt omgebogen. Conclusie: de 0-situatie
Er ontbreekt nog wel prioritering ten opzichte van
met betrekking tot deze doelstelling wordt op punt 3 geplaatst.
64
5.3 DILEMMA’S EN MEEKOPPELKANSEN In de omgevingsvisie van Katwijk zijn de belangrijkste
1. Het behoud en versterking van (cultureel)
6. Behoud sociale cohesie en identiteit van de kernen
opgaven en ambities voor Katwijk voor de komende
erfgoed EN de verdichtingsopgave en
EN ontwikkeling van nieuwe woonmilieus voor
jaren beschreven. Zoals ook door de Cie MER is
opbrengstmaximalisatie bij nieuwe
nieuwe doelgroepen.
aangegeven kunnen deze opgaven en ambities
gebiedsontwikkelingen.
conflicterend zijn. Soms zijn deze dilemma’s in de
2. Het belang van groen (leefbaarheid, gezondheid,
Bijgaand schema toont dat bij de discussie over
huidige praktijk al zichtbaar, soms ontstaan ze door
duurzaamheid en klimaatadaptatie) EN de wens tot
bovenstaande dilemma’s keuzes maken van groot
nieuwe opgaven.. Niet alle (sectorale) ambitieskunnen
verdichting en de bijbehorende parkeeropgave.
belang is. Goede oplossingen komen niet voort uit
altijd worden ingewilligd. Dit vraagt bij vraagstukken
3. Versterking van de leefbaarheid en behoud groene
het bundelen van alle belangen, maar juist door
in de fysieke leefomgeving om een integrale en
ruimte EN de economische structuurversterking.
scherpe keuzes, door meekoppelkansen te benutten
gebiedsgericht aanpak. Kijk per gebied wat er speelt,
4. Economische structuurversterking en auto-
en innovatieve combinaties te maken. Die combinaties
wat de kwaliteiten, opgaven en belangen zijn, benut
bereikbaarheid EN de ambitie om in te zetten op
van afwegingen kunnen per gebied verschillen. Het
meekoppelkansen en maak vanuit daar heldere keuzes.
duurzame mobiliteit
beoordelingskader in hoofdstuk 5.4 geeft richting.
We zien bijvoorbeeld dat er mogelijke dilemma’s zijn in de volgende situaties:
5. Versterking van toerisme, vooral langs de kust en in Katwijk aan Zee EN leefbaarheid en behoud van sociale samenhang in de kern.
65
5.4 BEOORDELINGSKADER PER ONTWIKKELSTRATEGIE Per ontwikkelstrategie is een webdiagram uitgewerkt
Ook doelstelling 3 ‘Versterken en verduurzamen
Ten slotte is doelstelling 8 ook op positie 4 geplaatst:
dat laat zien waar onze prioriteiten liggen. De accenten
bestaand stedelijk gebied met behoud van groene
‘Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur
zijn beschreven in hoofdstuk 4.
kwaliteiten’ staat op punt 4. De ambitie staat hoog
en het watersysteem voor een aantrekkelijk en
omdat dit gaat over het doortrekken van het
toekomstbestendig Katwijk’. Het tegengaan van
Beoordelingskader Sterke Kust
duinlandschap in het stedelijk gebied. Dit vraagt om
biodiversiteitsverlies is een grote opgave in heel
De ambitie die Katwijk heeft binnen de
significante aanpassingen in de inrichting van de
Nederland. In het duingebied van Katwijk is unieke
ontwikkelstrategie Sterke Kust is met name gericht op
openbare ruimte.
natuur aanwezig. De bescherming daarvan is essentieel
het toekomstbestendig maken van het kustgebied, het
en veeleisend, vandaar dat er een hoge ambitie
versterken van de badplaats, het recreatief aanbod,
Een andere doelstelling met een hoog ambitieniveau
gekoppeld is aan deze doelstelling.
