DEFINITIEF Programmabegroting 2023.

Daarnaast staat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) borg voor leningen aan woningbouwcorporaties ten bedrage van € 40,9 miljoen, waarbij de gemeente samen met het rijk in de achtervang staat. Het verlies dat achtervangers kunnen lijden, is beperkt tot de rentederving over leningen die ze bij een calamiteit aan het WSW moeten verstrekken. In het treasurystatuut is vastgelegd dat voor het verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van middelen uit hoofde van de publieke taak goedkeuring nodig is van het college (tot € 50.000) dan wel de gemeenteraad (hoger dan € 50.000). De treasurycommissie is bevoegd tot het aantrekken en uitzetten van gelden. Tot en met juli 2021 had het WSW met de gemeente een ongelimiteerde achtervangovereenkomst voor de twee in de gemeente werkzame corporaties ‘Stichting Woondiensten Aarwoude’ en ‘Stichting MeerWonen’, tot een maximum van het door het WSW bepaald borgingsplafond ( =wat een corporatie maximaal kan lenen gelet op de prognosegegevens van de corporatie (dPi)). WSW staat borg voor deze leningen, waarbij de 67

gemeente samen met het rijk in de achtervang staat. Het verlies dat achtervangers kunnen lijden, is beperkt tot de rentederving over leningen die ze bij een calamiteit aan het WSW moeten verstrekken. In verband met de veranderde werkwijze van de achtervang heeft de WSW vanaf 1 augustus 2021 een nieuwe achtervangovereenkomst gesloten met alle gemeenten; waarbij alle contracten per die datum gelijk zijn getrokken. Hierbij worden de nieuwe leningen via een verdeelsleutel toegewezen aan de gemeenten waar de corporatie werkzaam is. Voorheen werd een lening 1 op 1 gekoppeld aan een gemeente. GEMEENTEFINANCIERING __________________________________________________________________________ Wet Hof en EMU-saldo De wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) zorgt ervoor dat de schulden van de totale Nederlandse overheid niet te hoog worden. Het EMU-saldo van de decentrale overheden telt mee voor het EMU-saldo van de totale Nederlandse overheid. Om het EMU-saldo van de decentrale overheden gezamenlijk te bepalen, moeten de decentrale overheden gegevens aanleveren zoals het opnemen van de meerjarige EMU-begrotingsgegevens in de begroting. Daarnaast wordt de ontwikkeling van het EMU-saldo gevolgd door middel van verplichte rapportages (Iv3) aan het Centraal Bureau van de Statistiek. Voor decentrale overheden is een gezamenlijk plafond voor de tekortnorm vastgesteld (macronorm).

Bij een (dreigende) structurele overschrijding van de vastgestelde tekortnorm voor de decentrale overheden samen, kunnen maatregelen volgen via een correctiemechanisme (bestuurlijke afspraken over verbeterplannen EMU-saldo) en in het uiterste geval kan het sanctiemechanisme in werking treden (zoals het faseren van investeringen of in uiterste instantie het opleggen van kortingen). Voor de gemeente Kaag en Braassem is het geprognosticeerde EMU-saldo over boekjaar 2023 € 9,5 miljoen (negatief). Het EMU-saldo is gebaseerd op het kasstelsel en doordat vanaf 2023 grote investeringen zijn gepland (met name op het gebied GRP, IKC Woubrugge, IMNOR, kunstwerken, inleg eigen vermogen Vof Braassemerland), is de verwachting dat de gemeente vanaf dan een tekort zal hebben (meer zal uitgeven dan ontvangen). Op dit moment zijn er geen consequenties. Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte Voor het uitoefenen van de treasuryfunctie is inzicht nodig in de huidige en toekomstige kasstromen. Deze kasstromen bestaan uit: 1. de kasstroom uit operationele activiteiten (de exploitatie); 2. de kasstroom uit investeringen; 3. de kasstroom uit financieringsactiviteiten (aflossingen en stortingen van aangetrokken en uitgezette geldleningen). Het inzicht hierin wordt verkregen door het permanent actualiseren van onze liquiditeitsplanning.

Hierbij zijn de ontvangsten en uitgaven volgens de programmabegroting en investeringsplannen het uitgangspunt. Op basis van ervaringscijfers, inschatting van de (periodieke) uitgaven en ontvangsten en de mutaties in de leningenportefeuille voorzien wij per ultimo 2023 een financieringstekort van € 0,4 miljoen (exclusief resultaat); en een financieringsoverschot van € 1,9 miljoen (inclusief resultaat). Dit zal ingezet worden voor een deel van de financiering van de bouwgrondcomplexen ad € 5,9 miljoen.

68

Het onderstaande overzicht geeft de mutaties weer in de leningenportefeuille: bedrag x € 1.000 2022

2023

2024

2025

2026

Stand per 1 januari

Mutaties in de leningenportefeuille

49.671

57.058

66.686

64.302

60.909

(her)financiering

18.000

20.250

9.500

9.500

0

Reguliere aflossingen

10.613

10.623

11.883

12.894

1.405

Vervroegde aflossingen

-

-

-

-

-

Stand per 31 december

57.058

66.686

64.302

60.909

59.504

Gemiddeld rentepercentage

1,84%

2,46%

2,91%

2,98%

2,96%

Gemeente Kaag en Braassem past het principe van totaalfinanciering toe. Dat wil zeggen dat de aangetrokken leningen niet één op één gekoppeld zijn aan de investeringsprojecten of verstrekte leningen; maar dat bij het bepalen van de financieringsbehoefte alle inkomsten en uitgaven betrokken worden, zowel reguliere activiteiten als projecten. Om een financieringstekort op te kunnen vangen is de verwachting dat ultimo 2022, 2023, 2024 en 2025 in verband met herfinanciering van de in het verleden aangegane leningen voor onroerendgoedtransacties en financiering geplande investeringen/kapitaalverstrekking (o.a. GRP, IKC Woubrugge, IMNOR, kunstwerken, inleg eigen vermogen Vof Braassemerland) langlopende leningen zullen worden aangetrokken van respectievelijk € 18 miljoen, € 20 miljoen, € 9 miljoen en € 9 miljoen. Daarnaast is de verwachting dat in de periode 2023-2026 kortlopende leningen zullen worden aangetrokken of tijdelijk gebruik zal worden gemaakt van de kredietfaciliteit bij de BNG voor bedragen van maximaal € 5 miljoen (binnen de kaders van de kasgeldlimiet) om een tijdelijk financieringstekort op te kunnen vangen. In tegenstelling tot de groei van de schuld (die aan een maximum gebonden is door de Wet Hof) is de hoogte van de schuld een politieke keuze zolang de schuld beheersbaar blijft.

Dat wil zeggen dat de gemeente bij een scenario met economisch slecht weer genoeg geld moet overhouden om aan de schuldverplichtingen (aflossingen en interest) te kunnen blijven voldoen zonder dat de noodzakelijke publieke voorzieningen in de knel komen. Daarnaast is het de samenhang tussen meerdere factoren – in dit geval de schuldpositie, de structurele weerstandscapaciteit en de rek in de belastingopbrengsten – die bepaalt of de gemeente financieel gezond is (zie voor nadere toelichting paragraaf weerstandsvermogen). Financieringswijze Zolang de kortlopende rente lager is dan de rente op de kapitaalmarkt, wordt de ruimte die de kasgeldlimiet biedt zoveel mogelijk benut. Indien nodig worden langlopende leningen aangetrokken om een overschrijding van de limiet tegen te gaan. Bij de keuze van de looptijden van financieringsmiddelen is het uitgangspunt dat deze zoveel mogelijk aansluiten bij de financieringsbehoefte uit de liquiditeitsplanning.

