1. Brief van de rekenkamercommissie van 15 juni 2021 inzake onderzoeksrapport Europese subsidies (1825897)
Tekst van het document
Er is niets vastgelegd over de monitoring van de subsidieaanvragen. Volgens de geïnterviewde personen is het een ‘organisatieprincipe’ dat degene die de aanvraag heeft opgesteld (de betrokken beleidsmedewerker of projectleider) de status van de aanvraag monitort. Dit is dus decentraal georganiseerd binnen de gemeente. Projectleiders handelen individueel, vaak wel in overleg met een financieel adviseur. Standaard werkwijze bij dossieropbouw ontbreekt. Bovendien is er niet direct een cijfermatig overzicht van de aangevraagde en uitbetaalde subsidiebedragen beschikbaar en worden deze dus ook niet gecommuniceerd naar de raad.
Versie 22-04-2021
19
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Het verwerven van subsidies kost enige tijd, vooral doordat er een onderbouwde aanvraag moet worden gedaan en doordat de besteding van de subsidie moet worden verantwoord. Voor nationale en regionale regelingen geldt vaak ene korte reactietermijn (dan voor Europese aanvragen). De capaciteit die dit soms kost, is niet structureel beschikbaar in projectbegrotingen en ook niet elders in de organisatie. Tevens ontbreekt een financiële waarborg in de vorm van middelen voor cofinanciering of inhuur van extra capaciteit voor het aanvragen en verantwoorden van de subsidie. Dit verhoogt de drempel om subsidies aan te vragen. De extra uren om de subsidie te verwerven of de extra middelen in verband met cofinanciering kunnen immers niet eenvoudig verkregen worden. Zeker niet met de huidige financiële positie van de gemeente Katwijk waarbij veel bezuinigingen plaatsvinden.
Verantwoording subsidies (na toekenning) Voor de meeste regelingen geldt dat verantwoordingstrajecten onderdeel zijn van de subsidievoorwaarden. Vaak zijn de eisen van verantwoordingstrajecten uitgebreid. Binnen de gemeente Katwijk is er geen sprake van een gestandaardiseerd werkproces in het verantwoordingstraject. Projectleiders handelen individueel, vaak wel in overleg met de financieel adviseur. Zij worden echter niet op iedere afdeling structureel betrokken in het verantwoordingsproces. Deze activiteiten worden echter niet binnen de gemeente gecoördineerd. Er is verder geen standaard Administratieve Organisatie/Interne Controle voor subsidiebeheer. Als de subsidie in de begroting wordt meegenomen dan volgt er een korte notitie en ook afwijkingen worden gemeld, maar er is geen formeel protocol. Uit de gesprekken kwam ook naar voren dat er aandacht is voor goede opbouw van een subsidiedossier conform de voorwaarden van de beschikking. Maar een standaard werkwijze ontbreekt, aangezien dossiervorming afhankelijk is van het project. Er is geen intern systeem aanwezig voor het volgen van subsidies. Er is cijfermatig inzicht in de aantallen en soorten aangevraagde en toegezegde subsidies, maar deze was niet direct beschikbaar. De informatie was wel aanwezig, maar nog niet gestructureerd samengebracht in een overzicht.
Er wordt dus niet centraal bijgehouden hoeveel subsidieaanvragen er worden gedaan en in welke mate deze succesvol zijn. De raad van de gemeente Katwijk wordt op dit moment nog niet apart geïnformeerd over de subsidieverwerving. Signalering kwetsbare organisatie subsidieverwerving Geconstateerd kan worden dat het huidige subsidieverwervingsproces kwetsbaar is omdat een groot deel van de kennis en ervaring over subsidie is neergelegd bij één persoon (subsidiecoördinator) en het proces niet beleidsmatig, financieel en organisatorisch is vastgelegd. Daarnaast wordt er veel afhankelijkheid van de kennis en ervaring van de projectmanagers ervaren. Daarin zijn aanmerkelijk verschillen. Verbetering in het delen van kennis en ervaring is volgens de geïnterviewde projectleiders mogelijk en wordt ook belangrijk gevonden. Doordat binnen de ambtelijke organisatie de kennis, ervaring én inspanningen op het gebied van subsidieverwerving nog in hoge mate persoonsgebonden is, is het proces van subsidieverwerving niet optimaal en kwetsbaar. Zo blijkt uit dit onderzoek dat: Beleidsadviseurs niet goed weten waar ze informatie over (het verwerven van) externe subsidies kunnen vinden.
Dit geldt ook voor nieuwe medewerkers die niet mee bekend zijn dat een subsidiecoördinator beschikbaar is (en dit wordt mede versterkt door de generieke functieomschrijvingen binnen de gemeente Katwijk); Individuele trajecten van subsidieverwerving niet worden geëvalueerd, waardoor de gemeente ook geen eigen kennis op dit terrein ontwikkelt;
Versie 22-04-2021
20
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Er geen gedocumenteerde kostenbaten analyses voor het al dan niet aanvragen van een subsidie worden gemaakt, waardoor het onduidelijk is op basis van welke informatie het college al dan niet besluit om een subsidie aan te vragen; Er geen richtinggevende kaders zijn om focus te brengen in het proces van gemeentebrede subsidieverwerving. Er ontbreekt sturing en draagvlak momenteel. Samenwerking Extern: Katwijk maakt onderdeel uit van het samenwerkingsverband Holland Rijnland. Vanuit deze organisatie wordt Katwijk geïnformeerd over subsidiemogelijkheden en er zijn in het recente verleden succesvol meerdere provinciale subsidies gezamenlijk aangevraagd, waarbij Holland Rijnland als penvoerder optreedt. Ook maakt Katwijk deel uit van het samenwerkingsverband Economie071. Hierin werken zes gemeenten, ondernemersverenigingen en onderwijs- en kennisinstellingen uit de Leidse regio samen aan acht projecten over ondernemen, vernieuwing, bewegelijkheid en gezondheidswetenschap. Het doel is om de regionale economie te versterken. De samenwerkende gemeenten zijn Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude. De samenwerkingsprojecten kunnen worden onderverdeeld binnen de volgende thema’s: economische structuurversterking, ondernemerschap & starters, onderwijs & arbeidsmarkt, vestigingsklimaat en regiomarketing.
Tevens wordt gewerkt aan communityontwikkeling door middel van kennisontwikkeling, kennisdeling en netwerkvorming. Ook vanuit dit netwerk krijgt Katwijk informatie over beschikbare subsidies. Echter ligt hierop niet de focus binnen dit netwerk. Katwijk maakt ook deel uit van het samenwerkingsverband Duin- en Bollenstreek die bestaat uit de gemeenten Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout en Teylingen.
Participeren in (kennis)netwerken en samenwerkingsverbanden vergroot de kansen op subsidieverwerving. Het is belangrijk inzichtelijk te maken met welke partijen gemeenschappelijke belangen/prioritaire doelen worden gedeeld en mede op basis daarvan actief te participeren in bestaande of nieuwe netwerken en samenwerkingsverbanden. Het verbeteren van het relatiemanagement op het gebied van subsidies kan bijvoorbeeld beginnen met de ambities en projecten van de gemeente Katwijk onder de aandacht te brengen bij de provincie Zuid-Holland (te beginnen bij beleidsvelden economische zaken en ruimtelijk ordening) en een aantal fondsen (op het gebied van sport, welzijn en cultuur) en door hen actief uit te nodigen voor een presentatie. Subsidies worden door de buitenwereld steeds meer beschouwd als een beloning voor gewenst (innovatief) gedrag. Maak daarom de projecten die subsidie hebben verkregen dan ook bekend binnen de gemeente (best practices) en aan de buitenwereld i.c. partners, investeerders, subsidieverstrekkers en fondsen. Dit levert een positief imago op en doorgaans een betere slaagkans bij nieuwe subsidieaanvragen.
De wethouder die verantwoordelijk is voor de financiën is de natuurlijke trekker voor het verbeteren van het relatiemanagement met de (potentiële) subsidieverstrekkers en de lobby rondom de verwerving van gelden voor de financiering van de omvangrijke projecten van de gemeente.