inzetten op klimaatbestendig en versterken identiteit
en dus hoge positionering op dit web, is doelstelling 7
en ruimtelijke kwaliteit. Dat is terug te zien in de hoge
‘Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke
De overige doelstellingen vergen eveneens inzet, maar
plaatsing van de doelstellingen die hieraan gerelateerd
kwaliteiten en erfgoed’ op punt 4. Deze doelstelling
in mindere mate. Bij doelstelling 1 gaat het om het
zijn.
gaat over het beleefbaar maken van cultuurhistorische
versterken van de identiteit van Katwijk aan Zee als dé
elementen in het landschap en het bijdragen aan
badplaats voor familierecreatie. Bij doelstelling 4 gaat
Het icoon voor doelstelling 2 ‘Energieneutraal en
recreatiemogelijkheden op dit gebied. Dit vraagt om
het om inclusiviteit. Doelstelling 5 ‘duurzame en veilige
klimaatbestendig Katwijk in 2050’ krijgt een positie
veel aanpassingen in het landschap en de benodigde
mobiliteit’ vergt wel extra inzet om de kust bereikbaar
op punt 4. Het gaat hier om het mogelijk maken van
organisatie daaromheen, waardoor deze doelstelling
te houden op een duurzame wijze. Doelstelling 6
innovatieve vormen van energieopwekking, die passen
hoog gepositioneerd staat in het web.
‘Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente’,
in het landschap. Ook valt hieronder het verbinden van
refereert in deze ontwikkelstrategie voornamelijk naar
de aanwezige natuurlijke structuren tot een robuust
een veilige zwemwaterkwaliteit en het stimuleren van
klimaatbestendig systeem. Dit zijn nieuwe uitdagingen,
sport en beweging in dit gebied. Ook dit is van belang
waarvoor veel inzet nodig is om dit op de juiste wijze te
en vergt de nodige aandacht, maar hiervoor is al een
realiseren.
goede uitgangssituatie aanwezig in het kustgebied, dit vraagt dus iets minder vergaande inzet.
66
Doelstelling 1. Versterken en innovatiever maken van de economie
Doelstelling 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050
Doelstelling 3. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met uitbreiding van groene kwaliteiten
Doelstelling 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
Doelstelling 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente
Doelstelling 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed
Doelstelling 8. Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk Figuur 14: Beoordelingskader ontwikkelstrategie Sterke Kust.
67
Beoordelingskader Florerende Onderneming
Doelstelling 2 ‘Een energieneutraal en klimaatbestendig
De overige doelstellingen vragen relatief gezien minder
In ontwikkelstrategie Florerende onderneming ligt
Katwijk in 2050’ staat op positie 4. De ambitie is om het
inzet dan deze drie. Het versterken van de sociale
de focus van de ambitie van gemeente Katwijk op
energieverbruik van Katwijkse bedrijvigheid op termijn
samenhang (doelstelling 4) is ondergeschikt in het
innovatie, greenport, opleidingen en vitale en passende
drastisch om laag te brengen en juist de zorgen dat het
kader van economische ontwikkeling. De situatie voor
werklocaties met accenten op het verduurzamen
bedrijfsleven een motor voor verduurzaming voor de
doelstellingen 3, 7 en 8 dient behouden te worden
en innovatiever maken van de economie en de
gehele gemeente wordt. Dit is ver verwijderd van de
en niet te verslechteren. Doelstelling 6 ‘Ontwikkelen
infrastructuur voor energie en mobiliteit.
huidige 0-situatie en vraagt extra veel inzet.
van een gezonde en veilige gemeente’ vraagt om de bescherming van een gezonde milieukwaliteit. Hiervoor
De ambitie voor doelstelling 1 ‘Versterken en
De derde doelstelling waar het ambitieniveau
is extra aandacht nodig op het gebied van luchtkwaliteit,
innovatiever maken van de economie’ staat op positie 5.
opvallend hoog ligt, is doelstelling 5 ‘Kiezen voor
stikstof en geluid.