69

RENTETOEREKENING EN RENTERESULTAAT __________________________________________________________________________ Het saldo van de externe rentelasten en -baten moet in eerste aanleg worden toegerekend aan de grondexploitatie en taakvelden die op projectbasis zijn gefinancierd. Het resterende saldo wordt samen met de rente die wordt berekend over voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd, omgeslagen naar de taakvelden die integraal zijn gefinancierd. Het renteomslagpercentage wordt vervolgens berekend door de aan de taakvelden toe te rekenen rente te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal zijn gefinancierd ( = 1,48%); waarbij het bij de begroting voorgecalculeerde renteomslagpercentage binnen een marge van 0,5% mag worden afgerond. De rekenrente in 2023 zal naar verwachting 1,2% zijn en is hiermee lager dan de huidige rente op de kapitaalmarkt. Reden is dat de we de afgelopen jaren de in het verleden aangegane leningen voor onroerendgoedtransacties grotendeels hebben geherfinancierd tegen een gunstiger rentetarief; en de rente op de kapitaalmarkt het afgelopen jaar flink is gestegen. In onderstaand renteschema wordt inzicht gegeven in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan grondexploitaties, investeringen en taakvelden wordt toegerekend. Renteschema 2023

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

-/-

-/-

€ 1.413.111 € 409.671 € 1.003.440

€ 209.026 -€ 259.459

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

-/-

-€ 50.433 € 1.053.873

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

€0 € 236.227 € 1.290.100

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Verwacht renteresultaat op het taakveld treasury

-/-

€ 1.043.340 € 246.761

1,48% 1,20% 0,28%

70

5. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering van de gemeente heeft een belangrijke rol in de realisatie van de doelen van de gemeente. Bedrijfsvoering is een onderdeel van zowel de primaire processen, dienstverlening aan inwoners en beleids- en bestuurlijke processen, als de ondersteunende processen, het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning. Hieronder lichten we de belangrijkste bedrijfsvoeringsonderdelen toe die in 2023 naast de reguliere werkzaamheden extra inspanningen leveren om de doelstellingen van de bedrijfsvoering te realiseren. Organisatie en overhead ____________________________________________________________________________ Onze ambtelijke organisatie is de afgelopen jaren steeds meer toegegroeid en zal dat de komende jaren blijven doen naar een organisatie die bestaat uit een vaste ambtelijke kern met daaromheen een flexibele schil die wordt geactiveerd afhankelijk van de vraag. Op dit moment beschikt de gemeentelijke organisatie van Kaag en Braassem over 152,90 fte incl. 2,22 fte griffie. Dit is 5,52 fte per 1000 inwoners. Van deze 152,90 fte is momenteel 1,71 fte vacant. Dit houdt in dat de bezetting 151,19 fte bedraagt en dat is 5,46 fte per 1000 inwoners. Er wordt extern ingehuurd om de vacatures (deels) in te vullen. In een enkel geval wordt een functie bewust extern ingevuld, zoals de functie van planeconoom.

In veel gevallen blijkt het echter moeilijk om goed gekwalificeerde medewerkers te vinden voor het invullen van de vacatures. Als een vacature te lang open blijft staan, is externe inhuur nodig. Ook wordt er extern ingehuurd als gevolg van (tijdelijke) projecten of ontwikkelingen die niet binnen de bestaande formatie kunnen worden opgevangen. In 2023 verwachten we dat de externe inhuur zal afnemen naar 4,9% van de totale loonsom, ter grootte van € 13.519.487. Dit komt overeen met ongeveer € 668.879 voor externe inhuur. Momenteel is nog 1,71 fte vacant. Indien deze vacatures in 2023 niet kunnen worden ingevuld, zullen die vacaturebudgetten ingezet moeten worden voor inhuur derden. Binnen de afdeling Bedrijfsvoering zijn alle bedrijfsvoeringstaken van de ambtelijke organisatie ondergebracht. Het merendeel van de bedrijfsvoeringsonderdelen wordt tot de overhead gerekend. Overhead is het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Hierbij zijn BBV-regels en de uitgangspunten van de Notitie Overhead van de BBV toegepast. Onze overhead is voor 2023 geraamd op € 9.240.532. Uitgedrukt in een percentage van de totale geraamde lasten, zijnde € 67.997.000 bedraagt dit percentage 13,6%. Uitgedrukt per inwoner bedragen de apparaatskosten € 333,51 per inwoner.

ICT en informatiebeheer ____________________________________________________________________________ De kwaliteit van gemeentelijke beleidsvorming en dienstverlening raakt meer en meer afhankelijk van betrouwbare en moderne ICT. Een groot deel van deze ontwikkelingen is vastgelegd in beleid dat door de rijksoverheid is vastgesteld. Ook worden de eisen omtrent informatieveiligheid steeds strenger. Andere ontwikkelingen zijn: 71

in de samenleving De gemeente opereert steeds meer in een netwerksamenleving, in directe communicatie met bijvoorbeeld scholen, handhavers, zorgverleners en bedrijven. Ook inwoners willen zaken met de gemeente direct via hun mobiele apparaten af kunnen handelen, net zoals dat in de zakelijke dienstverlening gebeurt. Men wil daarnaast inzage in wat de gemeente met persoonlijke gegevens doet en verwacht dat deze gegevens bij gemeenten in veilige handen zijn. vanuit de wetgever Het is de bedoeling van de wetgever dat de externe dienstverlening van gemeenten ook digitaal beschikbaar is en blijft. Deze digitale dienstverlening moet voor iedereen toegankelijk zijn (digitale inclusie) en moet zo zijn ingericht dat inwoners en ondernemers alleen informatie bij de gemeente hoeven aan te leveren waar de overheid nog niet over beschikt. Verder vragen onder andere de Wet open overheid (Woo), de decentralisaties (waaronder de nieuwe Wet Inburgering) en de Omgevingswet om verbetering van de informatie en informatiesystemen. Met ingang van 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) ingegaan. De wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), waarin de regels voor passieve openbaarmaking waren vastgelegd, of met andere woorden het voldoen aan informatieverzoeken van burgers of organisaties. Nieuw is dat de Woo ook actieve openbaarmaking verplicht stelt.

Daarvoor moet de gemeente een openbaarmakingsportaal gebruiken, dat wordt ontwikkeld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (PLOOI). PLOOI komt naar verwachting vanaf 2023 beschikbaar. In de komende jaren wordt het portaal gefaseerd opengesteld, in totaal voor 11 informatie categorieën. De implementatie van de Woo is samen met de gemeente Alphen aan den Rijn opgepakt. We hebben de wijzigingen ten opzichte van de passieve openbaarmaking doorgevoerd in de procedures voor Wob-verzoeken, die nu Woo-verzoeken zijn. Ook zijn we begonnen met de voorbereidingen om te voldoen aan de eisen voor actieve openbaarmaking. Daarbij is ervoor gekozen om ten minste te voldoen aan de eisen die de Woo stelt om via PLOOI openbaar te kunnen maken wanneer dat platform gefaseerd per informatiecategorie is opengesteld. Wanneer blijkt dat dat geen onevenredige extra belasting van het ambtelijk apparaat vergt, kiezen we voor eerdere actieve openbaarmaking van informatiecategorieën via andere wegen dan PLOOI. in gemeenteland Gemeenten veranderen van lokale uitvoeringsorganisaties naar regieorganisaties. Dit houdt in dat we niet meer alles zelf doen, maar publieke taken ook laten uitvoeren door combinaties van overheden en bedrijven.