C. Hoe zou de gemeente Katwijk de aanpak (proces, organisatie) van subsidieverwerving verder kunnen verbeteren? In dit onderzoek maken wij gebruik van een organisatiemodel15 om tot aanbevelingen te komen over mogelijke verbeteringen in het subsidieverwervingsproces. Dit model geeft concrete handvatten om
15 Bisnez Management ‘Best in class: Als u wilt gaan voor goud’ 2016
Versie 22-04-2021
21
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
organisaties te beoordelen op hun proces en organisatie van het subsidie(verwervings en verantwoording) proces. Het laat op een directe manier zien wat de belangrijkste verbetergebieden zijn als het gaat om subsidieverwerving. Dit volwassenheidsmodel onderscheidt een vijftal niveaus:
Ambitie Huidige positie
In de onderstaande tabel is voor dit onderzoek bij de gemeente Katwijk invulling geven aan hoe het proces subsidieverwerving in het algemeen kan zijn georganiseerd en per niveau is een korte beschrijving opgenomen wat kenmerken zijn van de beschreven niveaus. Niveau Proces Niveau 1: Ad hoc Niveau 2: Beheerst Niveau 3: Gestandaardiseerd Niveau 4: Gemanaged Niveau 5: Geoptimaliseerd
Subsidieverwerving Geen plan om subsidies in te zetten; Subsidies worden ongestructureerd verworven. Subsidiecoördinator benoemd, maar niet zichtbaar. Geen duidelijk profiel. Subsidiecoördinator zichtbaar, herkenbare rol in de organisatie; Organisatie wordt geïnformeerd over subsidiemogelijkheden. Standaardproces geformuleerd voor het initiëren, aanvragen en verantwoorden van aanvragen; Subsidiecoördinator ondersteunt organisatie bij aanvragen. Ook plan vastgelegd over verantwoording van subsidies. Apart team subsidies benoemd; Bewuste keuze welke subsidie worden aangevraagd; Vraaggerichte aanpak Begroting gekoppeld aan dynamisch subsidiescan; Heldere keuze gemaakt op welke subsidies worden ingezet (aansluitend bij ambities gemeenten); Procesafspraken rondom subsidieverwerving doorlopend geëvalueerd.
Van Ad hoc naar Gestandaardiseerd niveau van subsidieverwerving bij de gemeente Katwijk De conclusie kan getrokken worden dat binnen gemeente Katwijk momenteel nauwelijks tot geen formele waarborgen zijn vastgelegd voor een effectieve subsidieverwerving. Echter geeft deze conclusie een te beperkt beeld. Er is namelijk wel degelijk kennis en ervaring rondom subsidieverwerving beschikbaar en subsidies worden ook positief tegemoet getreden. Echter kenmerkt het proces rondom subsidieverwerving zich op dit moment nog op het niveau van ‘ad hoc’. Het gaat bijvoorbeeld om de vraag over de manier waarop binnen de ambtelijke organisatie wordt omgaan met informatie over subsidiemogelijkheden. Net als bij het signaleren van subsidiemogelijkheden is er geen formele procedure waarin is vastgelegd welke acties moeten worden ondernomen en door wie, op het moment dat een subsidiekans is geïnventariseerd. In de praktijk ligt de verantwoordelijkheid bij de beleidsafdeling en de betrokken projectleiders. Ook zijn er verder geen procedures vast gelegd over het aanvragen en verantwoorden van subsidies.
Versie 22-04-2021
22
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
In de onderstaande tekening is de huidige ad hoc situatie van subsidieverwerving binnen Katwijk uitgebeeld.
De gemeente Katwijk is een relatief kleine organisatie. Door de ‘korte’ lijnen in de organisatie kunnen bepaalde zaken omtrent subsidieverwerving tot op zekere hoogte reeds worden afgestemd zonder het formeel vastleggen in protocollen of procedures. Uit het onderzoek blijkt echter dat op alle specifieke onderdelen van het werkproces verbeteringen en borgingsstructuren geïnitieerd kunnen worden. Het heeft onze aanbeveling om subsidieverwerving te laten doorgroeien naar het niveau van ‘Gestandaardiseerd’. In de aanbevelingen zijn deze nader uitgewerkt. Hier ligt een nadere en expliciete beleidskeuze voor de gemeente tot welk niveau borging wenselijk en haalbaar is. Bij keuze voor een ‘gestandaardiseerd’ proces dient de ambitie van de gemeente Katwijk op het gebied van subsidieverwerving het volgende te zijn: subsidiegelden verwerven voor geprioriteerde projecten uit het Coalitieakkoord 2018-2022, waarbij een minimaal verschil bestaat tussen beschikkings- en vaststellingsbedrag bestaat.
Gewenste situatie
Versie 22-04-2021
23
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Het voorstel van RKK is om door te groeien naar het niveau ‘gestandaardiseerd’
1. Rol subsidiecoördinator: Het advies is om de rol van subsidiecoördinator uit te breiden (naar een formatie van 1 fte). De subsidiecoördinator kan daarmee ook veel actiever en zichtbaarder zijn binnen de organisatie. In de toekomstige situatie kent de subsidiecoördinator de verschillende projectmanagers en hun inhoudelijke werkgebied goed waardoor proactief informatie over interessante subsidiemogelijkheden gericht doorgestuurd kan worden. De subsidiecoördinator beheert een toegankelijk overzicht van de verschillende subsidiemogelijkheden, waardoor het signaleringsproces beter gestructureerd gaat worden. Bovendien gaat hiermee de gangbare werkwijze ontstaan dat de projectleiders zelf contact opnemen met de subsidiecoördinator voordat zij met een nieuw project starten. Aan de hand van een gestructureerde werkwijze kunnen de subsidiecoördinator en de projectleiders gezamenlijk tot een beter inzicht van de beschikbare subsidies komen voor een betreffend project. Het gevoel van sommige projectleiders dat subsidies misgelopen worden, kan op deze manier worden geminimaliseerd. Ook kan de subsidiecoördinator criteria vastleggen op basis waarvan een transparante afweging gemaakt kan worden met betrekking tot het al dan niet aanvragen van een subsidie (inclusief standaard kosten-baten analyse). Daarbij heeft een subsidiecoördinator met een breed netwerk een toegevoegde waarde.
In directe zin voor een gerichte subsidielobby, maar ook om belangrijke kennis te vergaren. Subsidieverstrekkers kunnen bijvoorbeeld veel kennis bijdragen over mogelijkheden voor nieuwe samenwerking. De nieuwe rol van subsidiecoördinator zou kunnen zijn: Informatie verzamelen (over projecten) en verstrekken (over subsidieregelingen) Subsidieonderzoek (inclusief context!) Versie 22-04-2021
24
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Bijdrage aan schrijven projectvoorstel Ondersteuning bij opstellen en indienen subsidieaanvraag Overleg met subsidieverstrekkers (lobby) Advisering inzake subsidiebeheer en aanjager van verdere professionalisering van subsidiefunctie binnen de gemeentelijke organisatie Bijhouden subsidiemonitor Externe ondersteuning mede afhankelijk van gemeentelijk belang Binnen iedere afdeling aanspreekpunten/ambassadeurs om mee te sparren over nieuwe subsidiemogelijkheden.
2. Versterken van kennis en vaardigheden rondom subsidievaardigheden Tussen afdelingen onderling bestaan momenteel grote verschillen over subsidiekennis binnen Katwijk. Afdelingen met veel ervaring hebben dit doorgaans op een beperkt (subsidie)terrein. Van onderlinge uitwisseling van subsidiekennis is niet of nauwelijks sprake. Er is behoefte bij de geïnterviewden aan een systematische vorm van kennisontwikkeling en kennisborging (zoals cursussen over subsidies, ordenen van subsidiekansen in overzichten die voor meerdere medewerkers beschikbaar zijn of procesbeschrijvingen/checklisten voor het verzamelen en ordenen van informatie over subsidies). Verder is er ook duidelijk behoefte aan basiskennis t.a.v. subsidieverwerving. Het voorstel van de RKK is om de subsidiecoördinator hierin een coördinerende rol te geven en daarmee wordt ook de rol van de subsidiecoördinator als centraal informatie- en ondersteuningspunt door de organisatie onderstreept. 3. Vergroten draagvlak De belangrijke les is dat draagvlak voor subsidieverwerving niet alleen bottom-up moet groeien, maar evenzeer regelmatig moet worden ‘onderhouden’. De subsidiecoördinator moet daarom als ‘aanjager’ en ‘spin in het subsidieweb’ voortdurend alert blijven.
