4. Bijlage 1. Geactualiseerde Omgevingsvisie Katwijk Ontwerp (1829915)
Tekst van het document
OMGEVINGSVISIE ZELFVERZEKERD IN DE REGIO
SOCIAAL, INNOVATIEF EN DUURZAAM Ontwerpversie 26 januari 2021
1
COLOFON Deze omgevingsvisie is opgesteld als onderdeel van de implementatie van de Omgevingswet. Bestuurlijk opdrachtgever: Wethouder G. Mostert Ambtelijk opdrachtgever: W. de Boer Gemeente Katwijk stelde in 2018 een eerste versie vast van de omgevingsvisie. De eerste visie is opgesteld door de gemeente Katwijk en de bureaus Over Morgen en Urhahn. De tweede versie van de omgevingsvisie is opgesteld door het bureau KuiperCompagnons. Nieuwe onderdelen zijn aan de omgevingsvisie toegevoegd waarmee de omgevingsvisie van Katwijk ‘Omgevingswet-proof’ gemaakt is. In 2021 stelt de gemeenteraad de tweede versie van de omgevingsvisie vast. Het projectteam dat de actualisatie van de omgevingsvisie heeft begeleid bestaat uit F. van den Berg (gemeente Katwijk), D. Haak (gemeente Katwijk), J. Soepboer (gemeente Katwijk), F. Sinnema (KuiperCompagnons), J. de Heer (KuiperCompagnons) en M. Tanis (KuiperCompagnons). Ook tientallen collega’s bij de gemeente Katwijk en andere organisaties hebben bijgedragen en adviezen gegeven. Het projectteam dankt hen allen voor hun inzet.
2
VOORWOORD In Katwijk bereiden we ons al langere tijd voor op de
We staan met elkaar voor flinke, maar ook mooie
invoering van de Omgevingswet. De omgevingsvisie
uitdagingen. Een daarvan is de ontwikkeling van
met ruime inbreng van inwoners van onze mooie
de nieuwe wijk Valkenhorst(voormalig vliegkamp
gemeente was in 2018 het eerste resultaat van die
Valkenburg). De komende vijftien jaar bouwen we
voorbereidingen. De visie gaat over alle aspecten
op deze locatie 5600 woningen en bijbehorende
van de leefomgeving; van landbouw en verkeer tot
voorzieningen zoals basisonderwijs, kinderopvang,
zorg en gezondheid en van wonen en werken tot
zorg en winkels. Deze zesde wijk van Katwijk wordt
groenonderhoud, vrijetijdsbesteding, maatschappelijke
energieneutraal, krijgt een krekenlandschap waar
voorzieningen en cultureel erfgoed.
je doorheen kunt varen en er komen wandel- en
In het ontstaan van de omgevingsvisie is gekeken naar
fietspaden naar naastgelegen natuurgebieden.
de plek van Katwijk in de regio en hoe we ons samen
En dan is er nu een geactualiseerde omgevingsvisie.
met de regiogemeenten daarvoor inzetten. Naar hoe we
Toegevoegd zijn de ambities met betrekking tot de
de eigenheid van Katwijk willen bewaren en versterken.
bodem, het watersysteem en natuur. De koppeling
En ook naar nieuwe initiatieven uit de samenleving
met de Maatschappelijke agenda (MAG) is gemaakt. En
en naar toekomstige ontwikkelingen. Thema’s als
ontzettend belangrijk: er is nu een beoordelingskader
gezondheid, duurzame energie, participatie en
en het monitorings- en evaluatieprogramma is
klimaatverandering hebben hierin een plek gekregen.
geactualiseerd. Met de visie bouwen we samen met
Het zijn de onderwerpen die we met elkaar belangrijk
onze partners en de bewoners van Katwijk aan de
vinden en die we, als we de visie omzetten naar
toekomst. . Met andere woorden: een visie is zo niet
concrete acties, met elkaar gaan waarmaken. Dat vraagt
langer een droom, een toekomstbeeld, maar dat wat
om samenwerking tussen Katwijk en ketenpartners,
we belangrijk vinden wordt concreet en zichtbaar.
samenwerking tussen gemeente en inwoners én
Een Katwijk dat klaar is voor de toekomst: voor onze
samenwerking tussen inwoners onderling.
inwoners! Gerard Mostert, wethouder gemeente Katwijk
3
4
LEESWIJZER De komst van de Omgevingswet is de aanleiding om, via
Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleiding voor het tot stand
een analyse van Katwijk, ambities en doelstellingen te
komen van deze omgevingsvisie. Hierbij wordt ingegaan
komen tot een visie voor de toekomst van Katwijk met
op de komst van de Omgevingswet en hoe deze visie als
vier ontwikkelstrategieën.
dynamisch document kan worden beschouwd. In hoofdstuk 2 wordt antwoord gegeven op de vraag hoe Katwijk er nu voor staat. Een bondige analyse laat de belangrijkste maatschappelijke trends en ontwikkelingen zien en toont de belangrijkste grote opgaven. De ambities tonen in hoofdstuk 3 hoe Katwijk zich wil profileren in de toekomst en het belang hiervan. Deze ambities worden concreet gemaakt in acht doelstellingen die aangeven wat Katwijk wil bereiken. De ambities vormen de basis voor de visie. De visie bestaat uit vier ontwikkelstrategieën die staan beschreven en gevisualiseerd in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is het beoordelingskader beschreven waarmee de gemeente het realiseren van de voornemens en doelen zal kunnen monitoren en evalueren. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een aanzet voor het evaluatie- en monitoringssysteem. Deze vier ontwikkelstrategieën staan niet op zichzelf, maar vormen een samenhangend geheel. Dit is verder uitgewerkt in hoofdstuk 6, waar het werken met de omgevingsvisie binnen het instrumentarium van de Omgevingswet centraal staat. Zowel de visie als de werkwijze geven aan welke stappen moeten worden gezet om de ambities en doelstellingen te bereiken.
5
6
INHOUDSOPGAVE
1.
DE OMGEVINGSVISIE ALS VLIEGWIEL
9
2.
DE STAND VAN KATWIJK
13
3.
AMBITIE EN DOELSTELLINGEN
23
3.1
Ambitie
24
3.2
Doelstellingen
26
5.
HET BEOORDELINGSKADER
59
5.1
Van doelstelling naar beoordelingskader
60
5.2
Werking beoordelingskader
61
5.3
Dilemma’s en meekoppelkansen
65
5.4
Beoordelingskader per ontwikkelstrategie
66
5.5
Het beoordelingskader als aanzet voor een monitorings- en
74
evaluatiesysteem
6.
WERKEN MET DE OMGEVINGSVISIE
77
6.1
De beleidscyclus
78
4.
VISIE; VIER ONTWIKKELSTRATEGIEËN
31
6.2
Sturingsfilosofie en samenwerking
80
4.1
Ontwikkelstrategie 1: Sterke kust
34
6.3
De uitvoeringsparagraaf
81
4.2
Ontwikkelstrategie 2: Florerende onderneming
38
6.4
Milieueffectrapportage (M.E.R.)
86
4.3
Ontwikkelstrategie 3: Katwijkse kernen
44
6.5
Samen maken wij Katwijk socialer, innovatiever en
87
4.4
Ontwikkelstrategie 4: Gezonde en aantrekkelijke
50
duurzamer!
leefomgeving
7
8
HOOFDSTUK 1
DE OMGEVINGSVISIE ALS VLIEGWIEL De gemeente Katwijk werkt hard aan het programma implementatie Omgevingswet. Eén van de eerste onderdelen hiervan was het opstellen van een omgevingsvisie, die in 2018 door de raad is vastgesteld. Om de omgevingsvisie Katwijk “Omgevingswet-proof” te maken is de eerste versie geactualiseerd naar deze voorliggende tweede versie van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie van Katwijk is “een inspiratiedocument voor de ontwikkeling van Katwijk in de periode tot 2030. Het zal ook dienen als integraal beoordelingskader voor diverse projecten en initiatieven van burgers, bedrijven en gemeente. De visie is een compact, leesbaar en wervend verhaal, dat door alle partijen wordt gedeeld en waarin het beeld voor de toekomst van katwijk gevat is. De uitwerking wordt vertaald in projecten, programma’s en plannen.”