Dit vereist dat we de raad goed informeren over de kwaliteit en financiën van ICT en dat de gemeentelijke organisatie die samenwerksvormen en uitbestedingen goed kan aansturen en monitoren. in ICT-innovaties Sinds begin 2018 is de gemeenschappelijke regeling ‘Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Rijn en Braassem’ opgericht. Dit is het samenwerkingsverband tussen de gemeente Kaag en Braassem en de gemeente Alphen aan den Rijn, dat zorg draagt voor de ICT-dienstverlening. De basisdienstverlening staat, er is weinig tot geen downtime, er is up-to-date beveiliging en continuïteit bij primaire processen. 72

Al bij de start van de coronacrisis is direct opgeschakeld en is het thuiswerken en digitaal vergaderen op meerdere fronten gefaciliteerd. Inmiddels is de aandacht verlegd van een crisissituatie naar bestendig hybride werken en de daarbij horende ICT-inrichting. Denk hierbij aan de inrichting van hybride-vergaderruimtes en de transformatie van vaste werkplekken naar hybride-werkplekken (met laptops). Daarnaast lopen er diverse aanbestedingen en vinden de nodige (door)ontwikkelingen plaats, zoals: nieuwe multifunctionals (printers en scanners), verdere digitalisering van het beheer van de openbare ruimte en de digitalisering bij de invoering van de Omgevingswet. Toch zijn er ook de nodige aandachtspunten die om verdere verbetering en afstemming vragen, of die daar het afgelopen jaar om hebben gevraagd. Een belangrijk aandachtspunt is de aansluiting op het CIO Office. Samen met de gemeente Alphen aan den Rijn wordt onderzocht of en hoe aangesloten kan worden op het CIO Office. Het CIO Office is een “strategische denktank” op ICT-gebied en informatievoorziening. Door samenwerking in het CIO Office kunnen beide gemeenten beter door de BVO worden bediend. Permanent punt van aandacht blijft hoe de kosten en baten zich tot elkaar verhouden.

In de wetenschap dat de wereld om ons heen continu verandert en dat veel veranderingen direct of indirect gevolgen kunnen hebben voor diverse ICT-gerelateerde zaken, zoals digitale infrastructuur, thuiswerkfaciliteiten, informatieveiligheid en zo meer, zal dit gevolgen hebben voor de ICT kosten. De meeste taken van een gemeente kunnen niet uitgevoerd worden zonder goede digitale ondersteuning en goede data. Investeringen op dit vlak zullen in de toekomst zeker nodig blijven, waarbij ook aandacht zal moeten blijven voor de personele component (bezetting en belasting) en waarbij steeds de balans gezocht moet worden tussen ‘need to have’ en ‘nice to have’.

73

6. Verbonden partijen Als zelfstandige gemeente zoekt Kaag en Braassem naar samenwerking als dit voordeel oplevert bij vraagstukken die erg complex of kostbaar zijn. In deze paragraaf worden de rechtspersonen beschreven waar de gemeente een bestuurlijk en financieel belang in heeft. Er is sprake van een bestuurlijk belang in het geval van zeggenschap (stemrecht of het hebben van een zetel in het bestuur). Van een financieel belang is sprake als aan een verbonden partij een bedrag ter beschikking wordt gesteld dat niet verhaalbaar is wanneer de verbonden partij in financiële problemen raakt of failliet gaat. Verbonden partijen voeren beleid uit van de gemeente. Als een taak uitgevoerd wordt door een verbonden partij, dan blijft de gemeente verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen. Kaag en Braassem rapporteert over de verbonden partijen op diverse momenten in de P&C cyclus, zoals de jaarrekening, de begroting en de voortgangsmonitor. Beleidsvoornemen is dat Kaag en Braassem vooral een regiegemeente is. Om regie te voeren is het van belang de grip op verbonden partijen te hebben en is een scherpe inhoudelijke focus binnen prioritaire thema’s nodig. Deze inhoudelijke focus is terug te vinden in de actualisatie van de Regionale agenda Kaag en Braassem.

In deze agenda, opnieuw vastgesteld op 29 juni 2020, staan de regionale ambities verwoord, hetgeen we in samenwerking met onze verbonden partijen en/ of regionale partners willen behalen. In het raadsakkoord 2022 – 2026 is afgesproken dat we de Regionale agenda weer actualiseren.

VERBONDEN PARTIJEN KAAG EN BRAASSEM ____________________________________________________________________________ Gemeenschappelijke regelingen

Overig

Holland Rijnland Omgevingsdienst West-Holland Veiligheidsregio Hollands Midden Hecht Hollands Midden BVO Rijn en Braassem

BNG NV Oasen NV Cyclus NV Alliander NV De Tweesprong BV GEM Braassemerland VOF

Op www.kaagenbraassem.nl is alle informatie over de verbonden partijen te vinden

INZICHT IN DE FINANCIËN VAN DE VERBONDEN PARTIJEN ____________________________________________________________________________ De raad beoordeelt alle begrotingen, tussentijdse rapportages en jaarrekeningen van de verbonden partijen. De raad stemt in met deze producten van de verbonden partijen of doet voorstellen voor aanpassingen hierin. Er zijn ook risico’s. Hierbij wordt gedacht aan consequenties van nieuw overheidsbeleid, wijzigingen in wet- en regelgeving en ontbreken van commitment. Risico’s kunnen beperkt worden door het functioneren van de verbonden partij goed te volgen qua budget en beleid. De risico’s zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risico’s. De verbonden partijen zijn helder in kaart gebracht in de Monitor Verbonden Partijen en DVO’s. De bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd. De (advies)processen binnen de 74

gemeentelijke organisatie zijn gestroomlijnd door het aanwijzen van een driehoek van accounthouder, financieel consulent en manager waarbij de accounthouder primair verantwoordelijk is voor alle zaken die met de verbonden partij samenhangen.

ONTWIKKELINGEN VERBONDEN PARTIJEN 2023 ____________________________________________________________________________ •

Holland Rijnland Binnen Holland Rijnland werken we samen om de kwaliteit van wonen, werken, leren en leven van inwoners, ondernemers en instellingen te verbeteren. Momenteel wordt er nog ingezet op een regionale agenda 2019-2023.Onderwerpen die hierin centraal staan zijn: ▪ Aantrekkelijke leefomgeving (ruimte, wonen en groen) ▪ Sterke regionale economie ▪ Duurzaam bereikbare regio ▪ Energieneutrale regio ▪ Een regio voor iedereen ▪ Kansrijke regio voor de jeugd Holland Rijnland is een netwerkpartij die zich sterk maakt voor lobby- en faciliterende werkzaamheden. Afgelopen twee jaar is er vanuit Holland Rijnland ingezet op de Regionale Energiestrategie (RES), de Regionale Strategie Mobiliteit (RSM) en de Regionale Omgevingsagenda (ROA). In het vierde kwartaal van 2022 vindt verdere besluitvorming plaats over de nieuwe Regionale Woonagenda en over het werkprogramma ‘Holland Rijnland 2022-2026’. Dit werkprogramma zal in november ter zienswijze aan de gemeenteraden worden voorgelegd. Hierin bepalen we welke activiteiten we de komende vier jaar samen als Holland Rijnland oppakken waarmee de regio wordt geconfronteerd. Zoals u weet zijn die opgaven omvangrijk en in aantal groot. Denk aan grote tekorten op de woningmarkt, de ontwikkelingen rondom het stikstofdossier, de steeds grotere impact van klimaatverandering en de noodzaak tot economische vernieuwing in een veranderende wereld.

Samenwerking in het aanpakken van de opgaven is daarom noodzakelijk. ‘Holland Rijnland 2022-2026’ is ons antwoord op hoe wij een bijdrage willen leveren aan die uitdagingen.

•

BVO Rijn en Braassem In paragraaf bedrijfsvoering zijn de ontwikkelingen ten aanzien van de BVO Rijn en Braassem beschreven. Ook voor de ontwikkelingen met betrekking tot ICT verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering.

