Bijlage 3b Plan-mer-beoordeling Omgevingsvisie

gekeken naar eventuele hinder in de vorm van geluid, trillingen, geur of licht. In de droogmakerij wordt planologisch ruimte geboden voor geur, geluid, mestopslag en dierenverblijven. Dit mag niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van omliggende woningen. In de glastuinbouwgebieden wordt ruimte geboden om te ontwikkelen. Op het gebied van geur, geluid en lichthinder wordt hiervoor ruimte geboden. Wel moet rekening gehouden worden met een goed woon- en leefklimaat voor de woningen in de naastgelegen kernen. Op de bedrijventerreinen wordt ruimte geboden op het vlak van geur, geluid, luchtkwaliteit en lichthinder, zonder dat dit het goede woon- en leefklimaat van de nabijgelegen woningen schaadt. Bij nieuwe woningen is er sprake van een goed woon- en leefklimaat volgens wet- en regelgeving. Daarnaast mag er geen sprake zijn van (overmatige) geur-, licht,geluid-, en of trillinghinder. Bij beoordeling van aanvragen voor evenementen wordt o.a. gekeken naar eventuele hinder in de vorm van geluid, trillingen geur of licht. In de droogmakerij wordt planologisch ruimte geboden voor geur, geluid, mestopslag en dierenverblijven. Dit mag niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van omliggende woningen. In de glastuinbouwgebieden wordt ruimte geboden om te ontwikkelen. Op het gebied van geur, geluid en lichthinder wordt hiervoor ruimte geboden.

Wel moet rekening gehouden worden met een goed woon- en leefklimaat voor de woningen in de naastgelegen kernen. Op de bedrijventerreinen wordt ruimte geboden op het vlak van geur, geluid, luchtkwaliteit en lichthinder, zonder dat dit het goede woon- en leefklimaat van de nabijgelegen woningen schaadt. Zo min mogelijk lichthinder. Lichthinder krijgt een plaats in de afweging van nieuwe ontwikkelingen. Bij nieuwe woningen is er sprake van een goed woon- en leefklimaat volgens wet- en regelgeving. Daarnaast mag er geen sprake zijn van (overmatige) geur-, licht,geluid-, en of trillinghinder. Bij beoordeling van aanvragen voor evenementen wordt o.a. gekeken naar eventuele hinder in de vorm van geluid, trillingen geur of licht. Op de bedrijventerreinen wordt ruimte geboden op het vlak van geur, geluid, luchtkwaliteit en lichthinder, zonder dat dit het goede woon- en leefklimaat van de nabijgelegen woningen schaadt.

blad 68 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

•

In de glastuinbouwgebieden wordt ruimte geboden om te ontwikkelen. OP het gebied van geur, geluid en lichthinder wordt hiervoor ruimte geboden. Wel moet rekening gehouden worden met een goed woon- en leefklimaat voor de woningen in de naastgelegen kernen.

Luchtkwaliteit Naast het waarborgen van een goede waterkwaliteit en een gezonde bodem, hecht de gemeente veel waarde aan de luchtkwaliteit. In de omgevingsvisie wordt een goede, schone luchtkwaliteit als doel gesteld. De verwachting is dat de lucht schoner wordt door de toenemende adoptie van elektrische voertuigen. Er wordt echter rekening mee gehouden dat een grotere verbranding van biomassa, bijvoorbeeld via houtkachels, mogelijk een negatief effect kan hebben op de kwaliteit van de lucht. Ook Schiphol wordt genoemd als een belangrijke oorzaak van de slechte luchtkwaliteit. Om de luchtkwaliteit in de gemeente te verbeteren sluit de gemeente aan bij de doelstelling ‘Minder hinder voor iedereen’. Bij de realisatie van nieuwe woningen vormt een goede luchtkwaliteit een wettelijk uitgangspunt. Op bedrijventerreinen wordt (lokaal) meer ruimte geboden op het vlak van de luchtkwaliteit. Dit mag niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van nabijgelegen woningen. Al met al streeft de gemeente naar een verbetering van de luchtkwaliteit in samenwerking met de regio en op bescherming van de luchtkwaliteit door randvoorwaarden te stellen aan een goed woon- en leefklimaat. Ondanks dat de gemeente het risico van houtkachels op de luchtkwaliteit beschrijft, onderneemt zij hier geen actie op.

De handelingsmogelijkheden voor gemeenten zijn dan ook beperkt, doordat houtkachels toegestaan zijn op de Europese markt. Wel kan de gemeente het gebruik van houtkachels in nieuwe woningen ontmoedigen of regels stellen voor het gebruik van houtkachels. Geluid Ook voor het thema geluid vormt de ligging ten opzichte van Schiphol een aandachtspunt. De gemeente streeft naar het terugdringen van de overlast die de bewoners ervaren door de nabijheid van de luchthaven. Zij hebben zich om deze reden aangesloten bij de doelstelling ‘Minder hinder voor iedereen’ van de bestuurlijke regio Schiphol. Daarnaast zijn er ook verschillende activiteiten in de gemeente die kunnen bijdragen aan geluidhinder. Dit kunnen tijdelijke activiteiten zijn (zoals evenementen) of langdurig ruimtegebruik (zoals agrarische bedrijven of andere vormen van bedrijvigheid). Bij de realisatie van nieuwe woningen is het uitgangspunt dat er geen overmatige geluidhinder optreedt. In verschillende deelgebieden van de gemeente wordt aanvullende ruimte geboden voor geluid. Dit mag niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van omliggende woningen. Een belangrijke ontwikkeling die niet naar voren komt in omgevingsvisie is de toename van geluidsoverlast in de directe leefomgeving.

Alternatieven manieren om huizen te verwarmen en te koelen (zoals warmtepompen en airco’s) brengen een geluidsbelasting voor de directe woonomgeving met zich mee. Daarnaast zijn elektrische auto’s bij lagere snelheden stiller dan conventionele auto’s, maar worden ze bij hogere snelheden juist luider. De omgevingsvisie biedt op dit moment nog geen perspectief op deze ontwikkeling. Geur Het voorkomen van geurhinder is ook een van de uitgangspunten die de gemeente meeneemt bij nieuwe woningbouwprojecten. Daarnaast kijkt de gemeente kritisch naar het gebruik van houtkachels en het hobbymatig houden van dieren. Binnen verschillende deelgebieden wordt aanvullende ruimte geboden op het vlak van geur. Dit betreft de droogmakerij, de glastuinbouwgebieden en de bedrijventerreinen. Uitgangspunt is wel dat dit het goede woonen leefklimaat van de nabijgelegen woningen niet schaadt. Een uitwerkingsopgave bestaat nog wel om een goed woon- en leefklimaat te definiëren (ook op het vlak van de andere milieuaspecten). Op deze manier hebben ondernemers duidelijke kaders om rekening mee te houden bij de ontwikkeling van hun activiteiten en hebben bewoners duidelijkheid over wat deze ontwikkelingen betekenen voor hun woning.

blad 69 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Lichthinder De omgevingsvisie heeft als doel dat zo min mogelijk lichthinder optreedt. Bij nieuwe ontwikkelingen krijgt lichthinder een plaats in de afweging. Om de ontwikkeling van glastuinbouw te faciliteren biedt de gemeente extra ruimte voor geur, geluid en licht. Hierbij is het van belang dat dit niet ten kosten gaat van een gezond woon-en leefklimaat. In de Leefomgevingsfoto komt naar voren dat de glastuinbouwgebieden belangrijke gebieden zijn voor de lichtemissie in de gemeente. Daarmee lijkt er spanning te bestaan tussen de doelstelling om zo min mogelijk lichthinder te realiseren en het ruimte bieden aan lichthinder in de glastuinbouwgebieden. Door acties te koppelen aan de doelstelling voor zo min mogelijk lichthinder kan gezocht worden naar mogelijkheden voor de glastuinbouw, terwijl ook doelstellingen op het vlak van lichthinder behaald worden.