Het streven is hierbij om vernieuwende bedrijvigheid in
duurzame en veilige mobiliteit’. Het is van groot belang
Katwijk te stimuleren. Het ontwikkelen van ‘Unmanned
dat werklocaties, onderwijsinstellingen en andere
Valley’ is een grote ontwikkeling. Daarnaast vraagt dit
economische hotspots goed bereikbaar zijn met alle
om het bieden van planologische ruimte aan nieuwe
mobiliteitsvormen. Bovendien moet de prioriteit hierbij
vormen van bedrijvigheid (o.a. circulaire economie) en
komen te liggen op schone vervoersvormen. Dit is in de
het stimuleren van samenwerkingsverbanden tussen
0-sitatie nog niet overal het geval en dus vraagt dit om
overheid, bedrijfsleven en onderwijs. Dit zijn grote
veel inzet: aanpassingen in infrastructuur, samenwerking
uitdagingen die tevens ver verwijderd zijn van de
in de regio en gedragsverandering.
bestaande 0-situatie.
68
Doelstelling 1. Versterken en innovatiever maken van de economie
Doelstelling 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050
Doelstelling 3. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met uitbreiding van groene kwaliteiten
Doelstelling 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
Doelstelling 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente
Doelstelling 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed
Doelstelling 8. Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk Figuur 15: Beoordelingskader ontwikkelstrategie Florerende Onderneming.
69
Beoordelingskader Katwijkse Kernen
In de ontwikkelstrategie Katwijkse kernen heeft
De overige doelstellingen vragen relatief gezien minder
In ontwikkelstrategie Katwijkse Kernen ligt de
doelstelling 4 ‘Inclusieve kernen en sociale samenhang’
inzet dan deze drie. Er is tevens een hoge inzet op het
focus van de ambitie van gemeente Katwijk bij veel
de hoogste prioriteit. Met name in de dorpen en
verduurzamen van de bestaande bebouwde omgeving,
doelstellingen hoog. Er komen veel functies samen
wijken is er specifiek aandacht voor de sociaal-
het klimaatadaptief inrichten van de kernen, duurzame
in de Katwijkse kernen en de manier waarop de
maatschappelijke opgaven. De dorpen en wijken met
mobiliteit, het benutten van het Katwijkse erfgoed en
leefomgeving ingericht wordt heeft effect op veel
passende voorzieningen en de openbare ruimte moeten
het inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuurwaarden
verschillende beleidsdomeinen. De focus ligt in deze
middels een goede inrichting zorgen dat iedereen kan
en een goed functionerend watersysteem voor een
ontwikkelstrategie echter op doelstelling 3, 4 en 6.
meedoen, elkaar kan ontmoeten en zichzelf kan blijven
aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk.
ontwikkelen. Doelstelling 3 gaat over het versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met behoud
Het nastreven van een gezonde en veilige gemeente
van groene kwaliteiten. In de kernen is er met name
(doelstelling 6) heeft ook een hoge prioriteit in de
aandacht voor het verdichten van de dorpen met
Katwijkse kernen. Het terugdringen van negatieve
behoud van groene kwaliteiten én het teweegbrengen
milieueffecten, maar ook het garanderen van
van een kwaliteitsverbetering. Daarin mogen de
omgevingsveiligheid vergt in deze strategie een hoge
eigen onderscheidende kwaliteiten van iedere kern
inzet.
(diversiteit) worden benadrukt en werkt Katwijk aan het vergroten van een gedifferentieerd woningaanbod.
70
Doelstelling 1. Versterken en innovatiever maken van de economie
Doelstelling 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050
Doelstelling 3. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met uitbreiding van groene kwaliteiten
Doelstelling 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
Doelstelling 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente
Doelstelling 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed
Doelstelling 8. Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk Figuur 16: Beoordelingskader ontwikkelstrategie Katwijkse kernen.