9
KOMST VAN DE OMGEVINGSWET
DE OMGEVINGSVISIE ALS VLIEGWIEL
De Omgevingswet, die volgens planning in 2022 wordt
De omgevingsvisie is hét vliegwiel voor nieuwe en
Dit betreft ook oplossingen voor sociaal-
ingevoerd, biedt volop kansen voor een gemeentelijke
moderne samenwerkings- en besturingsmodellen
maatschappelijke opgaven. In de Maatschappelijke
organisatie die zich meer naar buiten toe wil richten. Een
tussen overheid en samenleving. Het is een uitnodiging
Agenda (MAG) staat een vijftal opgaven benoemd:
organisatie die wil meedenken en -doen, in plaats van
om het grondgebied van een gemeente beter te maken
sociale veiligheid, gezondheid, zorg en ondersteuning,
regels bepalen en toezien. Door aan de slag te gaan met
en met elkaar de sociaal-maatschappelijke uitdagingen
opgroeien en ontwikkelen en meedoen. Daarnaast
een omgevingsvisie in de geest van de Omgevingswet,
met beide handen aan te pakken. Deze omgevingsvisie
besteden we specifiek aandacht aan eenzaamheid,
bereidt de gemeente Katwijk zich voor op de komst
brengt partijen dichter bij elkaar in de vorm van een
toegankelijkheid, sociale acceptatie en samenwerking.
van de nieuwe wet. Door nu al met Omgevingswet aan
gezamenlijke ambitie van waaruit diverse middelen
Deze thema’s hebben op verschillende manieren
de slag te gaan, raakt het gemeentebestuur vertrouwd
worden ingezet om samen tot oplossingen te komen.
raakvlakken met het fysieke domein. Door dit bewust te
met het gedachtegoed van de wet, haar middelen en
integreren krijgt de omgevingsvisie nog meer impact.
bijbehorende ambities. Een inspirerend en participatief proces in 2017 is de basis geweest van de omgevingsvisie en is een vliegwiel voor nieuwe samenwerking in de gemeente. De gevoerde sessies met de koplopers vormen de basis. Er is een uitgebreid verslag gemaakt van het participatieproces, getiteld De toekomst van Katwijk. Het is nu zaak om de energie om te zetten naar initiatieven uit de maatschappij die leiden tot zichtbaar resultaat. Daarmee is de omgevingsvisie een beginpunt geworden van een veranderende rol van de overheid. De gemeente zal zich meer positioneren als één van de spelers op het toneel.
10
WAT ZIJN DE GROOTSTE VERANDERINGEN T.O.V. DE OMGEVINGSVISIE 2018? Met de actualisatie is de visie op basis van de meest
-
DYNAMISCH DOCUMENT Een concept beoordelingskader toegevoegd
De omgevingsvisie is een ‘dynamisch’ document.
recente wet en regelgeving “Omgevingswet-proof”
waarmee de gemeente het realiseren van de
Uiteraard wordt de visie formeel vastgesteld, maar
gemaakt”. De adviezen van de Cie MER - die zij
voornemens en doelen zal kunnen monitoren en
in de toekomst zal en moet er voldoende ruimte zijn
opgesteld heeft op basis van de 1e versie van de visie -
evalueren;
voor verdere bestuurlijke en publieke discussie. De
zijn verwerkt. Recent vastgesteld beleid is opgenomen
omgevingsvisie wordt periodiek getoetst aan nieuwe
en het Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie 2021 –
3. Recent vastgesteld beleid
ontwikkelingen en uitgewerkt in programma’s, plannen
2030 is opgesteld. Onderstaand wordt uitgelegd wat de
We hebben recent vastgesteld beleid meegenomen
en projecten. Ieder jaar zal een toetsing op actualiteit
grootste wijzigingen zijn:
zoals: de Woonagenda, de Katwijkse Agenda Mobiliteit,
plaatsvinden. Hieruit kunnen aanpassingen volgen.
de Maatschappelijke Agenda, het Groenbeleidsplan 1. Omgevingswet-proof
‘Goed Groen’.
Hoewel de omgevingsvisie veel beleidsvrijheid geeft
Deze omgevingsvisie is een uitnodiging naar onze inwoners, maatschappelijke organisaties en
aan gemeenten stelt de Omgevingswet wel een
4. Intergemeentelijke Structuurvisie (ISG)
bedrijven om hun wensen en initiatieven te activeren
aantal eisen. VNG heeft hiervoor als handreiking een
Om de herstructureringsopgave onder de
en te faciliteren. De gemeente stimuleert nieuwe
lijst van de meest relevante onderwerpen opgesteld
Omgevingswet te borgen is het voornemen de
ontwikkelingen en we werken graag samen om onze
(Spiekbriefje Omgevingsvisie VNG, juni 2019). Deze
beleidsdoelstellingen uit de ISG op te nemen in de
beleidsdoelen te realiseren. De gemeente gaat, meer
handreiking is gebruikt bij de actualisering van de
omgevingsvisies van de deelnemende gemeenten.
ontwikkel– en gebruiksruimte en flexibiliteit bieden aan
omgevingsvisie.
Vooruitlopend daarop zijn in Bijlage 1 de doelstellingen
de burgers en ondernemers, zodat ieder op eigen kracht
uit de ISG opgenomen.
mee kan investeren in de leefkwaliteit van onze fysieke
2. Commissie MER
leefomgeving die tevens duurzaam is. Het bieden
Met overname van de adviezen van de Cie MER hebben
5. Redactioneel
van meer ontwikkelkansen doet nadrukkelijk ook een
we:
Ten slotte zijn in een redactionele slag de
beroep op de partijen die daar gebruik van willen
Een 8e hoofddoelstelling toegevoegd waarmee
hoofddoelstellingen in hoofdstuk 3 specifieker gemaakt
maken.
we ambities met betrekking tot de ondergrond, het
en in hoofdstuk 4 zijn voor de ontwikkelstrategieën de 8
watersysteem en natuur een integraal onderdeel
doelstellingen uitgewerkt en met bijbehorende iconen
laten uitmaken van de omgevingsvisie;
op kaart geactualiseerd.
-
11
12
HOOFDSTUK 2
DE STAND VAN KATWIJK
Dit hoofdstuk start met het in beeld brengen van de situatie anno 2020 in Katwijk: waar staat Katwijk nu en wat is haar kracht? Tevens worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen beschreven waar Katwijk op kan en moet anticiperen. De confrontatie van beide (huidige situatie plus trends en ontwikkelingen) leidt tot de belangrijkste (ruimtelijke) opgaven voor Katwijk. Dit is in beeld gebracht voor de sociaal-maatschappelijke structuur, de economische structuur en de fysieke leefomgeving.
13
SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE STRUCTUUR De sociaal-maatschappelijke binding in Katwijk is sterk.
1. Katwijk groeit
structuur in de wijken – bewoners kunnen in de
Velen blijven hun hele leven in Katwijk wonen. Het
Katwijk telt zo’n 65.725 inwoners (1 jan 2020). De
wijk blijven wonen-, maar dit vraagt ook aandacht
grootste deel van de jongeren blijft in Katwijk of keert
verwachting is dat dit de komende jaren groeit naar
voor mogelijke eenzaamheidsproblematiek. De
na een korte periode elders weer terug. Binnen Katwijk
circa 80.000 inwoners. Dit betekent dat er circa 8.000
levensloopbestendigheid van woningen en wijken
voelt men zich sterk verbonden met de eigen kern,
nieuwe woningen nodig zijn. 5.600 woningen daarvan
wordt steeds belangrijker.
ook na de gemeentelijke fusie van de dorpen Katwijk,
zijn voorzien in Valkenhorst. De opgave is om de andere
Rijnsburg en Valkenburg. Katwijk gaat de komende
2.400 woningen via binnenstedelijke verdichting te
Belangrijkste opgaven:
jaren groeien en er staan ingrijpende maatschappelijke
realiseren. Er is zowel een tekort aan woningen in
•
veranderingen voor de deur zoals vergrijzing,
stedelijke als in meer suburbane woonmilieus.
verandering van de zorgvraag en meer aandacht voor gezondheid.
Voorzien in woonbehoefte voor vergrijzing: levensloopbestendige, kleinere woningen.
•
Creëren van levensloopbestendige wijken waar
Belangrijkste opgaven:
ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen en ‘zorg
•
Het realiseren van 8.000 woningen.
op maat’ hebben.
•
Toevoegen van woningen in stedelijke en suburbane woonmilieus, zowel binnen als buiten bestaand
3. Gezonde leefstijl
stads- en dorpsgebied.