•

VRHM Veiligheidsregio Hollands Midden staat voor de (fysieke) veiligheid van burgers, bedrijven en instellingen. In de Veiligheidsregio Hollands Midden werken brandweer, politie, GHOR en de gemeenten samen aan de rampenbestrijding en crisisbeheersing. De veiligheidsregio werkt nauw samen met partners, zoals waterschappen, milieudiensten en defensie. Aansluitend op maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende risico’s in de samenleving heeft de veiligheidsregio het Regionaal Risicoprofiel 2023-2026 opgesteld. Thema’s zoals klimaatverandering, energietransitie en verdichting zullen hier nader worden geïnventariseerd en toegelicht. Het Regionaal Risicoprofiel is een belangrijke pijler van het Regionaal Beleidsplan en zal hierin verder 75

worden opgenomen. De afgelopen periode is er door het Rijk daarnaast regelmatig een beroep op de Veiligheidsregio’s gedaan. Denk aan het coördineren van langdurige opvang voor vluchtelingen, crisisnoodopvang voor asielzoekers, het versneld huisvesten van statushouders en Covid. De veiligheidsregio trekt hierin samen op met de gemeente. Dit vergt echter veel van personeel en regulier werk blijft liggen. Dit vraagt om beleidsmatige aandacht en wordt op landelijk niveau reeds aangekaart. •

Hecht Hollands Midden (voormalig RDOG) De Regionale Dienst Openbare Gezondheid (Hecht) Hollands Midden beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle inwoners in Hollands Midden, in het bijzonder die van de meest kwetsbaren. Hierbij wordt actief samengewerkt met 18 gemeenten en andere partijen in het sociaal domein, veiligheidsdomein, gezondheidszorg en openbaar bestuur. Het takenpakket van Hecht is divers en bestaat uit wettelijke GGD-taken en andere wettelijke en niet-wettelijke taken. Alle taken die gemeenten aan HechtHM hebben opgedragen, zijn taken waarvoor de colleges van B&W in hun gemeente verantwoordelijk zijn, bijvoorbeeld op het gebied van de jeugdgezondheidszorg, de ambulancezorg, de reizigersadvisering, het Meldpunt Zorg en Overlast, Veilig Thuis, het team Milieuhygiëne en Gezondheid en de spreekuren voor seksuele gezondheid. Deze taken zijn geordend aan de hand van ‘het schillenmodel’. In 2022 wordt er verder ingezet op Hecht 2024. Met het Programma Hecht 2024 zorgen we ervoor dat de Hecht in 2024 een wendbare, moderne en klantgerichte organisatie is. Het doel van dit ZVH is het huidige zorg- en veiligheidsveld met elkaar verbinden en bijdragen aan een integraal sluitende aanpak voor (complexe) casuïstiek.

•

Omgevingsdienst West-Holland De Omgevingsdienst West-Holland werkt met deskundigheid en gedrevenheid aan de verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving (milieu en duurzaamheid, veiligheid, gezondheid) in haar werkgebied. Zij levert een optimale bijdrage aan de ontwikkeling en uitvoering van het beleid voor haar deelnemers. De werkzaamheden van de Omgevingsdienst richten zich op vier programma’s: Milieu en Bodem, Omgevingsadvies, Duurzaamheid en Bouwen.

•

Cyclus Cyclus is een overheids-NV en verzorgt in opdracht van de gemeente de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Hiervoor is een dienstverleningsovereenkomst afgesloten tot 31-12-2023. Cyclus werkt voor twaalf gemeenten en in de Cyclus-regio vindt afstemming plaats, niet alleen voor de inzameling en verwerking van het afval, maar ook voor beleidsmatige aspecten, zoals het bereiken van de landelijke scheidingsdoelstellingen. Cyclus is een belangrijke partner van de gemeente voor het uitvoeren van het project Afval Anders, waarbij de afvalstoffenheffing variabel wordt opgelegd.

•

Braassemerland De gemeente Kaag en Braassem participeert in de vennootschap Braassemerland VOF. De gemeentelijke gronden worden fasegewijs aan de vennootschap overgedragen. Deelplannen 1 en 2 “De Akkers” zijn inmiddels volledig bewoond en de openbare ruimte zal in Q4 2022 aan de gemeente overgedragen worden. In Q4 2021 is er gestart met de bouw van de 231 woningen van deelplan 3 “De Poelen”. Naar verwachting zullen deze woningen in Q4 2022 opgeleverd worden en zal de openbare ruimte in Q2 2023 aan de 76

gemeente overgedragen worden. Deelplan 11 – circa 140 woningen - is vanuit 2030 naar voor getrokken en zal quasi simultaan met deelplannen 4 en 5 - circa 300 woningen - worden uitgewerkt zodat deze drie deelplannen medio of eind 2023 in de markt kunnen worden gezet. De realisatie van deelplannen 11, 4 en 5 is gepland in begin 2024. Daarnaast moet er begonnen worden aan de realisatie van de tweede sluis, waarvoor een subsidie van Leidse Ommelanden is toegekend. Voorwaarde voor het definitief verwerven van deze subsidie is dat de realisatie van de sluis aanvangt vóór 31 december 2024. In december 2021 is op een aantal percelen in het plangebied de Wet voorkeursrecht Gemeenten gevestigd. In november 2021 werd het exploitatieplan Braassemerland vernietigd door de Afdeling (Raad van State). Na een inventarisatie van de mogelijke gevolgen en met het oog op de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 01-01-2023 is besloten om geen nieuw ontwerpexploitatieplan ter visie te leggen, maar om een herstelbesluit te nemen waartegen belanghebbenden beroep kunnen instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. In het gewijzigde exploitatieplan zijn de ontbrekende transacties alsnog verwerkt en zijn de inbrengwaarden van de gronden aangepast.

Daarmee wordt het risico vermeden dat het project Braassemerland voor een langere periode (> 2 jaar) procedureel helemaal op slot gaat. Dit herstelbesluit is op maandag 26 september in de Visie en adviesavond door de raad besproken en op 10 oktober beslist de raad over het herstelbesluit.

•

Sportbedrijf Kaag en Braassem Sportbedrijf Kaag en Braassem (en in het bijzonder Sport- en recreatiecentrum De Tweesprong) heeft in Focus met ambitie, samen met het KC Noord, en gebiedsontwikkeling Sportpad prioriteit gekregen. In april 2021 heeft de gemeenteraad het ‘Masterplan Sportpad’ vastgesteld. In dit masterplan is de door alle stakeholders opgestelde ‘no regret’-indeling voor het gebied vastgelegd. Deze ‘no-regret’-indeling geeft ruimte om de verschillende elementen in het gebied fasegewijs door te ontwikkelen. Op basis van de kaders zoals opgenomen in het Masterplan Sportpad wordt een gezamenlijk PVE (samen met het KC) opgesteld. Op dit moment wordt gewerkt aan het ontwerp voor deze twee voorzieningen (kindcentrum en Sportbedrijf). Dit ontwerp is de basis voor een kredietaanvraag welke naar verwachting in Q1 2023 naar de raad komt. Met het Sportbedrijf is een overeenkomst m.b.t. het groot onderhoud afgesloten. Deze loopt tot eind 2022. Op dit moment wordt de onderhoudsvraag voor de periode 2023 tot nieuwbouw in kaart gebracht. De verwachting is dat dit onderhoud (los van de onvoorziene zaken die voortvloeien uit het feit dat de Tweesprong al een relatief oud pand is) uitgevoerd kan worden binnen de reeds beschikbare middelen.

Het doel is om het Sport- en recreatiecentrum De Tweesprong veilig en doelmatig open te houden en dus de onderhoudsuitgaven daar waar mogelijk te beperken. In 2021 is de manier van samenwerken voor de komende jaren opnieuw onder de loep genomen en zijn de Governancecode en overeenkomsten aangepast. In 2020, 2021 en begin 2022 is het Sportbedrijf in verband met de COVID-maatregelen een (groot) deel van het jaar (gedeeltelijk) gesloten geweest. Hierdoor is het Sportbedrijf ook inkomsten misgelopen en was er voor vaste klanten geen structureel aanbod. Om deze gemiste inkomsten op te vangen is gebruik gemaakt van diverse steunmaatregelen vanuit de rijksoverheid. Een deel hiervan is al toegekend maar nog niet alle aanvragen zijn afgehandeld. Daarnaast is het de vraag of alle klanten van voor covid weer gelijk terug komen. Het jaarrekeningresultaat 2021 is grotendeels afhankelijk van deze rijks financiering, en is daarom ook vertekenend voor andere jaren. 77

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ____________________________________________________________________________ Holland Rijnland Doel/algemeen belang/ Holland Rijnland is het samenwerkingsverband van en voor dertien gemeenten in het hart van de Randstad met gezamenlijk een uitstekende activiteit woonregio en een aantal sterke topsectoren (Greenports, Biobased, Space en Life Science & Health). Binnen Holland Rijnland wordt samengewerkt om de kwaliteit van wonen, werken, leren en leven van burgers, bedrijven en instellingen te verbeteren. Samen optrekken geeft meerwaarde voor de uitdagingen die te complex zijn voor de individuele gemeente, die gemeentegrensoverschrijdend zijn of waarbij samenwerking tot meer efficiëntie leidt. In de domeinen maatschappij, economie en leefomgeving faciliteert Holland Rijnland regionale samenwerking zoals omschreven in de Regionale agenda 20192023 en we de komende tijd opnieuw vastleggen in het werkprogramma ‘Holland Rijnland 2022-2026’. Hierin bepalen we welke activiteiten we de komende vier jaar samen als Holland Rijnland oppakken waarmee de regio wordt geconfronteerd. Verder voert Holland Rijnland enkele taken uit die aan het samenwerkingsorgaan zijn overgedragen: de Regiotaxi, de Urgentiecommissie Woonruimte en het Regionaal Bureau Leerplicht.