71
Beoordelingskader Gezonde en aantrekkelijke
Katwijk zet met doelstelling 5 (Duurzame en veilige
In deze ontwikkelstrategie heeft doelstelling 8
leefomgeving
mobiliteit) ook vol in op de mobiliteitstransitie. Schoon
‘het inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur
In ontwikkelstrategie Gezonde en aantrekkelijke
vervoer (fiets, elektrische auto, e-scooters en ov) heeft
en het watersysteem voor een aantrekkelijk en
leefomgeving ligt de focus van de ambitie van
de toekomst en Katwijk wil dat maximaal faciliteren in
toekomstbestendig Katwijk’ een hele hoge prioriteit
gemeente Katwijk bij veel doelstellingen hoog. De focus
haar gemeente.
ten opzichte van de andere doelstellingen. De
ligt in deze ontwikkelstrategie op doelstelling 3, 5, 6 en 8.
natuurwaarden (inclusief biodiversiteit) dienen De mobiliteitstransitie stimuleert ook de te koppelen
beschermd te worden en de gemeente heeft ambities
ambities beschreven in doelstelling 6 (het ontwikkelen
met betrekking tot het groen dooraderen van het
Binnen het beoordelingskader is er prioriteit gegeven
van de gezonde en veilige gemeente). Minder emissies
stedelijk weefsel. De ambities met het verbeteren van
aan het versterken en verduurzamen van bestaand
maken de gemeente voor plant, mens en dier gezonder.
de bodem- en waterkwaliteiten en het waterbergend
stedelijk gebied met behoud van groene kwaliteiten
Minder gemotoriseerd verkeer zorgt voor een veiligere
vermogen van de gemeente staan tevens hoog op de
(doelstelling 3). Het verweven van het duinlandschap
gemeente. Verder zet Katwijk met de groene inclusieve
lijst.
en het stedelijke gebied staat hoog op de lijst. De
buitenruimte ook vol in op het stimuleren van een
verbindingen tussen dorp en landschap worden als zeer
gezonde levensstijl.
De overige doelstellingen vragen relatief gezien minder
belangrijk beoordeeld en Katwijk zet hier dan ook vol op
inzet dan deze vier. Wel moet er voldoende aandacht
in.
zijn voor de energietransitie en het klimaatbestendig inrichten van de buitenruimte, het inzetten van openbare ruimte en groen voor inclusieve kernen met sterke sociale samenhang en het benutten van historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.
72
Doelstelling 1. Versterken en innovatiever maken van de economie
Doelstelling 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050
Doelstelling 3. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met uitbreiding van groene kwaliteiten
Doelstelling 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang
Doelstelling 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit
Doelstelling 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente
Doelstelling 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed
Doelstelling 8. Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Katwijk Figuur 17: Beoordelingskader ontwikkelstrategie Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.
73
5.5 HET BEOORDELINGSKADER ALS AANZET VOOR EEN MONITORINGS- EN EVALUATIESYSTEEM Het beoordelingskader wordt naar verwachting een belangrijk onderdeel van de beleidscyclus voor monitoring en evaluatie. Gebruik maken van meetbare indicatoren in de toekomst is een logische stap richting verdere kwalificering. In de omgevingsvisie 2.0 geven we op indicatieve wijze per doelstelling aan wat mogelijke indicatoren zijn. In een actualisatie van de omgevingsvisie kunnen deze indicatoren meer specifiek gemaakt worden voor de doelstellingen en ook in relatie worden gebracht met de vier ontwikkelstrategien. Graag geven wij aan hoe een dergelijk monitoringssysteem in de toekomst vorm kan krijgen door enkele indicatoren te koppelen aan de acht doelstellingen beschreven in de omgevingsvisie van Katwijk:
74
75
76
HOOFDSTUK 6
WERKEN MET DE OMGEVINGSVISIE
77
6.1 SAMENHANG OMGEVINGSWETINSTRUMENTARIUM De beleidscyclus
In het omgevingsplan is de visie uitgewerkt in juridische
gebiedstafel werkt. Continuïteit in de samenstelling van
De omgevingsvisie is een ‘dynamisch’ document
regels en voorschriften voor het gehele grondgebied
het team is van belang voor gezamenlijke kennis, ideeën
en maakt onderdeel uit van de beleidscyclus*. De
van de gemeente. Onder de Omgevingswet wordt
en slagkracht.