Het aantal mensen dat kampt met (welvaart)ziekten zoals overgewicht, depressiviteit, hart- en vaatziekten
2. De bevolking vergrijst
en dementie neemt in Nederland sterk toe, ook in
Katwijk kent een lager aandeel ouderen dan het
Katwijk. Het percentage van de Katwijkse bevolking
nationaal gemiddelde. De relatief jonge bevolking
met overgewicht (57%) ligt hoger dan het regionale
dankt Katwijk mede aan het hoge geboortecijfer.
en landelijk gemiddelde. Naast leefstijlkeuzes die
Toch zal het aantal ouderen sterk toenemen. In 2030
samenhangen met bijvoorbeeld het eetpatroon, speelt
zijn er circa 7.100 bewoners van 75 jaar of ouder; een
ook het beweeggedrag een rol bij een aantal van deze
toename van ruim 60%. De vergrijzing heeft invloed op
ziektebeelden. Een groot aandeel van de bevolking
de zorgvraag, huishoudenssamenstelling (meer één-
van Katwijk sport en beweegt te weinig (30%). Met
en twee persoonshuishoudens), de woningbehoefte
name de jeugd beweegt minder dan het regionale en
en de bereikbaarheid en toegankelijkheid van
landelijke gemiddelde. De ruimte kan verleiden tot
voorzieningen in de kernen. Het beleid is erop gericht
meer bewegen en hier de mogelijkheden voor bieden:
om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen,
meer sportvoorzieningen, groen, ruimte voor wandelen
ofwel extramuralisering. Dit is goed voor de sociale 14
en fietsen, etc. Speciale aandacht is gewenst voor de
Belangrijkste opgaven:
ouderen: voorkom eenzaamheid en isolement. De
•
Bouwen aan inclusieve kernen door
eerdergenoemde levensloopbestendige wijken waar
bijvoorbeeld gemengde wijken met differentiatie
ouderen een goed sociaal netwerk hebben en een
van woningvoorraad.
motief hebben om ‘naar buiten te gaan’, spelen hierop in.
•
Ruimte bieden aan eigen burgerinitiatieven en participatie in de kernen.
Belangrijkste opgaven: •
•
Stimuleren dat iedereen in Katwijk ‘meedoet’:
Meer ruimte voor bewegen in de kernen: wandelen,
inwoners van Katwijk nemen deel en dragen bij aan
fietsen, sport en spel.
de maatschappij.
•
Meer groen en verblijfskwaliteit in de kernen.
•
Isolement en eenzaamheid voorkomen dankzij levensloopbestendige wijken.
4. Inclusieve samenleving en participatie Katwijk kent van oudsher een sterke sociale samenhang, deze wordt gekoesterd. De kernen vormen inclusieve samenlevingen waar ruimte is voor alle doelgroepen (jong en oud) en een sterke sociale samenhang aanwezig is. Huisvesting voor kwetsbare doelgroepen is gewenst in de kernen en een bredere woon- en ondersteuningsvraag is nodig (zie ook ‘de bevolking vergrijst’). Burgers worden zelfredzamer en voeren regie over hun eigen leven. Ze doen dit op eigen kracht, vanuit hun mogelijkheden, al dan niet met de inzet van hun sociale netwerk. Inwoners participeren in het beleid en hebben invloed op hun leefomgeving, bijvoorbeeld in inrichting en beheer van de openbare ruimte. Figuur 1: In deze figuur is de huidige situatie van Katwijk te zien en zijn de trends en ontwikkelingen die daarop van invloed zijn gevisualiseerd.
15
ECONOMISCHE STRUCTUUR Leiden, TU Delft, Schiphol, ESA ESTEC in Noordwijk, Duin
economie is verhoudingsgewijs beperkt. Dit is een
– en Bollenstreek) en biedt veel werkgelegenheid.
belangrijk aandachtspunt omdat de economie en
De sociaal-economische binding van de bevolking
de werkgelegenheid sterk aan het veranderen zijn.
aan Katwijk is niettemin groot: velen blijven voor
De toepassing van kennis en technologie zorgt voor
werk, boodschappen en sociale activiteiten binnen
een verdergaande ontwikkeling naar een economie
de gemeente. Daarnaast is Katwijk aantrekkelijk voor
die draait om kennis en vaardigheden en waarin
bezoekers. De werkloosheid is laag en ligt met 2,5% ruim
innovatie steeds meer een concurrentiefactor is.
onder het nationaal gemiddelde van 3,4%.
Nieuwe ontwikkelingen – zoals robotica, bioscience, de energiesector – zorgen voor de opkomst van compleet
Belangrijkste opgaven:
nieuwe bedrijfstakken. Deze hebben weer spin-off
•
naar andere sectoren. Daardoor staan ook bestaande
Katwijk economisch vitaal houden
sectoren onder invloed van verandering en vernieuwing, 2. Innovatie bevorderen: inspelen op nieuwe kansen en ontwikkelingen
16
wat gevolgen heeft voor concurrentieverhoudingen; die worden bepaald door de mate waarop meegegaan
1. Katwijk economisch vitaal
Ondanks het vitale beeld van het economische
Katwijk is een economisch vitale gemeente. Van de
functioneren zijn er aandachtspunten: het
Katwijkse beroepsbevolking werkt 40% in Katwijk.
ondernemerschap bestaat grotendeels uit MKB-
Belangrijkste opgaven:
Agribusiness (met name sierteelt), visserij, industrie en
bedrijven in traditionele sectoren. In sommige sectoren
•
logistiek zijn de belangrijkste en meest beeldbepalende
vinden grote veranderingen plaats, die impact hebben
sectoren. Katwijk heeft gezien haar omvang, een
op de (internationale) concurrentiepositie, zoals in
omvangrijke detailhandelssector. Wat verder opvalt is
de sierteeltsector. Nieuwe, hoogwaardige sectoren
dat de omvang van de recreatie- en toerismesector voor
zijn maar beperkt gevestigd in Katwijk en trekken
een kustgemeente juist relatief klein is. Een groot deel
vooral naar de kennisclusters in de regio. Unmanned
aansluiting opleiding en werk, werken in de praktijk
van de Katwijkse forenzen werkt in de (Leidse) regio.
Valley is hier een noemenswaardige uitzondering
en hoger opleidingsniveau.
Katwijkers wonen gemiddeld slechts 15,2 kilometer van
op. De beroepsbevolking is verhoudingsgewijs
hun werk af. Het landelijk gemiddelde is 22,6 kilometer,
iets lager opgeleid vergeleken met het nationaal
ook dat van de andere Bollenstreekgemeenten is hoger.
gemiddelde (28% laag opleidingsniveau in Katwijk
Dit biedt groeipotentie voor het fietsgebruik! De regio
versus 21% in de rest van Nederland). Kortom,
3. Inspelen op veranderingen
kent sterke economische clusters (Bio Science Park,
het kennis– en innovatieniveau van de Katwijkse
De veranderingen in de economie vragen
wordt in de vernieuwingen.
Aanjagen van innovatie: de economische ontwikkeling blijft achter en is traditioneel van aard.
•
Behouden van- en ruimte bieden aan de vernieuwing van de agribusiness.
•
•
Onderwijs matchen met arbeidsmarkt: goede
Ruimte bieden aan starters en innoverende bedrijven en deze ondersteunen.
aanpassingsvermogen van zowel bedrijven als van werknemers. Scholing van werknemers wordt steeds belangrijker doordat bedrijfsprocessen complexer worden als gevolg van de toepassing van technologie. Innovatieve ontwikkelingen binnen de economie vragen van bedrijven om hierin mee te gaan. Dit zijn belangrijke opgaven voor het bedrijfsleven in Katwijk. Veel bedrijfstakken en bedrijven spelen hier al op in. Het is zaak voor het hele bedrijfsleven om van innovatie een tweede natuur te maken. Andere speerpunten voor de economische ontwikkeling van Katwijk zijn om te zorgen voor een aantrekkelijk woon – en leefklimaat, ten behoeve van bewoners, bezoekers en als onderdeel van het vestigingsklimaat voor bedrijven. Tenslotte is een speerpunt het ruimtelijk faciliteren van bedrijvigheid. Het is belangrijk dat Katwijk zorgt voor voldoende, gevarieerde en vitale werklocaties, die voldoen aan de behoefte van gevestigde en potentiële nieuwe bedrijven. Figuur 2: In deze figuur is de huidige economische situatie van Katwijk te zien en zijn de trends en ontwikkelingen die daarop van invloed zijn gevisualiseerd.
Belangrijkste opgaven: • • • • •
Verbreden van de economie door ontwikkelen van nieuwe, innovatieve sectoren.
4. Robuuster maken van de economie
pandemie niet geheel te kunnen functioneren. Katwijk
Voorzien in verscheidenheid aan passende
De coronacrisis ten tijde van het actualiseren van de
zoekt in de toekomst naar manieren om de economie in
werklocaties.
omgevingsvisie 2.0 is een ingrijpende ontwikkeling.
Katwijk zo robuust mogelijk vorm te geven.
Voorzien in goede bereikbaarheid van de
Een deel van de economische structuur in Katwijk
belangrijkste werklocaties.
is kwetsbaar gebleken. De sectoren toerisme,
Belangrijkste opgaven:
Realiseren van aantrekkelijke en prettige
detailhandel en een deel van handel en industrie (o.a.
•
woonmilieus.
tuinbouwsector) blijkt in tijden van een
Versterken vrije tijdseconomie, benutten van kansen.
Robuuster maken van de economie.
17
FYSIEKE LEEFOMGEVING Helaas zijn veel historische structuren verloren
Belangrijkste opgaven:
gegaan, of nauwelijks meer herkenbaar. Deels is dit te
•
verklaren vanuit het gegeven dat Katwijk gegroeid is vanuit verschillende kernen met allemaal een eigen
gemeente. •
ontwikkelrichting, en niet vanuit een samenhangend perspectief. Het geheel oogt soms onsamenhangend:
Breng samenhang in de ruimtelijke structuur van de Verbeter en herstel de (zichtbaarheid van) structuurdragers in de gemeente.