Conclusie De gemeente hecht veel waarde aan het waarborgen van een goede luchtkwaliteit. Kaag en Braassem bevindt zich echter nabij Schiphol en onder de start- en aanvliegroutes van de Kaagbaan. Dit zorgt voor veel hinder op het gebied van gezondheid bij de bewoners. De gemeente sluit zich aan bij de doelstelling 'Minder hinder voor iedereen' van de bestuurlijke regio Schiphol, wat zich richt op betere luchtkwaliteit en minder geluidsoverlast. Het is voor de gemeente belangrijk dat er geen wijzigingen in het baangebruik plaatsvinden die negatieve gevolgen hebben voor de bewoners van Kaag en Braassem en hierdoor zien zij het verplaatsen van vluchten naar de Kaagbaan niet als een oplossing. Op het gebied van verschillende milieuaspecten wordt extra ruimte geboden op bijvoorbeeld bedrijventerreinen en binnen de glastuinbouwgebieden. In de omgevingsvisie wordt gewezen op het feit dat er planologisch juist ruimte zou moeten worden geboden bij schaalvergroting van agrarische bedrijven en glastuinbouw, mits er rekening wordt gehouden met een goed woon- en leefklimaat voor de naastgelegen woningen. Het is van belang hier een goede balans in te vinden. De beoordeling van de milieukwaliteit is vooral afhankelijk van besluiten rondom het gebruik van Schiphol.

5.3.

Veiligheid

Inleiding Uit de omgevingsvisie blijkt dat het thema veiligheid een belangrijk speerpunt is voor de gemeente Kaag en Braassem en dat zij streeft naar een veilige leefomgeving voor inwoners en bezoekers, waarin wonen, werken en recreëren zonder zorgen mogelijk is. Er wordt geïnvesteerd in veiligheidsontwikkelingen en georganiseerde criminaliteit wordt actief bestreden. Meerdere thema’s worden meegenomen waar veiligheid een rol in speelt, waaronder de zorg, sociale veiligheid, fysieke veiligheid en verkeersveiligheid.

blad 70 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling. tabel 5-3: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Veiligheid Veiligheid

Doelstellingen omgevingsvisie

Omgevingsveiligheid

•

Aandacht voor grenswaarden in het kader van omgevingsveiligheid bij realisatie nieuwe woningen.

Verkeersveiligheid

•

Het doel is om nul verkeersslachtoffers te behalen, in lijn met de provinciale verkeersveiligheidscampagne 'Maak een punt van nul'. Het vergroten van het gevoel van verkeersveiligheid door aan te sluiten bij de provinciale campagne en het strategische plan vanuit het Rijk. De gemeente heeft een samenwerkende rol om met inwoners en stakeholders de verkeersveiligheid te vergroten. Het behoud en de aanleg van veilige wegen voor inwoners en gebruikers, met aandacht voor het scheiden van landbouwverkeer en kwetsbare verkeersdeelnemers wanneer mogelijk. Jaarlijks extra inzet op het aanpakken van verkeersknelpunten. Het bevorderen van bewustwording door middel van structurele educatie en campagnes. Veilige fietspaden voor het regionale doorfietsroutenetwerk waarbij veiligheid van alle gebruikers een belangrijke rol speelt.

• • • • • •

Hoogwaterveiligheid

• •

Volgen van onderzoek naar hoogwater van de veiligheidsregio Hollands Midden. Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving.

Omgevingsveiligheid Het thema omgevingsveiligheid (voorheen: externe veiligheid) komt beperkt terug in de omgevingsvisie. Bij nieuwbouwprojecten worden grenswaarden vanuit externe veiligheid meegenomen. In de Leefomgevingsfoto is gesignaleerd dat er nieuwe risico’s op de gemeente afkomen en andere risico’s juist verdwijnen. Door de energietransitie zijn er nieuwe bronnen zoals waterstoftankstations, elektrische auto’s of buurtbatterijen nodig. Deze brengen een risico met zich mee. Andere bronnen, zoals LPG-tankstations, komen juist minder vaak voor. Bij een verdere uitwerking naar programma’s kan deze ontwikkeling meegenomen worden. Verkeersveiligheid De gemeente heeft als doel de verkeersveiligheid in Kaag en Braassem te verbeteren, hoewel het aantal verkeersongevallen en slachtoffers al onder het landelijk gemiddelde ligt. Het doel is om nul verkeersslachtoffers te behalen, in lijn met de provinciale verkeersveiligheidscampagne 'Maak een punt van nul'. Er zijn in de gemeente een aantal bekende verkeersknelpunten, hiervan is een inventarisatie gemaakt, en de komende jaren wordt gestreefd naar verbeteringen op dit gebied. Dit wordt gerealiseerd door samen te werken met het meerjarenprogramma voor onderhoud en wegen, evenals door afzonderlijke projecten.

Daarnaast blijft de gemeente zich inzetten voor lokale en regionale campagnes op het gebied van educatie en gedragsbeïnvloeding. Belangrijke doelgroepen hierbij zijn scholen, fietsers en ouderen (e-bikes). Het landbouwverkeer veroorzaakt conflicten en gevaarlijke situaties in verkeersstromen. Het uitgangspunt is dat de gemeente het zware landbouwverkeer zoveel mogelijk wil scheiden van kwetsbare weggebruikers. Er wordt onderzoek gedaan samen met de provincie, buurgemeenten en de Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) naar mogelijkheden om de conflicten met landbouwverkeer te verminderen, rekening houdend met de ruimtelijke mogelijkheden die de gemeente biedt.

blad 71 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Hoogwaterveiligheid Ook het belang van hoogwaterwaterveiligheid komt terug in de omgevingsvisie. Er wordt aangegeven dat de Veiligheidsregio Hollands Midden momenteel een onderzoek uitvoert naar de gevolgen van klimaatverandering, zoals hoogwater. De gemeente houdt deze onderzoeken nauwlettend in de gaten.

Conclusie De gemeente is voornemens de verkeersveiligheid in de toekomst nog te versterken. In de gemeente Kaag en Braassem wordt gestreefd naar een veilige verkeersomgeving waarin nul verkeersslachtoffers het doel is. Veilige wegen zijn hierin van essentieel belang voor de inwoners en gebruikers, dit is dan ook als doelstelling opgenomen in de omgevingsvisie. Ook besteedt de gemeente extra aandacht aan het scheiden van landbouwverkeer en kwetsbare verkeersdeelnemers, wanneer dit mogelijk is. Naast ingrepen in de infrastructuur is bewustwording een belangrijke doelstelling. Het streven is bewustzijn te creëren omtrent verkeersveiligheid door middel van structurele educatie en campagnes. De omgevingsvisie biedt echter geen bindend kader dat nu al navolgbaar inzichtelijk maakt dat positieve effecten op gaan treden. Binnen het beschreven beleid van de gemeente bestaan derhalve kansen, maar kan ook de autonome ontwikkeling bevestigd worden. Ook is het thema hoogwaterveiligheid kort meegenomen, waarbij de onderzoeken door de gemeente zullen worden gevolgd. Omgevingsveiligheid is daarentegen nog een beperkt speerpunt van de omgevingsvisie.

5.4.