Subsidieverwerving is vooral een kwestie van motiveren en samenwerken! Het invoeren van een periodiek overleg tussen de subsidiecoördinator en de beleidsadviseurs/projectleiders kan een positieve bijdrage leveren om gezamenlijk subsidiekansen te beoordelen en kennisontwikkeling en kennisoverdracht te versterken rondom subsidies. Motivatie voor subsidieverwerving is zeker geen vanzelfsprekendheid. De argumenten ‘ik moet het er allemaal maar weer bij doen’ en ‘de kosten van subsidieverwerving wegen toch niet op tegen de baten’ zullen menigeen bekend in de oren klinken. Het is meestal de weerslag van een reactieve houding, die de kans op mislukking en frustratie in de hand werkt. Het delen en behalen van subsidiesuccessen kunnen het draagvlak verder verhogen. Medewerkers hebben nu feitelijk ook een opdracht om subsidies te verwerven. Daarbij is het essentieel dat ook bestuur en management het belang van subsidieverwerving blijven uitdragen en dat dient ook in Katwijk te gebeuren. Het subsidiebewustzijn moet in de komende jaren in de organisatie toenemen. 4. Administratieve organisatie Er is binnen de organisatie behoefte aan meer duidelijkheid over de subsidieketen en de rol van de subsidiecoördinator en aan een betrouwbaar totaaloverzicht van subsidieacties en resultaten.
Om die reden is ons voorstel om een aantal processtappen rondom subsidies vast te leggen en actief binnen de organisatie te implementeren. De volgende vier stappen zijn te onderscheiden bij het subsidieproces: subsidieonderzoek, projectvoorstel, subsidieaanvraag en subsidiebeheer. Binnen elke stap moet helder worden welke acties nodig zijn en waar verantwoordelijkheden en bevoegdheden liggen. De rol van de Versie 22-04-2021
25
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
coördinator is daarin ondersteunend. De verantwoordelijkheid voor een subsidieaanvraag ligt dus altijd bij de afdeling/ projectleider! Net zoals bij het aanvragen van subsidies ligt het beheer en de verantwoording binnen het subsidieproces in de regel voor een groot gedeelte bij de projectmanagers. In deze fase ligt geen verantwoordelijkheid bij de subsidiecoördinator. Zij zijn verantwoordelijk voor het voldoen aan de subsidievoorwaarden en het inrichten van de subsidieadministratie op een zodanige wijze dat zonder veel extra inspanningen kan worden voldaan aan de subsidievoorwaarden. De gemeente Katwijk is voornemens om binnen een zaaksysteem een module Subsidiebeheer toe te voegen. 5. Cofinanciering Voor het verkrijgen van subsidie is cofinanciering doorgaans een vereiste. Dit blijkt niet altijd goed geregeld noch is het algemene bewustzijn binnen de gemeentelijke organisatie hierover erg hoog. Bij cofinanciering zijn soms ook aspecten van planning en strategie in het geding. Rond (nieuwe) projecten moet zo vroeg mogelijk duidelijk zijn of en in welke mate externe financiering aan de orde is; wat betreft flexibiliteit, discipline én ruimte voor cofinanciering in de begroting zijn er volgens de geïnterviewden nu nog nauwelijks problemen. Een lastig punt blijft wel dat een project zelden één op één aansluit bij een subsidieregeling.
Dat vraagt om strategisch manoeuvreren binnen de bestuurlijk-politieke context en een kosten/baten analyse, waarin eigen beleid altijd richtinggevend moet zijn. Subsidies kunnen niet als ‘structurele’ inkomsten op de begroting worden opgevoerd. Het zijn immers incidentele middelen. In relatie tot cofinanciering ligt het daarom ook niet voor de hand om een vast bedrag voor cofinanciering in de meerjarenbegroting op te nemen. De meest realistische mogelijkheid om middelen voor cofinanciering beschikbaar te houden, is daardoor het aanhouden van een vaste reserve op de gemeentebegroting voor cofinanciering. Eventueel kan daarvoor natuurlijk de algemene reserve worden aangewezen of kan worden geput uit de ‘post onvoorzien’. In de begroting van de gemeente Katwijk komt het woord cofinanciering in het geheel niet voor en is er ook niet duidelijk een reserve aangewezen die kan worden aangesproken voor cofinanciering. De financiële situatie van Katwijk is hier ook debet aan. RKK heeft ook in de uitvoering van dit onderzoek geen concrete aanwijzingen kunnen vinden dat er binnen de gemeente procesafspraken zijn vastgelegd om standaard middelen voor cofinanciering beschikbaar te stellen. Gevolg is dat indien aanvullend geld nodig is dit vaak niet lukt. Alleen wanneer cofinanciering met inzet van reguliere gelden blijkt te kunnen, is dat wel een mogelijkheid.
Aanbevelingen RKK Naar aanleiding van het onderzoek doet de RKK een aantal aanbevelingen. De aanbevelingen hebben grotendeels betrekking op het inbouwen van meer waarborgen voor een effectieve subsidieverwerving. Ten aanzien van het subsidieverwervingsbeleid doet de RKK de volgende aanbevelingen. Hiervoor stelt de RKK een top 5 prioriteiten voor: Top 5 prioriteiten: (van hoog naar laag)
1. Investeer in subsidiemanagement Versie 22-04-2021
26
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Het verwerven van subsidies kost tijd en vergt kennis en vaardigheden die momenteel niet tot de kerncompetenties van de beleidsmedewerkers behoort. Specialistische ondersteuning voor de medewerkers die met subsidieprocessen te maken hebben dient aanwezig te zijn. Dit is een belangrijke randvoorwaarde op de inhoudelijk aanwezige beleids- en projectkennis en leidt tot een vergroting van de doelmatigheid. Het is van belang om een zichtbare subsidiecoördinator te hebben binnen de organisatie die afdelingen proactief kan attenderen op subsidiemogelijkheden en kan ondersteunen bij de andere onderdelen van het subsidieverwervingsproces. Het verbreden van de rol en verantwoordelijk van de subsidiecoördinator binnen de gemeente Katwijk kan hiertoe een belangrijke bijdrage leveren. Wel of niet investeren hangt af van de ambities van de gemeente. 2. Informatievoorziening Met de recente toegang van de gemeente Katwijk tot de subsidiedatabase is er een goede stap vooruit gezet met betrekking tot de informatievoorziening over subsidies. Het lopende abonnement biedt de mogelijkheid om naast de subsidiecoördinator nog vier andere collega’s toegang te geven tot de database. Hiermee vergroot de informatieverstrekking over subsidieregelingen automatisch. 3. Borging en structurering (verantwoording subsidies) Hanteer een uniforme werkwijze en procedure voor het verwerven van subsidies.