•
Verbeter de ruimtelijke kwaliteit in de kernen qua
een heldere structuur ontbreekt. Tegelijkertijd zijn
stedenbouw, architectuur en openbare ruimte:
onderscheidende kwaliteiten zoals de Oude Rijn slecht
breng meer samenhang in en ontwikkel
zichtbaar, erg jammer, zeker omdat deze de kernen
hoogwaardige (groene) openbare ruimte.
onderling verbindt en Katwijk als geheel verbindt met
•
de regio. Daarom is het van belang de Oude Rijn centraal te stellen.
Stem ruimtelijke ontwikkelingen binnen de kernen beter op elkaar af.
•
Herstel, verbeter en benut de historische kwaliteiten en het cultureel erfgoed, bijvoorbeeld de Oude Rijn
De samenhang in de ruimtelijke structuur van de 1. Ruimtelijk mozaïek
gemeente kan verbeterd worden, dit komt tot
De verschillende kernen binnen de gemeente
uiting in de opgave om heldere structuurdragers te
de binnenduinrand en de kustzone (strand,
hebben allemaal een eigen signatuur. Katwijk is een
ontwikkelingen. In algemene zin kan worden gesteld dat
boulevard en duinen).
typisch Hollandse kustplaats, ontwikkeld op de hoger
de ruimtelijke kwaliteit, in stedenbouw, architectuur en
gelegen duinen en binnenduinrand. Valkenburg en
openbare ruimte, kan worden verbeterd.
Rijnsburg zijn ontwikkeld aan de Oude Rijn en de Vliet,
18
en Limes. •
Bescherm en ontwikkel het kernkapitaal van Katwijk:
2. Duurzame mobiliteit De bereikbaarheid van Katwijk staat onder druk. De
waterverbindingen met het achterland en de zee. De
De Limes is een voorbeeld van cultuurhistorisch
mobiliteit neemt toe, niet alleen in de spitsen maar
Oude Rijn is onderdeel van de Romeinse Limes: een
erfgoed. Net als de Atlantikwall en de barakken in
gedurende de hele dag. Dit is op veel plaatsen zichtbaar
complex aan Romeins militaire werken, dorpen en
Valkenburg. Maar er is uiteraard meer. Het erfgoed wordt
in de gemeente. De grenzen van de autocapaciteit van
structuren. Dit vormde de noordwestelijke grenszone
nog te weinig benut. Versterk het, maak het zichtbaar
de N206 zijn bereikt. Enerzijds door lokaal verkeer met
van het Europese Romeins rijk. Deze ‘landschappelijke
en gebruik het als gebiedskwaliteit bij ruimtelijke
een herkomst of bestemming Katwijk, anderzijds ook
dragers’ zijn deels nog herkenbaar in het stedelijk
ontwikkelingen. Tenslotte dienen de landschappelijke
door doorgaand verkeer dat de N206 als alternatief voor
gebied en belangrijk voor de identiteit van de kernen.
kwaliteiten meer aandacht te krijgen: bescherm de
de A44/A4 gebruikt. De regionale bereikbaarheid is in
Rondom Katwijk is het landschap divers, heeft hoge
binnenduinrand (groene buffers) en de Kustzone
het geding. Op zomerdagen komt hier het strandverkeer
kwaliteit en is bepalend voor de stedelijke en recreatieve
(strand, boulevard en duinen) rond Katwijk. Ze vormen
nog bij. Ook dit verkeer neemt de N206 en de lokale
ontwikkeling.
het kernkapitaal van de gemeente.
wegen door Katwijk aan Zee naar de parkeerplaatsen
nabij de kust. Een belangrijke opgave is om het
-auto, -scooter, trein, tram, of (water)taxi, misschien
3. Verduurzaming van Katwijk
verkeer dat nu door de gemeente rijdt via de N206 en
later ook de eigen auto of fiets. Denk hierbij vooral aan
Om bij te dragen aan de doelstellingen op het gebied
lokale ontsluitingswegen (doorgaand verkeer) om de
combinaties van al deze soorten vervoer, zodat reizen op
van de klimaatadaptatie en de energietransitie moet het
gemeente heen te leiden. Dit verlicht de problematiek
maat en volgens de wensen van de reiziger mogelijk is.
huidige energiegebruik omlaag en de overstap gemaakt
in Katwijk en vergroot de leefkwaliteit in de kernen. We
worden van fossiele brandstoffen naar duurzamere
willen daarbij een mobiliteitstransitie van auto naar fiets
Belangrijkste opgaven:
energieoplossingen. Energieneutraal in 2050 is het
en openbaar vervoer. Deze mobiliteitstransitie vraagt
•
In de woongebieden de fietser en de voetganger
doel: woningen en bedrijven worden niet meer met
om ander gebruik van onze bestaande netwerken.
voorrang verlenen door omgekeerd te ontwerpen:
aardgas verwarmd. Door efficiënt energiegebruik
Mobiliteitshubs krijgen een belangrijke functie in
voldoende ruimte voor voetganger en fiets; wat
kan er 30% worden bespaard op de energievraag. De
onze infrastructuur. Op zo’n hub komen verschillende
overblijft, is voor de auto.
verduurzaming van de woningvoorraad is daarnaast
mobiliteitsvormen samen (bus, trein, deelauto, fiets) en
Toevoegen voldoende oplaadpunten voor
nodig. Katwijk wil ook de nieuwe voorraad duurzaam
kan je makkelijk overstappen van de een naar de andere
elektrische fietsen.
ontwikkelen. Katwijk bouwt alleen woningen die
vorm. Ook spelen ze een rol in de energietransitie
Het doorgaande verkeer om het stedelijk, gebied
energiezuinig, aardgasloos en klimaatbestendig zijn.
doordat deze ook voorzien in laadvoorzieningen. De
heenleiden.
hubs bieden daarnaast ruimte voor lokale stedelijke
Gebruik maken van mobiliteitshubs, waar je
Ook in de mobiliteit zal de omslag van fossiel naar
distributie. Vanuit duurzaamheid, gezondheid en
makkelijk kan overstappen tussen modaliteiten.
hernieuwbare bronnen moeten worden gemaakt. Meer
leefkwaliteit wordt prioriteit gegeven aan langzaam
Deze hubs spelen ook een belangrijke rol in de
fietsen en openbaar vervoer dragen hieraan bij. De
verkeer (wandelen en fietsen) en OV (op termijn
energietransitie en stedelijke distributie.
groei van het elektrisch autorijden zal de komende jaren
Zorgen voor bereikbaarheid van de economische
sterk doorzetten en is ook hard nodig. Dit vraagt een
kerngebieden: fiets, auto én OV.
rol van de gemeenten bij de uitrol van een openbare
Voorzien in een goed fietsnetwerk, waaronder
laadinfrastructuur.
een innovatieve vorm van OV). Vooral het E-fietsen
•
•
inclusief nieuwe snelfietsroutes is een aantrekkelijke modaliteit. Zeker op de schaal van Katwijk en de regio
•
heeft dit een groot potentieel omdat de regio binnen
aantrekkelijke snelfietsroutes tussen Katwijk en
tien kilometer fietsen alles te bieden heeft. Kies voor
Leiden én goede noord-zuid verbindingen.
Katwijk wil haar bijdrage leveren aan de duurzame
Voorzien in goed openbaar vervoer, met als drager
energieproductie. De energievoorziening voor zowel
bereikbaarheid zeker daar waar het moet (economische
hoogwaardig ov tussen Katwijk en Leiden. Een
elektriciteit als warmte zal, in tegenstelling tot nu,
kerngebieden). Er is potentie om gebruik te maken van
(light-)railverbinding blijft de stip op de horizon.
regionaal worden opgepakt en dat heeft consequenties
Benutten van kansen voor innovatieve vormen van
voor de ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit.
OV.
Katwijk wil de energietransitie in samenwerking met
Inzetten op nieuwe innovatieve
de regio Holland Rijnland waarmaken. De regio heeft
mobiliteitsconcepten, deelmobiliteit en MaaS.
hiervoor een Energieakkoord ontwikkeld. De regio loopt
leefbaarheid waar dat kan (in de woongebieden); stel de
nieuwe innovatieve mobiliteitsconcepten met vormen
•
•
als deelmobiliteit en Mobility as a Service (MaaS). MaaS gaat om het plannen, boeken en betalen van al het mogelijke vervoer via apps. Bijvoorbeeld de deelfiets,
•
19
nu voorop in de analysefase van de energietransitie. Als
Belangrijkste opgaven:
4. Klimaatadaptatie als kans
dit wordt doorgezet kunnen de doelstellingen (2050)
•
Realiseren van de ambitie ‘Katwijk energieneutraal in
Na 2050 is verdere kustversterking mogelijk nodig. Met
2050’.
de recente kustversterking heeft Katwijk laten zien dat
Verduurzaming van de bestaande voorraad en van
een klimaatopgave met grote impact, heel goed ingezet
het gas af.
kan worden voor lokale kwaliteitsverbetering.