Gezondheidsbevordering

Inleiding In de omgevingsvisie van Kaag en Braassem wordt er ingezet op de gezondheid van verschillende inwoners. Inwoners ervaren hun gezondheid overwegend als goed, maar het aantal gezondheidsbedreigende factoren neemt toe. Ook voor inwoners die (tijdelijk) in de knel komen is er aandacht.

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling.

blad 72 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

tabel 5-4: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Gezondheidsbevordering Gezondheidsbevordering

Doelstellingen omgevingsvisie

Sporten en bewegen

• • • • •

Gezondheid

• • • • • • • •

Inwoners van alle leeftijden hebben een gezonde en actieve leefstijl, o.a. door het stimuleren en faciliteren van meer bewegen door een inclusief en gezond sportklimaat. Inwoners in een kwetsbare positie kunnen meedoen in de samenleving o.a. op het vlak van sport, cultuur en muziek. Stappen maken in een regionaal doorfietsnetwerk. Binnen het Veenweidegebied en de Wijde Aa zone is er ruimte voor dagrecreatie, o.a. sport en spel. Binnen de wateren in de gemeente wordt watersport en -recreatie gestimuleerd, zolang dit niet tot voor overlast zorgt. Zorgen voor een toereikend aanbod aan gezondheidsbevorderende en beschermende maatregelen, welzijn, hulp en ondersteuning. Inwoners van alle leeftijden hebben een gezonde en actieve leefstijl, o.a. door het matigen en voorkomen van (overmatig) alcohol- en drugsgebruik, inzetten op een rookvrije generatie en voorkomen van onder- en overgewicht. Kinderen een goede basis en gelijke kansen bieden. Inwoners in een (sociaal) kwetsbare positie hebben een volwaardige plek binnen de samenleving en krijgen tijdig passende ondersteuning vanuit hun eigen netwerk en, waar nodig, van professionals. Mantelzorgers krijgen de ondersteuning en/of de verlichting van zorg die zij nodig hebben om de mantelzorg te kunnen (blijven) bieden. Inwoners, buurten en wijken ondersteunen elkaar.

Inzetten op passende ondersteuning voor verenigingen, zodat deze belangrijke plekken de basis blijven voor het creëren en vergroten van het sociale netwerk. Samen met verenigingen en organisaties (sport, spelen, cultuur, dans etc.) zoeken naar kansen. Daarbij zet de gemeente in op: - Laagdrempelig, inclusief en toegankelijk aanbod, - Sterke organisaties, - Een match tussen vraag en aanbod van vrijwilliger(s), - Verbinding tussen sport en ondersteuning/hulp.

Sporten en bewegen De nadruk van de omgevingsvisie ligt op het aspect ‘positieve gezondheid’. Positieve gezondheid beschrijft het vermogen van mensen om om te gaan met de uitdagingen die het leven biedt en zoveel mogelijk de handvaten geven om hiermee zelf om te kunnen gaan. De gemeente wil hiervoor zoveel mogelijk een gezonde, actieve levensstijl stimuleren. Ook voor inwoners in een kwetsbare positie stimuleert de gemeente dat zij mee kunnen doen met sport, cultuur en muziek. De daadwerkelijke maatregelen die genomen worden om de doelstellingen uit de omgevingsvisie te bereiken moeten deels nog gezet worden. Zo is nog niet uitgewerkt op welke manier hun inclusieve en gezonde sportklimaat wordt gefaciliteerd en gestimuleerd. De manier waarop een actieve levensstijl wordt gestimuleerd kan dus op verschillende manieren vorm krijgen. Ook erkent de gemeente dat ouders een belangrijke voorbeeldfunctie voor hun kinderen hebben. De gemeente wil daarom bereiken dat ouders toegerust zijn om voor hun kinderen te zorgen en hen op te voeden. Ondanks dat de gemeente de belangrijke rol van ouders benoemt en daaraan doelstellingen koppelt, benoemt zij niet met welke maatregelen zij hierop wil ingrijpen. Uit de Leefomgevingsfoto kwam een gevarieerd beeld naar voren op het vlak van de beweegvriendelijkheid van de gemeente.

Met name het buitengebied van de gemeente scoorde lager dan de kernen van de verschillende dorpen. In de omgevingsvisie is juist aandacht voor de rol die deze gebieden spelen in (actieve) recreatie. Binnen het Veenweidegebied en de Wijde Aa zone wordt ruimte geboden voor actieve dagrecreatie en op de verschillende wateren die de gemeente rijk is wordt watersport gestimuleerd (zolang het niet voor overlast zorgt).

blad 73 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Maatregelen die niet worden genomen met als directe doel de gezondheid van inwoners kunnen wel een positieve doorwerking hebben op de actieve leefstijl van inwoners. Zo stimuleert de gemeente in de omgevingsvisie actieve vormen van transport, zoals via een regionaal doorfietsnetwerk. Gezondheid Uit de Leefomgevingsfoto komt naar voren dat het aandeel van de inwoners dat de gezondheid als (zeer) goed ervaart de afgelopen jaren is gestegen in de gemeente. Ook op het vlak van het gebruik van tabak, alcohol en drugs is een overwegend afnemende trend zichtbaar. Op het vlak van harddrugs is wel een stijgende trend te zien. Autonoom worden dus ten dele al stappen gezet in het matigen van alcohol- en drugsgebruik en een rookvrije samenleving. Om de doelen echter te behalen, zoals een rookvrije samenleving, zijn aanvullende stappen benodigd. De doelstellingen en maatregelen in de omgevingsvisie vragen daarmee nog om een verdere specificatie. De gemeente wil kinderen een goede basis en gelijke kansen bieden. De gemeente specificeert hiervoor enkele maatregelen, zoals het voorkomen van en begeleiden bij complexe echtscheidingen en professionele hulp voor kind en gezin. Een jeugdfonds kan ook financiële middelen bieden om 'grenzen te slechten' en gedeeltelijk obstakels weg te nemen, zodat jongeren kunnen deelnemen aan de samenleving.

In de omgevingsvisie worden deze grenzen niet nader geduid. Net als op het vlak van een actieve leefstijl hebben ouders ook op het vlak van voeding en middelengebruik een belangrijke voorbeeldfunctie. Met de vergrijzing krijgt ook de gemeente Kaag en Braassem te maken met meer oudere inwoners. Ouderen hebben vaker te maken met gezondheidsproblemen. Een voorbeeld hiervan is dementie. De zorg voor ouderen met dementie komt voor een groot deel bij de directe omgeving, mantelzorgers, terecht. De gemeente streeft ernaar om deze groep inwoners de ondersteuning en verlichting te bieden die zij nodig hebben om mantelzorg te kunnen blijven bieden. De gemeente erkent dat dit om maatwerk vraagt, passend bij o.a. de leeftijd, complexiteit en duur van de zorg. Voldoende betekenisvolle contacten dragen bij aan de kwaliteit van leven, zowel op het vlak van mentale als fysieke gezondheid. Een sociaal netwerk draagt daarmee bij aan de gezondheid van inwoners. De gemeente streeft ernaar dat inwoners, buurten en wijken elkaar ondersteunen. Bijvoorbeeld door het faciliteren van mogelijkheden om elkaar te ontmoeten (o.a. door sport, spel of muziek) kan de gemeente bijdragen aan het sociale netwerk van inwoners. Het verder uitwerken van manieren waarop de gemeente dit vormgeeft kan helpen in het ondernemen van concrete acties om bij te dragen aan een sociaal Kaag en Braassem.