Wanneer dit structureel wordt ingezet wordt het bewustzijn vergroot en kan een optimaal rendement worden behaald. Neem bijvoorbeeld een vast onderdeel ‘subsidiemogelijkheden’ op bij project of collegevoorstellen. Ook een verantwoordingskalender en een standaard werkwijze bij dossier opbouw helpen hierbij. Hierdoor kunnen deadlines voor het indienen van declaraties worden gevolgd. Communicatie Zowel binnen de ambtelijke organisatie als binnen de raad wordt weinig informatie gedeeld over subsidies. Het ontbreekt de organisatie aan een duidelijk overzicht. Dit probleem kan grotendeels opgelost worden door een- of tweemaal per jaar bij de raad aan te geven waar het geld vandaan komt. Momenteel ontbreekt hiervoor een duidelijk overzicht. Zorg er dus in de toekomst voor dat er een overzicht beschikbaar is en dat deze tweemaal per jaar aan de raad voorgelegd wordt. 4. Creativiteit Wees creatief. Kijk over de grens van een (vakafdeling) project heen. Wellicht bieden aanverwante projecten goede mogelijkheden tot verknoping tot één goed subsidieproject. Integrale projecten bieden veelal betere subsidiekansen. Binnen Katwijk liggen kansen om de ambities rondom Unmanned Valley, duurzame mobiliteit en historisch erfgoed met elkaar te verbinden. 5. Vier successen Subsidiesuccessen kunnen het draagvlak verder verhogen.
Daarbij is het essentieel dat ook bestuur en management het belang van subsidieverwerving blijven uitdragen en dat dient ook in Katwijk te gebeuren. Subsidies worden door de buitenwereld steeds meer beschouwd als een beloning voor gewenst (innovatief) gedrag. Maak daarom de projecten die subsidie hebben verkregen dan ook bekend binnen de gemeente (best practices) en aan de buitenwereld i.c. partners, investeerders, subsidieverstrekkers en fondsen. Dit levert een positief imago op en doorgaans een betere slaagkans bij nieuwe subsidieaanvragen. Daarmee wordt het subsidiebewustzijn vergroot in de organisatie.
Versie 22-04-2021
27
Onderzoeksrapport Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Aanbevelingen De RCK wil de gemeente Katwijk op basis van dit onderzoek de volgende aanbevelingen doen: 1. Rol subsidiecoördinatie - meer inbedden in organisatie Geadviseerd wordt om de rol van de subsidiecoördinator uit te breiden naar een volledige formatieplaats. Het voorstel is om de subsidiecoördinatie bij meerdere ambtenaren te beleggen. Daarmee kan een meer pro-actieve houding richting alle afdelingen worden ingenomen om hen uitgebreider te kunnen informeren en te adviseren over toekomstige subsidiemogelijkheden. Tevens wordt hiermee meteen ook de huidige kwetsbaarheid weggenomen doordat de subsidiecoördinatie nu is belegd bij één persoon die de functie bovendien parttime verricht. 2. Inzet op regionale samenwerking om subsidies te verzilveren De ontwikkeling is gaande dat gemeenten steeds meer via samenwerking subsidies verwerven. Als ‘stand alone’ gemeente zijn niet alleen de administratieve lasten hoger maar is tevens minder subsidie beschikbaar. Participeren in (kennis)netwerken en samenwerkingsverbanden vergroot de kansen op subsidieverwerving en verlaagt de lasten(druk). Geadviseerd wordt om inzichtelijk te maken met welke publieke partijen gemeenschappelijke belangen/prioritaire doelen worden gedeeld en mede op basis daarvan actief te participeren in bestaande of nieuwe subsidienetwerken en samenwerkingsverbanden. 3.
Opbouw subsidiekennis Het merendeel van de geïnterviewde personen geeft aan dat er behoefte aan is verdere kennisopbouw over subsidieverwerving. Investeer in een systematische vorm van kennisontwikkeling en kennisborging, het ordenen van subsidiekansen in overzichten die voor meerdere medewerkers beschikbaar zijn of in het opstellen van procesbeschrijvingen/checklisten voor het verzamelen en ordenen van informatie over subsidies. De aanbeveling is om met regelmaat organisatiebrede workshops of in company bewustwordingssessies te organiseren waarin alle onderdelen van het subsidieverwervingsproces aan bod komen. Het heeft de voorkeur om een consultancy bureau hierbij te betrekken die aan het begin van dit trajet de organisatie en de subsidiecoördinatoren van de juiste expertise kan voorzien om van daar uit kennis over subsidieverwerving binnen de gemeente verder op te bouwen. Verder is de aanbeveling om ook de gemeenteraad met enige regelmaat maar in ieder geval via een workshop te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek. 4. Besluitvormingsprocedure – om bewustwording te vergroten Geadviseerd wordt om in de relevante B&W-voorstellen een apart kopje/een aparte toest ‘is er gekeken naar/rekening gehouden met mogelijke subsidies’ op te nemen.
Om daarmee de bewustwording van mogelijkheden tot subsidieverwerving in de ambtelijke organisatie te vergroten en de rol van de subsidiecoördinatie beter in het gemeentelijke proces te verankeren. Versie 22-04-2021
28
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Appendix A. Thema’s van het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027 B. Uitgewerkte interviews met beleidsmedewerkers van gemeente Katwijk C. Europese subsidiemogelijkheden D. Regionale en nationale subsidiemogelijkheden
Pagina 01 Pagina 03 Pagina 12 Pagina 16
A. Thema’s van het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027 Op basis van de volgende thema’s probeert de Europese Commissie (EC) de bovengenoemde ambities te realiseren: 1. Innovatie en digitaal1 De EC is van plan €132.78 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 12.3% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen. Vier clusters vallen onder dit onderdeel: 1) onderzoek en innovatie (54.7% van het budget); 2) Europese strategische investeringen (26.7% van het budget); 3) enkele markt, d.w.z. de EU als 1 territorium waar mensen, goederen, diensten en geld vrij kunnen bewegen (3.4% van het budget); en 4) ruimte (8.7% van het budget). Deze vier clusters worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: Horizon Europe (~€95 miljard), Connecting Europe Facility (~€22 miljard), European Space Programme (~€14 miljard), InvestEU (~€13 miljard), en Digital Europe (~€8 miljard). 2. Cohesie en waarden2 De EC is van plan €377.76 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 35.2% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen (i.e. economische en monetaire unie, werkgelegenheid onder jongeren, de creatieve sector, waarden, gelijkheid en rechtspraak).
Drie clusters vallen onder dit onderdeel: 1) economische en monetaire unie (5.7% van het budget); 2) regionale ontwikkeling en cohesie (61.8% van het budget); en 3) mensen, sociale cohesie en waarden (31.5% van het budget). Deze drie clusters worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: Reform Support Programme (~€22 miljard), European Regional Development Fund (~€200 miljard), Cohesion Fund (~€41 miljard), Erasmus+ (~€26 miljard), European Social Fund+ (~€90 miljard), Creative Europe (~€1.6 miljard), en Justice (~€271 miljoen). 3. Natuurlijke grondstoffen en milieu3 De EC is van plan €365.37 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 33.2% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen (i.e. regelgeving en beleid rond landbouw en maritieme onderwerpen, milieu en klimaatverandering). Twee clusters vallen onder dit onderdeel: 1) duurzame landbouw en maritieme sector en veilige voedsel voorziening van hoge kwaliteit (96% van het budget); en 2) klimaat actie en milieu bescherming (4% van het budget). Deze twee clusters worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: European Agricultural Guarantee Fund (EAGF) en Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD) (samen ~€324 miljard), European 1
M. Pari (January 2020). Single market, innovation and digital: Heading 1 of the 2021-2027 MFF. European Parliamentary Research Service; PE646.136. 2 M. Sapala (May 2019). Cohesion funds, values and economic and monetary union in the 2021-2027 MFF European Parliament position on Heading 2 – Cohesion and values. Members’ Research Service; PE 633.148. 3 K. Kowald (January 2020). Natural resources and environment: Heading 3 of the 2021-2027 MFF. Members’ Research Service; PE 646.137.
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
4.
5.
6.
7.
Maritime and Fisheries Fund (EMFF) (~€5 miljard), Horizon Europe (~€10 miljard), LIFE: Programme for Environment and Climate Action (~€5 miljard), en Just Energy Transition Fund (~€5 miljard). Migratie en management van grenzen4 De EC is van plan €22.67 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 2.1% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen (i.e. regelgeving en beleid rondom asiel, immigratie en externe grenzen). De ambities worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: Asylum and Migration Fund (29.9% van het budget), Integrated Border Management Fund (26.7% van het budget), en gedecentraliseerde agentschappen m.b.t. grenzen en migratie (36,8% van het budget). Veiligheid en verdediging5 De EC is van plan €13.18 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 1.2% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen. De drie clusters veiligheid, verdediging, en crisisrespons worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: European Defence Fund (47.1% van het budget), Military Mobility (23.7% van het budget), Internal Security Fund (9.1% van het budget), rescEU (5.1% van het budget), en Nuclear safety and decommisioning (2.3% van het budget).