Nieuwe woningen duurzaam, energiezuinig en
Daarnaast moet Katwijk de waterveiligheid garanderen.
gasloos ontwikkelen.
Dat betekent in de eerste plaats het voorkomen
Omslag van fossiele naar duurzame mobiliteit.
van overstromingen. Daarnaast zal de gemeente
inpassing van een parkeergarage en de kustversterking
(stimuleren zowel elektrisch rijden als meer gebruik
duurzaam en klimaatbestendige inrichting moeten
in de Katwijkse duinen. Vanwege de ligging aan de kust
van fiets en ov).
nastreven: innovatieve en adaptieve oplossingen voor
Samen met regio voorzien in duurzame
hittestress en wateroverlast door heftige regenval. Ten
energieproductie, o.a. aquathermie.
slotte is rampenbeheersing noodzakelijk, zoals het
worden gehaald en kan de regio, als kennisregio, een voorbeeld blijven. Katwijk, als onderdeel van de regio,
•
wil de energieproductie afstemmen op de unieke landschappelijke kwaliteiten. De energietransitie wordt
•
gezien als kans voor versterking van landschap en imago van een innovatieve gemeente. Neem als voorbeeld de
zijn de verwachte bruikbare duurzame energiebronnen in Katwijk met name zonnestroom, zonnewarmte,
20
•
•
windenergie en geothermie. Bij de locatiekeuze voor
garanderen van bereikbaarheid voor hulpdiensten
geothermie zal rekening moeten worden gehouden
bij overstromingen. In het Katwijkse duinengebied
met de functie van ondergrond en de duinen voor de
ligt een waterwingebied, van belang voor de
drinkwatervoorziening. Ten zuiden van de Oude Rijn is
drinkwatervoorziening voor de hele regio. De opgave is
hiermee ontwikkeling van geothermie niet mogelijk.
om dit gebied te behouden en zo mogelijk te vergroten.
Belangrijkste opgaven:
behoort al enige jaren tot één van de meest versteende
Belangrijkste opgaven:
•
Mogelijke kustversterking (na 2050).
gemeenten van Nederland. Katwijk zet met het
•
Duurzaam beheren van de ondergrond.
•
Voorzien in voldoende groen en water in het
groenbeleidsprogramma in op aanzienlijk meer groen.
•
Meenemen van ondergrondkwaliteiten en
bebouwd gebied gericht op hittestress en
Het vol inzetten op groen bevordert de biodiversiteit in
watersysteem als randvoorwaarde voor
wateropvang: van gebouwniveau tot openbare
de gemeente en vermindert de kans op wateroverlast en
ontwikkeling.
ruimte, met allerlei (innovatieve) oplossingen.
hittestress.
Voldoende aandacht voor de zwemwaterkwaliteit.
•
Nieuwe woningen klimaatadaptief ontwikkelen en
•
Inzetten op het versterken van de groenbalans.
functiecombinaties in de openbare ruimte benutten op het gebied van water, groen en energie. •
Werken aan alle aspecten van waterveiligheid.
•
Behouden van drinkwaterwingebied en benutten van kansen voor uitbreiding van dit gebied. Voorlopige zoeklocaties hiervoor zijn het Valkenburgse Meer en de grondwatervoorraad onder de Mient-Kooltuin.
5. De bodem, natuurlijk watersysteem en natuur als randvoorwaarde De ondergrond en het watersysteem van Katwijk bevatten een schat aan archeologische en natuur- en cultuurhistorische informatie. De bodem is op zichzelf een natuurlijk ecosysteem. De bodem levert Katwijk ook producten, zoals gewassen, water en energie. Katwijk wil duurzaam omgaan met haar ondergrond en zoekt in alle ontwikkelingen en beheersopgaven naar een balans tussen gebruiken en beschermen van de bodem. De bodem en het natuurlijk watersysteem bieden de basis voor de ruimtelijke ontwikkeling. Katwijk Figuur 3: In de figuur is de huidige stand van Katwijk te zien en zijn de trends en ontwikkelingen die daar op invloed van zijn gevisualiseerd.
21
22
HOOFDSTUK 3
AMBITIE EN DOELSTELLINGEN
Katwijk wil een sociale, innovatieve en duurzame gemeente zijn. Deze drie pijlers vormen samen de overkoepelende ambitie van deze omgevingsvisie en zijn daarmee richtinggevend voor toekomstige beleidsvorming. De omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving. De drie pijlers van de ambitie zijn daarom vertaald naar ruimtelijke aspecten en nadrukkelijk gericht op versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Vanuit de geformuleerde opgaven en de ambitie om te bouwen aan een sociale, innovatieve en duurzame gemeente zijn acht doelstellingen geformuleerd.
23
3.1 AMBITIE Sociale gemeente
Katwijk zet daarom in op duurzame energieproductie,
Katwijk streeft naar een sociaal leefklimaat waar
circulaire economie en ontwikkeling van
bewoners zelfredzaam zijn, zich kunnen ontplooien
klimaatbestendige woon- en natuurlandschappen. Het
en waar men zich inzet voor een sociale omgeving.
doel is om in 2050 helemaal energieneutraal te zijn.
De sociale gemeenschappen binnen de verschillende kernen vormen al eeuwenlang een sterke basis waarop
Deze drie pijlers zijn vertaald naar ruimtelijke aspecten
de Katwijkse samenleving is gebouwd. Zij zijn erg
en nadrukkelijk gericht op versterking van de ruimtelijke
waardevol en leveren een belangrijke bijdrage aan een
kwaliteit. Want: versterking van de omgevings- en
levendige en gezonde gemeente. Het behouden en
ruimtelijke kwaliteit draagt bij aan de sociale structuren,
(door)ontwikkelen van sociale gemeenschappen blijft
innovatieve ideeën en duurzame ontwikkelingen in en
daarom van vitaal belang. De opgaven uit de MAG zijn
voor Katwijk.
hierbij richtinggevend. Innovatieve gemeente Innovatie is van essentieel belang voor het in stand houden van een sterke economische positie in de regio. Katwijk ambieert zijn regionale positie te versterken en wil voorop lopen als het gaat om het toepassen en ontwikkelen van nieuwe concepten binnen zijn economische profiel, in mobiliteit, sociale ontwikkelingen, woningbouw en klimaat. Hierbij wordt gewerkt aan nieuwe samenwerkingsverbanden met nieuwe (regionale) partners om innovatie aan te jagen. Duurzame gemeente Katwijk heeft een strategische positie in het land en wil zijn unieke omringende natuurlandschappen en recreatieve kwaliteiten waarborgen en versterken. Figuur 4: Versterking van de omgevings- en ruimtelijke kwaliteit draagt bij aan de sociale
24
structuren, innovatieve ideeën en duurzame ontwikkelingen in en voor Katwijk.
25
3.2 DOELSTELLINGEN Doelstelling 1 - Verduurzamen
bedrijventerreinen wordt zowel lokaal als regionaal
binnen de gemeente aan op de uitkomsten van de RES
en innovatiever maken van de
afgestemd binnen de regio van de 071-gemeenten. Aan
Holland Rijnland. Uiteindelijk wordt Katwijk in 2050
economie
de hand van deze strategie wordt gewerkt aan een sterk
volledig aardgasvrij. Daar werken we gefaseerd naartoe.
Katwijkers moeten zo veel mogelijk
vestigingsklimaat voor bedrijven in de regio en krijgen
Daarnaast zet Katwijk in op 30% energiebesparing
in Katwijk en omgeving kunnen
ondernemers duidelijkheid over hun (toekomstige)
(10 PJ) ten opzichte van het huidige energiegebruik.
werken. De bestaande economische sectoren innoveren
bedrijfsomgeving. In de Intergemeentelijke
Daarmee stoot de regio in 2050 nauwelijks meer
in rap tempo en nieuwe sectoren zijn gewenst. Katwijk
Structuurvisie Greenport is het ruimtelijke zelfbindende
CO2 uit ten behoeve van de energievoorziening.
wil inspelen op veranderingen die samenhangen met
ontwikkelingskader voor de vitalisering van de Duin- en
De energietransitie biedt ook economische kansen
de verduurzaming en vernieuwing van de economie
Bollenstreek tot en met 2030 uitgewerkt.