omgevingsvisie van Katwijk zal in de loop der jaren
gestimuleerd de uitvoering van de instrumenten
binnen die beleidscyclus verder worden ‘fijngeslepen’.
gebieds- en themagericht op te pakken. Daarbij kan
Gebiedsgerichte uitwerking
de gemeente in verschillende strategische allianties en
De omgevingsvisie kan op onderdelen gebiedsgericht
samenwerkingsverbanden gebruik maken van meerdere
uitgewerkt worden. Integraal werken komt het
werkvormen. Dit rijke palet aan mogelijkheden wordt
beste tot stand op het niveau van de concrete
hieronder nader toegelicht.
wijken, projectlocaties of gebieden met specifieke opgaven. Deze uitwerking kan een eigen wijze van
Gebiedsgericht en themagericht werken
participatie bevatten, een eigen ontwikkelstrategie,
De gemeente Katwijk heeft ambities vastgesteld
een ruimtelijk programmatisch kader, een specifieke
voor de implementatie van de Omgevingswet en
financiële strategie, er ontstaat ruimte voor initiatief en
de uitvoering ervan. Zo wordt bijvoorbeeld meer
samenwerking met diverse stakeholders (bijvoorbeeld
ingezet op integraal gebiedsgericht beleid in plaats
Integraal gebiedsgerichte aanpak ‘Hoornes Samen in
van thematisch (sectoraal) beleid en wil het college
beweging’).
de raad en de omgeving vroegtijdig betrekken bij ontwikkelingen, maar per situatie wordt bepaald of dit
Themagerichte uitwerking
relevant is. Gebiedsgericht en integraal werken kan niet
De omgevingsvisie kent diverse ambities die een
zonder multidisciplinaire teams, waarin nauw wordt
gebiedsgerichte uitwerking overstijgen, bijvoorbeeld
samengewerkt met stakeholders. Op die wijze komen
omdat ze juist de samenhang tussen gebieden tot doel
gezamenlijke en verschillende feiten en belangen
hebben. Denk aan thema’s op het gebied van mobiliteit,
Werking omgevingsvisie in het instrumentarium
het beste op de ruimtelijke agenda. Initiatieven die in
wonen en en duurzaamheid. Meer specifiek gaat het
De Omgevingswet kent voor de gemeente vier
Katwijk binnenkomen worden integraal benaderd door
dan om ambities op het gebied van klimaatadaptatie,
hoofdinstrumenten waarmee het kan sturen op
deze te bespreken aan de Omgevingstafel. Vervolgens
energietransitie, verstedelijking, gezondheid of
ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving: de
kan worden gezocht naar integrale oplossingen. Daarbij
andere (sociaal-)maatschappelijke opgaven die vragen
omgevingsvisie, het programma en het omgevingsplan.
is het van belang dan men over een langere periode met
om onderzoek, nadere uitwerking van ambities en
In bovenstaande afbeelding is dat in de beleidscyclus
de stakeholders, aan de (gebieds)opgaven en aan de
maatregelen, locatieafweging, regionale samenwerking
* Algemene regels = omgevingsplan
samengevat. 78
e.d.