Omgeving en de wereld6 De EC is van plan €98.42 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 9.2% van het totale MFF budget, om de politieke ambities van de EU te waarborgen (i.e. regelgeving en beleid rond internationale samenwerkingen, globale uitdagingen als veiligheid, migratie, klimaatveranderingen en mensenrechten, en crisis management). De ambities worden vertegenwoordigd door onder andere de volgende componenten/subsidieregelingen: Neighborhood, Development and International Cooperation Instrument (NDICI - ~€89 miljard), Instrument for Pre-Accession Assistance (~€14.5 miljard), Humanitarian Aid Instrument (~€11 miljard), Common Foreign and Security Policy (~3 miljard), Cooperation with Overseas Countries and Territories, including Greenland (~€500 miljoen), en European Instrument for Nuclear Safety (~€300 miljoen). Europese publieke administratie7 De EC is van plan €73.10 miljard te investeren aan dit onderwerp, wat overeenkomt met 6.8% van het totale MFF budget, om EU programma’s (93% van het budget) en deelnemende staten en samenwerkende landen te ondersteunen.
4
A. D’Alfonso (January 2020). Migration and border management Heading 4 of the 2021-2027 MFF. Members’ Research Service; PE 646.135. 5 S. Mazur (January 2020). Financing EU security and defence Heading 5 of the 2021-2027 MFF. Members’ Research Service; PE 646.134. 6 V. Lilyanova (November 2019). Financing EU external action in the new MFF, 2021-2027 Heading 6 'Neighbourhood and the World'. Members’ Research Service; PE 644.173. 7 V. Lilyanova (February 2020). Financing the EU's administration: Heading 7 of the 2021-2027 MFF. Members’ Research Service; PE 646.133.
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
B. Uitgewerkte interviews met beleidsmedewerkers van gemeente Katwijk Er is een selectie gemaakt van de meest direct betrokken en/of verantwoordelijke medewerkers (indicatief: 9 gesprekken van 1 uur) voor verheldering van het deskresearch betreffende 1) de thema’s geïdentificeerd in Deelvraag 1.A en 2) subsidie gerelateerde activiteiten binnen de gemeente. De gesprekken waren daarbij gericht op de beleidsmatige, financiële en organisatorische haalbaarheid, en de processen van totstandkoming van het beleid en eventuele gevoeligheden of kansen die daaruit blijken. Daarnaast waren de gesprekken gericht op de huidige bemensing, de aanwezige expertise, eventuele reeds uitgevoerde EU subsidieaanvragen (bijvoorbeeld het EFRO subsidieproject ‘Unmanned Valley Valkenburg’ en het ESF), het interne proces en rolverdeling, samenwerking (intern/extern) en de eigen perceptie van knelpunten, kansen, en aanwezig draagvlak. De resultaten van de gesprekken zijn gebruikt om antwoord te geven op de deelvragen en voor een advies en vervolg. De informatie van de interviews is daarbij anoniem (in blauw) verwerkt.
1) Gesprekken ter verheldering van thema’s, ambities en dooelstellingen Cultuur In het centrum van Katwijk aan Zee komt binnen vier jaar een kennis- en cultuurcentrum - Hoe wordt de bouw gerealiseerd? En wordt duurzaamheid/circulariteit betrokken? Gekozen voor rennovatie/ verbouw De Burgt in Rijnsburg verbouwen zodat het cultuur bedrijf een plek kan krijgen. In winkelcentrum aantal ruimtes huren voor 10-20 jaar als dependance. Wel met oog op duurzaamheid/circulariteit. - Welke samenwerkingen/partijen worden bij het project betrokken? Bibliotheek, volksuniversiteit en muziekschool - Wat wordt er gedaan aan behoud van cultuur? De Burgt, ook al is de naam misleidend, is niet van historische waarde, ernaast staat een oude kerk en een beeld van Willibrord. - Welke rol is er voor onderwijs? MBO / HBO gekeken of misschien nieuwbouw in combinatie met een basisschool mogelijk is. Dit was uitgerekend maar is te duur en qua ruimte niet voldoende. Cultuur bedrijf moet wel aansluiting zoeken met scholen om daar jeugd te enthousiasmeren. Overige plannen m.b.t. cultuur - Het Welzijnskwartier heeft een rol op gebied van cultuur en jeugd/jongeren werk en statuswerk. Misschien kunnen zij ook zelf subsidies aanvragen. Er is zodoende al een gehonoreerd pilot project m.b.t. jongeren en maatschappelijke diensttijd.
- Vorming van een streekomroep: RTV Katwijk en Omroep Bollenstreek federatieve vereniging. Beleidsplan en begroting. Ze moeten zelf veel opvangen (commercials e.d.). Gemeente wil eigen inwoners inlichten met nieuws e.d.. Verwacht wordt dat er landelijk meer geld beschikbaar komt. Begrepen dat provincie Zuid-Holland ook subsidies beschikbaar heeft. En juist in corona periode wat subsidiemogelijkheden. - Betreffende WMO en participatie komt de gemeente rond en is wellicht ook niet veel subsidie mogelijk. - Wellicht is er subsidie beschikbaar m.b.t. preventie; met name om zwaardere zorg te voorkomen (e.g. schulden, verergering thuissituatie). Het doel is de omvormen van zware zorg naar lichte hulp in samenwerking met Kwadraad, huisartsen, etc.
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Stevigere verbinding met verenigingen die bijdragen aan culturele en sociale vorming van kinderen - Wat zijn de concrete plannen voor bevordering van culturele/sociale vorming kinderen? De focus ligt op het herinrichten van het jeugddomein. Het huidige stelsel niet houdbaar door decentralisatie en een financieel tekort voor de jeugdwet. Met name in jeugddomein zijn problemen weinig sturing door de gemeente. Geen overzicht over mate hulpbehoefte e.d. pas bij factuur overzicht. Daarnaast zijn er oplopende kosten. - Concreet gaat men de komende periode dus aan de slag om een beeld te krijgen in de behoefte en waarvoor. Zorgen dat beperkte middelen terechtkomen waar echt nodig. Zorgen zelf binnen jeugdzorg zaken onder controle, zicht op hulpbehoevenden, inzicht wie in welke zorg, hoe lang, hoe afschalen. Grootste stijging in extramurale/ambulante begeleiding (huiswerk begeleiding/trainingen en cursussen angst en sociale vaardigheden), dus niet meest noodzakelijke. Door decentralisatie hulp bereikbaarder, maar niet bereik tot kwetsbare doelgroepen. Meer bereik tot sociaal welvarende elite. Wat vinden wij jeugdhulp? En wat moet door de gemeenschap gefinancierd worden? Wanneer ben je niet meer zelfredzaam/kwetsbaar kind? - Project: politiek/maatschappelijk herinrichten jeugdzorg. Het sturen van mensen tot zelfhulp, landelijke of regionale motivatie.
Gewenste voorzieningen niveau onderzoeken. Let wel, jeugdhulp wordt regionaal ingekocht. Katwijk loopt een beetje voor. - De gemeente gaat een sociale agenda opzetten om o.a. sociale onderzoeken te financieren. Is er in de provincie ook geld beschikbaar voor dergelijke onderzoeken? - Mogelijkheden onderzoeken tussen gespecialiseerde zorg en studieondersteuning in BSO+: kunnen niet direct naar volledige afwezigheid zorg, in deze laag meer voorzieningen creëren. Wellicht is ESF hier een mogelijkheid voor financiering. - Integraal werken op huishoudniveau. Losse teams, 8 verschillende hulpverleners op huishoudniveau (50% monitoren, 50% uitvoerend) stroomlijning - Privacy gegevensdeling verschillende teams nog geen gegeven. WAMS nog niet rond, nog grote obstakels, b.v. scholen willen niet aan logopedisten vertellen in welke klas kind zit. Concrete financieringsmogelijkheden: - ZonmW opzetten chronisch jeugdteam, specialist dichterbij: complexe kindjes, levenslange hulp nodig, niet slecht genoeg voor wet langdurige zorg maar wel hulpbehoevend. Curium / GGZ rivierduinen - ZonmW hoe gaan we om met doelgroepen? Cultuur/houdingen staan ze voor open. Wijkteam zien dat team/domein jeugdzorg en domein participatiewet andere cultuur hebben.