Steeds meer mensen hebben te maken met overgewicht. In de gemeente Kaag en Braassem heeft 49 procent van de inwoners tussen de 18 en 64 jaar overgewicht. 13 procent van deze leeftijdsgroep heeft obesitas. Overgewicht kan door verschillende redenen ontstaan, zoals leefstijlveranderingen tijdens belangrijke gebeurtenissen in het leven. Ook draagt de inrichting van de omgeving bij aan overgewicht, zoals voldoende mogelijkheden om te bewegen of de beschikbaarheid van (on)gezond voedsel dichtbij. De gemeente Kaag en Braassem zet in de omgevingsvisie in op het stimuleren van een gezonde leefstijl. Aan de hand van o.a. de verschillende factoren die overgewicht veroorzaken kan dit verder uitgewerkt worden, zodat doelgericht beleid gemaakt kan worden om overgewicht te verminderen.

Conclusie Met de inzet van de omgevingsvisie stuurt de gemeente op verschillende aandachtspunten die in de Leefomgevingsfoto naar voren komen. Zo stuurt de gemeente op het vlak van middelengebruik op een rookvrije gemeente en het matigen van gebruik, stimuleert de gemeente op een actieve en gezonde leefstijl en wil de gemeente passende ondersteuning bieden aan mantelzorgers die zorgen voor anderen. Ook zijn er verschillende manieren waarop de gemeente een actiever leven ondersteunen. Hierbij kan gedacht worden aan het ondersteunen van kwetsbare groepen in de samenleving zodat ze kunnen (blijven) sporten en het bieden van ruimte aan (actieve) recreatie in het buitengebied. Wel vragen de doelen die gesteld worden in de omgevingsvisie om een verdere specificatie, zoals de manieren waarop een inclusief en gezond sportklimaat wordt gefaciliteerd of op welke manier de voorbeeldfunctie van ouders wordt ondersteund. Al met al leidt dit tot de volgende beoordeling.

blad 74 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

5.5.

Klimaatadaptatie

Inleiding Het klimaat verandert. Om voorbereid te zijn op deze ontwikkeling naar de toekomst toe zet de gemeente in op een verduurzaming van de fysieke leefomgeving. De gemeente wil voorbereid zijn op weersextremen.

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling. tabel 5-5: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie

Doelstellingen omgevingsvisie

Hittestress

• • • • • •

Wateroverlast

• • • •

Herontwikkeling van bedrijventerrein koppelen aan andere functies en opgaven zoals het voorkomen van overlast vanwege langdurige of extreme hitte en droogte en het lokaal bergen en laten infiltreren van hemelwater. Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving. Het versterken van de biodiversiteit. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten, of ontwikkelingen zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. De leefomgeving van Kaag en Braassem zo inrichten dat we in de toekomst beter om kunnen gaan met klimaatverandering en extremer weer. Groene uitstraling van het buitengebied behouden. De dorpsranden niet op slot zetten, hier moet ruimte zijn voor bijvoorbeeld woningbouw. Nieuwe woonwijken natuurvriendelijk inrichten. Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving. Het versterken van de biodiversiteit. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten, of ontwikkeld zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. De leefomgeving van Kaag en Braassem zo inrichten dat we in de toekomst beter om kunnen gaan met klimaatverandering en extremer weer.

blad 75 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Klimaatadaptatie

Doelstellingen omgevingsvisie • •

Droogtestress

• • •

• •

Groene uitstraling van het buitengebied behouden. De dorpsranden niet op slot zetten, hier moet ruimte zijn voor bijvoorbeeld woningbouw. Nieuwe woonwijken natuurvriendelijk inrichten. Herontwikkeling van bedrijventerrein koppelen aan andere functies en opgaven zoals het voorkomen van overlast vanwege langdurige of extreme hitte en droogte en het lokaal bergen en laten infiltreren van hemelwater. Herontwikkeling van bedrijventerrein koppelen aan andere functies en opgaven zoals het voorkomen van overlast vanwege langdurige of extreme hitte en droogte en het lokaal bergen en laten infiltreren van hemelwater. Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten, of ontwikkelingen zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. De leefomgeving van Kaag en Braassem zo inrichten dat we in de toekomst beter om kunnen gaan met klimaatverandering en extremer weer. Onderzoek doen naar de ernst en mogelijke maatregelen die nodig zijn om de effecten van verzilting van oppervlakte- en grondwater tegen te gaan op de langere termijn.

Hittestress De gemeente zet in beperkte mate direct in op hittestress in de omgeving. Bij de herontwikkeling van bedrijventerreinen wordt dit gekoppeld aan het voorkomen van overlast van o.a. extreme hitte en droogte. Op welke manier dit vorm wordt gegeven vraagt nog om verdere uitwerking. Over het algemeen wordt er in de kernen ingezet op een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving. Er is nog niet uitgewerkt hoe deze inzet op een klimaatadaptieve woon- en werkomgeving er uit gaat zien en welke exacte doelen er mee beoogd worden. Ligt bijvoorbeeld de nadruk op hemelwateroverlast, en daarmee samenhangend infiltratie/wateropvang mogelijkheden? Of wordt er gericht op het verminderen van hittestress door meer groen in de buurt? Dit vraagt nog verdere uitwerking, bijvoorbeeld in een omgevingsprogramma. De gemeente zet daarnaast in op het versterken van de biodiversiteit en voldoende openbaar groen in de gemeente. Een groene omgeving, voornamelijk in bebouwd gebied, kan bijdragen aan een vermindering van de hittestress. De maatregelen die in het kader van bijvoorbeeld het versterken van de biodiversiteit genomen worden, kunnen door meer groen in de buurt hittestress verminderen. Naast dat maatregelen bij kunnen dragen aan het verminderen van hittestress kunnen ze ook een risico op aanvullende hittestress met zich meebrengen.

De omgevingsvisie stelt dat het open karakter van het buitengebied gewaardeerd wordt. De randen van de dorpen worden niet op slot gezet. Hier wordt ruimte geboden aan o.a. woningbouw. Deze nieuwe woonwijken worden wel natuurvriendelijk ingericht. Toch bestaat door de aanvullende verstening e.d. het risico dat het bestaande hitte-eiland (licht) versterkt wordt. Wateroverlast Om wateroverlast door hemelwater tegen te gaan, neemt de gemeente Kaag en Braassem al maatregelen. Riool- en hemelwater worden van elkaar gescheiden en, zo mogelijk, losgekoppeld. Regenwater kan zo lokaal infiltreren. Om voorbereid te zijn op het klimaat van de toekomst zijn echter aanvullende stappen nodig. De gemeente zet in op het aanpassen van de fysieke leefomgeving om voorbereid te zijn op de effecten van klimaatverandering en extremer weer. Zo worden er bij de herontwikkeling van bedrijventerreinen andere functies, zoals waterberging, meegenomen. Ook groen in de buurt wordt zoveel mogelijk behouden, vergroot of ontwikkeld om zo bij te dragen aan klimaatadaptatie. Al met al zijn de kaders voor klimaatadaptatie aanwezig in de omgevingsvisie. Een verdere uitwerking is benodigd om de maatregelen op de juiste plek in de bebouwde omgeving te laten landen. Uit de Leefomgevingsfoto kwamen bijvoorbeeld knelpunten op het vlak van begaanbaarheid van verschillende wegen naar voren.