Kaag en Braassem profiteert van het schaalvoordeel en slagkracht van deze strategische samenwerking. Belangen Financieel: Geraamde exploitatiebijdrage 2023, totaal € 322.169 Bijdrage RIF 2023 en 2024: € 284.345

Financiële gegevens

Bestuurlijk: Het Algemeen Bestuur bestaat uit twee leden per deelnemende gemeente, 28 in totaal, met gezamenlijk 186 stemmen (waarvan Kaag en Braassem er 9 heeft). In het Algemeen Bestuur hebben vanaf juni 2022 zitting: burgemeester Astrid Heijstee-Bolt en Nick van Egmond. Financiële gegevens zijn gebaseerd op het jaarverslag 2021 1-1-2021 Omvang eigen vermogen € 3.104.867 Omvang vreemd vermogen € 51.622.409 Financieel resultaat 2021: € 992.375 voordelig

31-12-2021 € 1.666.519 € 58.808.554

78

Veiligheidsregio Hollands Midden Doel/algemeen belang/ Veiligheidsregio Hollands Midden staat voor de (fysieke) veiligheid van burgers, bedrijven en instellingen. In de Veiligheidsregio Hollands Midden activiteit werken brandweer, politie, GHOR en de gemeenten samen aan de rampenbestrijding en crisisbeheersing. De veiligheidsregio werkt daarnaast nauw samen met diverse partners, zoals waterschappen, milieudiensten en defensie. Iedere organisatie is hierin verantwoordelijk voor zijn eigen taken. Samenwerking vindt plaats op basis van de Wet veiligheidsregio’s. In deze wet zijn de taken en verantwoordelijkheden van de veiligheidsregio omschreven. Kaag en Braassem maakt, samen met 17 andere gemeenten, deel uit van de Veiligheidsregio Hollands-Midden. Belangen De geraamde gemeentelijke bijdrage in 2023 is € 1.854.149 (Brandweer en GHOR) Bestuurlijk: De 18 burgemeesters uit de regio Hollands Midden vormen samen het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden. Daarnaast is er een Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit een vertegenwoordiging van het Algemeen Bestuur, aangevuld met de voorzitter van de veiligheidsregio. Onze burgemeester Astrid Heijstee-Bolt neemt sinds september 2022 zitting in het Dagelijks Bestuur van de VRHM en heeft als portefeuille multidisciplinaire crisisbeheersing.

Het Dagelijks Bestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering en verdere uitwerking van strategische beslissingen die worden genomen door het Algemeen Bestuur. Financiële gegevens

1-1-2021 Omvang eigen vermogen € 7.458.000 Omvang vreemd vermogen € 35.144.000 Financieel resultaat 2021: € 1.749.424 voordelig.

31-12-2021 € 6.833.000 € 41.628.000

79

Hecht Hollands Midden (voormalig RDOG) Doel/algemeen belang/ Hecht Hollands Midden bestaat uit de vier sectoren: openbare gezondheidszorg (GGD), geneeskundige hulpverlening (GHOR) en activiteit ambulancezorg (RAV) en het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH). Hecht bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en het welbevinden van de inwoners in de regio Hollands Midden in zowel reguliere als crisisomstandigheden. Daarnaast probeert de Hecht de effecten van gezondheidsbedreigingen te beperken. De GGD voert voor onze gemeente taken uit op het gebied van o.a. de Wet publieke gezondheid, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. Het gaat hierbij om wettelijk verplichte taken die door de gemeente belegd zijn bij de GGD (zoals infectieziektebestrijding), wettelijke taken waarbij gemeenten gezamenlijk kiezen om deze onder te brengen bij de GGD (zoals, jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en Toezicht WMO) en vrijwillige taken die één of meer gemeenten laten uitvoeren door de GGD (zoals: logopedie en voorlichting). Belangen De geraamde gemeentelijke bijdrage in 2023 is € 1.795.000. Bestuurlijk: Het Algemeen Bestuur van Hecht bestaat uit de portefeuillehouders Volksgezondheid van de 19 gemeenten in de regio Hollands Midden. Voor onze gemeente is dat wethouder Gerben van Duin. Daarnaast neemt Gerben van Duin zitting in BAC PG (bestuursadviescommissie publieke gezondheid) bij Hecht.

Het Dagelijks Bestuur bestaat uit zeven leden. Kaag en Braassem heeft 2 van 50 stemmen. Financiële gegevens

01-01-2021 Omvang eigen vermogen € 7.714.000 Omvang vreemd vermogen € 41.089.000 Geraamd financieel resultaat 2022: € 0

31-12-2021 € 9.681.000 € 46.615.000

80

Omgevingsdienst West-Holland Doel/algemeen belang/ De Omgevingsdienst staat voor duurzaamheid, veiligheid en een verbetering van de leefomgeving. Ze stelt milieubeschikkingen activiteit (vergunningen) op voor de gemeente en ziet toe op naleving van milieuwetgeving (toezicht en handhaving). Ook geeft de ODWH milieuadvies aan de deelnemende gemeenten in de regio Holland Rijnland en zorgt ervoor dat in ruimtelijke plannen van gemeenten aandacht wordt besteed aan milieuaspecten, zoals bodem, lucht, geluid, energie, natuur (stikstof) en veiligheid. Ten slotte draagt de dienst bij aan de beperking van overlast als gevolg van geluid, luchtverontreiniging en geur. Om een goede en efficiënte uitvoering te geven aan de wettelijke milieutaken heeft Kaag en Braassem al deze taken bij de Omgevingsdienst ondergebracht. Belangen

De geraamde gemeentelijke bijdrage in 2023 is € 1.065.000 Bestuurlijk: Het Algemeen Bestuur bestaat uit 24 leden (inclusief de voorzitter). Wethouder Dolf Kistemaker en wethouder Yvonne PetersAdrian hebben zitting in het Algemeen. Kaag en Braassem heeft 22 van 312 stemmen.

Financiële gegevens

Financiële gegevens:

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen Geraamd financieel resultaat 2022: € 0

01-01-2021 € 594.305 € 11.787.589

31-12-2021 € 1.383.543 € 11.269.061

81

Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem Doel/algemeen belang/ Het doel van Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem is het bewerkstelligen van een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige uitvoering activiteit van de taken van de gemeenten op het gebied van informatievoorziening en automatisering. Uitgangspunt voor de samenwerking is standaardisatie van de I&A-dienstverlening, inclusief de bijbehorende standaardinrichting van de gemeentelijke werkprocessen en het daarbij passende applicatielandschap. De bedrijfsvoeringsorganisatie kan worden ingezet voor bedrijfsvoering en uitvoerende taken en bestaat uit gemeente Alphen aan den Rijn en Kaag en Braassem. Een logische samenwerking omdat beide gemeenten ook al intensief samenwerken in het Sociale Domein en op het gebied van Belastingen en de daaraan gerelateerde ICT-onderwerpen. Belangen Financieel: Geraamde gemeentelijke bijdrage 2023 aan Rijn en Braassem: € 2.725.000 Bestuurlijk: De gemeenten Alphen aan den Rijn en Kaag en Braassem dragen geen bevoegdheden over aan de bedrijfsvoeringsorganisatie, maar kunnen ter verwezenlijking van informatisering, automatisering en andere taken bevoegdheden mandateren en machtigingen verlenen aan de bedrijfsvoeringsorganisatie. Het bestuur bestaat uit vier leden. De bestuursleden namens de gemeente Kaag en Braassem zijn wethouder Nick van Egmond en burgemeester Astrid Heijstee-Bolt.