(verdienmodellen) bijvoorbeeld via circulaire
en toerisme. Katwijk zet in op verbreding van de
“Bloemen- en plantenteelt, bouw, detailhandel, handel,
systemen. Daarbij heeft Katwijk de ambitie om in
economie met nieuwe (technologische) sectoren,
recreatie en zorg zijn sterk aanwezig en dat kunnen we
2050 zoveel mogelijk circulair te zijn. Katwijk streeft
versterking van de huidige economie (vooral MKB,
versterken. Technologische ontwikkeling en vergroening
ernaar om een gemeente te zijn waar deeleconomie
agribusiness en vrije tijdseconomie) en het verbeteren
bieden nieuwe kansen.”
en hergebruik bij bewoners, ondernemers en de
van het (praktische) opleidingsniveau van haar
26
gemeentelijke organisatie zelf centraal staat. Katwijk
inwoners (onderwijs), zodat dit aansluit op de vraag
Doelstelling 2 - Een
wil daarnaast anticiperen op de klimaatverandering
vanuit de verschillende economische sectoren. Op
energieneutraal en
en klimaatadaptief zijn. De aandachtspunten die uit
deze wijze zorgen wij ervoor dat alle doelgroepen
klimaatbestendig Katwijk in 2050
de klimaatstresstest naar voren zijn gekomen worden
in Katwijk inclusief de jeugd aan het werk kunnen
De regio Holland Rijnland heeft de
aangepakt. Zo houden we Katwijk veilig. In 2050 is
blijven. Katwijk wil voldoende ruimte bieden aan de
ambitie om in 2050 energieneutraal
Katwijk een klimaatbestendige gemeente met een sterk
ontwikkeling van bedrijven, zowel op traditionele
te zijn en daarmee bij te dragen aan de nationale
en aantrekkelijk groen-blauw netwerk. Voor alle thema’s
bedrijventerreinen als in gemengde gebieden. Daar
en internationale doelstellingen op het gebied van
op het gebied van duurzaamheid staan we open voor de
waar door transformatie bedrijfsterreinen verdwijnen,
klimaat en energie. De definitie van energieneutraal
ideeën en belangen van de inwoners van Katwijk. Om te
compenseren we dat door ontwikkelingen elders.
die hierbij wordt gehanteerd is: het energieverbruik
zorgen dat iedereen hierin mee kan doen, besteden we
We faciliteren de ontwikkeling van het innovatieve
binnen de regio wordt volledig gedekt door energie uit
aandacht aan de verduurzamingsopgave in het lokale
cluster Unmanned Valley en de herstructurering van de
duurzame energiebronnen of restbronnen, waarvan
onderwijs. Samen maken we Katwijk klaar voor een
Greenport. Meerdere gemeenten werken vanaf 2020
minstens 80% uit de eigen regio komt. De resterende
mooie groene toekomst!
met de Strategische Agenda Ruimte Holland Rijnland
20% wordt ingevuld door onder andere restwarmte of
“Meer zonnepanelen en meer elektrische laadpunten, dat is
samen aan potentiegebieden binnen de regio Holland
geothermie uit de nabijheid van de regio. We sluiten
echt de toekomst.”
Rijnland. De ruimtelijke strategie met betrekking tot
met de ruimtelijke inpassingen van zon en wind
Doelstelling 3 - Versterken en
voorzien in voldoende woningen en ter vergroting van
van leven van de inwoners van Katwijk. De sociaal-
verduurzamen bestaand stedelijk
het draagvlak voor de voorzieningen. Een kwalitatief
maatschappelijke opgaven uit de Maatschappelijke
gebied met uitbreiding van groene
goede (groene) openbare ruimte is het uitgangspunt
Agenda (MAG) vormen het uitgangspunt om tot deze
kwaliteiten
bij de binnenstedelijke ontwikkeling. Dat betekent
kwaliteit te komen. Vanuit de MAG werkt Katwijk aan
De in de Woonagenda van Katwijk
dat de openbare ruimte voorzien is van ‘Goed Groen’
een sociaal leefklimaat waar bewoners zelfredzaam zijn,
geformuleerde woningbouwopgave om voor 2040 nog
en zo bijdraagt aan verschillende doelstellingen. Een
zich kunnen ontplooien en waar men zich inzet voor
8.000 woningen te realiseren, wordt voor een groot
kwalitatief goede groene openbare ruimte versterkt
een sociale omgeving. Het is essentieel dat iedere kern
deel voorzien in de wijk Valkenhorst. Voor circa 2.400
de biodiversiteit in Katwijk. Tenslotte helpt het bij het
een gevarieerd (en betaalbaar) woningaanbod, goede
woningen moet echter binnenstedelijk ruimte worden
verwerken van grote hoeveelheden regenwater en
sociaal-maatschappelijke voorzieningen, speelplekken
gevonden en ruimte is schaars. De kwaliteit van de
zorgt het voor verkoeling wanneer de termparturen
en voldoende winkels heeft. Kortom: de eerste
leefomgeving staat hierbij voorop: groen, toegankelijk,
hoog oplopen. Woningproductie moet aansluiten bij
levensbehoeften op loop- en fietsafstand. Mensen met
klimaatbestendig en een voorzieningenniveau dat past
de behoefte vanuit de samenleving. De bestaande
een zorgvraag kunnen op de plek waarmee zij een
bij een gemeente met 80.000 inwoners. Met de realisatie
woningvoorraad wordt getransformeerd, verduurzaamd,
(sociale) binding hebben lang zelfstandig thuis wonen.
van woningbouw in de wijk Valkenhorst ontstaat ruimte
aantrekkelijk gehouden en krijgt een gezonder
Daartoe is er in alle wijken en ook in Valkenhorst, een
om buurten met verouderde woningbouw via sloop/
binnenklimaat.
naar zorgdoelgroepen gevarieerd aanbod; bijvoorbeeld
nieuwbouw of grondige renovatie te herstructureren
“Ik wil het liefst dat wat er nu nog aan ruimte wordt
geclusterde woonvormen voor ouderen. Hiernaast zijn
en de herhuisvestingsopgave die daaruit volgt
behouden. Het is al zo op en in elkaar en er is geen ruimte
er mogelijkheden voor mensen met een verstandelijke
op te vangen. Zo investeren we in verduurzaming
voor groei en bloei van struiken en bomen.”
beperking en voor mensen met een psychiatrische
en wooncomfort en wijken we af van de veelal
achtergrond om uit te stromen naar een zo gewoon
eenzijdige opbouw van verouderde wijken, door een
Doelstelling 4 - Bouwen aan
mogelijke woonsituatie. Het versterken van sociale
gedifferentieerd woningprogramma te realiseren met
inclusieve kernen met sterke
structuren en maatschappelijke betrokkenheid van
ruimte voor verschillende doelgroepen (starter, gezin,
sociale samenhang
inwoners levert daarnaast een bijdrage aan een veilige
ouderen, koop, huur, etc). Dit maakt spreiding van
Katwijk wil de vitaliteit van en de
woonomgeving. Waar nodig zullen extra maatregelen
sociale woningbouw mogelijk over de hele gemeente,
sociale samenhang in de kernen
worden genomen om criminaliteit terug te dringen
waarmee aangesloten wordt bij de wens voor inclusieve
versterken. In elke kern is plek voor iedereen, jong en
en sociale exclusie te voorkomen. Katwijk gebruikt de
wijken. Om te voorkomen dat onze inwoners worden
oud, ook voor kwetsbare groepen. Buren kennen elkaar
eigen Woonagenda en de regionale woonagenda om
verdrongen op de woningmarkt wordt volop ingezet op
en dat blijft zo, ook in de toekomst. Buurten nodigen
verder te bouwen aan vitale kernen die klaar zijn voor de
de bouw en blijvende beschikbaarheid van betaalbare
uit tot ontmoeten. Inwoners van Katwijk nemen deel
toekomst.
woningen. Waar het kan vindt verdichting plaats, om te
aan en dragen bij aan de maatschappij. De fysieke
“We zien graag meer buurtplekken waar mensen met
leefomgeving is mede bepalend voor de kwaliteit
elkaar in contact kunnen komen.”
27
Doelstelling 5 - Kiezen voor
scootmobiels en e-scooters. Speciale aandacht gaat
om er rust en ontspanning te vinden of er plezier aan
duurzame en veilige mobiliteit
uit naar het verzorgen van een uitgebreid netwerk
te beleven. Ook het beperken van geluidsoverlast
Katwijk wil ook in de toekomst
van elektrische laadvoorzieningen voor zowel auto’s,
en luchtvervuiling draagt bij aan een gezonde
goed en duurzaam bereikbaar
bussen als fietsen. Bovendien is het van belang om
leefomgeving. Katwijk streeft naar een beter en zo laag
blijven. Bereikbaarheid moet
voldoende stallingsruimte voor de verschillende schone
mogelijke geluidsbelasting. Op dit moment worden
bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit en versterking van
vervoersmiddelen te realiseren. Hierbij moeten ook
de normen voor luchtkwaliteit op geen enkele locatie
de regionale economie. Daarom ligt vooral regionaal
scootmobiels en rollators niet vergeten worden. Voor
binnen de gemeente overschreden. Dit koesteren we en
de focus op het bewaken van bereikbaarheid middels
velen zijn die hulpmiddelen de enige manier om zich te
er blijft dan ook voldoende aandacht bestaan voor het
een gezonde verkeersfunctie. In de uitvoering daarvan
verplaatsen.
behouden van een goede luchtkwaliteit. Katwijk streeft
sluiten we aan op de Regionale Mobiliteitsagenda
“Wat dacht je van een randstadrail naar Leiden, dan hoef
er naar een veilige gemeente te zijn voor haar inwoners
Holland Rijnland (2019-2023). Voor de kernen en
je niet meer de auto of bus te pakken om naar het station
en ondernemers. Veiligheid is een primaire voorwaarde
woongebieden van Katwijk is leefbaarheid echter het
te gaan. Zou een hoop fileleed op de ochtend en avond
om te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk
belangrijkste criterium. Daarbij is de doelstelling te gaan
verhelpen.”
verkeer. Die veiligheid is gebaseerd op hoe inwoners en
voor ontwikkeling van duurzame mobiliteit. Hierbij zijn
28
ondernemers met elkaar om gaan, maar wordt ook sterk
gezondheid en veiligheid belangrijke overwegingen.