Bij de uitwerking kunnen vergelijkbare lokale opgaven mogelijk een plek krijgen. Naast dat er maatregelen genomen worden op het vlak van klimaatadaptatie bestaan er ook maatregelen die indirect een effect kunnen hebben op hemelwateroverlast. Maatregelen die in het kader van het versterken van

blad 76 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

de biodiversiteit genomen worden kunnen mogelijk een positieve doorwerking hebben. Groen in het bebouwde gebied kan ruimte bieden aan flora en fauna, en daarnaast ruimte bieden voor waterberging en -infiltratie. Droogtestress Droogte vormt ook een uitdaging die klimaatverandering versterkt. De gemeente zet in op een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving om ook dit aspect van klimaatverandering het hoofd te bieden. Maatregelen die hierbij genomen worden, zijn nog niet uitgewerkt. Zo zijn er nog verschillende onduidelijkheden: Op welke manier wordt het groen in Kaag en Braassem ontwikkeld om om te gaan met klimaatverandering? Gaat het hierbij om het plaatsen van droogteresistente soorten in het openbaar groen? Om gerichte maatregelen te kunnen nemen is een verdere specificatie nodig. Wel wordt in de omgevingsvisie benoemd dat bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen droogte als aandachtspunt wordt meegenomen. Naast de effecten op de aanwezige flora en fauna werkt droogte ook door op het watersysteem. Zo bestaat er een groter risico van verzilting door zout/brak (grond)water. De gemeente zet met de omgevingsvisie in op het onderzoek naar en dan nemen van maatregelen om de effecten van verzilting van oppervlakte- en grondwater tegen te gaan op de langere termijn.

Conclusie De gemeente Kaag en Braassem zet in de omgevingsvisie in op een klimaatadaptieve inrichting van de leefomgeving. Directe maatregelen op het vlak van hittestress, wateroverlast en droogtestress komen beperkt naar voren. Aanvullend op de maatregelen die in het kader van klimaatadaptatie genomen worden kunnen ook maatregelen in het kader van biodiversiteitsherstel bijdragen aan meer groen in de stad, en daarmee ruimte voor waterberging en hittebestrijding. Ontwikkelingen op andere vlakken, zoals woningbouw, kunnen juist ook bijdragen aan meer verstening en daarmee het versterken van het bestaande hitte-eiland effect. Al met al geeft de omgevingsvisie doelen op hoofdlijnen. Het overkoepelende kader voor klimaatadaptatie dat geboden wordt kan verder uitgewerkt worden om maatregelen op de plekken te laten landen waar deze nodig zijn, afwegingen te maken tussen verschillende opgaven en het meekoppelen van functies aan klimaatadaptieve maatregelen.

5.6.

Natuur

Inleiding De gemeente Kaag en Braassem wil inzetten op het herstellen, behouden en versterken van de biodiversiteit in de verschillende dorpen, wijken en buurten die de gemeente rijk is. Bij de verschillende opgaven waar de gemeente mee te maken heeft, zoals woningbouw en verduurzaming, wordt biodiversiteit in maatwerk meegenomen.

blad 77 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling. tabel 5-6: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Natuur Natuur

Doelstellingen omgevingsvisie

Natuurgebieden

• • • •

Het versterken van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving. Terughoudend zijn met nieuwe recreatieve ontwikkelingen in natuurgebieden. Inzetten op verbrede landbouw (zoals natuurinclusieve vormen). Ruimte bieden binnen de Wijde Aa zone voor natuur(ontwikkeling).

Biodiversiteit

• •

Het versterken van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten of ontwikkelen zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. Nieuwe woonwijken worden zoveel mogelijk natuurvriendelijk ingericht. Inzetten op verbrede landbouw (zoals natuurinclusieve vormen). Het vergroten van het bewustzijn en attenderen op de mogelijk (nieuwe). verdienmodellen voor met name agrariërs als zij met biodiversiteit aan de slag gaan. Verhoging van landschaps- en natuurwaarden in de droogmakerij: 1) Versterking van doelsoorten bijvoorbeeld door het maken van ecologische verbindingszones. 2) In principe doorgang van ontwikkelingen die een vergroting van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit teweegbrengen. 3) Schaalvergroting van agrarische bedrijven en intensivering van recreatieve activiteiten mogen plaatsvinden als ze duurzaam zijn, een verbetering van de bodemkwaliteit realiseren en/of een versterking/verbetering van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit teweegbrengen. Binnen de Drechtzone is het wenselijk om bij sanering van (agrarische) bedrijfsbestemmingen die incidenteel het lint doorbreken ruimte te bieden aan kleinschalige woningbouw of natuurontwikkeling. Experimenteren met natuurinclusieve recreatie in het Kagerplassen-gebied.

• • • •

• • Groene woonomgeving

• • • •

Het versterken van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten of ontwikkelen zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. Nieuwe woonwijken worden zoveel mogelijk natuurvriendelijk ingericht. Het (her)ontwikkelen van een bedrijventerrein koppelen aan andere functies en opgaven, zoals het versterken/verbeteren van biodiversiteit kenmerkend voor de gebouwde omgeving.

Natuurgebieden In de omgevingsvisie zijn beperkt maatregelen opgenomen die een directe invloed uitoefenen op de natuurgebieden in en nabij de gemeente. Wel wordt er gestreefd naar een algehele versterking van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving. Hier vallen ook de verschillende delen van de gemeente onder die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) onder. De doelstelling om de biodiversiteit te versterken beschrijft een richting waarin de gemeente zich wil ontwikkelen. Om de doelstelling daadwerkelijk handen en voeten te geven is het belangrijk dat deze verder uitgewerkt wordt. Wat betekent het verbeteren van de biodiversiteit voor de natuurgebieden? In de omgevingsvisie is voor het aspect recreatie al wel een duiding gegeven. Er wordt namelijk gesteld dat de gemeente terughoudend is met nieuwe recreatieve ontwikkelingen in natuurgebieden. Voor natuurgebieden is verbinding met andere natuur ook belangrijk. Dit kan gerealiseerd worden door het ontwikkelen van nieuwe natuur, zoals de ruimte die geboden wordt in de omgevingsvisie voor ontwikkeling van

blad 78 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

nieuwe natuur in de Wijde Aa zone, maar ook natuur te koppelen aan ander ruimtegebruik. Ook hieraan wordt ruimte geboden in de omgevingsvisie. De manier waarop deze inzet vorm krijgt is echter niet verder uitgewerkt, waardoor het risico gelopen wordt dat de positieve effecten die hiermee behaald kunnen worden niet gerealiseerd worden. Naast de directe doorwerking van maatregelen op natuurgebieden hebben Natura 2000-gebieden te maken met een externe werking. Voor de gemeente Kaag en Braassem heeft deze externe werking voornamelijk te maken met stikstofeffecten door de ligging op grotere afstand van Natura 2000. In de omgevingsvisie komt naar voren dat verwacht wordt dat de gemeente Kaag en Braassem rekening moet blijven houden met een relatief hoog autogebruik. Gecombineerd met de woningbouwopgave (bijvoorbeeld aan de randen van de dorpen) vormt dit een aandachtspunt voor stikstofemissies. Met de huidige vereisten voor een stikstofbalans bij nieuwe ontwikkelingen kan dit een uitdaging gaan vormen. Biodiversiteit Het gaat slecht met de biodiversiteit in Nederland, nog maar 15 procent van de oorspronkelijke biodiversiteit is over. In de omgevingsvisie van de gemeente Kaag en Braassem staan verschillende punten waarop de gemeente actie wil ondernemen. De algehele doelstelling is het versterken van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving.