Programma’s
er een programmaplicht. Dan moet er een programma
juridische borging van de doelstellingen die in de
Om de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving
opgesteld worden met maatregelen, waardoor wel kan
omgevingsvisie zijn beschreven. Elke gemeente
te bereiken kunnen overheden een programma
worden voldaan aan de omgevingswaarden. Verplichte
in Nederland heeft straks een omgevingsplan
opstellen voor de verdere uitwerking van strategisch
programma’s zijn zelfbindend. Dit betekent dat het
en het omgevingsplan vervangt alle huidige
beleid op tactisch/operationaal niveau.. Onder de
alleen het bestuur zelf bindt. Een programma kan wel
bestemmingsplannen. De gemeenteraad heeft een
Omgevingswet zijn verschillende programma’s mogelijk.
burgers en bedrijven stimuleren om die dingen te
bepalende rol bij het omgevingsplan, zij stellen dit
In de basis is een programma een verzameling
doen die helpen om de doelstellingen te halen. Een
plan vast. En daarmee verankeren zij de ambitie en
van tijdelijke inspanningen (projecten, routines
programma dat wij voorzien betreft in ieder geval het
doelstellingen vanuit de visie. Het omgevingsplan is
en improvisaties) om meerdere, unieke doelen te
Actieplan geluid.
bindend voor iedereen.
bereiken die zonder deze coördinatie niet gerealiseerd kunnen worden. Anders dan bij projecten gaat het
Vrijwillige programma’s
om meerdere resultaten. Daarnaast is een programma
De gemeente kan onder de Omgevingswet gebruik
uitvoeringsgericht; in een programma wordt concrete
maken van meerdere vrijwillige programma’s. Ze
uitvoering gegeven aan beleidsdoelen en kan
heeft dan de keuze om de omgevingsvisie globaal
maatregelen bevatten voor bescherming, beheer,
te houden het beleid verder uitgewerkt wordt in
gebruik en ontwikkeling.
meerdere programma’s. De gemeente kan er ook voor kiezen om de omgevingsvisie veel specifieker te
Verplichte programma’s
maken, zich te richten op gebiedsgericht werken en
Soms is een programma verplicht. Dit is het geval bij
zo minder met programma’s te werken. Mede door
programma’s meegegeven vanuit EU-regelgeving
de relatief onbekendheid met de uitwerking van
zoals de Richtlijn omgevingslawaai. Het artikel 3.6
de kerninstrumenten van de Omgevingswet heeft
van de Omgevingswet verplichten gemeenten om
de gemeente Katwijk daarin geen expliciete keuze
voor deze domeinen programma’s vast te stellen.
gemaakt. Een programma dat wij voorzien is het
Andere verplichte programma’s worden opgesteld bij
intergemeentelijke programma Greenport.
(dreigende) overschrijding van omgevingswaarden (waarden die bijvoorbeeld gaan over luchtkwaliteit
Het omgevingsplan
of geluidsnormen). Als omgevingswaarden worden
Het omgevingsplan bevat regels over de fysieke
vastgesteld en er wordt hier niet aan voldaan dan geldt
leefomgeving die de gemeente stelt binnen haar grondgebied. Een omgevingsplan is daarmee de
Figuur 18: Omgevingswet in werking: beknopte samenhang tussen de verschillende onderdelen.
79
6.2 STURINGSFILOSOFIE EN SAMENWERKING Sturingsfilosofie
het bevoegd gezag voor programma’s het college is; de
zoekt Katwijk de samenwerking om gezamenlijk de
Om meer ruimte en flexibiliteit te creëren richt
raad heeft in principe volgens de wet geen rol.
kwaliteiten van de gehele Duin- en Bollenstreek te
Katwijk zich op het vastleggen van de verplichte
De raad heeft wel een bepalende rol bij het
versterken. In samenwerking met onze ketenpartners
omgevingswaarden en daarnaast alleen de
Omgevingsplan, door dit plan vast te stellen. En
geven we uitvoering aan de doelstellingen zoals
onderwerpen die van groot belang zijn.
daarmee de kaders en richtlijnen vanuit de visie en
geformuleerd in deze omgevingsvisie en houden wij
De visie geeft meer ruimte voor initiatieven, uiteraard
de doorvertaling in programma’s te verankeren in
rekening met de vier milieubeginselen (artikel 191
mits de participatie met en het draagvlak onder
het omgevingsplan. De raad heeft dan de gewenste
verdrag betreffende de werking van de Europese Unie):
omwonenden en stakeholders in de planvoorbereiding
instrumenten in handen om de gestelde ambities
voorzorg, preventief handelen, bronbestrijding en de
zorgvuldig gewaarborgd is. Dit is een nieuwe
waar te kunnen maken. Toch kan het zijn dat het
vervuiler betaalt.