De directie van de bedrijfsvoeringsorganisatie bestaat uit een Algemeen Directeur en een Operationeel Directeur. Financiële Financiële gegevens: gegevens 01-01-2021 31-12-2021 Omvang eigen vermogen € 0 € 15.118 Omvang vreemd vermogen € 5.732.585 € 6.423.766 Geraamd financieel resultaat 2022: € 0

82

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER NAAMLOZE VENNOOTSCHAP ____________________________________________________________________________ BNG Doel/algemeen belang/ De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen ten behoeve van het maatschappelijk belang. Met activiteit gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Belangen Financieel: Het maatschappelijk aandelenkapitaal bestaat uit 121.719 aandelen (€ 2,50 nominaal). De Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Dividend 2020, uitgekeerd in 2021: € 220.311 Dividend 2021, uitgekeerd in 2022: € 277.519 Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de aandeelhoudersvergaderingen. Financiële gegevens 1-1-2021 31-12-2021 Omvang eigen vermogen € 5.097 miljoen € 5.062 miljoen Omvang vreemd vermogen € 155.262 miljoen € 143.995 miljoen Financieel resultaat 2021: € 236 miljoen voordelig.

Oasen Doel/algemeen belang/ Oasen is als maatschappelijk bedrijf in publieke handen. De aandeelhouders van Oasen zijn 21 gemeenten in het oosten van Zuidactiviteit Holland waar drinkwater aan de inwoners geleverd wordt. Oasen levert jaarlijks bijna 48 miljard liter drinkwater aan 800.000 inwoners. Hiervoor worden zeven zuiveringsstations, negen pompstations en een watertoren gebruikt. Het hoofdkantoor staat in Gouda. De zuiveringsstations, pompstations en winvelden liggen verspreid door het voorzieningsgebied. Het voorzieningsgebied heeft een oppervlakte van 1.115 km². Belangen Financieel: Er zijn 748 aandelen geplaatst (gemeente Kaag en Braassem is houder van 26 aandelen). Oasen keert geen dividend uit

Financiële gegevens

Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Cijfers zijn gebaseerd op jaarverslag 2021 1-1-2021 31-12-2021 Omvang eigen vermogen € 116.741 miljoen € 122.426 miljoen Omvang vreemd vermogen € 178.860 miljoen € 188.121 miljoen Financieel resultaat 2021: € 5,685 miljoen voordelig.

83

Cyclus Doel/algemeen belang/ Cyclus stelt zich als doel het doelmatig inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval voor twaalf deelnemende gemeenten, waarvan negen activiteit aandeelhouders. Kaag en Braassem heeft een wettelijke taak om zorg te dragen voor de (gescheiden) inzameling van huishoudelijke afvalstoffen binnen het grondgebied van de gemeente. Belangen Financieel: Kaag en Braassem is houder van 10.651 aandelen Als gevolg van het winstniveau keert Cyclus geen dividend uit voor 2021 Bestuurlijk: De burgemeester Astrid Heijstee-Bolt is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Lid van het Grondstoffenplatform is wethouder Dolf Kistemaker. Financiële Cijfers zijn gebaseerd op het jaarverslag 2021: gegevens 1-1-2021 31-12-2021 Omvang eigen vermogen € 9.858.000 € 10.342.000 Omvang vreemd vermogen € 26.225.000 € 22.406.000 Financieel resultaat 2021: € 484.000 voordelig.

Alliander Doel/algemeen belang/ Alliander N.V. is een nutsbedrijf dat voortgekomen is uit Nuon. Alliander bestaat uit de onderdelen Liander en Liandon. Het bedrijf verzorgt de activiteit distributie van energie in een derde deel van Nederland. Alliander had in 2021 zo'n 5.991 werknemers (in FTE) en 5,8 miljoen klantenaansluitingen. Het beheert ongeveer 93.000 kilometer elektriciteitskabel en 42.000 km gasleiding. Belangen Financieel: Alle aandelen van Alliander zijn direct of indirect in handen van Nederlandse provincies en gemeenten. De grootste aandeelhouders van Alliander zijn de provincies Gelderland (45%), Friesland (13%), NoordHolland (9%) en de gemeente Amsterdam (9%). Verder zijn er bijna 50 gemeenten (minder dan 3%) aandeelhouder, waaronder gemeente Kaag en Braassem. In totaal zijn er 56 publieke aandeelhouders. Het dividendbeleid van Alliander voorziet in een uitkering van maximaal 45% van de winst na belastingen, gecorrigeerd voor bijzondere posten. Het dividend 2021 is vastgesteld op € 101,1 miljoen. Dit betekent voor de gemeente Kaag en Braassem in 2021 een dividend van : € 462.519 In 2021 is er door meerdere aandeelhouders een reverse converteerbare hybride obligatielening verstrekt aan Alliander. De gemeente Kaag en Braassem heeft naar haar aandeel een lening ter grootte van € 2.744.921 verstrekt.

Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Financiële 1-1-2021 31-12-2021 gegevens Omvang eigen vermogen € 4.328 miljoen € 4.470 miljoen Omvang vreemd vermogen € 5.094 miljoen € 5.730 miljoen Financieel resultaat 2021: € 242 miljoen voordelig. 84

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER BESLOTEN VENNOOTSCHAP ____________________________________________________________________________ Sportbedrijf Kaag en Braassem Doel/algemeen belang/ Sportbedrijf Kaag en Braassem draagt duurzaam bij aan een gezonde en actieve levensstijl voor de inwoners van de gemeente Kaag en Braassem, activiteit door zo veel mogelijk mensen in de gemeente te laten sporten en bewegen. Om zijn missie te bereiken biedt het Sportbedrijf goed toegankelijke, uitnodigende sportaccommodaties (Sport en recreatiecentrum De Tweesprong, Sportzaal Kaskade, Sportzaal De Meerkant en Gemeenschapscentrum Het Spant) en activiteiten aan. Verder werkt het Sportbedrijf samen met andere (verbonden partijen) die aan diezelfde doelen werken. Naast het faciliteren van sport en bewegen verzorgt sportbedrijf Kaag en Braassem ook sport- en bewegingsstimulering en welzijnsactiviteiten zoals zwemmen voor mensen met dementie. Hiermee levert sportbedrijf Kaag en Braassem een bijdrage aan de doelstellingen uit de Omgevingsvisie. Belangen Financieel: 40 aandelen die zijn geplaatst en volgestort ad € 18.152

Financiële gegevens

De gemeente is 100% aandeelhouder van De Tweesprong B.V. (hoe het Sportbedrijf staat geregistreerd bij de KVK) en eigenaar van alle - op Kaskade na (eigendom woningbouwvereniging) - panden. Binnen de gemeente is de verantwoording met betrekking tot het bestuur van De Tweesprong B.V. verdeeld in opdrachtgeverschap en aandeelhouderschap. Deze twee taken zijn verdeeld over verschillende bestuursleden. Het aandeelhouderschap ligt bij burgemeester Astrid Heijstee-Bolt en het opdrachtgeverschap bij wethouder Gerben van Duin. 1-1-2021 31-12-2021 Omvang eigen vermogen € 18.152 € 18.152 Omvang vreemd vermogen € 809.809 € 1.115.114 Financieel resultaat 2021: € 36.537,- (positief)

85

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER VENNOOTSCHAP ONDER FIRMA ____________________________________________________________________________ GEM Braassemerland VOF Doel/algemee n belang/ activiteit

De VOF (GEM) heeft ten doel het voor haar rekening en risico (doen) uitvoeren van de grondexploitatie met betrekking tot het exploitatiegebied zoals aangeduid in de Samenwerkingsovereenkomst (inclusief bijlagen), gelegen binnen het Plangebied Braassemerland en overigens al wat daarmee verband houdt of daaraan bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin.