Verschillende maatregelen hebben impact op de biodiversiteit, zoals behoud en ontwikkeling van het groen om om te gaan met klimaatverandering, natuurinclusieve woningbouwontwikkeling en het verbreden van de landbouw. Ook in de verschillende deelgebieden die in de omgevingsvisie worden gespecificeerd wordt ruimte geboden aan natuur, zoals de verhoging van landschaps- en natuurwaarden in de droogmakerij, het wenselijk achten dat sanering van (agrarische) bedrijfsbestemmingen natuurontwikkeling baat of het experimenteren met natuurinclusieve recreatie in het Kagerplassen-gebied. In de droogmakerij worden verschillende doelsoorten versterkt. Daarmee zet de omgevingsvisie de eerste stappen naar een meer biodiversiteitsgerichte ruimtelijke ordening. Wel vraagt de overkoepelende doelstelling voor versterking van de biodiversiteit nog verder uitwerking. Wat betekent het versterken van de biodiversiteit daadwerkelijk voor het bebouwde gebied? Wordt er ingezet op meer groen, zoals groene schoolpleinen of Tiny Forests? Of wordt er aandacht besteed aan invasieve exoten? Of wordt ecologisch groenbeheer de norm? Ook voor de versterking van biodiversiteit in het buitengebied is een verdere specificatie nog benodigd. Op welke doelsoorten wordt in gezet in de droogmakerij? Daarnaast kan versterking van biodiversiteit botsen met andere ontwikkelingen, zoals verduurzaming of woningbouw.

Een afwegingskader om deze keuzes te maken kan helpen om duidelijkheid te scheppen. Groene woonomgeving Tussen verschillende delen van de gemeente bestaan er grote verschillen in de beschikbaarheid van openbaar groen. Het buitengebied bestaat uit voornamelijk grasland en heeft daarmee een groen karakter. Op verschillende bedrijventerreinen blijft echter de aanwezigheid van groen achter in vergelijking met andere wijken. In de omgevingsvisie is ook specifiek aandacht voor groen op bedrijventerreinen. Bij (her)ontwikkeling wordt ruimte geboden aan andere functies en opgaven, zoals het versterken en verbeteren van de biodiversiteit. Andere maatregelen in de omgevingsvisie die bijdragen aan de aanwezigheid van groen in de buurt zijn het versterken van de biodiversiteit, het behouden en ontwikkelen van groen om om te gaan met klimaatverandering en het natuurvriendelijk inrichten van woonwijken. Een risico dat hierbij wel benoemd kan worden is dat het natuurvriendelijk inrichten geen verplichting is, maar enkel ‘zoveel mogelijk’ wordt gedaan.

Conclusie De omgevingsvisie van Kaag en Braassem zet in op het versterken van de biodiversiteit in het bebouwde gebied en in het buitengebied. Al met al vormt dit een belangrijke basis voor de richting waarop de gemeente zich wil ontwikkelen. Op het vlak van natuurgebieden werkt dit door op verschillende aspecten, zoals

blad 79 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

terughoudendheid met nieuwe recreatieve ontwikkelingen en het bieden van ruimte aan ontwikkeling van nieuwe natuur in de Wijde Aa zone. Door een brede inzet op biodiversiteit in de gehele gemeente wordt ook gewerkt aan de verbondenheid van natuurgebieden. Zo draagt het stimuleren van biodiversiteit binnen de landbouw mogelijk bij aan een diverser buitengebied. Ook in stedelijk gebied wordt er ingezet op behoud en ontwikkeling voor groen in het kader van klimaatverandering, maatregelen voor biodiversiteit op bedrijventerreinen en natuurvriendelijke woningbouwontwikkeling. Het overkoepelende aandachtspunt voor het thema Natuur is dat een verdere specificatie van de maatregelen om biodiversiteit een plek te geven in het bebouwde gebied en het buitengebied nog nodig is.

5.7.

Bodem, water en ondergrond

Inleiding Er komen verschillende uitdagingen op het vlak van het thema Bodem, water en ondergrond op de gemeente Kaag en Braassem af, zoals bodemdaling en het behalen van een goede ecologische waterkwaliteit. De gemeente Kaag en Braassem zet met de maatregelen in de omgevingsvisie in op een bodem- en watersysteem dat in balans is.

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling.

tabel 5-7: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Bodem, water en ondergrond Bodem, water en ondergrond

Doelstellingen omgevingsvisie

Gezonde bodem

• •

•

Participeren en samenwerken om bodemdaling in samenspraak met agrariërs, de provincie Zuid-Holland, de Omgevingsdienst West-Holland en Hoogheemraadschap van Rijnland op te pakken. De leef- en werkomgeving van Kaag en Braassem samen met de agrariërs en andere betrokkenen zo inrichten dat we met de nadelige gevolgen van bodemdaling en veenoxidatie om kunnen gaan, of de nadelige gevolgen kunnen benutten voor het oplossen van andere opgaven en uitdagingen. Nieuwe recreatieve of agrarische (neven)activiteiten (als alternatief verdienmodel) die bodemdaling (door veenoxidatie) versnellen mogen in principe geen doorgang vinden.

blad 80 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

• • • •

Oppervlaktewater

• • • • •

Grondwater

•

Er is ruimte voor lokale innovatieve ontwikkelingen gericht op het tegengaan van bodemdaling door veenoxidatie of door belasting. Het vergroten en verbeteren van de veiligheid van onze leefomgeving, van ons grondwater en dat van onze bodem. Bij de realisatie van nieuwe woningen houden we altijd rekening met wet- en regelgeving, zoals geschiktheid van de bodemkwaliteit voor wonen. Schaalvergroting van agrarische bedrijven (dierlijke en plantaardige productiesystemen) en intensivering van de recreatieve activiteiten mogen plaatsvinden wanneer ze duurzaam zijn, een verbetering van de bodemkwaliteit realiseren en/of een versterking/verbetering van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit teweegbrengen. Participeren en samenwerken om KRW-doelstellingen in samenspraak met agrariërs en Hoogheemraadschap van Rijnland op te pakken. Het verbeteren van de waterkwaliteit en het voldoen aan de KRW. Inzetten op verbrede landbouw (zoals natuurinclusieve vormen). Het vergroten van het bewustzijn en attenderen op de mogelijk (nieuwe) verdienmodellen voor met name agrariërs als zij met biodiversiteit aan de slag gaan. Goed omgaan met het waterkwaliteit, bijvoorbeeld in relatie tot woonarken. Het vergroten en verbeteren van de veiligheid van onze leefomgeving, van ons grondwater en dat van onze bodem.

Gezonde bodem Bodemdaling vormt een belangrijk aandachtspunt in de gemeente Kaag en Braassem. Bodemdaling kan zowel door veenoxidatie als door zetting optreden. In de omgevingsvisie wordt ingezet op het voorkomen van bodemdaling én het leren omgaan met de gevolgen van bodemdaling. Om bodemdaling te voorkomen is een integrale aanpak benodigd. De gemeente werkt daarom samen met verschillende andere partijen, zoals het Hoogheemraadschap van Rijnland, om bodemdaling tegen te gaan. Verdere doelen die de gemeente stelt op het vlak van bodemdaling zijn het in principe verbieden van nieuwe recreatieve/agrarische activiteiten die bodemdaling versnellen en het bieden van ruimte aan lokale innovatieve ontwikkelingen die veenoxidatie/zetting tegengaan. Met het verbieden van nieuwe recreatieve/agrarische activiteiten die bijdragen aan de versnelling van bodemdaling wordt voorkomen dat de bodemdaling versnelt wordt en wordt voorkomen dat knelpunten op het vlak van bodemdaling versterkt worden. Voor het verminderen van bodemdaling bestaat er een afhankelijkheid van acties van andere stakeholders. Op het vlak van bodemkwaliteit gelden er wettelijke kaders, zoals het vaststellen dat de (milieuhygiënische) bodemkwaliteit van een passend niveau is bij woningbouwontwikkeling.