Doelstelling 6 - Ontwikkelen van
beïnvloed door de inrichting van de omgeving en de
Voetgangers en fietsers krijgen prioriteit boven auto’s.
een gezonde en veilige gemeente
wijze waarop regels worden gehandhaafd. Katwijk wil de
Dat betekent een mobiliteitstransitie waarbij de lokale
Een gezonde gemeente heeft
risico’s van inbreuken op de veiligheid verder verkleinen
netwerken van voet- en fietspaden uitgebreid worden
gezonde, vitale inwoners, zowel
en met maatschappelijke organisaties en ondernemers
en afgestemd worden op de OV netwerken. We zorgen
fysiek als mentaal. Zij moeten de
voorop blijven lopen met nieuwe initiatieven blijven
dat verschillende vormen van vervoer bij elkaar komen
kans en de ruimte krijgen een gezonde levensstijl te
ontwikkelen die daaraan bijdragen. De gemeentelijke
in ‘hubs’ en er makkelijk overgestapt kan worden
ontwikkelen. Een gezonde fysieke leefomgeving maakt
Veiligheidsagenda vormt de basis bij deze aanpak. Ook
tussen vervoersmiddelen. Het netwerk voor de auto
het voor onze inwoners makkelijker om te werken aan
een gezonde voedselomgeving is van belang voor
blijft adequaat. Schoon vervoer (fiets, elektrische auto
een gezonde leefstijl en bij te dragen aan een veilige
een gezonde en veilige gemeente. We willen rekening
en ov) heeft de toekomst en Katwijk wil dat maximaal
omgeving. Het stimuleren van sport, bewegen en
houden met een voldoende gezond voedselaanbod
faciliteren in haar gemeente. De infrastructuur moet
ontmoeten is daarbij heel belangrijk. Ook hoogwaardig
in de omgeving van kinderen, rondom het voortgezet
aangepast worden. Wegprofielen dienen gereed
groen en water in de wijken en goede verbindingen met
onderwijs en in buurten en wijken.
gemaakt te worden voor een grotere variatie aan
het buitengebied zijn essentieel. Zo vergroot een groene
“Meer beweegtoestellen, die ook een beetje beschut zijn
schone vervoersmiddelen. Er moet bijvoorbeeld
openbare ruimte gezondheid en welzijn van inwoners,
zodat je niet zo in het openbaar aan het sporten bent.”
voldoende ruimte zijn op fietspaden voor zowel fietsen,
wanneer deze makkelijk toegankelijk is en hen uitnodigt
Doelstelling 7 - Benutten
Doelstelling 8 - Inzetten van
groene zones rijk. De natuurgebieden en groene zones
van Katwijkse historische en
ondergrondkwaliteiten,
zullen door middel van een groen netwerk, bestaande
landschappelijke kwaliteiten en
natuur en het watersysteem
uit ecologische verbindingen, met elkaar worden
erfgoed
voor een aantrekkelijk en
verbonden zodat er een robuust ecologische netwerk ontstaat. De biodiversiteit blijft hierdoor in stand en kan
De vier historische kernen van de
toekomstbestendig Katwijk
gemeente liggen langs de Oude Rijn. De (ontstaans)
De bodem, natuur en het natuurlijk watersysteem
mogelijk zelfs toenemen.
geschiedenis van deze dorpen vormen een sterke
in Katwijk bieden de basis waarbinnen ruimtelijke
“De Ondergrond ligt aan de basis van alle ruimtelijke
cultuurhistorische basis, waarvan nog veel erfenissen
ontwikkeling plaats kan vinden. De ondergrond is
ontwikkelingen én vraagt om een zorgvuldig gebruik.
zichtbaar én onzichtbaar resteren. De cultuurhistorische
een complex natuurlijk ecosysteem dat onlosmakelijk
Een goede bodem,- natuur- en waterkwaliteit is goed
waardenkaart laat aan iedereen zien waar de
met de bovengrond verbonden is. De bodem
voor mens, plant en dier en met goed verbonden
archeologische, historisch bouwkundige en historisch
levert Katwijk producten, zoals gewassen, water
natuurgebieden maken we de gemeente aantrekkelijker en
geografische waarden liggen en welke kwaliteit deze
en energie. Daarnaast bevatten de bodem en het
toekomstbestendig.”
hebben. Dit erfgoed maakt onze gemeente tot wat deze
watersysteem een schat aan archeologische en
is en kan als basis fungeren bij nieuwe ontwikkelingen,
natuur- en cultuurhistorische informatie. Katwijk wil
door erfenissen te behouden of deze als inspiratie te
duurzaam omgaan met haar ondergrond en zoekt
laten dienen bij nieuwe ontwerpen. Dit zorgt voor
in alle ontwikkelingen en beheersopgaven naar een
een verankering van een nieuwe ontwikkeling in de
balans tussen gebruiken en beschermen van de
wortels van het verleden en geeft nieuwe gebruikers
bodem. De ondergrond biedt kansen bij de schaarser
een binding met de plek. Erfgoed kan ook van betekenis
wordende bovenruimte in Katwijk. In Katwijk richten
zijn voor de vrije tijdseconomie en een rol spelen bij de
we ons op de vraag hoe de ondergrond kan helpen
duurzaamheid door gebouwen een herbestemming
onze doelstellingen te verwezenlijken. De integrale
te geven met behoud van hun unieke karakter. Katwijk
aanpak die de Omgevingswet voorstaat zet Katwijk in
benut de kracht van haar erfgoed daarom ook voor
bij een 3D-ordeningsaanpak. De (zwem)waterkwaliteit
natuurdoeleinden, recreatie en toerisme.
brengen we omhoog en waar nodig zullen maatregelen
“Maak de Romeinse cultuur beter zichtbaar!”
worden genomen om het waterbergend vermogen van de bodem te verbeteren en drinkwatervoorzieningen te beschermen. De gemeente Katwijk kent twee beschermde natuurgebieden waar unieke beschermde soorten aanwezig zijn. Ook is de gemeente diverse 29
30
HOOFDSTUK 4
VISIE; VIER ONTWIKKELSTRATEGIEËN In dit hoofdstuk is de visie voor de toekomst gepresenteerd. Deze start met de positionering van Katwijk. Vervolgens is de visie uitgewerkt in vier ontwikkelstrategieën waarin de hoofdopgaven zijn benoemd en uitspraken, richtlijnen en keuzes zijn aangeduid die van belang zijn voor de toekomst van Katwijk. De 4 strategieën zijn gevisualiseerd in kaartbeelden.. Zij vormen de basis voor toekomstig omgevingsbeleid. Per strategie zijn concrete acties geformuleerd corresponderend bij de 8 hoofddoelstellingen.
<
Figuur 5: De vier ontwikkelstrategieën vormen samen de complete visie voor Katwijk.
31
KATWIJK VITALE PARTNER IN DE REGIO…. Katwijk ligt in de in de luwte van, maar maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de Randstad en de regio. Haar kracht is het leven in rustige kernen nabij de kust, maar tegelijkertijd in de nabijheid van stedelijke voorzieningen. Katwijk profileert zich als volwaardig onderdeel van de regio. Op de schaal van de Randstad onderscheidt Katwijk zich in de reeks plaatsen aan de Hollandse kust als de familiebadplaats bij uitstek: kleinschalig, bruisend en toegankelijk. Daarnaast is Katwijk met Rijnsburg Noord en Flora Holland volwaardig onderdeel van de Greenport Duin- en Bollenstreek. Katwijk heeft de regio veel te bieden: een prachtige kust, unieke landschappen, een florerende sierteelt, ontwikkelruimte op Projectlocatie Valkenburg en karakteristieke centra zoals Katwijk aan Zee. Omgekeerd profiteert Katwijk van de regionale ligging. Veel Katwijkers werken in de regio en men maakt gebruik van stedelijke voorzieningen en hoger onderwijs in Leiden. Katwijk wil haar kernkwaliteiten etaleren en kansen benutten op regionaal schaalniveau. Daarom heeft Katwijk de samenwerkingsverbanden met de regio aangehaald. Alle verbindingen moeten optimaal zijn: uiteraard de duurzame verbindingen met fiets en ov, maar ook de autoverbinding tussen Katwijk en de regio. Katwijk zet in op de Oude Rijn als historische waterlijn die de gemeente verbindt met de regio. 32
Figuur 6: De ligging van Katwijk aan de kust en centraal in de Randstad is haar kracht.