grondhouding van raad en college en vraagt om een
omgevingsplan bijgesteld dient te worden. De wet
andere manier van sturen, namelijk niet meer een
geeft aan dat de mogelijkheid is dat de gemeenteraad
Katwijk zet zich in voor samenwerking met:
toetsende rol, maar een regisserende en faciliterende rol.
dit mandateert aan het college. Hoe dit mandaat moet
•
Welke rol de gemeente pakt is afhankelijk van de van de
worden ingevuld komt bij de vaststelling van het
en uitvoering van (nieuw) beleid op provinciaal- en
aard van de opgave of het project. Het verwezenlijken
omgevingsplan aan de orde. Vooruitlopend hierop
rijksniveau;
van een aantal ambities is voor de gemeente Katwijk
is het goed om in gesprek met college en raad deze
zo belangrijk dat de gemeente hier actief optreedt als
speelruimte te verkennen. De omgevingsvisie wordt
gemeenten, waar gewerkt wordt aan de Strategische
initiatiefnemer. Bij andere ambities zijn juist nadrukkelijk
periodiek geactualiseerd (in ieder geval vierjaarlijks).
Agenda Ruimte Holland Rijnland. In deze agenda
•
andere partijen ‘aan zet’. De gemeente streeft ernaar de
80
Provincie Zuid-Holland en Rijk: voor de ontwikkeling
Holland Rijnland; een samenwerking tussen 13
worden de regionale opgaven met betrekking
rolopvatting binnen de ontwikkelingen in het fysieke
Regionale samenwerking
tot verstedelijking, mobiliteit, energietransitie en de
domein zo vroeg mogelijk duidelijk te maken. Dat
De regionale positie en de regionale opgaven waar
natuurlijke leefomgeving opgenomen.
betekent dat ook de inrichting van de instrumenten
Katwijk voor staat worden in de omgevingsvisie sterk
hierop gericht moet zijn Deze omgevingsvisie biedt
benadrukt. Voor opgaven die de gemeentegrens
het buitengebied: herstructurering en
deze ruimte en stelt ambities, kaders en richtlijnen.
overstijgen wil Katwijk de regionale samenwerking
innovatie van het bollen- en bloemencomplex
Deze dienen uitgewerkt en verdiept te worden in
intensiveren. Momenteel zijn er in de Duin- en
in combinatie met verbetering van het
programma’s. Bij deze uitwerking is het raadzaam om in
Bollenstreek, Provincie en Holland Rijnland knelpunten
landschap, het watersysteem, natuurlijke en
gesprek met college en raad te bepalen op welke wijze
die om een passende oplossing vragen. Op het gebied
toeristisch-recreatieve kwaliteiten. De
de raad betrokken wordt bij het opstellen en vaststellen
van de grote toekomstige opgaven waar het gaat om
hoofdlijnen van het beleid voor het buitengebied
van de programma’s en de doorvertaling krijgt in het
thema’s als wonen, mobiliteit, greenport, economie,
en de glastuinbouwgebieden zijn vastgelegd in
Omgevingsplan. De Omgevingswet schrijft immers dat
energietransitie, landschap en klimaatadaptatie
de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport
•
De vier andere Greenportgemeenten voor
6.3 DE UITVOERINGSPARAGRAAF
•
•
Duin- en Bollenstreek 2016 (ISG2016).
Overgang van Wro naar Omgevingswet
dat met dezelfde regelmaat een structuurvisie
De ISG en het werkingsgebied GOM (Greenport
Met de uitstel van de datum van invoering van de
vastgesteld zou moeten worden (een structuurvisie