Verduurzaming in de bouw Bedenken van innovatieve woonvormen / Verduurzamen van bestaande woningen aanjagen / Zorgen voor groene, leefbare en duurzame wijken / Groener maken van Katwijk met meer recreatief groen en groene verbindingen / Schoolgebouwen zoveel mogelijk renoveren en verduurzamen - Wat zijn de concrete plannen? En staat er nieuwbouw op de planning? - MKB en woningbouw corporaties ondersteunen met betrekking tot van het gas afhalen, isoleren etc. Ook discussie RES door gelden vanuit Brussel (NL onderscheid zich van ambities andere landen door terugdringen afhankelijkheid gas). Duurzaamheidsagenda met belangrijkste thema’s duurzaamheid verbonden. Energietransitie en circulaire economie zit erbij. Wat ontbreekt is het overzicht, in dat kader communicatie en
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
-
-
-
-
samenwerking bedrijfsleven een actie en lijn naar eventuele subsidieverstrekkers/hulplijnen. Onderdelen in de duurzaamheidsagenda: 1) energietransitie, 2) duurzame mobiliteit (vervoerswijze, elektrificatie, gebruik vermindering) 3) klimaatadaptatie (voorkomen verdroging) 4) circulaire economie (duurzaam bouwen / wat kopen we in en in welke mate spreekt circulariteit daarbij een rol (refurbishing meubilair, brug refurbishing) / afvalstroom gronstofstroom vnmlk huishoudelijk). Valkenhorst = nieuwbouwproject. Samen met partijen ligt er nu een aanvraag voor de impulsregeling woningbouw (sanitatie, kwaliteitsverbetering woningbouw, stikstof problematiek mitigeren). Enkele miljoenen om deze buurt op te bouwen. Kijk ook naar toepassingen van innovaties (demonstratie projecten). Nieuwe sanitatie is een voorbeeld van innovatie, grijs/zwart water scheiden en met grijze water duurzame doelen realiseren. Op maat voor Rijnland om het Rijnland breed aan te vragen. Gedachtegang grondstoffenhub in de regio. Via bedrijfsleven en overheden hier de ruimte voor creëren. AenO fonds is bereid mee te betalen in meenemen medewerkers in bedrijfsvoering. Samenwerkingsprojecten: MKB en woningbouwverenigingen. Enkelvoudige subsidievorm bestaat bijna niet meer, maar vaak krijg je de subsidie als je samen een project start (consortium, voornamelijk gaat geld naar MKB, industrie).
Dus in die ontwikkeling meegaan. Cross-over tussen aantal gebieden. Regio Holland – Rijnland / 071 met subsidie coördinator. Katwijk en regio verstedelijken in hoog tempo: behoefte aan woningen en bedrijven terrein om werkgelegenheid te ondersteunen. Dus kijken naar locaties voor nieuwbouw. Groter dan alleen economisch/werkgelegenheid, ook impact op mobiliteit/infrastructuur, woningbouw ontwikkeling, energievoorziening. Investeringen van tientallen miljoenen, dus opgetrokken met b.v. Holland Rijnland / regio 071. Waar zijn regionaal-, provinciaal-, rijksfinancieringsmogelijkheden.
Energie transitie (SMART mobility, koolstofverarming, etc.) en circulariteit Kans pakken voor een slimmer en duurzamer OV-netwerk, ook in de wijken - Wat zijn de concrete plannen voor een slimmer een duurzamer OV-netwerk? - Bereikbaarheid is een belangrijk onderwerp. Op gebied van duurzaamheid, OV elektrisch of waterstof dit komt heel langzaam op gang. Hoe kun je hier vanuit regio aan bijdragen. Primair een provinciale taak, maar Katwijk vind het verloop niet snel genoeg. Aantal bedrijventerreinen zijn lastig bereikbaar met OV, niet qua ligging en dichtheid interessant genoeg om dit aan te pakken. Dus alternatieven gezocht, waaronder elektrische deelscooters/deelfietsen. Een pilot organiseren met b.v. een vervoersbedrijf voor medewerkers van bedrijven op het terrein aan mee doen. Als gemeente wil je dit niet blijven sponsoren, maar dus bedrijven ervoor verantwoordelijk maken. Hoe kan je hier een positieve business case van maken? Hoe krijg je echt duurzame bouw van de grond? Niet illusie dat dit met meer kennis in een keer veranderd is. Stukje bij beetje geïmplementeerd. Katwijk slibt dicht, wegennetwerk / OV netwerk kan het niet meer aan. Dus de uitdaging zit in groei rekening houdende met (slimme/groene) mobiliteitsoplossingen. Daarnaast ook saneringsregeling voor wegverkeersgeluid, maken ze al jaren gebruik van. Sanering van woningen die te hoge belasting hebben van geluid.
- Welke samenwerkingen/partijen worden erbij betrokken?
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
-
Regionale project i.s.m. regio Holland Rijnland en Duin en bollenstreek. Zaken die dit jaar moeten gebeuren vaak in 2040 pas vorm. Gesprek over lichtrail verbindingen, nieuwe regiostructuren, nieuwe bedrijven en woningbouw terreinen (allemaal na 2030 – miljoenen projecten). Nu beleid schrijven/visie qua ruimtelijke ontwikkeling, wat is er nodig qua infrastructuur/bereikbaarheid. Deze visie gebruikt als instrument om investeringen aan te jagen. Deze visie wordt verder uitontwikkeld, waar komen knooppunten, wegen, fietspaden etc. Nu lobby, Mirt, groeifonds, ergens op gesprekstafels voor dit soort grote projecten. Ook concrete vraagstukken zoals: veel vrachtwagens door een bepaalde straat in Katwijk, hoe pakken we dit aan? Veel subsidies lopen via Holland Rijnland (verkeersveiligheid en provinciale subsidies voor deel via Holland Rijnland verdeeld). Regio is ook investeringsfonds opgericht om grote mobiliteitsprojecten uit te betalen (naar rato inwoners aantal investering bepaald). Dure projecten (fietstunnel van 40 miljoen). Komende jaren vrij liggende busbaan (traditionele geldstromen). Op een andere manier voor lokale inpassing, dan niet in eigen kas liggen. Pas bij regionaal belang investeringsfonds aanspreken. Wat betreft energie transitie zitten nu in samenwerkingsverband met aantal provincies in kader van energie akkoord, nationale agenda laad infrastructuur.
NL opgedeeld in aantal samenwerkingsverbanden die verantwoordelijk voor regionale invulling (N/Z Holland en Zeeland). Holland Rijnland ideeën gebundeld en daar ideeën over. Bevoorrading in Leiden wat verder met ideeën mbt stadslogistiek geen grote vrachtwagens meer de stad in, via hub in ring om stad heen aangeleverd / vervoer over water (alleen mogelijk als grote speler als Heineken dit zelf wil uitvoeren). Voor Katwijk eenzelfde plan interessant. Wel groot onderzoek, om dit haalbaar te maken. Wellicht via een subsidie van de grond te tillen?