…MAAR DE EIGENHEID BLIJFT BEHOUDEN Katwijk behoudt haar eigenheid als verzameling van karakteristieke kernen, wat de gemeente onderscheidend maakt ten opzichte van andere (bad) plaatsen in de regio. Het karakter van een prettige en luwe woon- en leefplek in een dynamische omgeving
glastuinbouw
blijft behouden. Katwijk bouwt in de kernen gericht
Flora Holland
op de sociale structuurversterking en inclusieve samenleving, maar ziet ook kansen voor uitbreiding en verdichting op bijzondere plekken: langs de Oude Rijn (in combinatie met openbare plekken aan het
Oude Rijn
lokaal Estec MKB
Katwijk aan Zee
water) en op voormalig vliegkamp Valkenburg. Katwijk wil hier ontwikkelen voor de eigen behoefte én biedt mogelijkheden voor de realisatie van woon- en
Kager Plassen
werkmilieus op (boven)regionale schaal. Nieuw Valkenburg
Bio Science Park Leiden CS
Richting Amsterdam Leiden
Natura 2000
Richting Den Haag
Richting Rotterdam-Den Haag
Figuur 7: Een principeschets van de manier waarop Katwijk zich verhoudt tot haar omgeving.
33
4.1 ONTWIKKELSTRATEGIE 1. STERKE KUST 1. Katwijk versterkt de badplaats Katwijk aan Zee
de zee in wordt gevoerd. Rond de Uitwatering zijn
van duurzame energie, hier zijn al mooie concepten voor
Katwijk ontwikkelt zich verder als een kwalitatieve
ontwikkelingen gewenst, gericht op het aantrekkelijk
in ontwikkeling. De ontwikkelingen rond de Uitwatering
familiebadplaats. Met een unieke kwaliteit, namelijk te
en ruimtelijk toegankelijk maken van het gebied. Er is
sluiten mooi aan bij de Boulevard. Ook Katwijk aan
bereiken per boot en – in de toekomst mogelijk – met
ruimte voor een eventuele zeejachthaven, stedelijke
Zee centrum profiteert mee van bezoekers van de
een toegang tot zee. Een badplaats met een regionaal
ontwikkeling, groen en nieuwe horeca. De mogelijke
haven. Een goede bereikbaarheid is voorwaardelijk
bereik. Het zwemwater voor de Katwijkse kust verdient
stedelijke ontwikkeling betreft herontwikkeling van
voor deze toeristische ontwikkeling, maar het behoud
de Blauwe Vlag. Dat kan door maatregelen te nemen in
bestaande bebouwing en eventuele nieuwe bebouwing,
van de leefbaarheid is een randvoorwaarde. Daarom
het achterland, waardoor het spuiwater in de Oude Rijn
waarbij zorgvuldige inpassing in het landschap het
wordt hier ingezet op de verbetering van schone
van betere kwaliteit wordt en/of door maatregelen in de
uitgangspunt vormt.
bereikbaarheid met duurzame mobiliteit. Zie prioritering
uitwatering toe te passen, zodat het spuiwater verder
De Uitwatering leent zich ook voor innovatieve winning
in mobiliteitskeuzes (Ontwikkelstrategie 4).
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Sterke Kust
34
* Niet gelokaliseerd op de kaart
Figuur 8: Op deze kaart is de ontwikkelstrategie Sterke Kust gevisualiseerd. De belangrijkste doelstellingen zijn in beeld gebracht.
35
2. Katwijk versterkt bestaand recreatief aanbod in
Mooie fiets- en wandelroutes zorgen voor een goede
voor een robuust ecologisch netwerk. Ook dit is
verbinding tussen Katwijk en de hotspots in de regio.
bevorderlijk voor een klimaatbestendige kust, aangezien
Een dagje strand is goed te combineren met een
Sporen van het rijke verleden van de Katwijkse kernen
het ervoor zorgt dat de natuur tegen een stootje kan.
andere activiteit, zowel in Katwijk als in de regio. Denk
zijn terug te vinden in verhalen, gebouwen, objecten,
bijvoorbeeld aan een middag shoppen in Leiden of
het landschap en onder de grond. Dit erfgoed wordt
een boottocht over de Oude Rijn via Leiden naar de
slim gekoppeld aan toeristische doelen.
binnen- en buitengebied
Kagerplassen. Ook in Katwijk zelf is voor iedereen
4. Katwijk versterkt identiteit en ruimtelijke kwaliteiten: kernen aan het water Katwijk ligt aan het water. Vanaf het binnenrijden
iets te doen. Er is een breed aanbod aan activiteiten
3. Katwijk zet in op klimaatbestendige kust
van Katwijk aan Zee zal de kust al beleefbaar worden
en verblijfsvoorzieningen, in het centrum en in het
Het Kustwerk Katwijk is klaar; er ligt een prachtig
gemaakt: beplanting, bestrating, alles dient erop te
buitengebied: van natuurbeleving in de duinen tot
nieuw duingebied met geïntegreerde parkeergarage.
wijzen dat men de kust nadert. De Oude Rijn, tevens
slechtweervoorzieningen, zoals een museumbezoek in
De volgende kustversterking is mogelijk noodzakelijk
onderdeel van de Limes, wordt zichtbaarder gemaakt.
de oude dorpskernen. De ontwikkeling van de Mient
na 2050. Het lijkt ver weg, maar toch is het belangrijk
De Oude Rijn speelt een belangrijke rol in de historie
Kooltuin is ook voor de regio van belang als recreatieve,
nu al na te denken over hoe Katwijk zich kan blijven
van de kernen. Door aan de oevers van de Oude
ecologische en hydrologische bufferzone tussen
beschermen tegen zeepspiegelstijging en hoe de
Rijn aantrekkelijke, openbare kades te maken, wordt
Valkenhorst en de duinen.
badplaats Katwijk er in de toekomst uit ziet. Het
deze beter beleefbaar. Ook andere historische lijnen
verbinden van natuurgebieden in de gemeente zorgt
worden herkenbare routes met bezienswaardigheden, zitgelegenheden en goede bewegwijzering.
Uitwerking doelstellingen voor de ontwikkelstrategie Sterke Kust
* Niet gelokaliseerd op de kaart
36
ontwikkeling uitwatering
cultuurhistorische identiteit
ontwikkeling centrum
klimaatbestendige kust
vaarroutes naar buitengebied
bereikbare kust
verbonden met recreatieve hotspots
“Zorg dat Katwijk een familiebadplaats blijft.” “Maak uitdagende plekken voor kinderen, geef ze de ruimte om buiten te spelen.” “Meer vaargelegenheid rondom Katwijk: zeehaven, faciliteiten voor surfers op het strand en meer gezellige winkels.” “Knap de Rijnmond op: meer groen en bomen, een wandelpark langs de watering tussen de schapen.”
37
4.2 ONTWIKKELSTRATEGIE 2. FLORERENDE ONDERNEMING 1. Vernieuwing van de bedrijvigheid
en getransformeerd voor Unmanned Valley, het
leggen van verbindingen tussen de kennisinstellingen
De snelle, innovatieve ontwikkelingen binnen de
fieldlab voor sensorgerelateerde technologieën en
en de markt (triple helix samenwerking). Ook kan de
economie vragen van bedrijven aanpassingsvermogen.
toepassingen. De transformatie naar een inspirerende
gemeente (al dan niet in regionaal verband) aansturen
Nieuwe technologieën zorgen voor nieuwe
werkomgeving voor hightech-bedrijven betekent een
op samenwerking tussen bedrijven onderling. Nauw
bedrijfssectoren, maar ook voor vernieuwing binnen
belangrijke stap voor de verdere ontwikkeling van
verbonden met innovatie is de circulaire economie.
bestaande bedrijfssectoren. Om de concurrentiepositie
het fieldlab. Unmanned Valley is in Katwijk dé plek om
Dit houdt in het maximaal toepassen van hergebruik
te kunnen behouden is het zaak voor bedrijven om
vernieuwende economische ontwikkeling tot groei te
van producten en grondstoffen en het zo min
mee te gaan in innovatieve ontwikkelingen. Door
laten komen. Unmanned Valley richt zich op start-ups
vernietigen van waarde. Innovatie is een middel om
samenwerking en het aangaan van verbindingen
en bedrijven die net in de volgende groeifase zitten.