Belangen

Financieel: In 2021 heeft de gemeente in totaal € 4,175 miljoen eigen vermogen gestort in de VOF en in december is hiervan € 1,750 miljoen teruggestort. Daarmee was er per 31-12-2021 in totaal € 6,150 miljoen aan eigen vermogen ingebracht. In het voorjaar van 2022 is nog eens € 3,65 miljoen teruggestort, waarmee het totaal ingebracht EV per heden € 2,5 miljoen bedraagt. Bestuurlijk: De vennoten van de VOF zijn de gemeente Kaag en Braassem en Aan de Braassem BV (project BV van de ontwikkelaars. De vakwethouder, mevrouw Yvonne Peters en de heer Wouter van de Wildenberg, partner bij Fakton B.V. te Rotterdam, hebben mandaat van het college om rechtshandelingen namens de gemeente te verrichten. Zij vormen samen met de afvaardiging van de ontwikkelaar het bestuur van de VOF Braassemerland. Het gemeentelijke bestuur heeft twee procuratiehouders aangewezen: de heer Démoed, manager Ontwikkeling van de gemeente Kaag en Braassem en mevrouw mr Diana Winkelhuijzen eigenaar en adviseur bij Diana Winkelhuijzen – advies, projectmanagement en bemiddeling.

Financiële gegevens

Financieel 1-1-2021 Omvang eigen vermogen € 7.312.113 Omvang vreemd vermogen € 17.685.354 Financieel resultaat 2021: € 16.279 nadelig

31-12-2021 € 12.145.834 € 16.640.747

86

7. Grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is ondersteunend aan de door het bestuur geformuleerde beleidsdoelstellingen. Grondverwerving, -productie, uitgifte en tijdelijk beheer zijn de ingrediënten van elke gebiedsontwikkeling, of het nu gaat om het bouwen van woningen, aanleggen van infrastructuur, het aanbieden van maatschappelijke voorzieningen of het bevorderen van de economische ontwikkeling. Onderdeel van de gemeentelijke programmabegroting is een paragraaf grondbeleid. Hierin wordt de raad jaarlijks inzicht geboden in de vorderingen van de in ontwikkeling genomen en nog te ontwikkelen grondcomplexen in het komende begrotingsjaar. In deze paragraaf grondbeleid komen aan de orde: • ontwikkelingen grondexploitatieprojecten in 2023 • ontwikkeling grondposities in 2023 • af te sluiten grondcomplexen per 31 december 2022 • nieuwe grondcomplexen vanaf 1 januari 2023 Deze paragraaf bevat geen kwantitatieve analyse van de projectresultaten. In deze begroting zijn de bij de programmarekening 2021 vastgestelde grondexploitaties (per 1/1/2022) verwerkt. Het grondbeleid is verwoord in de actuele Nota Grondbeleid.

De belangrijkste beleidsuitgangspunten zijn: • Bij het realiseren van de ruimtelijke doelstellingen zal het accent meer op inbreiding, herstructurering en revitalisering komen te liggen • Het grondbeleid is in principe faciliterend (door het aannemen van een motie bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid in september 2020 kan in sommige gevallen sprake zijn van meer actief grondbeleid) • In specifieke gevallen kan onder voorwaarden worden afgeweken van het faciliterend beleid • De gemeente bepaalt vooraf op basis van een ontwikkelstrategie op welke wijze een gebiedsontwikkeling tot stand zal komen Jaarlijks worden de te hanteren grondprijzen door ons college geactualiseerd in de Grondprijzenbrief. Deze brief wordt ter kennisneming aan de raad gezonden. Naast deze paragraaf is het programma Ruimte en leefomgeving van deze begroting van belang, waarin de gemeente haar ruimtelijke doelstellingen voor 2023 presenteert en waaraan het grondbeleid ondersteuning zal bieden om deze te realiseren. Projectontwikkelingen ____________________________________________________________________________ De actuele ruimtelijke projecten worden jaarlijks mede gepresenteerd in een integrale monitor. De actualisatie van de bij de projecten behorende grondexploitaties vindt plaats bij het opstellen van de jaarrekening.

Zo sluit het actueel inzicht in projecten aan op het noodzakelijk inzicht in de resultaten van de grondexploitaties en daarmee de stand van de benodigde voorziening en reserve bouwgrondexploitatie. De begroting voor 2023 is gebaseerd op de actualisatie van de grondexploitaties per 1 januari 2022. Bij deze actualisatie is een planning opgenomen van de inkomsten en uitgaven voor onder andere het komende jaar.

87

Centrumplan (Leimuiden) Eind 2011 is een contract gesloten tussen ontwikkelaar en gemeente voor de ontwikkeling en realisatie van een nieuw dorpshart. In 2015 sloten de partijen een overeenkomst waarin de verkoop van de gemeentelijke gronden en de uitgangspunten voor de ontwikkeling van beide deelplannen (Noord en Zuid) door de ontwikkelaar is overeengekomen. In 2016 is een addendum gesloten op deze overeenkomst waarin nadere afspraken zijn vastgesteld. Inmiddels heeft de bestemmingsplanprocedure vertraging opgelopen als gevolg van een procedure bij de Raad van State. De afname van de gemeentelijke grond door de ontwikkelaar heeft plaatsgevonden in 2019. De werkzaamheden zijn inmiddels gestart. Tussen gemeente en ontwikkelaar is er nog een geschil over de werkzaamheden aan het dijklichaam van de Grietpolderweg, deze zal mogelijk dit jaar nog worden voorgelegd aan de Raad van Arbitrage. De afwikkeling van dit geschil zal van invloed zijn op de volledige financiële afwikkeling en het moment dat de grondexploitatie kan worden afgesloten. Naar verwachting zal dat pas in 2023 kunnen plaatsvinden. Connexxion (Leimuiden) De noordelijke helft van dit perceel is in 2014 aan de provincie Zuid-Holland verkocht ten behoeve van de reconstructie van de N207.

Het resterende deel van de kavel is beoogd bedrijventerrein en kan, binnen een nader vast te stellen planologisch kader, uitgegeven worden. In afwachting van besluitvorming over de passage N207 hebben geen concrete activiteiten plaatsgevonden. Daarnaast is deze locatie in beeld voor de realisatie van extra sociale woningbouw en heeft zich een initiatiefnemer gemeld voor deze locatie. Omdat hier nog geen besluit over is genomen is dit niet verwerkt in de grondexploitatie. De looptijd van de grondexploitatie is met een jaar doorgeschoven aangezien er nog geen zekerheid is over de planning en invulling van de omliggende infrastructuur. Nieuwe Wetering Noord Deze grondexploitatie loopt vanaf 1987. Hierbij is in eerste instantie uitgegaan van 49 woningen. Een deel van deze woningen is inmiddels gerealiseerd. Uitgangspunt voor de voorliggende grondexploitatie is het onherroepelijk bestemmingsplan van eind 2014. Inmiddels zijn alle kavels behoudens kavel 2 en 5 verkocht. Voor de twee resterende kavels wordt enerzijds ingezet op een invulling met grondgebonden woningen op basis van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (kavel 2) en sociale huurwoningen (kavel 5). Met betrekking tot kavel 2 heeft vanwege de ligging van het dijklichaam een herontwerp moeten plaatsvinden van de openbare ruimte en de verkaveling.

Dit heeft er toe geleid dat de verkoop en verdere ontwikkeling enigszins is vertraagd. Voor kavel 5 zal in de komende periode een intentieovereenkomst worden gesloten met Meerwonen over deze ontwikkeling. De feitelijke ontwikkeling zal pas in 2023 plaatsvinden. Braassemerland (Roelofarendsveen) Deelgebied GEM In 2008 is bij het Masterplan een grondexploitatie voor Braassemerland vastgesteld. In 2013 is voor een groot deel van het gebied een gezamenlijke grondexploitatiemaatschappij (GEM) opgericht. Voor dit deelgebied is een gemeentelijke deelgrondexploitatie geopend. Daarnaast is de GEM als deelneming opgenomen in de gemeentelijke administratie. Een toelichting op deze deelneming is in paragraaf zes van deze begroting opgenomen.