Op naar een energietransitie en circulaire economie met andere overheden, marktpartijen en inwoners - Wat zijn de concrete plannen voor een slimmer een duurzamer OV-netwerk? - Het onderwerp circulair is heel breed en er wordt vanuit verschillende disciplines in de organisaties aan gewerkt (denk aan afval, inkoop, bouw etc.). Vanuit economie kijken wij voornamelijk naar ondernemersperspectief. Daarom denk ik dat het raadzaam is om voorafgaand aan het interview samen na te denken over wie er aan tafel moet zitten voor dit onderwerp. - Onderwerp sierteelt veel samenwerkingen waaronder stichting Greenport duin en bollenstreek (zes gemeenten)/FloraHolland, sierteelt staan voor opgaven, waaronder energietransitie en duurzaamheid. Sierteelt concentratiegebied, clusteropbouw. Sterk met veilingen kuststreek verbonden. Intergemeentelijke structuurvisie (ISG = samengesteld met Greenport gemeenten, daaronder hangt Greenport ontwikkeling maatschappij die herstructureringsopgaven financiert vanuit overheidsbudget). - Circulaire economie samenwerkingsverband economie 071, Leidse regio. Werken met Voorschoten, Oestgeest, Leiderdorp, Leiden en Zoeterwoude. Ambitie om samen dingen voor elkaar te krijgen. Tot en met 2023 cirkelstad regio, als regio 071 aangesloten. Daar zit bureau achter die probeert te helpen. Hierbij wordt gezocht naar investeringsmogelijkheden.
Economie verbreden op meerdere sectoren is de focus. Op zoek naar cofinanciering met partijen in het veld. Momenteel aantal sector overstijgende projecten op shortlist waar naar gekeken wordt (nog intern overlegd: revitalisering van bedrijven terrein, oprichten van een BIZ, corridor verbinding, loket voor ondernemers, Limes route als toeristisch visitekaartje ondersteunen).
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
- Valkenhorst buurt innovatieve/duurzame bouw, afvalverwerking. Toekomstige plannen. De uitgangspunten staan in document circulaire economie (maar land- en tuinbouw staat er niet in). - Onderwijs en arbeidsmarkt MBO rijnland en regio 071. Project talent op maat matchen werkzoekenden op basis van vaardigheden aan richtingen waar vraag is. Ten tijde Covid hospitality b.v. omscholen waar tekort is. Getrokken door MBO rijnland, pilot in mei afgerond. Wellicht uitrollen naar heel regio rijnland. Er spelen meerdere projecten die momenteel worden uitgewerkt en op basis daarvan wordt gekeken of deze projecten zich lenen voor subsidies. - Vis van cultuurhistorische waarde. Haven klein aandeel in Ijmuiden. Zit in platformvisserij, daarin voldoende belegd. Voor Brexit onderhandelingen doen ze wel mee (onderdeel gehele systeem van visserij). Hoge ambitie op het gebied van energie en duurzaamheid en omgeving (o.a. Marinevliegkamp Valkenburg) - Wat zijn de concrete plannen voor de energietransitie? - Proeftuinwijk, Hoornes aardgas vrij. Aanvraag gedaan op basis aquathermie (dit zit nu ook in de ISDN+) en energiebesparing Elena, 300K ism provincie zuid-holland (met 10 andere gemeentes totaal 3miljoen). Provincie is de penvoerder. Toegekende rijksregeling 5,2 miljoen (samen met Rijnland en woning corporatie).
- Blue energy project bij de uitwatering, poging met hogeheemraadschap om via osmose met zoet en zout water een energie centrale neer te zetten. Wegens financiën nog niet gelukt. Via betrokken bedrijf nationale en Europese subsidies. - Gezamenlijke ambitie met Holland Rijnland, wordt doorgetrokken naar 2050. - Transitie visie warmte, voor eind dit jaar een beeld hoe we van het aardgas af kunnen gaan (collectie of individuele netten). Geen middelen voor in de uitvoering, maar via VenG overheid worden middelen beschikbaar. - Geothermie ism gemeente Noordwijk. Dit is geen onderdeel van de proeftuinaanvraag. - Regionaal windmolens neerzetten. In Katwijk bijna geen ruimte meer, maar wel regionale ambitie. Bijvoorbeeld de verbindingszone aan de noordzijde van Katwijk combineren met zonne- en windmolenvelden. - Nieuwbouw vliegveld Valkenburg lage Temp verwarming, is al een subsidie aangevraagd voor Valkenhorst, initiatief van hogeheemraadschap en Dunea (welke subisidies kunnen realiseren, verwerking afvalwater/riolering in combi met warmtenetwerk). Daarbij is er een rol voor onderwijs. Een ROC luchtvaarttechniek gaat zich hier vestigen. Daarnaast zal ook het Haarlemmermeer MBO zich hier vestigen. - Rijksregeling energiebesparing 500K ook vorig jaar binnengehaald. Dit jaar voor 1,3 miljoen aangevraagd.
- Regio Leiden, bezig met warmtelink, restwarmte uit Rotterdamse havens, via Westland naar Den Haag. Nu met Leiden ook lijn doortrekken naar Leiden en aftakking naar Katwijk (provincie, gasunie en andere partijen). Katwijk afnemer van nationale net en willen hiervan afnemen (ook extra kosten inwoners om dit voor elkaar te krijgen). Geraamd 8000-10000 woningen op deze restwarmte te verwarmen. - Wat zijn de concrete plannen voor een groene omgeving? - De gemeente is zich in december aangesloten bij nationaal park Duinen er moet nog worden gekeken naar projecten die daarmee te maken hebben. B.v. bij Valkenburg stuk die verbinding vormt met duinen, middelen om b.v. Mien Kolttuin te ondersteunen. Op gebied van recreatie en educatie (natuur centrum). Aantrekkelijk maken en bereikbaar maken van de kust (fietspaden).
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
- Regionale gelden voor groen in woningbouw en recreatie bij Valkenburgse meren. Landschapstafels / ommelanden zitten wat middelen.
Innovation Unmanned Valley krijgt de kans zich te ontwikkelen - Wat zijn de concrete plannen voor de Unmanned Valley? - Het ontwikkelen van campus op gebied van drone en sensor technologie. Al gefinancierd door EFRO (loopt tot 30 juni 2023). Internationale spelers in de markt proberen te verleiden om in deze valley plaats te nemen. Nu in de fase van scale-up. Programma team is onderdeel van een aparte stichting/b.v. Komende jaren vooral ingezet op verlenging EFRO subsidie (nu voorbereiden op tweede aanvraag). 1 hectare zo gevuld en uitbouwen tot 5 hectare (campus) / scale-up fase niet alleen bezig met technologische ontwikkeling maar ook met toepasbaarheid kunnen technieken worden toegepast in bepaalde sectoren b.v. sierteelt. Economie van Katwijk laten profiteren van Unmanned Valley. B.v. testcorridor naar zee creëren. Momenteel is een groot project als Unmanned Valley kwetsbaar voor kleine gemeente door hoge mate administratie / co-financiering. Project wordt qua impact en uitstraling groter dan gemeente zelf. Is er wel draagvlak voor nog een groot meeslepend project? Door dit project is op sommige plekken in de organisatie al veel ervaring is opgedaan met het aanvragen en verantwoorden van Europese subsidies zoals door de medewerkers van Unmanned Valley.
- Staat er nieuwbouw op de planning? Nee nog geen nieuwbouw plannen - Wat zijn de concrete plannen voor andere bedrijventerreinen? De focus ligt vooral op ontwikkeling/revitaliseringsplannen. Momenteel lopen er geensubsidietrajecten. Ook subsidie voor planontwikkeling loopt nog niet. Enige gesubsidieerde trajecten zijn Unmanned valley en Nieuw Valkenburg. - Algemene bedrijventerreinen: Nieuw terrein oprichten (nu haalbaarheidsonderzoek, planvormingssubsidie van de provincie liefst inzetten), bestaand terrein revitaliseren (intensiever ruimte gebruik, digitale infra verbeteren, opknappen ‘t Heen meer meters op zelfde oppervlak, dubbel ruimte verbruik/hoger bouwen). - Nieuw Valkenburg moderne setting voor woon/werk/recreatie, campus achtige setting. Sluit aan bij locatie Unmanned Valley = kennishub. Breder dan alleen drone (Unmanned Valley), hoogwaardige uitstraling, uitbreiding bioscience park in leiden. Met Leiden en provincie in gesprek om behoefte te bespreken en randvoorwaarden bespreken zodat straks planningstechnisch ook kan 10-15 jaar. Bestemmingsplan volgend jaar al klaar.