In algemene zin zet de gemeente in op het ‘vergroten en verbeteren van de veiligheid van onze leefomgeving, (..) en dat van onze bodem’. Zo stelt de gemeente als één van de mogelijke randvoorwaardes voor schaalvergroting van agrarische bedrijven en/of intensivering van de recreatieve activiteiten dat de bodemkwaliteit verbeterd wordt. De inzet op de veiligheid van de bodem dient wel nader gespecificeerd worden. Welke veiligheid streeft de gemeente na? En welke maatregelen neemt de gemeente daarvoor bijvoorbeeld op het vlak van sanering? Oppervlaktewater In relatie tot de Kaderrichtlijn Water (KRW) wordt er gestreefd naar een goede waterkwaliteit voor KRWoppervlaktewaterlichamen. Dit doet de gemeente in samenspraak met andere partijen, zoals agrariërs en het Hoogheemraadschap van Rijnland. Uit de Leefomgevingsfoto blijkt dat er verschillende redenen zijn waarom de waterkwaliteit in KRWoppervlaktewaterlichamen negatiever scoort. Dit komt o.a. door de landbouw, atmosferische depositie, fysieke wijzigingen aan het watersysteem en rioolwaterzuiveringsinstallaties (Informatiehuis water). Doelen die de gemeente stelt in de omgevingsvisie op het vlak van de verduurzaming van de landbouw kunnen indirect ook bijdragen aan een beter oppervlaktewaterkwaliteit. Door maatregelen hiervoor uit te werken kan in beeld

blad 81 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

gebracht worden óf, op welke manier en in welke mate de verduurzaming van de landbouw bijdraagt aan doelen op het vlak van waterkwaliteit. Grondwater Het bodem- en watersysteem vormt één systeem dat elkaar constant beïnvloedt. Verschillende subaspecten, zoals bodemdaling door ontwatering van veenlagen in de ondergrond of verzilting door zout/brak water, zijn bij andere thema’s naar voren gekomen. Over het algemeen wordt er in de omgevingsvisie ingezet op ‘Het vergroten en verbeteren van de veiligheid van onze leefomgeving, van ons grondwater en dat van onze bodem’. Uit de Leefomgevingsfoto komt naar voren dat het watergebruik in de afgelopen jaren is toegenomen. Dit betekent o.a. dat er meer druk op waterlichamen komt te staan waar drinkwater wordt gewonnen. In de omgevingsvisie wordt geen aandacht besteed aan het verminderen van watergebruik in de gemeente.

Conclusie In de gemeente Kaag en Braassem bestaan er verschillende uitdagingen voor het thema ‘Bodem, water en ondergrond’. De grootste uitdagingen bestaan op het vlak van bodemdaling en een gezond watersysteem. Voor een gezond watersysteem vormen de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water een belangrijk aandachtspunt. In de omgevingsvisie erkent de gemeente dat voor een gezond bodem- en watersysteem er grote afhankelijkheid bestaat van samenwerking met andere partijen, zoals Hoogheemraadschap van Rijnland en agrariërs. De grote keuzes vinden daarom buiten de omgevingsvisie om plaats. Wel kunnen in de omgevingsvisie keuzes gemaakt worden die ondersteunend zijn aan dit proces, bijvoorbeeld het toestaan en verbieden van agrarische/recreatieve activiteiten die een effect hebben op het bodem- en watersysteem. Door de grote afhankelijkheid van andere processen is de inzet binnen de omgevingsvisie als licht positief beoordeeld.

blad 82 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

5.8.

Historisch kapitaal Inleiding In de gemeente Kaag en Braassem zijn verschillende landschappen aanwezig. Elk landschap heeft zijn eigen landschappelijke en cultuurhistorische waarde. De gemeente stelt verschillende doelen om aan deze waarden bij te dragen in de verschillende deelgebieden. Daarnaast hebben ook maatregelen op het vlak van bijvoorbeeld woningbouw of vergroening een doorwerking op de landschappelijke karakteristiek.

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling. tabel 5-8: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Historisch kapitaal Historisch kapitaal

Doelstellingen omgevingsvisie

Archeologie

Niet benoemd in de omgevingsvisie

Cultuurhistorische waarden

• • • • • • • • • • • • • •

Behouden van de bestaande landschappelijke structuur en kwaliteit van het veenweide landschap. Er wordt geen ruimte geboden aan activiteiten die de bestaande landschappelijke structuur en kwaliteit kunnen schaden. Aandacht voor verhoging van landschaps- en natuurwaarden in de droogmakerijen, bij het (incidentele) voorkomen van activiteiten zoals horeca, recreatie, woningbouw en landbouw. In de Wijde Aa zone kan een agrarisch bedrijf incidenteel een volwaardige recreatieve bedrijfstak voren als dit het waardevolle en open landschap niet schaadt. Behoud en waar mogelijk versterken van het karakter van de Drechtzone. Behoud van de agrarische linten, er is ruimte voor woningen bij een ruimtelijke kwaliteitswinst of biodiversiteit. De relatie tussen land en water meer zichtbaar maken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Binnen sommige kernen zijn karakteristieke gebieden aanwezig. Deze straatbeelden moeten zoveel mogelijk behouden blijven en dus worden ontwikkelingen in deze linten voorgelegd aan de gemeentelijke commissie omgevingskwaliteit. Het versterken van de biodiversiteit in het buitengebied en de bebouwde omgeving. Het groen in Kaag en Braassem zoveel mogelijk behouden, vergroten of ontwikkelen zodat het in de toekomst een bijdrage kan leveren aan het omgaan met klimaatverandering. Nieuwe woonwijken worden zoveel mogelijk natuurvriendelijk ingericht.

Inzetten op verbrede landbouw (zoals natuurinclusieve vormen). In 2030 minimaal gemiddeld zes zonnepanelen op iedere woning in Kaag en Braassem. In 2030 wekken onze agrariërs minimaal 61 terajoule duurzame energie op en is de commerciële en publieke dienstverlening verantwoordelijk voor een opwek van 19,6 terajoule.

Archeologie Archeologie wordt niet benoemd als een streefpunt binnen de omgevingsvisie. Archeologie vormt dan ook een relatief statisch aspect waar weinig ontwikkelingen op spelen. Binnen wetgeving is vastgelegd dat bij nieuwe ontwikkelingen (zoals woningbouw) archeologie meegewogen wordt binnen het besluitproces. Cultuurhistorische en landschappelijke waarden In de gemeente Kaag en Braassem komen verschillende landschapstypen voor, zoals het gebied rond de Wijde Aa, de Drechtzone, het veenweidegebied, de kernen en de droogmakerijen. Ieder landschap heeft een eigen landschappelijke karakteristiek. In de omgevingsvisie wordt ook ingezet op behoud van deze eigenheid van de verschillende landschappen, denk aan het behouden van de landschappelijke structuur en kwaliteit van het veenweidelandschap; aandacht voor de landschapswaarden in de droogmakerijen en behoud van het karakter

blad 83 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

van de Drechtzone. Daarnaast wordt er ook ingezet op het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit. In de agrarische linten kunnen biodiversiteitsmaatregelen genomen worden voor of moet woningbouw bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit. Wel vraagt dit nog om verdere uitwerking. Onder andere door het definiëren van de landschappelijke waarden van de verschillende deelgebieden kan er een kader gevormd worden om deze waarden te beschermen en te verbeteren. Dit kader is ook van belang om passende afwegingen te maken in de deelgebieden over de inpassing van andere opgaven in het landschap. Bijvoorbeeld, wanneer draagt woningbouwontwikkeling bij aan een ruimtelijke kwaliteitswinst? In de omgevingsvisie is dit nu wel gedefinieerd voor de gemeentelijk aangewezen karakteristieke gebieden. In deze gebieden kijkt de gemeentelijke commissie omgevingskwaliteit mee bij nieuwe ontwikkelingen om de huidige straatbeelden zoveel mogelijk te behouden. Naast de ontwikkelingen die direct genomen worden om bij te dragen aan de cultuurhistorische en landschappelijke waarden worden er voor andere opgaven ook keuzes gemaakt die een doorwerking hebben op het thema Historisch kapitaal. Maatregelen op het vlak van vergroening voor biodiversiteitsherstel en klimaatadaptatie, opwek van duurzame energie en woningbouw hebben een impact op het landschap en mogelijk ook cultuurhistorie.