88

Het deelgebied GEM binnen de gemeentelijke grondexploitatie omvat de gemeentelijke plankosten, de boekwaarde van de verworven gronden door de gemeente, enkele civieltechnische werken ten behoeve van het plangebied en de inbreng van de gemeentelijke gronden in de GEM. De gronden binnen dit gebied zullen fasegewijs vanuit de grondexploitatie Braassemerland, deelgebied GEM, overgedragen worden aan de GEM. Door verschillende oorzaken die deels vorig jaar zijn ontstaan loopt realisatie van kosten en opbrengsten achter op de prognose. Deze schuiven door naar volgende jaren. Deelgebied West End Dit gebied was deels in eigendom van de gemeente en deels in eigendom van Heembouw en Kennemerland Beheer B.V. In 2016 is met deze partijen een overeenkomst gesloten over de grondverkoop (grondruil met Wijsmanterrein) van het gemeentelijk perceel en de ontwikkeling van dit deelgebied. Uitgangspunt is dat de volledige ontwikkeling en realisatie voor rekening en risico van de marktpartijen plaatsvindt en dat door deze partijen een exploitatiebijdrage wordt gedaan. De laatste fase is vrijwel afgerond, de eerste oplevering vindt binnenkort plaats. Afhankelijk van de voortgang van deze laatste werkzaamheden en financiële afwikkeling kan deze grondexploitatie per 1 januari 2023 worden afgesloten.

Voormalig gemeentehuis Rijnsaterswoude Eind 2018 is de grondexploitatie ‘Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude’ vastgesteld. In het voormalig gemeentehuis zijn naast een integraal kindcentrum (IKC) ook 15 appartementen voorzien. Voor de realisatie van het IKC en de sociale huurwoningen en voor verkoop van appartementsrechten ten behoeve van vrije sector appartementen heeft in 2020 een tender plaatsgevonden. Eind 2020 is definitief gegund en inmiddels is aangevangen met de werkzaamheden. De realisatie van de school maakt geen onderdeel uit van de grondexploitatie. Op de achter het gemeentehuis gelegen kavel zijn nieuwbouwwoningen voorzien. Het bestemmingsplan dat in deze mogelijkheid voorziet is inmiddels onherroepelijk en er wordt gewerkt aan een verkavelingsprincipe. De woningen in het voormalig gemeentehuis zijn inmiddels opgeleverd en de directe omgeving is vrijwel volledig woonrijp gemaakt. De ontwikkeling van het achterliggende perceel met de 8 twee onder een kap woningen zal naar verwachting in 2023 starten. De aanbestedingsprocedure voor de bouw van de woningen en het inrichten van verkoopprocedure van de woningen is gestart en komend half jaar zal de aanbestedingsprocedure voor de bouw worden gestart. Ten opzichte van de vastgestelde grondexploitatie schuiven daarmee enkele begrote kosten voor 2022 door naar 2023.

Elzenlaan In 2018 is de grondexploitatie Van Egmondlocatie vastgesteld. Deze is onderdeel van het programma ESW (Extra Sociale Woningbouw). Op deze locatie zijn 20 sociale woningen gerealiseerd. De bouw is afgerond en oplevering heeft plaatsgevonden. Daarnaast is het woonrijp maken volledig afgerond. Deze grondexploitatie kan eind 2022 worden afgesloten. Risicoanalyse grondexploitaties ____________________________________________________________________________ De financiële effecten van deze situatie bij de gemeentelijke ruimtelijke projecten worden voortdurend in beeld gebracht door een inventarisatie van risico’s en kansen. Een risicoanalyse per project levert een goede en betrouwbare basis voor de bepaling van het totale risicoprofiel van het grondbedrijf. Een risicoprofiel van een grondexploitatie houdt in, dat rondom het 89

geraamde resultaat op een prijspeildatum een bandbreedte wordt bepaald. Deze bandbreedte volgt uit de geïnventariseerde kansen en risico’s. Dit resultaat zal in het geval van een verliesgevend project gereserveerd worden in de reserve bouwgrondexploitatie. Indien een project qua geraamd resultaat positief is, maar door het bijbehorende risicoprofiel negatief dreigt te worden dan zal ook dat deel in de reserve bouwgrondexploitatie worden gereserveerd. Van de uitkomsten wordt het berekende grondexploitatieresultaat genomen voor het bepalen van de minimaal benodigde stand voor de reserve bouwgrondexploitatie. Het geactualiseerde resultaat is wel een momentopname, namelijk per 1 januari 2021. De inschatting van de risico’s bij de projectontwikkelingen en grondposities hoeft vooralsnog niet aangepast te worden ten opzichte van de stand per 1 januari 2021. Voor de voorziene verliezen op grondexploitaties zijn voorzieningen getroffen. Reservering voor onvoorziene risico's

Ingeschat risico per 1-1-2021 en gelabeld in reserve grondexploitatie € 90.000 € 1.953.000 € 25.000 € 116.000 € 79.000 € 2.263.000

Centrumplan Leimuiden Braassemerland Elzenlaan - Woubrugge Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord Voormalig gemeentehuis Totaal onvoorziene risico's

Verliesgevende grondexploitaties Centrumplan Leimuiden Braassemerland (grondexploitatie) Elzenlaan - Woubrugge Totaal verliesgevende grondexploitaties

Verliesvoorziening per 1-1-2022 Jaarrekening 2021 € -2.327.863 € € -6.069.339 € € -259.237 € € -8.656.439 €

Winstgevende grondexploitaties Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord Voormalig gemeentehuis Totaal winstgevende grondexploitaties

€ € €

Toevoeging rente (2%) -46.557 -121.387 -5.185 -173.129

Gelabeld in verliesvoorziening per 31-12-2022 € -2.374.420 € -6.190.726 € -264.422 € -8.829.568

Verwacht resultaat per 1-1-2022 197.896 € 541.641 € 739.537 €

Ingeschat risico per 1-1-2022 116.000 79.000 195.000

Af te sluiten grondcomplexen ____________________________________________________________________________ _ Het is de verwachting dat nog dit jaar de grondexploitatie voor de Elzenlaan en mogelijk Westend (onderdeel van Braassemerland), kunnen worden afgesloten. Nieuwe ontwikkelingen ___________________________________________________________________________ In 2022/2023 kunnen de grondexploitaties Kloofpad en Grietpolder mogelijk worden geopend. Verkoop gronden voorraad ____________________________________________________________________________ De verkoop van gronden en gebouwen die tot deze voorraad behoren, gaat ook in 2023 door. Deze zijn gewaardeerd en er kan bij verkoop een resultaat ten opzichte van de waardering ontstaan.

90

FINANCIËLE BEGROTING De financiële begroting bestaat uit de hierna genoemde onderdelen: •

Een overzicht van baten en lasten van de programmabegroting 2023

•

Toelichting op het overzicht van baten en lasten met: o gehanteerde kaders bij de begroting o hoofdlijnen analyse verschillen begroting 2023 vs begroting 2022 en begroting 2023 vs de jaarrekening 2021 o overzicht van geraamde incidentele baten en lasten per programma o overzicht van het structurele begrotingsresultaat o overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves o overzicht van reservepositie en gespecificeerd verloop van reserves o overzicht van stand van voorzieningen en gespecificeerd verloop van de voorzieningen

•

Uiteenzetting van de financiële positie met: o financieel overzicht van het bestaande beleid en het nieuwe beleid dat in de programma’s is opgenomen: zie hiervoor het onderdeel begroting en het meerjarenperspectief o geprognosticeerde begin- en eindbalans van 2023, en 2024 t/m 2026 o EMU-saldo 2022 en geraamd EMU-saldo 2023 t/m 2026