- Vanuit economische visie, bedrijfsterreinen spoor, inzet nieuwe economie (innovatie en vernieuwing oude economie, EFRO thema’s, toerisme/recreatie, archeologisch erfgoed (Unicef wereld erfgoed) toeristische attractie, Valkenburgse meer (toeristische hotspot), alles op gebied aansluiten onderwijs en arbeidsmarkt (EFRO/ESF))
2) Gesprekken ter verheldering van subsidie gerelateerde activiteiten binnen de gemeente Huidige situatie omtrent subsidies en aanbevelingen #1
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Via nieuwsbrieven en de subsidie coördinator worden we momenteel ingelicht, maar we moeten zelf verder uitpluizen (documenten doornemen of het überhaupt relevant is met name gezien grootte en cofinanciering). Liefst deze functie meer geïntegreerd binnen functie beleidsmedewerker. Ideale methode subsidieverwerving: Geen duidelijk zicht op hoe het intern georganiseerd is behalve dan dat de subsidie coördinator af en toe emails met informatie doorstuurt. Op welke manier de subsidie coördinator kwalitatief wordt ondersteund is een vraag. Wellicht kan de subsidie coördinator medewerkers intern opleiden hoe ze subsidies kunnen vinden een aanvragen. Daarnaast is het kwetsbaar als alles afhangt van 1 persoon. Wellicht budgethouders ook in staat stellen om via andere kanalen plannen kan bekostigen. Vaak samenwerkingen gestimuleerd. Scholing en ruimte voor geïntegreerde functies om subsidies te vergaren (per cluster een soort aanjaag functie). Per domein inrichten, paar cross-overs maken van mensen die samenkomen. Bewustwording omhoog, kwetsbaarheden verminderen, meer gestuurd en strategisch. Hulp met afweging of het relevant is een bepaalde subsidie aan te gaan. Huidige situatie omtrent subsidies en aanbevelingen #2 Het team krijgt informatie toegestuurd via de subsidie coördinator nu de taak de informatie te scannen, zoeken naar mogelijkheden.
Verschillende clustermanagers/medewerkers kunnen er vervolgens zelf mee aan de slag. Een aantal projectleiders gecoacht en aangestuurd door teamleiders vragen de uiteindelijke subsidie aan (overlaten aan specialist). Deze projectleiders kunnen nauwgezet het subsidielandschap in de gaten houden. Daarbij wil je het liefst vooraan in de stroom staan. Inhoudelijke lijn naar impulsregeling zijn binnen het team zelf ontdekt. Ideale methode subsidieverwerving: Subsidieverwerving krijgt daarbij een belangrijkere rol binnen de gemeente. Niet om reguliere subsidiestromen (medewerkers pakken dit zeker goed op, individueel of gezamenlijk b.v. Duin/bollenstreek), maar juist onbekende en grotere subsidiestromen. Nieuwe regelingen en nieuwe kansen zijn momenteel minder bekend. Scannen van de huidige subsidie coördinator is onvoldoende. Het liefst is er iemand die de voorwaarden nader bekijkt en coacht in het subsidietraject. Daarbij kun je denken aan de volgende aspecten die horen bij de functie: consultatie gesprek, beeld van subsidiemogelijkheden, vervolgens adviesrol welke vereisten nodig zijn om in aanmerking te komen. Vervolgens het contract beheer, op moment dat de subsidie is afgesloten (signalering, project management). Adviesrol in voortraject, ondersteuning bij aanvraag en aan het einde van de rit een controle functie (driedelige functie).
Als alleen advies in voortraject dan wordt het een hele lijst in mogelijkheden, maar er is geen concreet vervolg/opvolging (laten kansen lopen). Voortgangsrapportage. De primaire verantwoordelijkheid blijft bij de clustermanager/project leider (deze hebben immers de inhoudelijke kennis), maar ondersteuning/advies is van belang. Huidige situatie omtrent subsidies en aanbevelingen #3 Bij de centrale subsidie coördinator bestaat de systematiek wel maar deze wordt niet automatisch optimaal ingezet. Bijvoorbeeld: wegen moeten om de zoveel tijd worden onderhouden, als je dat gaat doen zit er in de gemeentebegroting geld voor nieuw asfalt. Als je dat dan toch doet zijn er extra vragen/wensen betreffende fietspaden, verbreding e.d. Hiervoor kan subsidie worden aangevraagd, maar dit is nog niet gestroomlijnd (dus je wil het anders, maar hoe, en hoe zorg je ervoor dat je dit op tijd oppikt). Kennisoverdracht niet volledig gestroomlijnd, laatst intern email dat waarschijnlijk ronde groeifonds gemist.
Versie 22-04-2021
Appendix t.b.v. onderzoek Europese subsidies 2021-2027 Rekenkamercommissie Katwijk
Ideale methode subsidieverwerving: Dus men moet actiever naar subsidies zoeken, hoe? via centraal punt. Dus het liefst dat clustermedewerkers op tijd aangeven waar vraag naar is. En dat er dan iemand concreet gaat nadenken over de financiering ervan. Je kunt bijvoorbeeld al goed voorsorteren op bepaalde regionale subsidies die jaarlijks terugkomen. Medewerkers voelen het niet als hoofdtaak om op de geldstroom te letten. Ideale proces van subsidieverwerving infrastructuur is zo duur, dus veelal meeliften met onderhoudsprojecten. Dat maakt dit complex (kosten niet van tevoren helder). Wellicht project verantwoordelijke alles van A tot Z doen. Extra’s/wijzigingen nu als lastig ervaren. Huidige situatie omtrent subsidies en aanbevelingen #4 EFRO hoe is dat verlopen? Katwijk is een samenvoeging van 3 kleinere dorpen. In bepaalde opzichten is het nog een klein lokaal dorp. Op dit gebied is er weinig ondersteuning. Er is 1 collega subsidie coördinator. Deze collega op operationeel niveau doorsturen nieuwsartikel dat er een subsidiemogelijkheid is. Er ontbreekt strategie, inhoud, kennis, etc. Wel hebben we eerder succesvol een EFRO aangevraagd. Een collega heeft dit met externe ondernemen op goedkeuring wethouder gestart. Deze collega heeft 90% van het voorstel geschreven. Na indiening is het project gehonoreerd. De collega is nu doorgestapt naar een andere gemeente.
Ideale methode subsidieverwerving: Dit kan professioneler: meer overzicht, meer ondersteuning. Er ontbreekt een specialist die dit organiseert. Financiering zou wellicht ook onderdeel moeten zijn van het takenpakket cursus aanbieden die subsidies, mogelijkheden, aanpak uitleggen. Op strategisch niveau meedenken, met EFRO als voorbeeld. Stel dat blijkt dat er miljarden aan Europese subsidies binnen te halen vallen op gebied van verduurzaming bouw. Om dit mogelijk te maken is er een strategie nodig. Om zelf erin te verdiepen moet er mogelijk komen, tijd en ruimte voor worden vrijgemaakt. Huidige situatie omtrent subsidies en aanbevelingen #5 De subsidie coördinator stuurt regelmatig regelingen door. Daarnaast vraagt de beleidsmedewerker af en toe zelf bij de subsidie coördinator van Hoogrijnland informatie na. Liever iemand als de subsidie coördinator iets meer gestructureerd binnen de organisatie. Het is lastig voor de subsidie coördinator om te weten waar de informatie moet landen. Voorbeeld van de huidige gang van zaken: de subsidie coördinator stuurt verduurzaming bouw door naar een beleidsmedewerker i.v.m. Valkenhorst, maar glasvezel valt er ook onder en dat moet misschien doorgestuurd naar team economie. Soms wellicht doorkrijgen bij wie bepaalde informatie het beste kan worden doorgekoppeld.