Ook hiervoor is het van belang om een duidelijk afwegingskader te maken. Dit kan bijvoorbeeld de keuzes ondersteunen over inpassing van verduurzamingsmaatregelen in relatie tot aanwezige cultuurhistorische waarden.

Conclusie In de omgevingsvisie zet de gemeente in op het behoud van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van verschillende deelgebieden in de gemeente. Geconcludeerd kan worden dat de omgevingsvisie een eerste ruimtelijk kader biedt voor landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Echter bestaan er nog wel uitwerkingsopgaven. Om de landschappelijke karakteristiek van de deelgebieden te behouden en verbeteren bestaat er een uitwerkingsopgave op het vlak van het definiëren van wat de landschappelijke karakteristiek omvat. Dit is terug te vinden in de gebiedsgerichte programma's. Ook voor het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit in o.a. de agrarische linten bestaat er een uitwerkingsopgave. Daarnaast zijn er verschillende andere ruimtelijke opgaven in de omgevingsvisie opgenomen die een doorwerking op het landschap. Met de beleidsvoornemens uit de omgevingsvisie zal de kwaliteit niet direct achteruit hollen; echter de veelheid aan opgaven in relatief beperkt beschikbare ruimte kan tot verlies aan landschappelijke en cultuurhistorische waarden leiden.

blad 84 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

5.9.

Wonen en voorzieningen

Inleiding Aangezien de woningmarkt in Kaag en Braassem onder druk staat is het thema wonen een belangrijk speerpunt in de omgevingsvisie. Er bestaat een aanzienlijke wachtlijst voor sociale huurwoningen, er is behoefte aan woningen in het middensegment en er zijn specifieke huisvestingsvraagstukken voor bepaalde doelgroepen. Het streven van de gemeente is het waarborgen van toegang tot passende en betaalbare huisvesting voor alle inwoners, met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en inpassing in de omgeving.

Beschouwing omgevingsvisie Per onderdeel van het beoordelingskader is hieronder ingegaan op de meest wezenlijke effecten, kansen en risico’s van het voorgestelde beleid in de omgevingsvisie. De doelstellingen uit onderstaande tabel zijn betrokken bij de effectbeoordeling. tabel 5-9: Overzicht doelstellingen omgevingsvisie op het vlak van het thema Wonen en voorzieningen Wonen en voorzieningen

Doelstellingen omgevingsvisie

Woningvoorraad

• • • •

• •

•

•

Voorzieningenniveau

• • •

Meer en sneller bouwen: Het streven is om het bouwtempo te verhogen en meer woningen te realiseren binnen een kortere periode. Meer betaalbaar - sociaal/middensegment: Er wordt gestreefd naar een groter aanbod van betaalbare woningen in zowel het sociale huursegment als het middensegment, zodat meer mensen toegang hebben tot passende en betaalbare huisvesting. Normen mogen ter discussie staan: De verdeling sociaal/middelduur/duur dient flexibel te zijn om op die manier goed aan te kunnen blijven sluiten op de woonbehoefte. Tijdelijke woningen voor specifieke doelgroepen: Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om tijdelijke woningen te realiseren om specifieke doelgroepen, zoals asielzoekers of arbeidsmigranten, te huisvesten op een efficiënte en passende manier. Actiever grondbeleid: De gemeente neemt een actievere rol aan bij het verwerven en beheren van grond, met als doel de regie te houden over de ontwikkeling van nieuwe woningen en de realisatie van gemeentelijke doelstellingen. Meer betaalbaar en kleinere woningen: Naast het vergroten van de betaalbaarheid wordt er ook gestreefd naar de realisatie van kleinere woningen, zodat er meer diversiteit ontstaat in woningaanbod en er rekening wordt gehouden met verschillende behoeften en huishoudens.

Betaalbaarheid borgen: Het waarborgen van betaalbaarheid betekent dat er maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat woningen ook op lange termijn betaalbaar blijven, bijvoorbeeld door middel van huurprijsregulering of het stimuleren van duurzaam wonen om energiekosten te verlagen. Bijzondere doelgroepen huisvesten: Er is aandacht voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen, zoals ouderen, mensen met een beperking of daklozen, door passende en toegankelijke woningen beschikbaar te stellen en rekening te houden met hun specifieke behoeften. Behouden van en waar mogelijk investeren in recreatieve voorzieningen. Het in stand houden en verder opwaarderen van het voorzieningenniveau binnen de kernen. Realiseren van integrale kindcentra en laagdrempelige voorzieningen.

blad 85 van 100

datum 10 augustus 2023 projectnummer 0482767.100 betreft Plan-m.e.r.-beoordeling Kaag en Braassem

Leefbaarheid

• • • •

Bij elke nieuwe ontwikkeling rekening houdt de gemeente rekening met de ruimtelijke kwaliteit, met als focus dat deze passend moet zijn in de omgeving. Inzet van sport, spelen, cultuur, muziek en dans. Balans zoeken van het streven naar een verbetering van de leefbaarheid voor inwoners en het behoud van het internationale netwerk op Schiphol. Om de leefbaarheid in onze kernen, agrarische linten en het buitengebied te behouden en een evenement voor iedereen aantrekkelijk te maken, zal er bij de beoordeling van aanvragen worden gekeken naar: - Eventuele hinder in de vorm van geluid, trillingen, geur of licht; - De impact op het woon- en leefgebied van inwoners; - De impact op de in de gemeente aanwezige flora en fauna.

Woningvoorraad De omgevingsvisie van de gemeente Kaag en Braassem beschrijft de behoefte aan betaalbare en passende woningen in de gemeente. Met een grote wachtlijst voor sociale huurwoningen, behoefte aan woningen in het middensegment en specifieke huisvestingsvraagstukken voor diverse doelgroepen, is het belangrijk om passende oplossingen te vinden. De gemeente streeft ernaar om alle doelgroepen gelijkwaardige kansen te bieden op de woningmarkt en zet in op diversiteit in woningtypes om betaalbaar en geschikt wonen mogelijk te maken. Het actuele woningtekort in de regio is geschat op 4% in 2022 en er wordt voorspeld dat het aantal huishoudens in de komende jaren verder zal groeien. Momenteel bestaat 26% van de woningvoorraad uit sociale huurwoningen, terwijl 64% van de huishoudens in een koopwoning woont. Ondanks het feit dat de gemeente weinig grond in eigendom heeft en ervoor heeft gekozen om een regiegemeente te zijn, heeft zij de verantwoordelijkheid om woningen te ontwikkelen voor haar inwoners. Het is van belang dat de gemeente hier duidelijke kaders voor vaststelt, zodat de beoogde doelstellingen uit dit hoofdstuk worden behaald. Uit de omgevingsvisie blijkt dat het streven er is om het bouwtempo te verhogen en binnen een kortere periode meer woningen te realiseren.